III RN 207/99

FSK 1319/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska - Nowacka
Grzegorz Borkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Rypina
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
SA/Sz 1050/02 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2004-03-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
art. 5 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Tezy
Trwałość orzecznictwa sądowego jest wartością samą w sobie, tworzy bowiem stan pewności prawnej w zakresie stosowania określonych przepisów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Jadwigi i Mariana małżonków K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 marca 2004 r. SA/Sz 1050/02 w sprawie ze skargi Jadwigi i Mariana małżonków K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. - oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę małżonków K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 r.
Przedmiotem sporu był charakter budynku podatników: w ich ocenie jest to budynek mieszkalny, podczas gdy organy podatkowe obu instancji uznały go za budynek letniskowy, co znalazło swój wyraz w zastosowaniu wyższej stawki podatkowej. Stawki te zostały określone uchwałą Rady Gminy G. z dnia 15 listopada 2001 r. wydaną na podstawie ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.
Sąd podzielił pogląd organów podatkowych. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono szczegółowo kwestie budynków "mieszkalnych" i "pozostałych" na tle ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sąd wskazał na występującą w przyszłości rozbieżność rozstrzygnięć sądowych, która została usunięta uchwałami składów poszerzonych NSA /z dnia 22 kwietnia 2002 r. FPK 17/01 i z dnia 1 lipca 2002 r. FPK 3/02/ stanowiącymi odpowiedź na stosowne pytania Samorządowych Kolegiów Odwoławczych.
W uchwałach tych przyjęto, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich.
Skład orzekający podzielił ten pogląd w całej rozciągłości. Uchwała Rady Gminy, ustanawiająca kategorię "budynków letniskowych" określająca dla tych budynków stawkę podatku od nieruchomości w granicach stawki ustawowej dla "pozostałych" stanowiła właściwą podstawę do wymierzenie tego podatku skarżącym.
Od powyższego wyroku podatnicy wnieśli skargę kasacyjną zarzucając mu naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego błędną wykładnie i wnoszą o:
1/ uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i ustalenie dla skarżących wymiaru podatku od nieruchomości - domek letniskowy - w wysokości odpowiadającej budynkom mieszkalnym art. 5 ust. 2 cyt. ustawy,
2/ zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Szczecinie do ponownego rozpatrzenia przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego.
Z przyjętą interpretacją skarżący nie mogą się zgodzić z dwóch względów; mianowicie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie nie jest jednolite np. w uzasadnieniu uchwały składu pięciu Sędziów NSA z dnia 17 października 2001 r. /FPK 9/01 - ONSA 2002 Nr 2 poz. 64/ Sąd wyraźnie wskazuje, że "z punktu widzenia stosowania przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./, które nie zawierają definicji budynku mieszkalnego ani nie określają pojęcia domu letniskowego. Posługując się wykładnią językową można dojść do wniosku, że w świetle art. 3 ust. 4 tej ustawy przez budynek mieszkalny będziemy rozumieć obiekt budowlany umocowany w ziemi lub na ziemi, mający ściany lub słupy albo filary oraz pokrycie dachowe, służący lub nadający się do mieszkania. Przechodząc do wykładni systemowej, należy podkreślić, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy nie wymienia kategorii domu letniskowego. W całym ust. 1 różnicuje się stawki podatku od poszczególnych konkretnych kategorii budynków i od pozostałych budynków. W świetle art. 5 ust. 1 powołanej wyżej ustawy budynek może być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych, jeżeli jego parametry techniczne umożliwiają zamieszkanie w nim przez cały rok. Stwierdzenie warunków pozwalających na zaliczenie domu letniskowego do kategorii domu mieszkalnego jest oczywiście kwestią faktów, które powinny być wyjaśnione w postępowaniu podatkowym /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2000 r. III RN 207/99 - OSNAPU 2001 nr 4 poz. 102/. Poza tym ciężar wykazania okoliczności pozwalających na zastosowanie korzystniejszej stawki podatkowej spoczywa na podatniku".
Skarżący w toku postępowania udowodnili, że domek letniskowy spełnia wszystkie wymogi budynku mieszkalnego, ma fundamenty, dach, ściany, okna, drzwi, podłogi, a także instalacje medialne - wodna, elektryczną, ogrzewanie, a więc w pełni nadaje się do zamieszkania -winien więc być zaliczony do budynków mieszkalnych.
Skarżący natomiast nie mogą się zgodzić z uchwałami pięciu sędziów NSA cyt. w zaskarżonym wyroku z tych względów, iż interpretacja budynku mieszkalnego przyjęta głównie w uchwale z dnia 22 kwietnia 2002 r. a mówiąca o zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych jako kryterium zaliczenia do budynków mieszkalnych nie przystaje w żaden sposób do rzeczywistości. Aktualnie bowiem jest wielu właścicieli posiadających więcej niż jedno mieszkanie lub jeden budynek mieszkalny. Powołane "zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych" irracjonalnie powoduje odebranie statusu "mieszkalnych" wszelkim budynkom mieszkalnym, w których mimo ich posiadania właściciele nie zamieszkują, gdyż najczęściej zaspakajają swoje podstawowe potrzeby mieszkaniowe zamieszkując w jednym z mieszkań lub budynków mieszkalnych, których są właścicielami.
W świetle cytowanych przez Sąd uchwał NSA budynki mieszkalne lub mieszkania stanowiące odrębną własność, a nie zamieszkane przez właściciela tracą swój przymiot "mieszkalnych".
Zdaniem skarżących taka interpretacja jest nie do przyjęcia.
Podając dokonaną w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2001 r. przez NSA interpretację definicji budynku mieszkalnego skarżący uważają, że domek letniskowy winien być zakwalifikowany dla celów podatku od nieruchomości jako budynek mieszkalny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej podnosząc, że domek skarżących nie jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, które jest od 1 stycznia 2003 r. wiążące dla organów podatkowych w zakresie definicji budynków. W domku tym podatnicy zaspakajają wyłącznie swoje potrzeby rekreacyjno-wypoczynkowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że w ramach kontroli działalności administracji publicznej, sprawowanej pod względem zgodności z prawem /art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. nr 153 poz. 1269/ sądy administracyjne nie są uprawnione do "ustalania wymiaru podatku" - czego domagali się, w pierwszej kolejności, skarżący. Rodzaje rozstrzygnięć, jakie może wydać sąd w przypadku uwzględnienie skargi kasacyjnej określają art. 185 par. 1 i art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /oznaczonej dalej jako Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.
Zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych został przez skarżących uzasadniony m.in. rozbieżnością orzecznictwa sądowego, jaka zarysowała się na tle tego przepisu. Dostrzegł to również sąd I instancji, zwracając jednak uwagę, że rozbieżność ta została usunięta wskazanymi w uzasadnieniu wyroku dwiema uchwałami składów poszerzonych NSA. Od opublikowania uchwał /ostatnie dwie w ONSA 2003 Nr 2 poz. 49 i 50/ nie ukazał się żaden wyrok oparty na odmiennym, niż przyjęty w uchwałach i w zaskarżonym wyroku, poglądzie prawnym, mimo znacznej liczby skarg wnoszonych nadal przez właścicieli budynków letniskowych. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że jej Autorowi znana jest treść uchwał /z którymi się nie zgadza/ co czyni zbędnym przytaczanie ich uzasadnienia.
Wprawdzie uchwały NSA wiązały tylko w sprawach, w których zostały podjęte /art. 49 ust. 5 ustawy o NSA z 1995 r./ to jednak do rzadkości należały przypadki, by nie były one respektowane przez inne składy orzekające.
Należy podkreślić, że trwałość linii orzecznictwa sądowego jest wartością samą w sobie, tworzy bowiem stan pewności prawnej w zakresie stosowania określonych przepisów.
W skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych przekonujących /a przy tym jurydycznych/ argumentów, które by przemawiały za odstąpieniem od utrwalonego poglądu prawnego. Nie jest takim argumentem stwierdzenie, że przyjęte kryterium "nie przystaje w żaden sposób do rzeczywistości". Nie odbiera ono również budynkom "statusu mieszkalnych". Przedmiotem sprawy jest bowiem wyłącznie kwestia opodatkowania budynku skarżących a nie sposób jego użytkowania zależny wyłącznie od woli właściciela.
To, czy budynek jest dla celów podatkowych budynkiem mieszkalnym, czy też należy do "pozostałych budynków" trzeba rozstrzygnąć na gruncie ustawy podatkowej bez posługiwania się definicjami zamieszczonymi w innych aktach prawnych /por. A. Borodo glosa do wyroku z dnia 4 marca 1998 r. I SA/Gd 1476/96 - OSP 1999 z. 2 poz. 24/.
Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dają gminom możliwość zakwalifikowania budynku letniskowego do odpowiedniej kategorii, istotnej dla celów podatkowych, według kryterium "zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich". W tej sytuacji należy stwierdzić, że Sąd I instancji przyjął właściwą wykładnię omawianego przepisu.
Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu /art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.