III RN 86/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła kwestii opodatkowania nieoprocentowanych pożyczek udzielonych spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przez jej wspólników. Organy podatkowe, w tym Izba Skarbowa, określiły spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych, zaliczając do przychodów wartość nieodpłatnych świadczeń w postaci odsetek od pożyczek udzielonych w latach 1993 i 1994. Naczelny Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje organów podatkowych, argumentując, że przychód powstaje w momencie otrzymania środków pieniężnych, a nie w momencie korzystania z nich. Sąd NSA podkreślił również, że przepis dotyczący ustalania wartości nieodpłatnych świadczeń według cen rynkowych wszedł w życie w 1994 roku, a pożyczka z 1993 roku została udzielona przed tą datą. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji rewizji, stwierdzając, że przychodem spółki jest nie tyle otrzymanie pieniędzy, co korzystanie z nich w danym roku podatkowym. Sąd uznał, że przychód powstaje w roku, w którym spółka dysponowała pożyczonymi środkami i nie płaciła odsetek, a zatem korzyść miała charakter nieodpłatny. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podkreślając, że dla rozstrzygnięcia sprawy miarodajny jest stan prawny obowiązujący w roku podatkowym 1995, a nie w latach udzielenia pożyczek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu powstania przychodu podatkowego z tytułu nieoprocentowanych pożyczek udzielonych przez wspólników spółce.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w latach 1993-1995 i interpretacji przepisów o CIT.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nieoprocentowana pożyczka udzielona spółce przez jej wspólników stanowi nieodpłatne świadczenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w roku jej otrzymania, czy w roku korzystania z niej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nieodpłatne świadczenie w postaci nieoprocentowanej pożyczki stanowi przychód podatkowy w roku, w którym spółka z niej korzysta, a nie w roku jej otrzymania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe jest korzystanie z pożyczonych środków w danym roku podatkowym, a nie sam moment ich otrzymania. Korzyść z nieoprocentowania pożyczki w roku jej wykorzystania jest przychodem.
Czy przepis art. 12 ust. 6 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, określający sposób ustalania wartości nieodpłatnych świadczeń, może być stosowany do zdarzeń (udzielenia pożyczki) mających miejsce przed wejściem w życie tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie może być stosowany do zdarzeń mających miejsce przed jego wejściem w życie, ale może być stosowany do oceny skutków tych zdarzeń w roku podatkowym, w którym przepis ten obowiązywał.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że organy podatkowe błędnie zastosowały przepis art. 12 ust. 6 pkt 4 do zdarzenia z 1993 roku, gdy przepis ten jeszcze nie obowiązywał, jednakże prawidłowo zastosowały go do oceny skutków pożyczki w roku podatkowym 1995, w którym przepis ten już obowiązywał.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| „A.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | skarżąca |
| Izba Skarbowa w W. | instytucja | organ odwoławczy |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | wnioskodawca rewizji nadzwyczajnej |
Przepisy (3)
Główne
u.p.d.o.p. art. 12 § 1 pkt 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Przychody obejmują w szczególności wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń.
u.p.d.o.p. art. 12 § 6 pkt 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wartość nieodpłatnych świadczeń, w tym nieoprocentowanych pożyczek, ustala się według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia. Przepis obowiązuje od 1 stycznia 1994 r.
Pomocnicze
u.NSA art. 22 § ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Momentem powstania przychodu z nieoprocentowanej pożyczki jest rok korzystania z niej, a nie rok jej otrzymania. • Przepis art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. powinien być stosowany do oceny skutków zdarzeń w roku jego obowiązywania, a nie do samego zdarzenia, jeśli miało miejsce przed jego wejściem w życie.
Odrzucone argumenty
Przychód z nieoprocentowanej pożyczki powstaje w momencie jej otrzymania. • Zastosowanie art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. do pożyczki udzielonej w 1993 r. jest prawidłowe, nawet jeśli przepis wszedł w życie później.
Godne uwagi sformułowania
nieodpłatnym świadczeniem w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy [...] nie jest udzielenie spółce [...] nieoprocentowanej pożyczki przez jej wspólników, lecz korzystanie przez spółkę z pożyczonych pieniędzy w danym roku podatkowym, następującym po roku, w którym udzielono pożyczki. • Przedmiotem prawnopodatkowej oceny są zdarzenia konkretnego roku podatkowego (1995), kiedy Spółka korzystała z obcych pieniędzy i z tego tytułu nie płaciła żadnych odsetek, a więc korzyść ta miała charakter nieodpłatny.
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
przewodniczący
Józef Iwulski
sędzia
Andrzej Wróbel
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania przychodu podatkowego z tytułu nieoprocentowanych pożyczek udzielonych przez wspólników spółce."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w latach 1993-1995 i interpretacji przepisów o CIT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z pożyczkami między wspólnikami a spółkami, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego jest kluczowe dla prawidłowego rozliczania CIT.
“Kiedy pożyczka od wspólnika staje się przychodem? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 746 536 PLN
zaległość podatkowa: 78 260 PLN
odsetki za zwłokę: 108 490 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.