III RN 80/98

Wyrok z dnia 4 listopada 1998 r. III RN 80/98 Niedopuszczalna jest odmowa wznowienia postępowania ze względu na wystąpienie negatywnych przesłanek uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania (art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 KPA). Przewodniczący SSN: Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 1998 r. sprawy ze skargi Hildegardy K. na decyzję Wojewody O. z dnia 13 lutego 1996 r. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Na- czelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Hildegarda i Leonard K. wnieśli w Urzędzie Wojewódzkim w O. do protokołu podanie w sprawie odzyskania gospodarstwa rolnego o pow. 16, 79 ha, pozostawio- nego we wsi B. i R. w związku z wyjazdem na pobyt stały do Republiki Federalnej Niemiec. W odpowiedzi na to podanie Urząd Wojewódzki pismem z dnia 10 września 1993 r. poinformował, że gospodarstwo decyzją Naczelnika Gminy D. z dnia 12 lutego 1980 r. [...], zostało przejęte na własność Skarbu Państwa jako opuszczone. Po włączeniu nieruchomości do „zasobów państwowych” została ona trwale rozdys- ponowana. W tej sytuacji brak jest podstaw do załatwienia wniosku. W piśmie z dnia 3 listopada 1993 r. nazwanym „Prośba o uchylenie decyzji Naczelnika Gminy w D. woj. O. z dnia 12.02.1980 r.”, skierowanym do Ministerstwa 2 Spraw Wewnętrznych Hildegarda K. oświadczyła, że decyzję Naczelnika Gminy D. otrzymała w Urzędzie Wojewódzkim w O. w dniu 11 sierpnia 1993 r. W dniu 23 sierpnia 1995 r. Hildegarda K. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa, zakończonej decy- zją Naczelnika Gminy D. z dnia 12 lutego 1980 r. We wniosku podała, że pozostawiła gospodarstwo bez uregulowania jego stanu prawnego, ponieważ nie mogła go przekazać aktem darowizny, gdyż nikt z rodziny nie posiadał uprawnień rolniczych, sprzedać zaś gospodarstwa Hildegarda K. nie chciała. Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z dnia 21 grudnia 1995 r. odmó- wił wznowienia postępowania. W ocenie organu administracji publicznej decyzja z dnia 12 lutego 1980 r. stała się ostateczna w dniu 12 marca 1980 r., a ponieważ od daty podjęcia i ogłoszenia tej decyzji do daty wystąpienia o zwrot przejętej nieru- chomości minęło 13 lat, to zgodnie z art. 146 § 1 KPA nie może nastąpić jej uchyle- nie. Wojewoda O. decyzją z dnia 13 lutego 1996 r. [...] utrzymał w mocy decyzję organu administracji publicznej pierwszej instancji; w uzasadnieniu podzielił ustalenia i poglądy prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 1998 r. [...] oddalił skargę Hildegardy K. na powyższą decyzję Wojewody O. W oce- nie Sądu, skarżąca w dniu 11 sierpnia 1993 r., co sama przyznała w piśmie z dnia 3 listopada 1993 r., dowiedziała się o decyzji z dnia 12 lutego 1980 r. Żądanie wzno- wienia mogło być więc zgłoszone najpóźniej do dnia 10 września 1993 r. Termin ten nie został zachowany, bowiem żądanie wznowienia postępowania zgłoszone zostało po upływie blisko 2 lat od tej daty, a zatem odmowa wznowienia postępowania jest zgodna z prawem. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył powyższy wyrok rewi- zją nadzwyczajną, w której zarzucił rażące naruszenie art. 7, 77 oraz art. 147 i 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego wy- roku oraz przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W ocenie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjne- go, uszła uwadze Sądu niezwykle istotna okoliczność, że żądanie wznowienia postę- powania nie zostało zgłoszone po upływie blisko 2 lat od dnia 11 sierpnia 1993 r. (bezsporna data dowiedzenia się o decyzji), lecz w protokole z dnia 13 sierpnia 1993 r., do którego zostało złożone ustne podanie, a więc po upływie 2 dni od daty pow- 3 zięcia tej wiadomości. Okoliczność ta wynika wprost z pisma Dyrektora Wydziału Urzędu Wojewódzkiego w O. z dnia 10 września 1993 r., a także pisma skarżącej do Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1993 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślił, że organ pierwszej instancji odmówił wznowienia pos- tępowania nie na tej podstawie, że nie został dotrzymany termin wniesienia podania o wznowienie postępowania, lecz z tej przyczyny, że od ogłoszenia decyzji o przeję- ciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa minęło 13 lat. Takie też stanowisko, zdaje się, zajął Wojewoda O. w decyzji z dnia 13 lutego 1996 r., która jest niezwykle lakoniczna, a poza tym budzi szereg wątpliwości związanych z brakiem ustaleń fak- tycznych i prawnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, zaś w przypadku wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 – w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że strona w dniu 11 sierpnia 1993 r. do- wiedziała się o decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia 12 lutego 1980 r., którą przejęto na własność Państwa, jako opuszczone, niezabudowane gospodarstwo rolne stano- wiące własność Hildegardy K. Sporne jest natomiast, czy podanie o wznowienie pos- tępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją zostało wniesione w terminie miesiąca od dnia 11 sierpnia 1993 r. Należy wskazać, że organy administracji pub- licznej nie rozważały kwestii dochowania terminu do wniesienia podania o wznowie- nie postępowania, bowiem organ pierwszej instancji powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 146 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasad- niając decyzję o odmowie wznowienia postępowania upływem 13 lat od daty wydania (ogłoszenia) decyzji, nie zaś przekroczeniem terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Nie ulega równocześnie wątpliwości, ęe odmowa wzno- wienia postępowania ze względu na wystąpienie negatywnych przesłanek uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania jest niedopuszczalna, co uszło uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przepisu art. 151 § 2 Kodeksu postępowania 4 administracyjnego wynika bowiem jednoznacznie, że przesłanki wymienione w art. 146 Kodeksu mogą stanowić wyłącznie podstawę odmowy uchylenia decyzji w wyni- ku wznowienia postępowania, nie zaś decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 KPA). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że żądanie wznowienia postępo- wania zostało wniesione po upływie dwóch lat od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, przyjął, jak należy domniemywać, iż żądanie wznowienia postępowania zostało zawarte w podaniu strony z dnia 22 sierpnia 1995 r. Tymczasem, jak trafnie wskazał Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu niniejszej re- wizji nadzwyczajnej, za wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przejęcia gospodarstwa skarżącej na rzecz Skarbu Państwa należało uznać ustne podanie strony zgłoszone do protokołu w dniu 13 sierpnia 1993 r. Organy administracji pub- licznej były obowiązane wówczas wyjaśnić rzeczywistą treść wniesionego do proto- kołu żądania strony z jej udziałem i potraktować to żądanie jako wniosek o wzno- wienie postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną Naczelnika Gminy D. z dnia 12 lutego 1980 r. Tym bardziej, że w ustalonych okolicznościach sprawy zawarty w protokole zarzut, że decyzja została wydana „bez zgody właścicieli” nale- żało rozumieć jako wydanie decyzji w postępowaniu, w którym strona nie brała udziału bez własnej winy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem organy administracji publicznej nieprawidłowo roz- patrywały to podanie jako żądanie zwrotu gospodarstwa rolnego przejętego na rzecz Skarbu Państwa, jednakże nie rozstrzygnęły tej sprawy decyzją administracyjną, lecz ograniczały się do udzielania stronie informacji i wyjaśnień o niedopuszczalności zwrotu. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================