III SA 1726/03

III SA 1726/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Magdalena Bosakirska /przewodniczący/
Maria Jagielska
Sygn. powiązane
II GSK 41/05 - Wyrok NSA z 2005-04-20
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie : WSA Protokolant: Jarosław Lenard po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych cofnęła Pani M. S. zezwolenie na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego.
W uzasadnieniu podano między innymi, że:
Zgodnie z art. 37 f ust. l pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej, organ nadzoru cofa zezwolenie na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego na wniosek zakładu ubezpieczeń lub z urzędu po zasięgnięciu opinii zakładu ubezpieczeń, jeżeli osoba fizyczna przestała spełniać warunki o których mowa w art. 37 e ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej.
W wyniku skargi na działalność Pani M. S. z dnia [...] maja 2002r. organ nadzoru zwrócił się pismem z dnia [...] maja 2002r. Nr [...] do Sądu Rejonowego w [...] o udzielenie informacji w sprawie ww. osoby.
W dniu [...] sierpnia 2002 r. Sąd Rejonowy w [...] przesłał do urzędu odpisy wyroków:
1. z dnia [...] lutego 2002 r. Sygn. akt. [...], z którego wynika, iż Pani M. S. wykonywała czynności agenta ubezpieczeniowego z naruszeniem przepisów prawa polegających na wprowadzeniu w błąd osoby ubezpieczającej się w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w następstwie czego nastąpiło zagarnięcie pieniędzy w kwocie 1.200,00 zł przekazanych przez osobę pokrzywdzoną na uregulowanie składki ubezpieczeniowej za 2000 r.
2. z dnia [...] maja 2002r. sygn akt [...] utrzymującego w mocy wyrok z dnia [...] lutego 2002 r.
Mając na uwadze fakt prawomocnego skazania Pani M. S. za przestępstwo umyślne przeciwko mieniu, tj. czyn z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. 1997 Nr 88 poz. 553 z późń zm.), organ nadzoru, zgodnie z art. 61 §1 k.p.a., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego Pani M. S. Zgodnie z art. 64 § 4 k.p.a. organ nadzoru pismem z dnia [...] września 2002r. Nr [...] zawiadomił P. M. S. o wszczęciu ww. postępowania administracyjnego. W piśmie tym, organ nadzoru zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. powiadomił Stronę, iż może brać czynny udział w każdym stadium postępowania, a także może dostarczyć do organu nadzoru wszelkie materiały wyjaśniające, dotyczące sprawy. Organ nadzoru dwukrotnie wysyłał przedmiotowe zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego na adres Pani M. S., jednakże Strona uchylała się od odebrania przedmiotowego zawiadomienia. W związku z powyższym zwrócono się, w trybie art. 49 k.p.a., do Urzędu Miasta [...] o doręczenie zastępcze. Termin obwieszczenia upłynął w dniu [...] grudnia 2002r. Mimo powyższego, Strona do dnia wydania niniejszej decyzji nie przesłała żadnych wyjaśnień. Organ nadzoru wydał zatem niniejszą decyzję na podstawie posiadanego materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, organ nadzoru stwierdził, iż Pani M. S. nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 37 e ust 3 pkt 2 ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ponieważ została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne przeciwko mieniu. Powyższa okoliczność stanowi podstawę do cofnięcia ww. osobie zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego w oparciu o art. 37 f ust 1 pkt 1 w związku z art. 37 e ust 3 pkt 2 ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej.
Pani M. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] maja 2003r. Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych utrzymała w mocy decyzję z [...] stycznia 2003r.
W uzasadnieniu podała między innymi, że:
Pani M. S. przestała spełniać warunek określony w art. 37 e ust. 3 pkt 2 ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej, gdyż została skazana wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2002r. Sygn. akt. [...] za popełnienie przestępstwa umyślnego przeciwko mieniu tj. czyn z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. - (Dz.U. z 1997 r. Nr 88 poz. 553 z późn. zm.). Wyrok ten jest prawomocny.
Prawomocne skazanie za popełnienie przestępstwa umyślnego przeciwko mieniu stanowi, zgodnie z art. 37 f ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej, bezsporną podstawę do cofnięcia ww. osobie zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego.
Należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie istotny jest fakt skazania Pani M. S. za popełnienie przestępstwa umyślnego przeciwko mieniu, bowiem organ nadzoru zobligowany jest do cofnięcia osobie fizycznej zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego, jeżeli ta przestała spełniać warunki niezbędne do jego uzyskania. Należy zauważyć, iż przepis art. 37 f ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej jest przepisem prawa bezwzględnie obowiązującego i nie jest normą dopuszczającą uznanie administracyjne. Zgodnie z jego brzmieniem organ nadzoru cofa zezwolenie na wniosek zakładu ubezpieczeń lub z urzędu, po zasięgnięciu opinii zakładu ubezpieczeń, jeżeli osoba fizyczna,
1. przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 37 e,
2. złożyła zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania zawodu,
3. prowadzi działalność z naruszeniem przepisów prawa.
W omawianej sprawie nie ma zatem znaczenia, czy Sąd Rejonowy uchyla, bądź nie uchyla zastosowany środek karny.
Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem Strony, iż organ nadzoru nie umożliwił Stronie wypowiedzenia się w niniejszej sprawie. Organ nadzoru dwukrotnie wysyłał pismo powiadamiające Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwolenia wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego. Pismo to, jak wynika z adnotacji zamieszczonych na kopertach, było awizowane pod adresem zamieszkania Pani M. S. w dniach: [...] września 2002r., [...] września 2002r., [...] października 2002r. oraz [...] października 2002r. Ponadto pismo to było wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu miasta w [...] od dnia [...] listopada 2002r. do dnia [...] grudnia 2002r. W związku z powyższym należy uznać, iż Pani M. S. miała możliwość odebrania pisma zawiadamiającego ją o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcie ww. zezwolenia.
Skargę na powyższą decyzją do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Pani M. S., zwana dalej skarżącą. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ administracji ponownie rozpatrując sprawę nie badał podniesionych przez skarżącą zarzutów, tj. braku należytej reprezentacji strony przed sądem karnym, a także okoliczności, że strona nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym oraz faktu, że Sąd Apelacyjny w [...] przyjął wniosek obrońcy o wznowienie postępowania karnego zakończonego wyrokiem skazującym, który to wyrok organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przyjmuje za podstawę swoich ustaleń. Ponadto organ nie rozważył okoliczności z powodu których skarżąca nie brała udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sad rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 f ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 37 e ustawy z dnia 28 lipca 1990r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jednolity Dz.U. z 1996r. Nr 11 poz. 62) organ nadzoru cofa zezwolenie na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego na wniosek zakładu ubezpieczeń lub z urzędu, po zasięgnięciu opinii zakładu ubezpieczeń, jeżeli osoba fizyczna przestała spełniać warunki o których mowa w art. 37 e. Zgodnie z art. 37 e ust. 3 organ nadzoru, na wniosek zakładu lub zainteresowanego, wydaje powyższe zezwolenie, jeżeli osoba fizyczna:
1. ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej,
2. nie była prawomocnie skazana za przestępstwo umyślne przeciwko mieniu, dokumentom lub przestępstwo karno-skarbowe,
3. ukończyła zorganizowane przez zakład ubezpieczeń szkolenie zakończone egzaminem,
4. ma pełną zdolność.
Nie ulega wątpliwości, że skarżąca została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] Wydz. [...] z dnia [...] maja 2002r. sygn. akt [...] za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. "kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8", tj. za przestępstwo umyślne przeciwko mieniu.
Osoba fizyczna wykonująca czynności agenta ubezpieczeniowego nie może być osobą skazaną za popełnienie umyślnego przestępstwa przeciwko mieniu, dokumentom oraz karno-skarbowego. Skarżąca wykonywała działalność agencyjną na podstawie zezwolenia organu nadzoru Nr [...]. W przypadku me spełniania wymogów określonych w przepisach prawa, organ nadzoru na podstawie art. 37 f ust. 1 pkt 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej obowiązany jest cofnąć zezwolenie na wykonywanie czynności agencyjnych. Co też organ nadzoru uczynił.
W wyroku o sygn. III SA 542/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "za naruszenie przepisów prawa powodujące cofnięcie zezwolenia należałoby uznać prawomocne skazanie za przestępstwo przez sąd powszechny, oraz naruszenie niektórych przepisów prawa administracyjnego, łączące się z wykonywaniem czynności agenta ubezpieczeniowego przez daną osobę".
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w powyższej sprawie. Podkreślenia wymaga, zdaniem Sądu, raz jeszcze fakt, że przepis art. 37 f ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej przewiduje cofnięcie zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego, jeżeli osoba fizyczna przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 37 e. Przepis ten ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, że w razie stwierdzenia prawomocnego skazania za przestępstwo umyślne osoby posiadającej zezwolenie na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego, Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych cofa zezwolenie.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ nie badał braku należytej reprezentacji strony przed sądem karnym, należy stwierdzić, że organ nie był do tego zobowiązany. Sama przyznała, że miała adwokata, w sprawie został wydany prawomocny wyrok skazujący, którego treścią Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych jest związana do czasu pozostawania tego wyroku w obrocie prawnym.
Zarzut skargi dotyczący niewłaściwości organu nie jest również zasadny. Zgodnie z treścią art. 127 § 3 k.p.a. wyrażającą zasadę remonstracji organ postąpił w sposób właściwy.
Odnosząc się do zarzutu nie zasięgnięcia opinii o skarżącej u agenta "[...]" Sp. z o.o., z którym skarżąca współpracowała, tj. obrazy art. 37 f ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, należy wyjaśnić, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ nadzoru nie był zobowiązany do zasięgnięcia opinii agenta, który zatrudniał skarżącą. Obowiązek zasięgnięcia opinii dotyczy tylko zakładu ubezpieczeń. Tymczasem "[...]", wg oświadczenia pełnomocnika skarżącej złożonego na rozprawie w dniu 30 września 2004r., nie jest zakładem ubezpieczeń.
Skarżąca podnosiła również w skardze, że podjęła działania mające na celu wznowienie postępowania karnego, zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...], jednak nie poparła tych twierdzeń żadnymi dowodami. Dlatego też Sąd uznał, że organ jest związany wyrokiem karnym pozostającym w mocy. Fakt nieujawnienia tego wyroku w Krajowym Rejestrze Karnym również nie może mieć wpływu na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.