III RN 70/97
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich, potwierdzając, że strata poniesiona w okresie zwolnienia podatkowego nie może być odliczona od dochodu po jego zakończeniu.
Sprawa dotyczyła możliwości odliczenia straty podatkowej poniesionej przez spółkę z udziałem zagranicznym w okresie zwolnienia podatkowego od dochodu uzyskanego po zakończeniu tego zwolnienia. Organy podatkowe i NSA uznały, że strata ta nie może być odliczona, ponieważ koszty poniesione w okresie zwolnienia nie mogą być wliczane do kosztów uzyskania przychodu po jego zakończeniu. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie zasady równości wobec prawa. Sąd Najwyższy oddalił rewizję, potwierdzając prawidłowość wykładni NSA.
Sprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła interpretacji przepisów podatkowych w zakresie możliwości odliczenia straty poniesionej przez spółkę z udziałem zagranicznym w okresie zwolnienia podatkowego od dochodu uzyskanego po zakończeniu tego zwolnienia. Spółka "S." SA w L. nieprawidłowo odliczyła stratę z 1991 r. (okres zwolnienia) od dochodu za 1994 r. Organy podatkowe, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, uznały to za naruszenie przepisów, w szczególności art. 7 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który stanowi, że przy ustalaniu straty nie uwzględnia się kosztów uzyskania przychodów, jeśli dochody z tych źródeł nie podlegają opodatkowaniu lub są zwolnione. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko NSA, że strata poniesiona w okresie zwolnienia podatkowego jest stratą ekonomiczną, a nie stratą w rozumieniu prawa podatkowego, i nie może być odliczona po upływie okresu zwolnienia. Sąd podkreślił, że funkcja zwolnienia podatkowego nie polega na przejęciu ryzyka gospodarczego przez Skarb Państwa. Oddalono rewizję nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich, uznając, że NSA dokonał prawidłowej wykładni przepisów i nie naruszył zasady równości wobec prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, strata poniesiona w okresie zwolnienia podatkowego nie może być odliczona od dochodu po zakończeniu tego zwolnienia.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 7 ust. 4) stanowią, że przy ustalaniu straty nie uwzględnia się kosztów uzyskania przychodów, jeśli dochody z tych źródeł nie podlegają opodatkowaniu lub są zwolnione. Strata z okresu zwolnienia jest stratą ekonomiczną, a nie podatkową, a funkcja zwolnienia nie obejmuje przejęcia ryzyka gospodarczego przez Skarb Państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie rewizji nadzwyczajnej
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (poprzez utrzymanie w mocy decyzji organów podatkowych i wyroku NSA)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "S." SA w L. | spółka | skarżąca |
| Izba Skarbowa w L. | instytucja | organ podatkowy |
| Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie | instytucja | sąd administracyjny |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca rewizji nadzwyczajnej |
Przepisy (12)
Główne
u.p.d.o.p. art. 7 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Po upływie okresu zwolnienia podatkowego, przedmiotem rozliczeń podatkowych stają się przychody i koszty uzyskania przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
u.p.d.o.p. art. 7 § ust. 3 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Do kosztów uzyskania przychodu w okresie objętym obowiązkiem podatkowym nie jest dopuszczalne wliczanie strat powstałych w okresie, w którym podatnik korzystał ze zwolnienia dochodu od podatku.
u.p.d.o.p. art. 7 § ust. 4 zdanie 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Strata poniesiona w okresie zwolnienia podatkowego jest stratą ekonomiczną z tytułu ponoszenia ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, a nie stratą w rozumieniu prawa podatkowego.
u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 35
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków ponoszonych przez podatnika pośrednio na rzecz pracowników, jeżeli obowiązek ich ponoszenia nie wynika z układu zbiorowego pracy lub innych aktów prawnych.
u.dz.g.z.p.z. art. 28 § ust. 1
Ustawa o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych
Zwalnia od podatku dochodowego dochód spółki w okresie trzech lat od rozpoczęcia działalności.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 28
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki na reklamę i reprezentację w części przekraczającej określony procent przychodów.
u.p.d.o.p. art. 27 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych powstaje z mocy prawa.
u.s.z.z. art. 37 § ust. 1
Ustawa o spółkach z udziałem zagranicznym
Zachowała prawo do zwolnienia od podatku dochodowego dochód spółek utworzonych z mocy ustawy z 1988 r.
u.z.p. art. 5 § ust. 2
Ustawa o zobowiązaniach podatkowych
Na podatniku ciąży obowiązek wykonania zobowiązania bez uprzedniego doręczenia decyzji.
u.z.p. art. 5 § ust. 3
Ustawa o zobowiązaniach podatkowych
Decyzja ma charakter deklaratoryjny, stwierdza fakt istnienia zobowiązania i jego wysokość.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Dokonanie oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymagania dotyczące decyzji i jej uzasadnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Strata poniesiona w okresie zwolnienia podatkowego nie może być odliczona od dochodu po zakończeniu zwolnienia. Wydatki na przychodnię przyzakładową i bilety miesięczne dla pracowników nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Zwolnienie podatkowe nie obejmuje przejęcia ryzyka gospodarczego przez Skarb Państwa. Wykładnia przepisów przez NSA była prawidłowa i nie naruszała zasady równości wobec prawa.
Odrzucone argumenty
Możliwość odliczenia straty poniesionej w okresie zwolnienia podatkowego od dochodu po jego zakończeniu. Zaliczenie wydatków na przychodnię przyzakładową i bilety miesięczne dla pracowników do kosztów uzyskania przychodów. Naruszenie zasady równości wobec prawa przez wyłączenie możliwości odliczania straty przy zwolnieniach podmiotowych. Rozszerzająca wykładnia przepisów przez NSA.
Godne uwagi sformułowania
Strata poniesiona w okresie zwolnienia podatkowego jest stratą ekonomiczną z tytułu ponoszenia ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, a nie stratą w rozumieniu prawa podatkowego. Funkcją zwolnienia od podatku nie jest przejęcie ryzyka gospodarczego podatnika przez Skarb Państwa. Po upływie okresu zwolnienia podatkowego przedmiotem rozliczeń podatkowych stają się zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy przychody i koszty uzyskania przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, powstałe od pierwszego dnia okresu objętego obowiązkiem podatkowym.
Skład orzekający
Andrzej Wróbel
przewodniczący
Adam Józefowicz
sprawozdawca
Andrzej Wasilewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odliczania strat podatkowych poniesionych w okresie zwolnienia podatkowego, a także kwalifikowania wydatków jako kosztów uzyskania przychodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółek z udziałem zagranicznym korzystających ze zwolnień podatkowych w latach 90. XX wieku. Przepisy podatkowe uległy znaczącym zmianom od czasu wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii rozliczania strat podatkowych i interpretacji przepisów dotyczących zwolnień podatkowych, co jest zawsze istotne dla przedsiębiorców i doradców podatkowych. Pokazuje ewolucję prawa podatkowego.
“Czy strata z okresu "wolności podatkowej" może obciążyć budżet po jego zakończeniu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 32 135 408 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 3 grudnia 1997 r. III RN 70/97 Po upływie okresu zwolnienia podatkowego, przedmiotem rozliczeń po- datkowych stają się zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o po- datku dochodowym od osób prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.) przychody i koszty uzyskania przychodów z tytułu prowadze- nia działalności gospodarczej, powstałe od pierwszego dnia okresu objętego obowiązkiem podatkowym. Do kosztów uzyskania przychodu w okresie obję- tym obowiązkiem podatkowym nie jest dopuszczalne wliczanie (art. 7 ust. 3 pkt 1 tej ustawy) strat powstałych w okresie, w którym podatnik korzystał ze zwol- nienia dochodu od podatku (art. 7 ust. 4 zdanie 2 ustawy). Strata poniesiona w okresie zwolnienia podatkowego jest stratą ekonomiczną z tytułu ponoszenia ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, a nie stratą w rozumieniu prawa podatkowego. Funkcją zwolnienia od podatku nie jest objęcie przez Skarb Państwa ryzyka gospodarczego podatnika. Przewodniczący SSN: Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 1997 r. sprawy ze skargi "S." SA w L. na decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia 22 lutego 1996 r. [...] w przed- miocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1994 r., na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 28 lutego 1997 r. [...] o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną. U z a s a d n i e n i e Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. decyzją z dnia 7 listopada 1995 r. [...] działając na podstawie art. 5 ust. 3, art. 19 i 20 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze 2 zm.) oraz art. 7 ust. 4, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 28 i 35 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.) określił wysokość zobowiązania podatkowego Spółki Akcyjnej "S." w L. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1994 r. na kwotę 32.135.408.000 st. zł, a także kwotę do przypisu 7.365.388.000 st. zł (po denominacji 736.538 zł 80 gr) za poszczególne miesięczne okresy sprawozdawcze wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji [...] Urząd Skarbowy stwierdził nieprawidłowe rozlicze- nie przez wymienioną Spółkę podatku dochodowego od osób prawnych za 1994 r. Dotyczyło to w szczególności niewłaściwego odliczenia straty z lat ubiegłych, a także nieprawidłowego kwalifikowania wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Powo- łując się na art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych Urząd Skarbowy podał, że przychodów i kosztów ze źródeł wolnych od podatku nie łączy się z dochodami z innych źródeł, czyli strata za 1991 r. nie mo- że być odliczona przez Spółkę po upływie zwolnienia w 1994 r. W związku z tym Spółka nie może odliczyć w 1994 r. straty poniesionej w 1991 r. w okresie zwolnienia od podatku dochodowego. Dlatego Urząd Skarbowy zwiększył podstawę opodatko- wania o kwotę 18.367.540.000 st. zł stanowiącą nieprawidłowe odliczenie straty. Na tle zebranego materiału dowodowego Urząd Skarbowy wskazał następują- ce nieprawidłowości. Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów w maju 1994 r. kwotę 2.035.000 st. zł jako zakup środków farmaceutycznych do przychodni przyzakładowej. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 35 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków ponoszo- nych przez podatnika pośrednio na rzecz pracowników, jeżeli obowiązek ich pono- szenia nie wynika z układu zbiorowego pracy lub innych aktów prawnych. Koszt utrzymania przychodni przyzakładowej nie może stanowić kosztu uzyskania przycho- dów. Z tego powodu Urząd postanowił zmniejszyć o tę kwotę koszty uzyskania przy- chodów za 1994 r. Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów w 1994 r. wydatki na rzecz pracowników z tytułu zakupu biletów miesięcznych MPK w kwocie 1.880.000 zł (w lu- tym i czerwcu po 440.000 zł, we wrześniu i grudniu po 500.000 zł), co stanowi naru- szenie art. 16 ust. 1 pkt 35 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Urząd Skarbowy nie zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatków na reklamę i re- prezentację w kwocie 42.012.000 zł w części przekraczającej 0,25% przychodów, 3 zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 28 wymienionej ustawy z 15 lutego 1992 r. Ponadto zgod- nie z art. 15 ust. 1 tej ustawy Urząd Skarbowy postanowił uznać opłatę dodatkową w kwocie 4.380.000 zł jako koszt uzyskania przychodu miesiąca września 1994 r., bo- wiem kwota ta stanowi świadczenie należne zakładowi urządzeń kanalizacyjnych. Na skutek stwierdzonych nieprawidłowości w rozliczeniu podatku dochodowe- go od osób prawnych za 1994 r. dokonano korekty kosztów uzyskania przychodów i dochodu do opodatkowania i określono należny podatek dochodowy od osób praw- nych za 1994 r. na kwotę 32.138.408.000 st. zł. Ustalenia te wpłynęły na wysokość należnych zaliczek na poczet tego podatku, których wysokość i terminy przedstawio- no w załączniku do decyzji. Zgodnie z art. 19 i 20 ustawy o zobowiązaniach podatko- wych ustalono, że podatek w kwocie 7.365.388.000 st. zł, to jest 736.538 zł 80 gr (nowych zł) wraz z odsetkami za zwłokę, podlega wpłacie na rachunek bankowy [...] Urzędu Skarbowego w L. Dyrektor Izby Skarbowej w L., po rozpatrzeniu odwołania Spółki "S." w L. od powyższej decyzji [...] Urzędu Skarbowego w L z dnia 7 listopada 1995 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Izba Skarbowa po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału źródłowego uznała, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Nie nastąpiło narusze- nie procedury administracyjnej, bowiem przedłużenie się postępowania w szczegól- nie trudnej i czasochłonnej sprawie nastąpiło w związku z wnioskiem Spółki z 8 sierp- nia 1985 r. o przesłuchanie biegłych księgowych weryfikujących sprawozdanie finan- sowe za 1994 r. Izba Skarbowa wyjaśniła, że zarzut narażenia Spółki przez Urząd na dodatkowe odsetki nie jest zasadny oraz że zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych powstaje z mocy prawa, o czym świadczy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. Na podatniku ciąży obowiązek wykonania zobowiązania bez uprzedniego doręczenia decyzji (art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatko- wych). Zaskarżona decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy ma chara- kter deklaratoryjny, bowiem stwierdza fakt istnienia zobowiązania i jego wysokości. Także wysokość odsetek za zwłokę nie jest uzależniona od daty doręczenia decyzji, ale od momentu powstania zobowiązania i określonego w ustawie terminu jego płat- ności. Urząd Skarbowy nie żądał ponownej zapłaty uiszczonego przez Spółkę po- datku, lecz tylko określił jej zobowiązanie. Organ II instancji podał, że stanowisko o niemożliwości odliczenia strat od osiągniętego dochodu wyraził NSA w wyroku z dnia 10 lutego 1995 r., SA/Gd 1406-1407/94. Wydatki ponoszone przez Spółkę na utrzy- 4 manie Międzyzakładowej Przychodni Zdrowia [...] Fabryki Maszyn Rolniczych w L. nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów ponieważ są wyszczególnio- ne w art. 16 pkt 35 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W tej kwestii strona nietrafnie powołuje się na art. 94 pkt 4 KP. Także biegli rewidenci nie uznali tych wydatków za koszty uzyskania przychodu. Sprawa uznania za koszty uzyskania przychodu wydatków na zakup biletów miesięcznych w 1995 r. została odmiennie uregulowana dopiero zmianą ustawy z dnia 12 grudnia 1994 r. o podatku dochodo- wym od osób prawnych (Dz. U. z 1995 r. Nr 5, poz. 25) polegającą na skreśleniu art. 16 ust. 1 pkt 35 ustawy. Przedmiotem postępowania dotyczącego podatku dochodo- wego za 1994 r. było określenie w jednej decyzji należnego podatku za 1994 r., a nie wydania dwu decyzji (jednej co do ustaleń kontroli UKS, a drugiej w sprawie ustale- nia zasadności odliczenia 1/3 straty za 1991 r.), jak domagała się strona. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 28 lutego 1997 r. [...] oddalił skargę "S." SA w L. na powyższą decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia 22 lutego 1996 r. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że Spółka Akcyjna "S." w L. jest spółką z udziałem zagranicznym, powstałą na mocy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych (Dz. U. Nr 41, poz. 325 ze zm.). Stosownie do art. 28 tej ustawy do- chód spółek powstałych w oparciu o jej przepisy, podlegał zwolnieniu od podatku do- chodowego przez okres 3 lat (licząc od dnia rozpoczęcia przez Spółkę prowadzenia działalności gospodarczej). Powyższa ustawa została uchylona ustawą z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym (Dz. U. Nr 50, poz. 353 ze zm.). W art. 37 ustawa ta zachowała prawo do zwolnienia od podatku dochodowego dochodu spółek utworzonych z mocy ustawy z 1988 r. w przedmiocie działalności określonej w zezwoleniu, w oparciu o które Spółka została utworzona. Obie ustawy nie zawierały rozwiązań dotyczących podatków w razie poniesienia straty przez te spółki. Dlatego w razie poniesienia straty przez spółki z udziałem zagranicznym, któ- rych dochód podlegał z mocy prawa zwolnieniu od podatku dochodowego, możliwość jej rozliczenia- zdaniem NSA - należy oceniać stosownie do przepisów ustawy o po- datku dochodowym od osób prawnych. NSA powołując się na art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o po- datku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 3, poz. 12 w brzmieniu obowiązują- cym w 1991 r.) stwierdził, że w toku ustalania, czy podatnik poniósł stratę mogą być uwzględnione tylko wydatki uznane przez ustawę za koszty uzyskania przychodu. 5 Według art. 11 ust. 1 pkt 21 tej ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przycho- dów kosztów ze źródła przychodów, jeżeli dochody z tych źródeł nie podlegają opo- datkowaniu albo są zwolnione od podatku. Także ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482) przyjęła podobne rozwiązanie prawne, bowiem art. 7 ust. 4 tej ustawy sta- nowi, iż przy ustaleniu straty nie uwzględnia się kosztów uzyskania przychodów, po- niesionych w celu osiągnięcia przychodów, jeżeli dochody z tych źródeł nie podlegają opodatkowaniu albo są wolne od podatku. NSA zwrócił uwagę na to, że Spółka "S." korzystająca w 1991 r. ze zwolnienia od podatku dochodowego poniosła w tym roku stratę bilansową w znaczeniu ekono- micznym. Jednakże nie była to strata podlegająca odliczeniu od dochodu w następ- nych latach, bowiem przy ustalaniu wyniku podatkowego (dochodu lub straty) nie uwzględnia się przychodów ze źródeł związanych z dochodem wolnym od podatku. W tym stanie Spółka Akcyjna "S." w L. nie nabyła prawa do odliczenia (dla celów po- datkowych) tej straty od dochodu uzyskanego w trzech kolejnych latach. W tej kwestii NSA podzielił stanowisko organów obu instancji i pogląd Ministra Finansów ujawniony w decyzji z dnia 27 czerwca 1996 r. [...]. Podobne stanowisko zostało wyrażone w orzecznictwie NSA w wyrokach z dnia 3 marca 1995 r., III SA 374/94 i z dnia 2 sierpnia 1995 r., III SA 502/94 (ONSA z 1996 r. Nr 2 poz. 95). W związku z tym NSA uznał, że nieuzasadnione są zarzuty Spółki zawarte w odwołaniu i w skardze, iż organy obu instancji dopuściły się w zaskarżonych decyzjach narusze- nia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Zdaniem NSA organy skarbowe zgodnie z prawem skorygowały nieprawidłowo obliczoną przez Spółkę 1/3 straty w 1991 r. w kwocie 18.307.540.000 st. zł oraz nieprawidłowe zakwalifikowanie ponie- sionych wydatków do kosztów uzyskania przychodu z tytułu zakupu biletów miesięcz- nych dla pracowników (w kwocie 1.880.000 st. zł), a także wydatków poniesionych na Międzyzakładową Przychodnię Zdrowia (w kwocie 2.036.000 st. zł). W ocenie NSA organy administracyjne nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 80 KPA dokonały oceny materiału dowodowego, a decyzja i jej uzasadnienie spełnia wymagania przewidziane w art. 107 KPA, gdyż zawiera ustale- nia faktyczne i prawne. Sąd uznał także za nieuzasadniony zarzut przewlekłego za- łatwienia sprawy przez urzędy skarbowe. Ponadto podzielił stanowisko Izby Skarbo- wej, że stosownie do art. 27 ust. 1 o podatku dochodowym od osób prawnych na po- datniku ciąży obowiązek wykonania zobowiązania bez uprzedniego doręczenia de- 6 cyzji (art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych). Decyzje organów podat- kowych, wydane w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych są de- cyzjami deklaratywnymi, bowiem określają jedynie wysokość zobowiązania już istnie- jącego, będącego w momencie wydania decyzji zaległością podatkową. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku NSA z dnia 28 lutego 1997 r. [...], zarzucając w niej rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 15 lu- tego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.) w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1983 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych (Dz. U. Nr 41, poz. 325 ze zm.). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz prze- kazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, NSA nie wyciągnął właściwych wniosków z przepisów o źródłach przychodów wolnych od podatku. [...] W związku z tym posłużył się wykładnią rozszerzającą, pomimo iż w drodze wykładni nie można uzupełniać procedury i tworzyć przez analogię nowych stanów faktycznych podlega- jących opodatkowaniu w sytuacji, gdy nie wchodzi w rachubę luka prawna. Ponadto skarżący zarzucił, że NSA pominął problem konstrukcji zwolnienia podatkowego przyznanego Spółce. Rzecznik Praw Obywatelskich powołał się na orzeczenie NSA z dnia 4 czerwca 1993 r., III SA 5/93 (Glosa 1995, nr 3, poz. 34), w którym Sąd uznał, iż zwolnienie od podatku dochodowego określone w ustawie o działalności gospodar- czej z udziałem podmiotów zagranicznych jest zwolnieniem podmiotowym i obejmuje cały dochód spółek z udziałem zagranicznym bez względu na rodzaj dochodu i jego źródło. W ocenie skarżącego, wyrok NSA został oparty na niewłaściwych założe- niach, bowiem nie prowadzi do wyrównania warunków działania, lecz do niezgodnej z Konstytucją nierówności wobec prawa. Wyłączenie kosztów dla celów ustalenia straty (art. 7 ust. 3 pkt 3 ustawy) nie może mieć zastosowania do zwolnień podmioto- wych. Nieoddzielenie konstrukcji zwolnienia od konstrukcji pokrywania poniesionej straty stanowi - zdaniem RPO - naruszenie konstytucyjnej zasady równości. Rzecz- nik uważa, że nie można pozbawieniem możliwości odliczania straty "karcić" za obli- gatoryjne zwolnienie podatkowe, bowiem zwolnienie podatkowe jest przyznaniem ulgi podatkowej zwolnionemu podmiotowi, a więc przywileju. Pozbawienie spółek z udziałem zagranicznym możliwości skorzystania z odliczenia straty poniesionej na 7 początku rozwijania działalności byłoby sprzeczne z celami gospodarczymi regulacji prawnej zawartej w ustawie o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów za- granicznych. Interpretacja art. 7 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób praw- nych, jaką przyjął NSA, narusza - zdaniem RPO - w sposób rażący ten przepis i za- sadę pewności prawa (art. 1 Przepisów Konstytucyjnych). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna nie może być uwzględniona, gdyż zawarte w niej za- rzuty są nietrafne i nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny dokonał prawidło- wej oceny prawnej decyzji organów podatkowych obu instancji i należycie ustosunko- wał się do zarzutów skargi Spółki Akcyjnej "S.", która bezzasadnie kwestionowała wyniki bardzo starannie i dokładnie przeprowadzonego postępowania podatkowego w przedmiocie określenia wysokości należnego podatku dochodowego za 1994 r. W ocenie Sądu Najwyższego zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza stano- wisko organów podatkowych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Spółka Akcyj- na "S.", niezgodnie z przepisami art. 16 ust. 1 pkt 28 i 35 oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482) zaliczyła do kosztów uzyskania przychodu wydatki na utrzymanie przychodni międzyzakładowej i zakup środków farmaceutycznych oraz zakup biletów miesięcznych dla pracowników, a także na reklamę i reprezentację. Uzasadniało to dokonanie korekty kosztów uzyskania przychodów i dochodu do opo- datkowania oraz należnego od wymienionej Spółki podatku za 1994 r. Ponadto Sąd Najwyższy podziela poglądy i argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Spółka "S." bezzasadnie odliczyła stratę poniesioną w okresie zwolnienia podatkowego w 1991 r, po upływie tego zwolnienia w 1994 r. Sąd ten do- konał bowiem prawidłowej wykładni przepisu art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w związku z art. 28 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicz- nym. Niesłuszny jest zarzut rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok opiera się na błędnych założeniach i rozszerzającej wykładni tych przepisów w sposób uniemoż- liwiający odliczenie poniesionej straty przez spółki z udziałem zagranicznym, których dochód podlega zwolnieniu od podatku dochodowego. Z przepisu art. 28 ust. 1 usta- 8 wy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych wyraźnie wyni- ka, że tylko "zwalnia się od podatku dochodowego dochód spółki w okresie trzech lat od rozpoczęcia działalności". Po upływie tego okresu powstaje bowiem, zgodnie z art. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, obowiązek podatkowy tych osób prawnych prowadzących działalność gospodarczą na zasadach równości i równego traktowania podatników. Po upływie okresu zwolnienia podatko- wego przedmiotem rozliczeń podatkowych stają się zgodnie z art. 7 ust. 2 tej ustawy przychody i koszty uzyskania przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospo- darczej, powstałe od pierwszego dnia okresu objętego obowiązkiem podatkowym. Do kosztów uzyskania przychodu w okresie objętym obowiązkiem podatkowym nie jest dopuszczalne z braku podstaw prawnych (art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy), "wliczanie strat" powstałych w okresie, w którym podatnik korzystał ze zwolnienia dochodu od podat- ku (art. 7 ust. 4 zdanie 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Strata poniesiona w okresie zwolnienia podatkowego jest stratą ekonomiczną z tytułu pono- szenia ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, a nie stratą w rozumieniu pra- wa podatkowego. Podmiotowe zwolnienie podatkowe tym różni się od zwolnienia przedmiotowego, że zwalnia podatnika od obowiązku podatkowego w stosunku do wszystkich przedmiotowo określonych źródeł jego dochodów. Natomiast zwolnienie przedmiotowe zawsze wskazuje ściśle określone źródło lub źródła dochodów, które- go dotyczy. Oznacza to, że w przypadku zwolnień przedmiotowych, chodzi o enume- ratywne wyliczenie źródeł dochodu zwolnionych od podatku, podczas gdy w przy- padku zwolnienia podmiotowego chodzi o generalne zwolnienie, dotyczące wszys- tkich źródeł dochodu określonego podmiotu. Z tego wynika, że w niniejszej sprawie podmiot zwolniony ogólnie od podatku w okresie zwolnienia, nie tylko nie miał obo- wiązku naliczenia dochodu dla celów podatkowych, ale także nie mógł naliczać strat, powstałych w tym okresie w celu odliczenia ich od podstawy opodatkowania, ponie- waż nie był obciążony obowiązkiem podatkowym wobec Skarbu Państwa. Po tym okresie zwolnienia podatkowego, podatnikowi będzie przysługiwało prawo odliczania strat powstałych w tym okresie, poczynając od dnia, w którym zostaje objęty obo- wiązkiem podatkowym. Skarżąca Spółka nie miała zatem uprawnienia do odliczania od podatku dochodowego w 1994 r. strat powstałych w okresie zwolnienia podatko- wego w 1991 r., gdy nie płaciła podatku dochodowego. Funkcją zwolnienia od po- datku nie jest przejęcie ryzyka gospodarczego podatnika przez Skarb Państwa, bo- wiem podatnik będąc zwolniony od podatku podejmowałby działalność gospodarczą 9 nie na własne ryzyko, lecz na ryzyko Skarbu Państwa. Celem przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych było zwol- nienie od podatku dochodowego dochodu spółki w okresie trzech lat od rozpoczęcia działalności, co jest korzystnym rozwiązaniem prawnym. Stanowi ono zachętę i pods- tawę do rozwijania działalności gospodarczej oraz znaczną ulgę finansową w osiąg- nięciu dochodu z prowadzenia tej działalności i stwarza w dość długim okresie wa- runki do rozwoju wzajemnie korzystnej współpracy kapitałowej i gospodarczej między podmiotami krajowymi i zagranicznymi. Wyrównanie warunków prowadzenia dzia- łalności gospodarczej przez podmioty krajowe i spółki z udziałem zagranicznym po wykorzystaniu przez nie przywileju zwolnienia podatkowego, nie tylko nie narusza konstytucyjnej równości wszystkich podmiotów gospodarczych, lecz zmierza do reali- zacji zasady równości wobec prawa. Rozpatrując sprawę w granicach podstaw rewizji nadzwyczajnej, Sąd Najwyż- szy nie dopatrzył się - wbrew twierdzeniom skarżącego - rażącego naruszenia przez NSA przepisów prawa materialnego, wymienionych w zarzutach rewizji nadzwyczaj- nej. Mając to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że re- wizja nadzwyczajna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dlatego z mocy art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) i art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) w związku z art. 39312 KPC, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI