III RN 28/01

Sąd Najwyższy2002-03-14
SAOSubezpieczenia społeczneubezpieczenie emerytalne i rentoweWysokanajwyższy
pomoc społecznaubezpieczenia społeczneskładkiopieka nad chorymnowelizacja prawarewizja nadzwyczajnainterpretacja przepisów

Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, uznając, że przyznanie świadczeń na podstawie przepisu, który jeszcze nie obowiązywał, stanowi rażące naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła odmowy objęcia składką emerytalno-rentową za styczeń i luty 1999 r. osoby rezygnującej z pracy z powodu opieki nad chorym członkiem rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję MOPS, uznając obowiązek objęcia składką. Prezes NSA wniósł rewizję nadzwyczajną, argumentując, że przepis umożliwiający takie świadczenie wszedł w życie dopiero od 1 stycznia 2001 r. Sąd Najwyższy przychylił się do rewizji, stwierdzając brak podstaw prawnych do objęcia składką w spornym okresie.

Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Kierownika MOPS w K., która przyznawała Annie Ś. zasiłek stały oraz świadczenie w formie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. NSA uznał, że obowiązek objęcia składką istniał również za styczeń i luty 1999 r., ponieważ wnioskodawczyni zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie prawa. Argumentował, że przepis umożliwiający opłacanie składki za taką osobę wszedł w życie dopiero od 1 stycznia 2001 r. na mocy nowelizacji ustawy o pomocy społecznej. Sąd Najwyższy uznał rewizję za uzasadnioną, stwierdzając, że w okresie objętym odwołaniem (styczeń i luty 1999 r.) brak było podstaw prawnych do obciążenia Ośrodka Pomocy Społecznej obowiązkiem opłacania składek. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek taki nie istniał, ponieważ przepis prawny umożliwiający opłacanie składki za taką osobę wszedł w życie dopiero od dnia 1 stycznia 2001 r., a sporny okres przypadał na styczeń i luty 1999 r.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 31 b ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1999 r. nie przewidywał możliwości opłacania składki za osobę rezygnującą z pracy z powodu opieki nad chorym członkiem rodziny. Możliwość taka pojawiła się dopiero w wyniku późniejszych nowelizacji, z datą początkową opłacania składki od 1 stycznia 2001 r. Dlatego w okresie objętym odwołaniem brak było podstaw prawnych do stwierdzenia takiego obowiązku po stronie MOPS.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie

Strona wygrywająca

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

Strony

NazwaTypRola
Anna Ś.osoba_fizycznaskarżąca
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnegoorgan_państwowywnioskodawca rewizji nadzwyczajnej
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.organ_państwowyorgan administracji
Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.organ_państwowyorgan administracji
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowieorgan_państwowysąd niższej instancji

Przepisy (7)

Główne

u.p.s. art. 31 b § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Przepis w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1999 r. nie przewidywał możliwości opłacania składki za osobę rezygnującą z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny. Możliwość taka powstała od 1 stycznia 2001 r. na mocy nowelizacji.

Pomocnicze

u.p.s. art. 31 b § ust. 8

Ustawa o pomocy społecznej

Określał datę początkową opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę rezygnującą z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny na dzień 1 stycznia 2001 r.

u.NSA art. 22 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.e.r.f.u.s. art. 157 § pkt 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Nowelizacja nadająca art. 31 b ustawy o pomocy społecznej rozszerzoną treść i wprowadzająca pojęcie osoby rezygnującej z pracy z powodu opieki nad chorym członkiem rodziny.

Ustawa o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Pomocy Społecznej art. 1 § pkt 8 lit. c

Zmiana ust. 8 art. 31 b ustawy o pomocy społecznej, wskazująca datę 1 stycznia 2001 r. jako początek opłacania składki.

k.p.c. art. 393¹³

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie rewizji nadzwyczajnej.

Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 10

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis prawny umożliwiający opłacanie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę rezygnującą z pracy w celu sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny wszedł w życie dopiero od 1 stycznia 2001 r., podczas gdy sporny okres przypadał na styczeń i luty 1999 r.

Odrzucone argumenty

Obowiązek objęcia wnioskodawczyni składką na ubezpieczenie emerytalno - rentowe istniał także w styczniu i lutym 1999 r. ponieważ zrezygnowała ona z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny.

Godne uwagi sformułowania

stanowi rażące naruszenie prawa brak było podstaw prawnych do stwierdzenia po stronie Ośrodka Pomocy Społecznej w K. takiego obowiązku

Skład orzekający

Jerzy Kuźniar

przewodniczący

Beata Gudowska

członek

Roman Kuczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do świadczeń z pomocy społecznej i ubezpieczeń społecznych w kontekście opieki nad chorym członkiem rodziny oraz zasady niedziałania prawa wstecz."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego obowiązującego w spornym okresie i późniejszych nowelizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest data wejścia w życie przepisów i jak jej nieuwzględnienie może prowadzić do błędnych decyzji administracyjnych i sądowych, nawet w sprawach dotyczących podstawowych świadczeń socjalnych.

Czy można przyznać świadczenie na podstawie przepisu, który jeszcze nie obowiązuje? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

zasiłek stały: 318 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 14 marca 2002 r. III RN 28/01 Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji organów obu instancji, wskutek uznania, że strona posiada uprawnienia na podstawie przepisu prawa materialnego, który jeszcze nie obowiązywał, stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2002 r. sprawy ze skargi Anny Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie składki emerytalno – rentowej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 lipca 1998 r. oddalającą odwołanie Anny Ś. od decyzji Kierownika Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 14 kwietnia 1999 r., a także wy- mienioną decyzję, którą przyznano wnioskodawczyni zasiłek stały w kwocie 318 zł od dnia 2 marca 1999 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. oraz świadczenie w formie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za ten sam okres, nie obejmując jej składką na ubezpieczenie emerytalno - rentowe za miesiące styczeń i luty 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obowiązek objęcia wnioskodawczyni składką na ubezpieczenie emerytalno - rentowe istniał także w styczniu i lutym 1999 r. ponieważ 2 zrezygnowała ona z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny. Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając rażące naruszenie prawa - art. 31 b ust. 3 i 8 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), wnosząc o uchylenie za- skarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu- Ośrodkowi Zamiejscowemu w Krakowie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że w czasie wydania de- cyzji przez organ administracji, jak i w czasie orzekania przez NSA, obowiązujący przepis art. 31 b ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie przewidywał możliwości opłacania składki za osobę rezygnującą z pracy w związku z koniecznością sprawo- wania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny; możliwość taka powstała dopiero od dnia 1 stycznia 2001 r., w wyniku nowelizacji wymienionego przepisu przez ustawę z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Pomocy Społecznej (Dz.U. Nr 19, poz. 238). Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Przepis art. 31 b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1999 r. nie zawierał re- gulacji dotyczącej osoby rezygnującej z pracy w związku z koniecznością sprawowa- nia bezpośredniej, osobistej opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, za którą ośrodek pomocy społecznej mógłby opłacać składkę na ubezpieczenie rentowe i emerytalne. Z dniem 1 stycznia 1999 r. na mocy art. 157 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) przepisowi art. 31 b ustawy o pomocy społecznej została na- dana inna, rozszerzona treść (rozbudowana z 4 do 8 ustępów), wprowadzone zo- stało pojęcie osoby rezygnującej z pracy w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny oraz powstała możliwość opłacania przez ośrodek pomocy społecznej składki na ubezpieczenie emerytalne i 3 rentowe za taką osobę, przy czym przepis ustępu 8 tego artykułu postanowił, że wymienioną składkę opłaca się od dnia 1 stycznia 2000 r. Przepisem art. 1 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej został zmieniony ustęp 8 art. 31 b ustawy o pomocy społecznej w ten sposób, że jako datę początkową opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę re- zygnującą z pracy w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej osobistej opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny wskazano dzień 1 stycznia 2001 r. Jest zatem oczywiste, że w okresie objętym odwołaniem wnioskodawczyni od decyzji or- ganu administracyjnego pierwszej instancji, a więc odnośnie do żądania objęcia składką na ubezpieczenie emerytalno - rentowe za miesiące styczeń i luty 1999 r., brak było podstaw prawnych do stwierdzenia po stronie Ośrodka Pomocy Społecznej w K. takiego obowiązku. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy podzielił zarzuty i wniosek rewizji nadz- wyczajnej i w oparciu o art. 39313 KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 11 marca 1996 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI