III SA 1323/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-02-20
NSApodatkoweWysokawsa
VATodliczenie podatku naliczonegofakturykontrahencinierzetelnośćOrdynacja podatkowaustawa o VAT

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję o odmowie prawa do odliczenia podatku VAT z faktur wystawionych przez nieistniejących lub nierzetelnych kontrahentów.

Podatnik L. S. zaskarżył decyzję Izby Skarbowej odmawiającą mu prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur VAT. Zarzucił naruszenie przepisów ustawy o VAT i Ordynacji podatkowej, a także błędy proceduralne. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy podatkowe prawidłowo odmówiły prawa do odliczenia, ponieważ faktury były wystawione przez podmioty niezarejestrowane jako podatnicy VAT, nie składające deklaracji, lub których kontrahenci nie dokonali rozliczeń podatku należnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę L. S. na decyzję Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres styczeń-grudzień 1998 r. Izba Skarbowa odmówiła podatnikowi prawa do obniżenia podatku należnego lub zwrotu podatku naliczonego na podstawie faktur wystawionych przez podmioty nieuprawnione do ich wystawienia, niezarejestrowane jako podatnicy VAT, nie składające deklaracji VAT-7 i nie odprowadzające podatku naliczonego, a także przez podatników, którzy nie dokonali rozliczeń podatku należnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, twierdząc m.in. że organy podatkowe zastosowały domniemanie i nie przeprowadziły wszystkich wnioskowanych dowodów. Sąd uznał jednak, że faktury VAT są kluczowe dla systemu VAT i do ich wystawienia upoważnieni są wyłącznie zarejestrowani podatnicy. Stwierdził, że organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Wskazał, że faktury wystawione przez podmioty niezarejestrowane lub nieprowadzące rozliczeń nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Podkreślił, że ryzyko niewłaściwego kontrahenta obciąża nabywcę, a ochrona dobrej wiary wymaga podstawy ustawowej, której brak. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z takich faktur.

Uzasadnienie

Faktury VAT są podstawą do odliczenia podatku naliczonego tylko wtedy, gdy są wystawione przez zarejestrowanych podatników VAT, którzy dokonali rozliczeń podatku należnego. Ryzyko związane z wyborem nieuczciwego lub nierzetelnego kontrahenta obciąża nabywcę. Brak podstawy ustawowej do ochrony dobrej wiary nabywcy w takich sytuacjach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 19 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 4 § pkt 10

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 10 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 18

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 190 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 192

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1 pkt 4 i § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 2

Ordynacja podatkowa

rozp. MF art. 54 § ust. 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 27 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 4 § pkt 10

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Zgłoszenie rejestracyjne podatnicy winni złożyć we właściwym dla siebie urzędzie skarbowym.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 19 ust. 1 i 2, art. 4 pkt 10 i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Naruszenie § 54 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. Naruszenie art. 180, 18, 187 § 1 i 2, 188, 190 § 1, 191 i 192 Ordynacji podatkowej. Naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 233 § 2 O.p. Organy podatkowe zastosowały domniemanie, że brak możliwości skontaktowania się z wystawcą faktur daje prawo do dokonania ustaleń. Nie przeprowadzono postępowania w zakresie wyjaśnienia statusu kontrahentów. Nie ustosunkowano się do dokumentów przedstawionych przez podatnika. Nie ma podstaw, by twierdzić, że podatnik otrzymał faktury od podmiotów nieistniejących lub nieuprawnionych. Określenie właściwości Urzędu Skarbowego leży w gestii organów podatkowych.

Godne uwagi sformułowania

faktury VAT pełnią w niej pierwszoplanową rolę Do wystawienia faktur VAT upoważnieni są wyłącznie ci podatnicy, którzy są zarejestrowani, posiadają numer identyfikacji podatkowej. nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wynikającego z faktur nie potwierdzonych kopią u sprzedawcy Istotne jest jedynie to, czy faktura, którą ma nabywca, jest potwierdzona kopią znajdującą się u sprzedawcy Jest rzeczą oczywistą, że zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe powinny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu ustalenia czy wymieniona dokumentacja jest prowadzona przez podmiot wskazany jako wystawca kwestionowanych faktur Ryzyko niewłaściwego, w tym nieuczciwego kontrahenta obciąża nabywcę towarów i usług. Ochrona dobrej wiary wymaga podstawy ustawowej, a takiej podstawy w ustawie o podatku od towarów i usług brak. Nabywca towarów i usług może potrącić tylko podatek uiszczony przez zbywcę. Podatek nie uiszczony obciąża nabywcę, choćby był on w dobrej wierze

Skład orzekający

Jerzy Rypina

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Krzymień

członek

Jolanta Sokołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy prawa do odliczenia podatku VAT z faktur wystawionych przez nierzetelnych lub nieistniejących kontrahentów, zasady postępowania dowodowego w sprawach VAT, odpowiedzialność nabywcy za wybór kontrahenta."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z lat 1998-2002, ale jego fundamentalne zasady dotyczące odliczenia VAT pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur wystawionych przez nierzetelnych kontrahentów, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak sąd interpretuje zasady dobrej wiary i ryzyka w obrocie gospodarczym.

Czy możesz odliczyć VAT od faktury od firmy, która nie istnieje? Sąd wyjaśnia.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA 1323/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Krzymień
Jerzy Rypina /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska
Sygn. powiązane
FSK 1938/04 - Wyrok NSA z 2005-04-20
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Jerzy Rypina (spr.), Sędziowie NSA (del.) Grzegorz Krzymień, Asesor sądowy WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2004 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę a.z.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2001r. określającą L. S. - właścicielowi firmy "L." w W. zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową i odsetki za zwłokę w podatku od towarów i usług za okres: styczeń - grudzień 1998r.
W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa stwierdziła, że podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego lub zwrot podatku naliczonego na podstawie faktur: 1) wystawionych przez podmiot nieuprawniony do jej wystawienia i nie zarejestrowany jako podatnik podatku od towarów i usług, nie składający deklaracji VAT-7 i nie odprowadzający podatku naliczonego (C. C. i W. K.), 2) wystawionych przez podatników, którzy nie dokonali rozliczeń podatku należnego (M. A., M. G., Z. S., P. D.), a ponadto nie składali deklaracji VAT-7 i nie dokonywali rozliczeń podatku VAT.
W skardze L. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie art. 19 ust. 1 i 2, art. 4 pkt 10 i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym a także § 54 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Ponadto zarzuca dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, między innymi przez nie przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę, a przez to naruszenie art. 180, 18, 187 § 1 i 2, 188, 190 § 1, 191 i 192 Ordynacji podatkowej, a także naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 233 § 2 O.p.
W uzasadnieniu skargi podatnik przedstawił kolejne etapy postępowania zarzucając decyzjom obu instancji, że zostały wydane bez podstawy prawnej. Twierdzi, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstawy do pozbawienia go prawa do odliczeń podatku VAT z kwestionowanych faktur. Uważa, że organy podatkowe zastosowały domniemanie, że brak możliwości skontaktowania się z wystawcą faktur daje prawo do dokonania takich ustaleń. Ponadto twierdzi, że nie przeprowadzono postępowania w takim zakresie w jakim postulowała Izba w decyzji z dnia [...].11.2000r., nie przeprowadzono czynności, w których wyjaśnionoby status kontrahentów podatnika. Nie ustosunkowano się ponadto do dokumentów przedstawionych przez podatnika w dniu 14.06.2000r. Zdaniem podatnika nie ma podstaw by twierdzić, że podatnik otrzymał faktury od podmiotów nie istniejących bądź nie i uprawnionych do wystawiania faktur. Świadczy o tym, że podatnicy ci mieli nadane numery NIP, otrzymali numery REGON ,dokonana została na ich rzecz zapłata. Podatnik przytoczył pisma odnoszące się do podmiotów uzasadniające jego zdaniem twierdzenie, że miał prawa, do dokonania odliczenia z faktur wystawionych przez te podmioty. Ponadto, zdaniem odwołującego się, określenie właściwości Urzędu Skarbowego leży w gestii organów podatkowych i na nich spoczywa obowiązek sprawdzenia, który Urząd jest właściwy w wypadku poszczególnych podatników. Zebrany materiał jest więc niekompletny, nie przeprowadzono dowodów wnioskowanych przez stronę.
[pic]
Wątpliwości budzi również, czy pełnomocnik został zapoznany z wszystkimi materiałami, gdyż nie były one opisane.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uwzględniając całą konstrukcję związaną z funkcjonowaniem podatku od towarów i usług można powiedzieć, że faktury VAT pełnią w niej pierwszoplanową rolę. Z uwagi na treść art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, faktura VAT pozwala na korzystanie przez podatnika z prawa, jakim jest możliwość pomniejszenie podatku należnego o podatek naliczony. Dokumenty te są również podstawą przy tworzeniu ewidencji podatnika. Do wystawienia faktur VAT upoważnieni są wyłącznie ci podatnicy, którzy są zarejestrowani, posiadają numer identyfikacji podatkowej.
Natomiast, w myśl przepisu § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowych (Dz. U. Nr 153, poz. 1024 ze zm.) nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wynikającego z faktur nie potwierdzonych kopią u sprzedawcy, którą sprzedający w myśl § 54 cyt. rozporządzenia obowiązany jest przechowywać przez okres 5 lat licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę.
Innymi słowy, istotne jest jedynie to, czy faktura, którą ma nabywca, jest potwierdzona kopią znajdującą się u sprzedawcy, a zatem - czy wystawca faktury przechowuje jej kopię i może ją przedstawić na żądanie organów skarbowych, a jeśli w dokumentacji prowadzonej przez wystawcę faktury nie ma kopii faktury - czy uwzględnił w deklaracji podatkowej wykazaną w tej fakturze sprzedaż i podatek należny.
Jest rzeczą oczywistą, że zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe powinny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu ustalenia czy wymieniona dokumentacja jest prowadzona przez podmiot wskazany jako wystawca kwestionowanych faktur i czy znajdują się w niej kopie tych faktur, a w razie ich braku i złożenia przez wystawcę takich deklaracji dla podatku od towarów i usług - czy dokumentacja ta zawiera ewidencję przewidzianą w art. 27 ust. 4 cyt. ustawy lub inne dokumenty pozwalające powiązać dane z deklaracji podatkowej z konkretnymi fakturami. W rozpoznawanej sprawie, po przeanalizowaniu przeprowadzonych przez organy podatkowe czynności wyjaśniających i kontrolnych można stwierdzić, że w postępowaniu tym zostały podjęte wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Zgodnie z § 36 cyt. rozporządzenia, faktury wystawiają zarejestrowani podatnicy. Poza sporem pozostaje fakt, że C. C. i W. K., wystawcy części zakwestionowanych faktur nie dokonali zgłoszeń rejestracyjnych jako podatnicy podatku od towarów i usług.
Powyższe zgłoszenie rejestracyjne podatnicy winni złożyć we właściwym dla siebie urzędzie skarbowym (art. 4 pkt 10 cyt. ustawy) wypełniając formularz zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R. Wobec tego skarżący nie mógł odliczyć podatku naliczonego z faktur otrzymanych od tych sprzedawców.
Odnośnie faktur wystawionych przez M. A. organy zasadnie oparły się na zeznaniach M. A., w których stwierdził, iż nigdy nie wystawił faktury VAT, ani też nie sporządzał deklaracji VAT-7, ani też nikogo nie upoważnił do wystawienia takich dokumentów.
Wobec tego stwierdzić należało, że faktury wystawione przez M. A. są dokumentami nie autentycznymi. Skarżący przyjmując powyższe faktury w dobrej, czy złej wierze, nie może liczyć na obniżenie podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Ryzyko niewłaściwego, w tym nieuczciwego kontrahenta obciąża nabywcę towarów i usług. Ochrona dobrej wiary wymaga podstawy ustawowej, a takiej podstawy w ustawie o podatku od towarów i usług brak. Skoro zbywca nie dostarczył dokumentacji świadczącej o rozliczeniu podatku VAT z zaskarżonych faktur, podatek z tych faktur nie mógł być u skarżącego odliczony od podatku należnego. Odnosząc się do kwestii prawidłowości zakwestionowania faktur wystawionych przez M. G., Z. S. i P. D. stwierdzić należy, iż organy podatkowe nie kwestionowały samych transakcji, lecz ustaliły, iż podatnicy ci nie dokonali rozliczeń podatku należnego.
Nabywca towarów i usług może potrącić tylko podatek uiszczony przez zbywcę. Podatek nie uiszczony obciąża nabywcę, choćby był on w dobrej wierze, co nie stoi na przeszkodzie dochodzenia przez niego odszkodowania od zbywcy za poniesienie straty w procesie cywilnym. Zasadą jest, że sprzedawca wystawia faktury i płaci do budżetu wykazany w niej podatek, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swego podatku jedynie kwoty zapłaconej przez sprzedawcę.
Z materiału dowodowego wynika, że M. G. przebywa od 5 lat poza granicami kraju, a to oznacza, że nie wystawił zakwestionowanych faktur. Natomiast P. D. nie składał za lipiec 1998r. deklaracji VAT-7 i nie dokonał rozliczenia za ten miesiąc, a to oznacza, że faktura sprzedaży z dnia 16 lipca 1998r. nie stanowiła podstawy do odliczenia podatku.
Również Z. S., według ustaleń organów podatkowych, w 1998r. nie składał deklaracji VAT-7 i nie dokonał rozliczeń podatku VAT, a więc skarżący nie mógł odliczyć podatku wykazanego w wystawionych przez Z. S. fakturach.
Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani prawa procesowego w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dn. 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI