III SA 108/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie uchylił decyzję Izby Skarbowej odmawiającą przyznania ulgi z tytułu wyszkolenia ucznia, uznając, że mimo braku kwalifikacji w momencie rozpoczęcia nauki, podatniczka działała w dobrej wierze, a wcześniejsze przyznawanie ulgi utwierdziło ją w przekonaniu o spełnieniu wymogów.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania G. C. ulgi z tytułu wyszkolenia ucznia, ponieważ w momencie rozpoczęcia nauki nie posiadała wymaganych kwalifikacji mistrzowskich. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na utrwalony pogląd, że podatnik działający w dobrej wierze, opierając się na wcześniejszych interpretacjach organów podatkowych, nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zmiany stanowiska. Podkreślono, że przyznawanie ulgi w poprzednich latach utwierdziło podatniczkę w przekonaniu o spełnieniu wymogów, a poniesione koszty szkolenia były znaczące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego odmawiającą Pani G. C. przyznania ulgi z tytułu wyszkolenia ucznia. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że skarżąca nie posiadała wymaganych kwalifikacji zawodowych (tytułu mistrza) w dniu rozpoczęcia nauki zawodu przez ucznia. Sąd uznał, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie praktycznej nauki zawodu wymagały posiadania kwalifikacji już w momencie rozpoczęcia szkolenia. Jednakże, sąd zwrócił uwagę na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym podatnik działający w dobrej wierze, opierając się na znanym mu stanowisku organów podatkowych, nie powinien ponosić negatywnych skutków zmiany tego stanowiska. W tej sprawie, przyznanie ulgi w poprzednich latach utwierdziło skarżącą w przekonaniu o posiadaniu wymaganych kwalifikacji, a poniesione koszty związane z czteroletnią nauką ucznia były znaczące. Sąd powołał się na zasadę państwa prawnego, podkreślając niedopuszczalność wydawania sprzecznych rozstrzygnięć wobec tego samego podmiotu w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, w określonych okolicznościach, zwłaszcza gdy podatnik działał w dobrej wierze, opierał się na wcześniejszych interpretacjach organów podatkowych i poniósł koszty związane ze szkoleniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo braku formalnych kwalifikacji w momencie rozpoczęcia nauki, podatniczka działała w dobrej wierze, a wcześniejsze przyznawanie ulgi przez organy podatkowe utwierdziło ją w przekonaniu o spełnieniu wymogów. Powołano się na zasadę państwa prawnego i ochronę zaufania do organów państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (5)
Główne
u.p.d.o.f. art. 27c § 1 i 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu art. 9 § ust. 4
Ord.pod. art. 14 § § 6
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie podatniczki w dobrej wierze, opierając się na wcześniejszych interpretacjach organów podatkowych. Naruszenie zasady państwa prawnego poprzez wydanie sprzecznych rozstrzygnięć w tej samej sprawie. Koszty poniesione przez podatniczkę w związku z nauką ucznia.
Odrzucone argumenty
Zarzut wybiórczego stosowania postanowienia Ministra Edukacji Narodowej. Zarzut naruszenia art. 14 § 6 Ordynacji podatkowej w kontekście poprzednich decyzji.
Godne uwagi sformułowania
jak długo podatnik stosuje się do znanego mu stanowiska organów podatkowych, nie może ponosić skutków zmiany tego stanowiska, o której nie został z odpowiednim wyprzedzeniem powiadomiony. Nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą państwa prawnego (art.2 Konstytucji RP) jest sytuacja wydania w odniesieniu do tego samego podmiotu, w takim samym stanie faktycznym i prawnym, rozstrzygnięć krańcowo ze sobą sprzecznych.
Skład orzekający
Grzegorz Borkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Błesiński
członek
Renata Kantecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona podatnika działającego w dobrej wierze w obliczu zmiany interpretacji prawa przez organy podatkowe; zasada państwa prawnego i zaufania do organów."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podatnik mógł racjonalnie opierać się na wcześniejszych interpretacjach organów, a zmiana stanowiska nastąpiła bez odpowiedniego powiadomienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważna jest zasada państwa prawnego i ochrona zaufania obywatela do organów państwa, nawet w kontekście podatkowym. Pokazuje też, że formalizm nie zawsze idzie w parze ze sprawiedliwością.
“Czy można ukarać podatnika za błąd organu? Sąd Najwyższy staje w obronie zaufania do państwa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA 108/02 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński
Grzegorz Borkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Kantecka
Symbol z opisem
611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Grzegorz Borkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Asesor WSA - Renata Kantecka Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie ulgi z tytułu wyszkolenia ucznia 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 31 sierpnia 2001r. 2. Zasądza od Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 300 zł. (trzysta zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Urzędu Skarbowego odmawiającą Pani G. C. przyznania ulgi z tytułu wyszkolenia ucznia.
Powodem odmowy było ustalenie, że podatniczka w dniu przyjęcia ucznia- M. J.- do nauki zawodu sprzedawcy nie posiadała wymaganych kwalifikacji.
Przedmiotowa ulga, przewidziana w art. 27 c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. nr 14, poz. 176 ze zm.) przysługuje osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą, uprawnionym na mocy odrębnych przepisów do szkolenia uczniów i zatrudniającym w ramach prowadzonej działalności pracowników do nauki zawodu.
Te odrębne przepisy- to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11.12.1992r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu (Dz. U. nr 97, poz.479 ze zm.). Zgodnie z § 9 ust. 4 tego rozporządzenia instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać kwalifikacje zawodowe co najmniej mistrza w zawodzie, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne uzyskane w wyniku ukończenia kursu pedagogicznego organizowanego zgodnie z przepisami w sprawie zasad podnoszenia kwalifikacji dorosłych.
W chwili rozpoczęcia szkolenia ucznia J. (1. 09.1997r.) skarżąca posiadała jedynie ukończony kurs pedagogiczny. Nie posiadała natomiast wymaganych kwalifikacji zawodowych do szkolenia w zawodzie, którego zamierzała nauczać.
Tytuł mistrza w zawodzie "sprzedawca" uzyskała dopiero w dniu 1.06.2000r. podczas gdy powinna posiadać pełne kwalifikacje już w dniu rozpoczęcia nauki zawodu. Pogląd ten znalazł potwierdzenie w orzecznictwie NSA (wyroki z 23.02.2000r. I SA/Lu 1644/98 i z 17.05.2001r. III SA 161/00).
W skardze na decyzję Izby Skarbowej podatniczka podniosła dwa zarzuty:
- wybiórczego stosowania "postanowienia" Ministra Edukacji Narodowej zawartego
w piśmie nr 1-0741-9-96TR z 7.11.1996r. przez uznanie za porównywalne
z kwalifikacjami mistrza w zawodzie sprzedawcy świadectwa szkoły średniej
o odpowiednim kierunku kształcenia i co najmniej 2 lat pracy w zawodzie
sprzedawcy, natomiast nie uznanie świadectwa innej niż handlowa, szkoły średniej
przy co najmniej 4 latach pracy w tym zawodzie,
- naruszenia art. 14 § 6 Ordynacji podatkowej, skoro przyznając podatniczce identyczną
ulgę za lata 1998, 1999 i 2000 Urząd Skarbowy uznawał, że podatniczka spełniała
kwalifikacje wymagane do szkolenia uczniów w tym zawodzie. Przyjmując kolejnego
ucznia była przekonana, że poprzez ulgę uzyska przynajmniej częściowy zwrot
nakładów związanych z wyszkoleniem ucznia.
Skarżąca nie zgodziła się z poglądem, że poprzednie decyzje były wadliwe, a obecnie zaskarżona decyzja prawidłowa- wobec czego wniosła o uchylenie tej decyzji w całości.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podnosząc m.in., że
- opinia Ministerstwa Edukacji Narodowej, na którą powołuje się skarżąca, nie jest
źródłem prawa i nie ma zastosowania w sprawie o ulgę uczniowską;
- art. 14 § 6 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie jedynie do urzędowych
interpretacji prawa podatkowego wydawanych przez Ministra Finansów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Za bezzasadny należy uznać zarzut odnoszący się do "stosowania" pisma Ministerstwa Edukacji Narodowej 7.11.1996r. Pomijając już, że stanowi ono twórczą - bo zmieniającą treść- interpretację przepisu, to- jak trafnie podniosła Izba Skarbowa, nie jest ono źródłem prawa.
Prawem, mającym w sprawie zastosowanie, jest wyłącznie art.27 c ustawy o p.d.f. i rozporządzenie Rady Ministrów, do którego przepis ten odsyła.
W świetle tych przepisów za prawidłowe należy uznać ustalenie organów podatkowych co do braku wymaganych kwalifikacji skarżącej w dniu rozpoczęcia przez ucznia J. nauki zawodu sprzedawcy.
Należy jednak zwrócić uwagę, że pogląd, iż nabycie uprawnień podczas rozpoczętego procesu szkolenia nie daje podstaw do przyznania ulgi uczniowskiej, nie był jedynym tak w orzecznictwie administracyjnym jak i sądowym. W wyroku z dnia 24.07.2001r. I SA/Po 594/2000 (nie publ.) Sąd podzielił stanowisko organu podatkowego co do możliwości przyznania ulgi proporcjonalnie do okresu szkolenia, w trakcie którego osoba szkoląca posiadła wymagane kwalifikacje. Jednoznacznie wypowiedział się w tej kwestii Sąd w wyroku z dnia 30.10.2002r. I SA/Ka 160/01 (publ. Przegląd Orzecznictwa podatkowego nr 3/03 poz. 73) stwierdzając:
"Nie ma przeszkód do przyznania ulgi, o której mowa w art. 27 c u.o p.d.f. podatnikowi, który w chwili zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nie był uprawniony na mocy odrębnych przepisów do szkolenia uczniów, za okres od daty uzyskania stosownych uprawnień do zakończenia szkolenia z pozytywnym egzaminem".
Wnikliwe uzasadnienie tego wyroku przekonuje o słuszności zajętego w nim stanowiska.
Jednakże o uwzględnieniu skargi w sprawie niniejszej zadecydowały inne okoliczności:
W orzecznictwie NSA od lat utrwalił się pogląd, że jak długo podatnik stosuje się do znanego mu stanowiska organów podatkowych, nie może ponosić skutków zmiany tego stanowiska, o której nie został z odpowiednim wyprzedzeniem powiadomiony.
Przyznanie ulgi "uczniowskiej" w poprzednich trzech kolejno po sobie następujących latach utwierdziło podatniczkę w przekonaniu, że posiada wymagane do szkolenia uczniów kwalifikacje. Jest oczywiste- jak podkreślił Sąd w ostatnim z cytowanych wyżej wyroków- że podatnik zatrudniający w ramach prowadzonej działalności pracowników w celu nauki zawodu ponosi określone związane z tym koszty, które przedmiotowa ulga ma choćby w części zrekompensować.
W przypadku skarżącej poniesione "w dobrej wierze" koszty związane z 4 letnią nauką M. J. (egzamin złożony 11.06.2001r.) byłyby, wbrew intencji ustawodawcy, jedynie jej udziałem.
Paradoksalną byłaby sytuacja, w której uwzględniono poprzednie wnioski, mimo braku po stronie skarżącej wymaganych kwalifikacji, natomiast odmówiono uwzględnienia wniosku, złożonego po uzupełnieniu tych kwalifikacji.
Przypomnieć w związku z tym należy tezę sformułowaną w wyroku NSA z dnia 30.03.2001r. III SA 400/00 ("Glosa" nr 7 z 2001r. s. 34):
"Nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą państwa prawnego (art.2 Konstytucji RP) jest sytuacja wydania w odniesieniu do tego samego podmiotu, w takim samym stanie faktycznym i prawnym, rozstrzygnięć krańcowo ze sobą sprzecznych".
Podzielając ten pogląd w całej rozciągłości Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 Ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI