III RN 5/99

Wyrok z dnia 27 maja 1999 r. III RN 5/99 Korzystający ze znaku towarowego w zakresie dzierżawy przedsiębiors- twa nie staje się podmiotem praw z rejestracji znaku towarowego. Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1999 r. na rozprawie sprawy z odwołania Przedsiębiorstwa Przemysłu Chłodniczego „L.” S.A. w G. od decyzji Urzędu Patentowego w Warszawie z dnia 6 marca 1997 r. [...] o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego C. nr [...] na skutek rewizji nadzwyczajnej Pre- zesa Urzędu Patentowego [...] od decyzji Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Pa- tentowym RP z dnia 17 lipca 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patento- wego w Warszawie z dnia 6 marca 1997 r. [...]. U z a s a d n i e n i e Urząd Patentowy RP decyzją z dnia 15 listopada 1993 r. dokonał rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego C. dla lodów jadalnych [...] na rzecz Przed- siębiorstwa Przemysłu Chłodniczego L. S.A. w Gdańsku. „Chłodnia w C.” Spółka z o.o. wystąpiła w dniu 16 czerwca 1996 r. z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejes- tracji wyżej wymienionego znaku towarowego. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że lody pod nazwą C. były produkowane i wprowadzane do obrotu od lat sześćdzie- siątych przez trzy zakłady zgrupowane w Zjednoczeniu Chłodni Składowych, tj. przez chłodnie w G., B. i w Z.G. W ocenie wnioskodawcy przedsiębiorstwa wchodzące w skład Zjednoczenia z chwilą jego likwidacji samodzielnie nabyły prawo do stosowania znaku C., a zatem rejestracja tego znaku towarowego na rzecz Przedsiębiorstwa Przemysłu Chłodniczego L. S.A. w G. stanowiła naruszenie zasad współżycia spo- 2 łecznego, bowiem spowodowała zawłaszczenie przez jeden podmiot znaku stosowa- nego do czasu rejestracji przez kilka podmiotów. Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego decyzją z dnia 6 marca 1997 r. unieważniło prawo z rejestracji znaku towarowego C., powołując jako podstawę rozs- trzygnięcia art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.). W ocenie Kolegium Orzekającego znak towarowy C. należał do Zjednoczenia Chłodni Składowych i stosowany był na równych prawach przez wchodzące w skład Zjednoczenia trzy przedsiębiorstwa przemysłu chłodnicze- go w B., G. i Z.G. Wszystkie te przedsiębiorstwa oraz ich następcy prawni są upraw- nieni do stosowania wyżej wymienionego znaku, zaś rejestracja znaku na rzecz Przedsiębiorstwa Przemysłu Chłodniczego L. S.A. w G. oznacza odebranie praw in- nym podmiotom stosującym znak i jako taka jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego. Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym RP decyzją z dnia 17 lipca 1998 r. [...] utrzymała w mocy powyższą decyzję, zaskarżoną odwołaniem uprawnio- nego z rejestracji. Komisja uznała, że po stronie wnioskodawcy – Chłodni w C. – ist- nieje interes prawny do występowania z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejes- tracji przedmiotowego znaku towarowego, bowiem interesem prawnym jest działanie na własną korzyść, jeżeli wywiera to określone skutki w sferze prawnej. W ocenie Komisji istnieją ustawowe przesłanki do unieważnienia rejestracji znaku towarowego C., bowiem rejestracja nastąpiła z naruszeniem praw majątkowych osób trzecich, w danym przypadku Skarbu Państwa. Ponadto udzielenie przez Urząd Patentowy prawa z rejestracji przedmiotowego znaku towarowego na rzecz Spółki Akcyjnej, podczas gdy uprawnionym ze zgłoszenia było przedsiębiorstwo państwowe, a prawa jego pozostawały przy Skarbie Państwa, nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów oraz interesu Skarbu Państwa. Spełnione zostały zatem, zdaniem Komisji, znamiona przepisu art. 29 w związku z art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. Prezes Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej zaskarżył powyższą decyzję rewizją nadzwyczajną, w której zarzucił rażące naruszenie art. 8 pkt 2, art. 29 i art. 30 ustawy o znakach towarowych oraz art. 6-8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 138 KPA w związku z art. 37 ustawy o znakach towarowych oraz art. 65 KC i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Patentowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Urzędowi Patentowemu, działają- cemu w trybie postępowania spornego. 3 W ocenie Prezesa Urzędu Patentowego RP wnioskodawca nie wykazał inte- resu prawnego. Działanie, którego głowną cechą, jest osiągnięcie własnej korzyści, jest zasadniczo interesem czysto faktycznym, nawet jeśli wywołuje skutki w sferze prawnej. Interes wnioskodawcy jest interesem faktycznym o zabarwieniu handlowym, a jego istotą jest zamierzenie zwiększenia dochodu w wyniku wykorzystania renomy jaką ma znak towarowy C. Wnioskodawca stosunkowo niedawno podjął działalność gospodarczą i w sposób naturalny dąży do likwidacji wszelkich ograniczeń w tej działalności, jakimi są prawa do znaków towarów udzielonych na rzecz innych pod- miotów oraz do uzyskania przywilejów w stosunku do innych podmiotów działających na rynku. Interes taki w ocenie wnoszącego rewizję nadzwyczajną nie może być uznany za interes prawny w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy. Prezes Urzędu Patentowego RP jest zdania, że zaskarżona decyzja, wbrew dyspozycji przepisu art. 8 pkt 2 ustawy, nie precyzuje jakiegokolwiek prawa osoby trzeciej, które mogłoby być naruszone w wyniku rejestracji znaku towarowego C. Po- wołanie się Komisji Odwoławczej na bliżej nieokreślone „naruszenie obowiązujących przepisów” i naruszenie „interesu Skarbu Państwa” nie uzasadnia zastosowania w sprawie powyższego przepisu ustawy. Decyzja ta opiera się na błędnym założeniu, że w dacie rejestracji znaku towarowego C., tj. w dniu 15 listopada 1993 r., Przedsię- biorstwo Przemysłu Chłodniczego L. SA nie było uprawnione z tytułu zgłoszenia znaku towarowego C., bowiem zgłoszenie to zostało dokonane przez Przedsiębiors- two Przemysłu Chłodniczego w G., zaś prawa do tego zgłoszenia nie przeszły na L. SA. W ocenie Prezesa Urzędu Patentowego RP przejście wszystkich praw i obo- wiązków likwidowanego przedsiębiorstwa państwowego na Spółkę, w tym także prawa do zgłoszenia znaku towarowego C., wynika z § 3 zdanie ostatnie umowy no- tarialnej z dnia 3 marca 1993 r. oraz z § 3 pkt 1 zarządzenia nr 129/92 Wojewody G. z dnia 16 listopada 1992 r. w sprawie likwidacji Przedsiębiorstwa Przemysłu Chłodni- czego w G. W świetle tych dokumentów nie ma wątpliwości, że prawa do zgłoszenia znaku towarowego C. przeniesione zostały ze zgłaszającego przedsiębiorstwa pańs- twowego na Spółkę jeszcze przed wydaniem decyzji o zarejestrowaniu tego znaku, zaś Przedsiębiorstwo uległo likwidacji jeszcze przed tą datą. W konsekwencji należy przyjąć, twierdzi Prezes Urzędu Patentowego RP, że w dacie rejestracji znaku Spółka była jedynym uprawnionym podmiotem, na rzecz którego Urząd Patentowy mógł i powinien dokonać rejestracji znaku C. Przyjęcie poglądu Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP, że w dacie rejestracji zgłoszenia uprawnionym z re- 4 jestracji był Skarb Państwa, oznacza, iż rejestracja znaku C. nie mogła być dokonana na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, ponieważ przedsiębiorstwo państwowe, które do- konało zgłoszenia, nie istniało jako podmiot prawny, natomiast nie mogła być doko- nana rejestracja na rzecz Skarbu Państwa, gdyż nie jest on przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 6 ustawy. Gdyby nawet zaakceptować stanowisko Komisji, że w da- cie dokonania rejestracji prawo ze zgłoszenia przysługiwało Skarbowi Państwa, to jedynym uprawnionym do nabycia tej rejestracji w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa był także L. SA. Według Prezesa Urzędu Patentowego RP błędne jest stanowisko Komisji Od- woławczej, że umowa notarialna z dnia 3 marca 1993 r. jest umową oddania przed- siębiorstwa do odpłatnego używania w rozumieniu ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298), przy czym odda- nie w odpłatne korzystanie dotyczy wszystkich składników majątkowych przedsię- biorstwa. Analiza treści umowy prowadzi do wniosku, że faktycznie strony zawarły umowę mieszaną, w której zostały zawarte elementy umowy o oddanie do odpłatne- go korzystania, umowy sprzedaży z odroczonym terminem zapłaty oraz umowy przenoszącej prawa i obowiązki w dacie zawarcia umowy. W ocenie wnoszącego rewizję nadzwyczajną w dacie zawarcia umowy notarialnej według zgodnego zamia- ru stron przeszły na Spółkę L. „wszelkie pozostałe prawa i obowiązki przedsiębiors- twa państwowego”, w tym prawa do zgłoszenia znaku towarowego C. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trafny jest zarzut rewizji nadzwyczajnej co do rażącego naruszenia zaskarżo- ną decyzją przepisu art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towa- rowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) stanowiącego, że z wnioskiem o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe, jak również o unieważnienie prawa z re- jestracji znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Przepisy ustawy nie zawierają legalnej definicji pojęcia „interes prawny”. W związku z tym wymaga rozważenia, czy przepisy ustawy dają podstawę do przyjęcia swoistego rozumienia interesu prawnego dla potrzeb postępowania w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego, czy też należy temu pojęciu nadawać znacze- nie określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Za przyjęciem stanowiska, że interesem prawnym w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy jest interes 5 prawny, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego prze- mawiają reguły wykładni systemowej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 37 ustawy do postępowania przed Urzędem Patentowym w sprawach znaków towarowych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej, co oznacza, iż mają tu zastosowanie wszystkie te przepisy Kodek- su, które nie dotyczą zagadnień odmiennie uregulowanych w przepisach ustawy. Należy ponadto podkreślić, że przepis art. 37 ustawy odsyłając do przepisów Kodek- su postępowania administracyjnego nie nakazuje odpowiedniego stosowania tych przepisów, co wymaga przyjęcia, że Urząd Patentowy w postępowaniu w sprawach znaków towarowych jest obowiązany do ścisłego przestrzegania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacjach, które nie zostały odmiennie uregulo- wane w przepisach ustawy o znakach towarowych. De lege lata brak jest zatem przesłanek prawnych do przyjęcia, że znaczenie pojęcia „interes prawny”, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, powinno być ustalane w inny sposób niż `przez odes- łanie do przepisu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Interes prawny, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest interesem opartym na przepisie prawa materialnego ( ustawy o znakach towarowych) i jest interesem indywidualnym. Oznacza to, iż z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może wystąpić tylko taki podmiot, który wskaże, że rejestracja znaku towarowego narusza jego prawa (uprawnienia) przyznane mu przepisami ustawowymi, a nadto że nie jest dopuszczalne wszczynanie postępowania w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego celem ochrony interesu prawnego osób trzecich; w każdym bowiem przypadku wnioskodawca musi uzasadnić istnienie w sprawie włas- nego interesu prawnego, nie zaś nawet skądinąd uzasadnionego interesu prawnego innych podmiotów. W doktrynie prawa znaków towarowych oraz w piśmiennictwie i orzecznictwie z zakresu postępowania administracyjnego nie budzi ponadto wątpli- wości teza, że przepisy ustawy o znakach towarowych i przepisy Kodeksu postępo- wania administracyjnego nie chronią interesów faktycznych, które nie mają oparcia w przepisach prawa ustawowego. Prawidłowe jest w tej sytuacji stanowisko Prezesa Urzędu Patentowego, że wnioskodawca („Chłodnia w C.” Sp. z o.o.) nie wykazał istnienia interesu prawnego uzasadniającego wszczęcie na jego wniosek postępowania w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego „C.” i że interes wnioskodawcy jest interesem 6 faktycznym „o zabarwieniu handlowym.” Wnioskodawca w postępowaniu przed orga- nami patentowymi uzasadniał swój interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji tego znaku tym, że jest następcą prawnym Zakładu - Chłodnia w C. Przed- siębiorstwo Przemysłu Chłodniczego w B., który w ocenie wnioskodawcy był jednym ze współuprawnionym do znaku powszechnie znanego „C.” W związku z tym należy stwierdzić, że nie uzasadnia tego stanowiska umowa dzierżawy z dnia 9 marca 1995 r. zawarta między Przedsiębiorstwem Przemysłu Chłodniczego w likwidacji w B. a „Chłodnią w C.” Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, ani też sporządzony w dniu 20 maja 1996 r. aneks nr 3, którym dodano do tej umowy § 16a w brzmieniu ”Na czas obowiązywania niniejszej umowy wydzierżawiający użycza dzierżawcy praw przyszłych jakie mógłby wydzierżawiający nabyć mając interes prawny określony w ustawie o znakach towarowych z dnia 31 stycznia 1985 r. (Dz.U. Nr 5, poz. 7 ze zm.). Dotyczy to wszystkich wyrobów produkowanych przez wydzierżawiającego w dacie zawarcia umowy, w tym w szczególności powszechnie znanego znaku towarowego nie zarejestrowanego w Urzędzie Patentowym obejmującego nazwę „Lody C.” i określoną grafikę”. W ocenie Sądu Najwyższego zawarcie umowy dzierżawy przed- siębiorstwa nie czyni dzierżawcy następcą prawnym wydzierżawiającego w zakresie korzystania z prawa do znaku towarowego, zwłaszcza wówczas, gdy wydzierżawia- jący, jak w niniejszej sprawie, nie był uprawniony z rejestracji znaku towarowego. W piśmiennictwie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że brak jest następstwa prawnego pod tytułem ogólnym między zlikwidowanym w trybie art. 37 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298) przedsiębiorstwem państwowym a spółką przejmującą do odpłatnego korzystania mienie tego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 1 KC, bowiem takim następcą jest Skarb Państwa, który w umowie o oddaniu tej części mienia określa, jakie prawo przenosi lub ustanawia na rzeczach wchodzących w skład tego przedsiębiorstwa. Dla oceny zatem, kiedy i jakie prawa, w tym prawa do znaku towarowego „C.”, nabyła Spółka „L.” powstała w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 37 ustawy, decy- dujące znaczenie ma wykładnia treści umowy notarialnej z dnia 3 marca 1993 r., przy dokonywaniu której należy uwzględniać regułę interpretacyjną, że podstawowym ce- lem prywatyzacji jest zachowanie przedsiębiorstwa jako pewnej całości organizacyj- no-majątkowej, zaś spółki pracownicze, co trafnie podkreślił wnoszący rewizję nadz- wyczajną Prezes Urzędu Patentowego RP, w założeniu mają przejąć wszelkie skład- niki majątkowe i prawa likwidowanego przedsiębiorstwa państwowego. Ze wskaza- 7 nych w rewizji nadzwyczajnej postanowień tej umowy wynika, że wolą stron było przejście wszelkich praw i obowiązków z likwidowanego przedsiębiorstwa (uprawnio- nego ze zgłoszenia znaku towarowego do rejestracji) na Spółkę najpóźniej w dacie zawarcia umowy, jeżeli natomiast dla przejścia niektórych składników mienia lub praw była przewidywana data późniejsza, to była ona przez strony określana w umowie. Wśród praw, które według zgodnego zamiaru stron miały przejść na Spółkę w dacie zawarcia umowy jest także prawo do zgłoszenia znaku towarowego „C.”, a zatem w dniu wydania decyzji o rejestracji tego znaku towarowego uprawnienia z jego zgłoszenia nie pozostawały przy Skarbie Państwa, gdyż uprawnionym ze zgło- szenia było Przedsiębiorstwo Przemysłu Chłodniczego „L.” SA. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================