III RN 82/98

Wyrok z dnia 2 grudnia 1998 r. III RN 82/98 Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 123, poz. 528 ze zm.) stanowiący, że opłaty za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych ustala się jako iloczyn kilometrów przebiegu i współczynników przeliczenio- wych określonych w tabeli, dotyczy sytuacji, w której przejazd pojazdu nienor- matywnego odbywa się na podstawie i w granicach zezwolenia wymaganego ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.). Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 1998 r. sprawy ze skargi Tadeusza R. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych w W. z dnia 23 maja 1997 r. [...] w przedmiocie obciążenia opłatą drogową, na skutek rewizji nadz- wyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyj- nego w Warszawie z dnia 4 grudnia 1997 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Ad- ministracyjnemu do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Naczelny Dyrektor Okręgu Dróg Publicznych w L. decyzją z 22 kwietnia 1997 r., powołując się na przepisy § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 123, poz. 578) oraz roz- porządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 155, poz. 772), obciążył Tadeusza R. opłatą drogową w wysokości 14.325 zł. Po rozpoz- 2 naniu sprawy w wyniku odwołania, Generalny Dyrektor Dróg Publicznych decyzją z dnia 23 maja 1997 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Obydwa organy uznały, że wymierzenie opłaty jest obligatoryjne i zgodne z powyższymi rozporzą- dzeniami. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tadeusz R. podniósł, iż nałożona opłata jest zbyt wysoka i przewyższa dochód jaki osiągnął w 1996 r. W od- powiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Publicznych stwierdził, iż opłata została ustalona w oparciu o § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 paździer- nika 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 123, poz. 578), który nie przewi- duje możliwości różnicowania wysokości tej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 grudnia 1997 r. [...] uchylił decy- zje obu instancji. W ocenie Sądu, organ administracyjny przed wydaniem decyzji po- winien zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 127 § 3 KPA zebrać i wszechstronnie roz- ważyć materiał dowodowy sprawy, a zatem w przedmiotowej sprawie decyzja taka winna zawierać nie tylko stwierdzenie naruszenia rozporządzenia Rady Ministrów z 14 października 1996 r. i Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 lutego 1993 r., ale także szczegółowo wykazywać sposób wyliczenia opłaty drogowej, którą ob- ciążono skarżącego za jazdę pojazdem nienormatywnym. W ocenie Sądu opłaty za przejazdy po drogach publicznych pojazdów samochodowych o wymiarach, masie całkowitej i naciskach osi przekraczających dopuszczalne normy określone w przepi- sach o ruchu drogowym, ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przebiegu i współ- czynników przeliczeniowych wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 123, poz. 578). W przedmiotowej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie określono jaką liczbę kilometrów przebiegu przyjęto za podstawę tych wyliczeń, a ma to zasad- nicze znaczenie dla oceny w tym zakresie. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, stanowisko Naczelnego Sądu Administra- cyjnego pozostaje w rażącej sprzeczności z unormowaniem zawartym w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych. Zgodnie z § 4 ust. 2 opłaty ustala i pobiera zarząd drogi, na terenie którego dokonano kontroli po- jazdu nienormatywnego za każde przekroczenie paramatrów oddzielnie, bez względu na długość przejechanej trasy. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, Naczelny Sąd Administracyjny błędnie przyjął, iż opłata jaką obciążono Tadeusza R. za pro- wadzenie pojazdu nienormatywnego, powinna być ustalona na podstawie § 2 ust. 1 3 rozporządzenia, tj. przy uwzględnieniu iloczynu kilometrów przebiegu i określonych w tym przepisie współczynników przeliczeniowych. Naczelny Sąd Administracyjny, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, pominął fakt, że Tadeusz R., nie posiadając zez- wolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego przewoził nim ładunek z przekrocze- niem dopuszczalnych nacisków osi na drogę oraz ładowności, co uzasadnia zasto- sowanie § 4 ust. 1 rozporządzenia i pobranie opłaty drogowej bez względu na ilość przejechanych kilometrów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14 poz. 60 ze zm.) opłaty drogowe mogą być pobie- rane za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach prze- kraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Stosownie zaś do prze- pisu art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 18 grudnia 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) przejazd takiego pojazdu, zwanego pojazdem nie- normatywnym, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Z kolei przepis art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych stanowi, że za przejazd po dro- gach publicznych pojazdów bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym pobiera się opłaty podwyższone. Z treści tych przepisów wynika, że za przejazd pojazdu nienormatywnego, na który uzyskano zezwolenie określone w przepisach Prawa o ruchu drogowym, mogą być pobierane opłaty zwykłe, zaś w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu, właściwy organ administracji publicznej jest obowiązany pobrać opłaty podwyższone. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że organy administracji dróg pub- licznych wymierzyły Tadeuszowi R. opłatę drogową za przejazd pojazdem nienor- matywnym bez zezwolenia z przekroczonymi dopuszczalnymi naciskami osi składo- wych na drogę i przekroczoną dopuszczalną wielkością masy całkowitej. W świetle powołanych na wstępie przepisów ustawy o drogach publicznych i Prawa o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że wymierzenie opłaty drogowej podwyższonej było zgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że do ustalonego bezspornie stanu faktycznego sprawy miał zastosowanie przepis § 2 ust. 1 rozpo- 4 rządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 123, poz. 528 ze zm.). Tymczasem przepis ten, stanowiący że opłaty za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych ustala się jako iloczyn kilometrów przebiegu i współczynników przeliczeniowych określonych w tabeli, od- nosi się do sytuacji, w której przejazd pojazdu nienormatywnego odbywa się na podstawie i w granicach zezwolenia wymaganego Prawem o ruchu drogowym. W przypadku zaś, gdy, jak w rozpoznawanej sprawie, przejazd pojazdem nienormatyw- nym odbywa się bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami zezwolenia, wówczas wysokość opłaty drogowej podwyższonej ustala się ściśle według przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia. Zarząd drogi ustalający wysokość takiej opłaty jest związany okreś- lonymi w tym przepisie parametrami i jest obowiązany, zgodnie z § 4 ust. 2 rozpo- rządzenia, wymierzyć opłatę drogową za każde przekroczenie parametrów oddziel- nie, bez względu na długość przejechanej trasy. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================