III RN 72/98

Wyrok z dnia 3 lutego 1999 r. III RN 72/98 Jeżeli podatnik nie wykonał w całości lub w części zobowiązania podat- kowego w trybie tzw. samoobliczenia podatku, to organ skarbowy decyzją określa wysokość tego zobowiązania. Przewodniczący: SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 1999 r. sprawy ze skargi „A.” Spółki z o.o. w K. z dnia 26 lutego 1996 r. [...] w przedmiocie określenia dodatkowego przypi- su podatku dochodowego od osób prawnych za 1994 r., na skutek rewizji nadzwy- czajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego- Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 16 września 1997 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 16 września 1997 r. stwierdził nieważność zaskarżonej przez „A.” Spółkę z o.o. w K. decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia 26 lutego 1996 r. i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego w K. z dnia 30 listopada 1995 r. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał zarzutów skargi, lecz z urzędu wziął pod uwagę nieważność zaskarżonej decyzji, polegającą na wydaniu jej bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 ust. 2 KPA). Mianowicie organy skarbowe obu instancji bezpodstawnie - zdaniem Sądu - ograni- czyły przedmiot swych decyzji do określenia dodatkowego przypisu podatku docho- dowego od osób prawnych za 1994 r., chociaż w sytuacji niewykonania przez podat- 2 nika zobowiązania podatkowego przedmiotem decyzji powinno być całe zobowiąza- nie podatkowe za 1994 r. W rewizji nadzwyczajnej od powyższego wyroku Minister Sprawiedliwości za- rzucił rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz art. 51 tej ustawy w związku z art. 156 § 1 pkt 2 KPA i z tego powodu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu – Ośrodkowi Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Wnoszący rewizję nadzwyczajną zarzucił, że błędne jest przyjęte przez NSA założenie, jakoby zaskarżona decyzja nie obejmowała całego zobowiązania podat- kowego należnego od „A.” za 1994 r. Tymczasem organ podatkowy pierwszej instan- cji na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach po- datkowych (Dz.U. Nr 27, poz. 111 ze zm.) wydał decyzję - zgodnie z tytułem tej de- cyzji - „w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób praw- nych za 1994 r.”. W żadnym razie ta decyzja nie ogranicza się do części zobowiąza- nia podatkowego, gdyż uwzględniono całość przychodów Spółki za 1994 r., koszty uzyskania przychodów za ten rok, cały dochód za 1994 r. i wreszcie całość podatku należnego. Jeżeli zaś w decyzji zawarte zostało określenie „dodatkowego przypisu dochodowego od osób prawnych za 1994 r.”, to stanowiło konsekwencję ustalenia, że podatnik bezpodstawnie uznał, że nie jest zobowiązany z tytułu podatku od osób prawnych za 1994 r. Nie można zatem uważać, jak ustalił to Sąd orzekający, że pos- tępowanie podatkowe zostało ograniczone tylko do części podatku oraz że wydane decyzje nie mają podstawy prawnej. Wychodząc poza granice skargi Naczelny Sąd Administracyjny sam rażąco naruszył zarówno art. 51 ustawy o NSA w związku z art. 156 § 12 pkt 2 KPA, jak i powołane przepisy podatkowe. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzuty rewizji nadzwyczajnej są usprawiedliwione. Wykazano bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny w ogóle nie rozpoznał zarzutów skargi, bezpodstaw- nie przyjmując, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu skar- bowego pierwszej instancji wydane zostały bez podstawy prawnej. Tymczasem w decyzjach tych - stosownie do art. 5 ust. 3 powołanej wyżej ustawy z 1980 r. o zo- bowiązaniach podatkowych - określono wysokość zobowiązania podatkowego w 3 zakresie przedmiotowego podatku dochodowego od osób prawnych za 1994 r. Określone zostały wszystkie elementy tego zobowiązania ze wskazaniem kwot przychodu, kosztów uzyskania przychodu, dochodu, straty, darowizny i wreszcie na- leżnego podatku. Wysokość zobowiązania podatkowego określona w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji organu skarbowego pierwszej instancji dotyczy z pewnością zobowiązania za 1994 r. W decyzjach tych określono kwoty podatku dochodowego od osób prawnych należne od Spółki „A.” za 1994 r., która w procedurze samoobli- czenia podatku bezzasadnie – zdaniem organów skarbowych - uznała, że nie jest zobowiązana z tytułu przedmiotowego podatku na skutek zawyżenia kosztów uzys- kania przychodu. W tym kontekście zakwestionowane w zaskarżonym wyroku sfor- mułowanie decyzji organu pierwszej instancji o dodatkowym przypisie podatku do- chodowego od osób prawnych za rok 1994 r. wyraża w kontrowersyjny sposób zasa- dę rozpoznania sprawy w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Słusznie zwrócił uwagę Minister Sprawiedliwości, że kwestionowane sformułowanie jest być może niewłaściwe, bo określając wysokość zobowiązania podatkowego or- gan podatkowy użył mylącego dla NSA zwrotu o dodatkowym przypisie. Tego ro- dzaju wyłącznie językowa niepoprawność nie może być jednakże kwalifikowana jako podstawa do stwierdzenia niezasadności decyzji, tak jakby wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 § 1 KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) uwzględnił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości. ========================================