III SA 1536/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2004-06-15
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyPITobrót węglemtransakcje pozornekoszty uzyskania przychoduprzychodykontrola skarbowaOrdynacja podatkowaustawa o PITfiskalizm

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę podatnika, uznając transakcje sprzedaży i zakupu węgla za pozorne, mające na celu sztuczne zaniżenie zobowiązania podatkowego.

Skarżący, B. M., prowadzący działalność gospodarczą, zakwestionował decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję określającą mu wysokie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok. Organy podatkowe ustaliły, że podatnik zawyżył przychody i koszty uzyskania przychodu poprzez fikcyjny obrót węglem, polegający jedynie na wystawieniu faktur bez faktycznego wydania towaru. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, uznając transakcje za pozorne w rozumieniu art. 83 Kodeksu cywilnego i oddalił skargę jako niezasadną.

Sprawa dotyczyła skargi B. M. na decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej określającą podatnikowi zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w znacznej kwocie. Organy podatkowe ustaliły, że Skarżący zawyżył przychody ze sprzedaży węgla oraz koszt jego zakupu, co skutkowało zaniżeniem dochodu. Kluczowe dla sprawy było stwierdzenie, że podatnik dokonał fikcyjnego, dwukrotnego obrotu tą samą ilością węgla w krótkim okresie, poprzez wystawienie faktur sprzedaży i zakupu między powiązanymi podmiotami (w tym własną spółką z o.o. i firmą PPHU B), bez faktycznego wydania towaru. Organy uznały te transakcje za pozorne, mające na celu sztuczne podwyższenie kosztów uzyskania przychodu. Skarżący zarzucał organom naruszenie prawa podatkowego, dowolne przyjęcie ustaleń faktycznych oraz naruszenie przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po analizie materiału dowodowego i przepisów, uznał skargę za niezasadną. Sąd stwierdził, że zebrany materiał dowodowy był wyczerpujący, a ustalenia organów zgodne z wymogami Ordynacji podatkowej. Sąd odrzucił argumentację Skarżącego dotyczącą cywilistycznego wywodu wydania towaru, wskazując, że w przypadku transakcji pozornych, aspekt fizycznego wydania towaru nie ma znaczenia. Sąd podkreślił, że transakcje te miały charakter dokumentacyjny i służyły jedynie podwyższeniu ceny sprzedaży węgla dla finalnego odbiorcy (C S.A.) poprzez fikcyjny obrót. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły transakcje jako pozorne w rozumieniu art. 83 Kodeksu cywilnego i zasadnie orzekły o wymiarze podatku dochodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, takie transakcje, jeśli zostaną uznane za pozorne, nie mogą stanowić podstawy do zwiększenia kosztów uzyskania przychodu ani zaniżenia dochodu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obrót węglem między wskazanymi podmiotami, polegający jedynie na wystawieniu faktur bez fizycznego wydania towaru, miał charakter pozorny i służył wyłącznie sztucznemu podwyższeniu kosztów. W takich przypadkach nie można mówić o faktycznej sprzedaży ani zakupie, a tym samym o możliwości zaliczenia tych kwot do kosztów uzyskania przychodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 24

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 26 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 45 § 6

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 23

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.t.u. art. 5 § 4

Ustawa o podatku od towarów i usług

k.c. art. 83

Kodeks cywilny

Sąd przyjął, że transakcje udokumentowane jedynie fakturami, bez faktycznego wydania towaru, mogą być uznane za pozorne w rozumieniu tego przepisu.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Transakcje sprzedaży i zakupu węgla były pozorne, polegały jedynie na wystawieniu faktur bez faktycznego wydania towaru. Pozorne transakcje nie mogą stanowić podstawy do zwiększenia kosztów uzyskania przychodu ani zaniżenia dochodu. Organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, w tym przeprowadziły kontrole krzyżowe.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia prawa podatkowego poprzez dowolne i sprzeczne z materiałem dowodowym przyjęcie, że Skarżający zawyżył przychód i koszt zakupu. Zarzut bezpodstawnego przyjęcia, iż transakcje były pozorne. Zarzut bezzasadnego przyjęcia, że nie nastąpiło faktyczne wydanie towaru. Zarzut naruszenia art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności i nie uwzględnienie wszystkich dowodów.

Godne uwagi sformułowania

dokonano fikcyjnego obrotu ilością węgla zakontraktowanego dla C S.A. operacje gospodarcze ograniczyły się tylko do wystawienia faktur, w celu obniżenia zobowiązań podatkowych transakcje dotyczyły tego samego węgla, a sprowadzały się one jedynie do wystawiania faktur i miały na celu obniżenie zobowiązań podatkowych dokonano wykładni celowościowej i logicznej przepisu art.5 ust.4 ustawy VAT był to dokumentacyjny obrót węglem, polegający na tym, iż Skarżący przy pomocy uczestniczących podmiotów w obrocie, mógł podwyższyć cenę sprzedaży węgla dla C S.A w wyniku fikcyjnego obrotu, którego nie dokonano przyjmując ich pozorność w rozumieniu art.83 Kodeksu cywilnego

Skład orzekający

Andrzej Błesiński

przewodniczący

Tadeusz Piskozub

sprawozdawca

Wojciech Czajkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie pozorność transakcji handlowych w kontekście podatkowym, znaczenie faktycznego wydania towaru w transakcjach gospodarczych, interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów i przychodów w podatku dochodowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obrotu węglem i powiązanych podmiotów, ale zasady dotyczące pozorności transakcji mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy weryfikują transakcje gospodarcze pod kątem ich rzeczywistego charakteru, a nie tylko formalnego udokumentowania. Jest to przykład walki z agresywną optymalizacją podatkową.

Fikcyjny obrót węglem: Jak pozorne transakcje mogą prowadzić do wysokich zobowiązań podatkowych.

Dane finansowe

WPS: 321 968 PLN

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA 1536/02 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński /przewodniczący/
Tadeusz Piskozub /sprawozdawca/
Wojciech Czajkowski
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Sygn. powiązane
II FSK 78/05 - Wyrok NSA z 2005-12-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub (spr.) Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 kwietnia 2002 roku Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję z dnia 25 stycznia 2002 roku Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w O. określającej B. M., prowadzącemu działalność gospodarczą w formie Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego A w O., zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w wysokości 321.968 zł., zaległość w kwocie 60.926,80 zł. oraz należne odsetki na dzień wydania decyzji w kwocie 16.595,50 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa podniosła, że Skarżący zawyżył w miesiącu maju 2000 roku przychody ze sprzedaży węgla o kwotę 612.462 zł. (sp. z o.o. A), a także koszt własnego zakupu węgla o kwotę 759.825 zł. (zakup od PPHU B) skutkujące zaniżeniem dochodu z obrotu węglem w kwocie 147.363 zł., oraz z innych przyczyn tj. różnicy w wysokości straty i różnic kursowych, w łącznej kwocie 152.317 zł., dlatego określono zobowiązanie podatkowe w innej wysokości niż wynikające ze złożonego przez Skarżącego zeznania podatkowego za 2000 rok.
Okoliczności te ustalono na podstawie badania dokumentów i wyników kontroli skarbowej przeprowadzonej u Skarżącego B. M., prowadzącego działalność gospodarczą w formie jednoosobowej firmy pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe A. w O., wobec przeprowadzenia fikcyjnych czynności - dwukrotnego obrotu ilością węgla zakontraktowanego dla C S.A. O. w miesiącu maju 2000 roku.
B. M. mając podpisaną umowę na dostawę 4.605 ton węgla dla C S.A. w miesiącu maju 2000 roku, zakupił w Urzędzie Celnym w O. 10.000 ton węgla, w cenie l29,48 zł. za jedną tonę na podstawie umowy z dnia 21 kwietnia 2000 roku.
Organ odwoławczy przyjął na podstawie kontroli skarbowej ewidencji i faktur, które obejmowały rzetelność deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowość obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2000 roku, że Skarżący dokonał dwukrotnego obrotu ilością węgla zakontraktowaną dla C w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku.
Pierwsza operacja polegała na fikcyjnej sprzedaży węgla na podstawie faktur wystawionych przez Skarżącego o numerach: Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 5.05.2000 r., na kwotę netto 226.100 zł., podatek VAT 49.720 zł., wystawiona za 1700 ton węgla po 133 zł. za tonę, Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 6.05.2000 r., na kwotę netto 243.390 zł., podatek VAT 53.545,80 zł., wystawiona za 1830 ton węgla po 133 zł. za tonę, Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 8.05 2000 r., na kwotę 142.975 zł. podatek VAT 31.454,50 zł., wystawiona za 1075 ton węgla po 133 zł. za tonę, z których wynika, że sprzedał On Spółce z o.o. A, której był jedynym wspólnikiem, 4.605 ton węgla w cenie 133 zł. za tonę, za kwotę netto 612.465 zł., podatek VAT 134.742,30 zł. Skarżący na podstawie tych faktur zmniejszył podatek należny wykazany w tych fakturach, w sytuacji kiedy dokumentowały one czynności których nie dokonano, tym bardziej że przedmiotowy węgiel znajdował się cały czas na bocznicy kolejowej C, którą Skarżący współużytkował.
Skarżący nie wydał węgla kupującemu, a operacje gospodarcze ograniczyły się tylko do wystawienia faktur, w celu obniżenia zobowiązań podatkowych B. M., Na podstawie przeprowadzonych kontroli skarbowych w A sp. z o.o. oraz w PPHU B - A. K. stwierdzono, że A sp. z o.o. sprzedała 4.605 ton węgla w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku w cenie po 140 zł. za tonę, za łączną wartość netto 644.700 zł., podatek VAT 142.834 zł.
Druga operacja gospodarcza polegała na tym, że PPHU B - A. K. zakupiony węgiel w ilości 4605 ton w cenie po 165 zł. za tonę sprzedał w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku, Przedsiębiorstwu A, należącemu do Skarżącego za kwotę netto 759.825 zł., podatek VAT 167.161,30 zł.
Kontrolujący ustalił, że między podmiotami A sp. z o.o. i PPHU B - A. K. nie nastąpiło wydanie przedmiotowego węgla, który składowany był na bocznicy kolejowej C, a był on cały czas w dyspozycji Skarżącego. Podmioty te nie posiadały żadnego innego węgla, a operacje odbywały się w tym samym czasie i miejscu, co świadczyło o tym, że transakcje dotyczyły tego samego węgla, a sprowadzały się one jedynie do wystawiania faktur i miały na celu obniżenie zobowiązań podatkowych.
Przedsiębiorstwo B sprzedało przedmiotowy węgiel Skarżącemu, prowadzącemu Przedsiębiorstwo A, na podstawie faktury Nr "[...]" z dnia 4 maja 2000 roku 1.684 ton węgla w cenie 165 zł. za tonę, łączna wartość netto 277.680 zł., podatek VAT
61.129,20 zł. i faktury Nr "[...]" z dnia 8 maja 2000 roku 2.921 ton węgla w cenie 165 zł. za tonę, wartość netto 481.965 zł. podatek VAT 106.032,30 zł.
Nabywca tego węgla Skarżący B. M., prowadzący działalność w PHU A., który odkupił węgiel od PPHU B - A. K., następnie sprzedał go C - S.A., zgodnie z zawartą umową.
Organy skarbowe przyjęły, że faktury PPHU B dokumentują czynności, które nie zostały dokonane.
Izba Skarbowa podnosi, że bezsporny jest stwierdzony obrót węglem między Spółką z o.o. A i PPHU B oraz Skarżącym, który dwukrotnie potwierdził obrót fakturami, jako sprzedawca i nabywca tego samego towaru.
Łącznie w dniach od 4 maja do 8 maja 2000r. PHU A - B. M. odkupiło od PPHU B 4.605 ton węgla po 165 zł. za tonę o wartości 759.285 zł. netto plus podatek VAT 167.161 zł.
W złożonej skardze Podatnik zarzuca naruszenie prawa podatkowego poprzez:
dowolne i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym przyjęcie, że PHU A - B. M. zawyżyła przychód ze sprzedaży węgla za maj 2000r. o kwotę 612.462 zł. oraz koszt własny zakupu węgla o kwotę 759.825 zł.,
bezpodstawne przyjęcie, iż transakcje zawarte pomiędzy firmami PHU A - B. M., A Spółka z o.o., PPHU B - A. K., PHU A - B. M. w dniach 4-8 maja 2000 r. polegające na sprzedaży i zakupie 4.605 ton węgla były transakcjami pozornymi,
bezzasadne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło faktyczne wydanie towaru,
naruszenie przepisów postępowania tj. art.187 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności spraw nie uwzględnienie wszystkich dowodów a także okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji odwoławczej.
Organ odwoławczy określił, że stosownie do art.22 ust.1 powołanej ustawy kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Za dochód z działalności gospodarczej, zgodnie z ąrt.24 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych u podatników, którzy sporządzają sprawozdanie finansowe zgodnie z obowiązującymi ich zasadami rachunkowości, uważa się dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów, zaliczone uprzednio w ciężar kosztów uzyskania.
Po szczegółowym przeanalizowaniu stanu faktycznego, w świetle cytowanych wyżej przepisów, Izba Skarbowa podzieliła stanowisko Inspektora Kontroli Skarbowej, iż przeprowadzony w dniach 04-08.2000r. obrót węglem między Skarżącym, A sp. z o.o. i PPHU B polegał jedynie na sporządzeniu i przepływie faktur, bez fizycznego wydania towaru, a zatem został dokonany dla pozoru w celu podwyższenia kosztu własnego zakupionego węgla, dlatego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę, zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, ponadto dokonano jego szczegółowej analizy z uwzględnieniem całokształtu okoliczności w tym postępowaniu.
W ocenie Sądu dokonano tego zgodnie wymogami art.122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej.
Jak wynika z akt sprawy Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem organów skarbowych, które jego działania w zakresie obrotu węglem, między A sp. z o.o., a także z PPHU B, gdzie Skarżący w tym obrocie występuje dwukrotnie, raz jako sprzedawca, a drugi raz jako nabywca, oceniły jako pozorne, dokonał on cywilistycznego wywodu prawniczego wydania i odbioru towaru, mającego znaczenie dla przyjęcia, że obrót węglem dniach 4-8 maja 2000 roku, opierał się na domniemaniu wynikającym z art.5 ust.4 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług.
Ta teza Skarżącego nie może być przyjęta, albowiem dokonując wykładni celowościowej i logicznej przepisu art.5 ust.4 ustawy VAT, Sąd uznał że transakcja szeregowa polega na tym, iż każdy z podmiotów biorących w niej udział podlega opodatkowaniu VAT, nawet wówczas gdy pierwszy z nich wydaje towar bezpośrednio w kolejności.
W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy wskazuje bezsprzecznie, że norma art.5 ust.4 ustawy VAT nie może być zastosowana do obrotu węglem w dniach 4-8 maja 2000 roku, albowiem nie można uznać, że między podmiotami PHU A, A sp.z o.o., PPHU B dokonano jakiejkolwiek sprzedaży, w sytuacji kiedy pierwszym i ostatnim podmiotem w tej transakcji był Skarżący. Dlatego aspekt wydania i odbioru towaru nie ma tutaj żadnego znaczenia. Zdaniem Sądu, był to dokumentacyjny obrót węglem, polegający na tym, iż Skarżący przy pomocy uczestniczących podmiotów w obrocie, mógł podwyższyć cenę sprzedaży węgla dla C S.A w wyniku fikcyjnego obrotu, którego nie dokonano.
Dlatego też, w ocenie Sądu, organy podatkowe słusznie stwierdziły, że dwie faktury wystawione przez PPHU B oraz własne faktury o numerach "[...]", "[...]", "[...]" dokumentujące pozorny obrót węglem nie stanowią podstawy zwiększenia przychodu o kwotę 612.462 zł. oraz kosztu uzyskania przychodu w wysokości 759.825 zł. w sytuacji kiedy nie doszło do wydania i sprzedaży 4.605 ton węgla miedzy tymi podmiotami.
W konsekwencji tego stanu faktycznego, według Sądu rozpatrującego sprawę, nietrafny jest zarzut naruszenia prawa przez organy skarbowe kiedy czynności sprzedaży nie dokonano, co właściwie oceniły i wywiodły organy skarbowe, przyjmując ich pozorność w rozumieniu art.83 Kodeksu cywilnego.
Zdaniem Sądu, chybiony jest zarzut skargi naruszenia art.187 Ordynacji podatkowej, albowiem organy skarbowe wszechstronnie wyjaśniły i wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając tzw. kontrole krzyżowe w A sp.z o.o., w PPHU B, celem zebrania pełnego materiału dowodowego.
Zdaniem Sądu organy podatkowe zasadnie orzekły o wymiarze podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. i stosując art.45 ust.6, art.22, 24, 26 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W uzasadnieniach decyzji obu instancji trafnie podniesiono argumenty o niedokonaniu przedmiotowych transakcji i prawidłowości orzekania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r., należnego od Skarżącego.
W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, ustalenia w których zapadła zaskarżona decyzja są logiczne, spójne i dostatecznie udokumentowane.
Wyprowadzono z nich prawidłowe wnioski prawne, co oznacza, że nie naruszono obowiązującego prawa. a zarzuty skargi jako nietrafne, nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie faktycznym i prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270), oddalił skargę jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI