III SA 1015/02

OSK 1510/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz /sprawozdawca/
Ludwik Żukowski /przewodniczący/
Stanisław Nowakowski
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA 1015/02 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-05-07
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia Ludwik Żukowski, Sędziowie NSA Stanisław Nowakowski, Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.), Protokolant Łukasz Celiński, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt 6 III SA 1015/02 w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 11 marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania 2) zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz W. N. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt 6 III SA 1015/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 11 marca 2002 r. "w przedmiocie stwierdzenia nieważności". W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, iż W. N. pismem z dnia 30 listopada 2001 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Stołecznego Policji /KSP/ z dnia 12 lipca 1978 r. w części dotyczącej czasowości pozwolenia na broń myśliwską podnosząc, że uzyskał dwukrotnie przedłużenie tego pozwolenia a następnie Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 28 września 1993 r. sygn. akt [...] stwierdził, że ( 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 października 1990 r. /Dz. U. Nr 76, poz. 452/ stanowiący, że pozwolenie na broń myśliwską wydaje się na okres od 1 roku do 5 lat, a na pozostałe rodzaje broni od 1 roku do 3 lat - jest niezgodny z ustawą z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych. Wskazywał, że organy policji "z urzędu" stwierdzały nieważność wydanych pozwoleń na broń w części dotyczącej okresów ich ważności, tak się jednak nie stało w odniesieniu do skarżącego, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 czerwca 2001 ar. sygn. akt [...]. W konsekwencji pozostawania w obiegu prawnym wadliwego pozwolenia na broń Sąd Rejonowy w Pruszkowie wyrokiem z dnia 18 grudnia 1998 r. skazał skarżącego za przestępstwo nielegalnego posiadania broni oraz odmówiono mu wydania nowego pozwolenia na broń.
Komendant Główny Policji na podstawie art. 157 ( 3 kpa zaskarżoną decyzją odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, wskazując jednocześnie w uzasadnieniu, że nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 ( 1 kpa, co wyklucza możliwość unieważnienia kwestionowanej decyzji.
Skargę na tę decyzję wniósł W. N. zarzucając, że bezzasadne zastosowanie przez organ art. 157 ( 3 kpa rażąco narusza prawo. Podkreślił, że organ nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 ( 3 kpa motywując takie rozstrzygnięcie brakiem zaistnienia przesłanek z art. 156 ( 1 kpa. Taką okoliczność organ mógłby podnosić dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Przez fakt odmowy wszczęcia postępowania naruszono też zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 i 7 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Komendant Główny Policji "odmawiając na podstawie art. 157 ( 3 kpa wszczęcia postępowania w żądanej sprawie naruszył przepisy postępowania jednak w sposób nie mający wpływu na wynik sprawy". Organ nie może bowiem odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 ( 3 kpa, jeżeli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pochodzi od strony, zaś w niniejszej sprawie to właśnie strona wystąpiła ze stosownym wnioskiem, co powoduje, że organ powinien wszcząć postępowanie i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego rozpoznać sprawę merytorycznie. Według Sądu I instancji Komendant Główny Policji pomimo powołania się na przepis art. 157 ( 3 kpa "rozpatrzył wniosek merytorycznie oraz dokonał ustaleń faktycznych i prawnych". Naruszenie wskazanego przepisu nie zamknęło więc skarżącemu drogi do merytorycznego rozpoznania jego wniosku. Tak więc Sąd przyjął, że "zasadna była odmowa stwierdzenia nieważności" co powoduje, iż błędne zastosowanie art. 157 ( 3 kpa nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd w związku z zakwestionowaniem przez Trybunał Konstytucyjny przepisów ( 2 ust. 1 i 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych przewidujących wydanie czasowego zezwolenia na posiadanie broni myśliwskiej stwierdził, że nie miało to znaczenia, bowiem termin ważności przedmiotowych pozwoleń upłynął przed dniem 14 stycznia 1994 r. a skarżący nie wystąpił o ich przedłużenie, podczas gdy był zobowiązany respektować obowiązujacy wówczas porządek prawny o ile chciał nadal posiadać pozwolenie na broń, lub też wyzbyć się broni. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zobowiązało Ministra Spraw Wewnętrznych do uchylenia lub zmiany zakwestionowanego rozporządzenia w zakreślonym czasie, zaś organ ten dokonał w tym akcie niezwłocznie odpowiednich zmian, stosownie do przepisów ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Zmiana cytowanego rozporządzenia dokonana przez Ministra Spraw Wewnętrznych "weszła w życie w dniu 14 stycznia 1994 r. i dopiero z tą datą mogły być podejmowane postępowania o stwierdzenie nieważności w zakresie objętym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i to w stosunku do decyzji istniejących w obrocie prawnym". Żądanie skarżącego stwierdzenia nieważności "czasowości pozwolenia na broń było niezasadne bowiem dopiero ze wskazaną wyżej datą zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy rozporządzenia przestały obowiązywać."
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. N. reprezentowany przez adwokata A. S., zarzucając naruszenie art. 145 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej ppsa, poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo iż zaskarżona decyzja została wydana z oczywistym naruszeniem art. 6,7,8, 156 ( 1 i 2 oraz art. 157 ( 3 kpa, w uzasadnieniu wywodząc, iż miało to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ewentualnie, w razie gdyby Sąd tego stanowiska nie podzielił, w skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia:
1/ art. 145 ( 1 pkt 1 lit c poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Stołecznej Policji, pomimo iż naruszyła ona art. 157 ( 3, art. 6, art. 7 i art. 8 kpa,
2/ art. 141 ( 4 ppsa, poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu wydania zakwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji z dnia 12 lipca 1978 r. w części czasowości pozwolenia na broń bez podstawy prawnej oraz do argumentacji prawnej przedstawionej w skardze na poparcie tego zarzutu.
W skardze kasacyjnej wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, iż Sąd I instancji podzielił co do zasady pogląd skarżącego, iż zaskarżona decyzja o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego została wydana z naruszeniem prawa, to jest art. 157 ( 3 kpa, jednakże błędnie uznał, że nie ma to wpływu na wynik sprawy, stwierdzając jednocześnie, że "sprawa została merytorycznie rozpoznana" oraz "zasadna była odmowa stwierdzenia nieważności". Według wnoszącego skargę kasacyjną rozumowanie sądu jest wewnętrznie sprzeczne, nie sposób bowiem uznać decyzji za merytorycznie zasadną gdy jednocześnie się uzna, że samo rozstrzygnięcie tej decyzji jest błędne. Orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania skutkowało brakiem merytorycznej decyzji w sprawie wbrew obowiązkowi jej wydania a tym samym stanowiło naruszenie zasady praworządności /art. 6 i 7 kpa/. Fakt zawarcia w uzasadnieniu decyzji pewnych rozważań odnoszących się do meritum sprawy nic tu nie zmienia, bowiem rozstrzygnięcie decyzji powinno być wskazane wyraźnie i precyzyjnie, nie powinno zaś jedynie wynikać z uzasadnienia decyzji /por. np. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1998 r. I SA/Łd 1478/96/. Sąd w niniejszej sprawie próbuje nie tylko wywieść rozstrzygnięcie z uzasadnienia decyzji, ale również całkowicie dezawuuje fakt, że uzasadnienie, to pozostaje w sprzeczności z faktycznie zawartym w decyzji rozstrzygnięciem o odmowie wszczęcia postępowania. Wadliwa w niniejszej sprawie decyzja oparta na błędnej podstawie prawnej, której uzasadnienie pozostaje w sprzeczności z rozstrzygnięciem jest według strony ewidentnym przykładem działania prowadzącego do utraty zaufania obywateli do organów Państwa /art. 8 kpa/. Zastosowanie błędnej podstawy prawnej /art. 157 ( 3 kpa/ i wydanie niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 ( 1 pkt 2 kpa, bowiem godzi w zasady ogólne postępowania administracyjnego - art. 6, 7 i 8 kpa, jest to naruszenie oczywiste wiążące się ze sprzecznością rozstrzygnięcia z uzasadnieniem decyzji oraz przesądza o zamknięciu stronie drogi do merytorycznego rozpoznania wniosku. Takie naruszenie prawa ma "zawsze wpływ na wynik sprawy". Treść rozstrzygnięcia nie tylko przesądza o wyniku sprawy, lecz jest wręcz jego emanacją, co powoduje, że Sąd nieprawidłowo zastosował art. 145 ( 1 pkt 1 lit c ppsa, powinien bowiem uwzględnić skargę na podstawie powyższego przepisu.
Zarzut naruszenia art. 141 ( 4 ppsa sprowadza się do nie odniesienia się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku do przedstawionej w skardze argumentacji, iż kwestionowana decyzja z 12 lipca 1978 r. wydana była bez podstawy prawnej, skoro Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że została oparta na przepisach aktu normatywnego, który został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego do jego wydania. Brak podstawy prawnej jest faktem niezależnym od wyroku Trybunału Konstytucyjnego i powinien być przez Sąd wzięty w niniejszej sprawie pod uwagę.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionych podstawach.
Wprawdzie naruszenie prawa zaskarżoną decyzją poprzez odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego, kiedy to wniosek w sprawie wniósł podmiot będący stroną, nie uprawnia do stwierdzenia, iż zaistniała przesłanka uprawniająca sąd administracyjny do wydania wyroku na podstawie w art. 145 ( 1 pkt 2 ppsa, to jednak zgodzić się należy z wnioskiem podniesionym w skardze kasacyjnej, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 ( 1 pkt 1 lit c oraz art. 141 ( 4 ppsa.
Słusznie podnosi się bowiem w skardze kasacyjnej, iż uznając, że żądanie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia 12 lipca 1978 r. pochodzi od podmiotu mającego w tym interes prawny /czyli od strony/, organ właściwy do rozpoznania tego żądania nie mógł wydać decyzji o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Takie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie powodowało konieczność uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji.
Zasadnie także wnoszący skargę kasacyjną wskazał na to, iż zachodzi wewnętrzna sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej decyzji a jej uzasadnieniem, zwłaszcza gdy z jednej strony odmawia się wszczęcia postępowania nieważnościowego, zaś z drugiej strony odnosi do kwestii związanych z merytorycznym rozstrzygnięciem zawartym w decyzji kwestionowanej. To samo dotyczy wyroku Sądu I instancji, w którego uzasadnieniu przyznaje się, że organ nie mógł orzec o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, zaś następnie uznaje, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji jest zasadna.
Niewątpliwie tak skonstruowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie narusza wskazane wyżej przepisy postępowania przed tym Sądem, to jest art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 ( 4 ppsa.
Oparcie skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych podstawach, w tym wypadku określonych w art. 174 pkt 2 ppsa jest wystarczającym powodem do uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku jak też przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 ( 1 ppsa.
Dodatkowo tylko, w związku z odniesieniem się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku do kwestii wiążących się z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego cytowanego rozporządzenia wykonawczego, które miało w sprawie zastosowanie jako przepis prawa materialnego, należy zauważyć, iż zasadny jest także zaznaczony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej pogląd, że i w tej kwestii stanowisko Sądu I instancji nie jest prawidłowe, skoro mógł on orzekając o odmowie zastosowania przepisu aktu wykonawczego niezgodnego z ustawą doprowadzić do takiego stanu, iż decyzja na podstawie tego aktu wydana, byłaby pozbawiona podstawy prawnej. Sąd nie wziął pod uwagę takiej okoliczności, iż stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Jeżeli więc orzekając w sprawie Sąd dostrzeże, iż przepis rozporządzenia wykonawczego nie jest zgodny z upoważnieniem zawartym w ustawie, na podstawie którego zostało ono wydane, orzeka o odmowie zastosowania tego przepisu, opierając swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na podstawie przepisów ustawy. Niesporny w niniejszej sprawie fakt, iż nawet Trybunał Konstytucyjny potwierdził niezgodność mającego w sprawie zastosowanie przepisu rozporządzenia z upoważnieniem ustawowym umożliwiając jedynie dostosowanie tego przepisu do wymogów ustawy poprzez zakreślenie właściwemu organowi czas na podjęcie zabiegów legislacyjnych, nie zwalnia sądu od dokonania własnej oceny mając na uwadze kompetencje wynikające z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. To, iż przedmiotowe rozporządzenie zostało zmienione w okresie późniejszym, nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd istotnego znaczenia, decydujące jest bowiem, że nie może budzić wątpliwości, iż kwestionowana decyzja została wydana na podstawie przepisu rozporządzenia niezgodnego z ustawą, a więc w istocie niekonstytucyjnego.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 § 1 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.