Orzeczenie · 2002-12-04

III RN 200/01

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2002-12-04
SAOSnieruchomościużytkowanie wieczysteWysokanajwyższy
nieruchomościużytkowanie wieczystebudownictwo mieszkaniowepostępowanie administracyjneKPANSASąd Najwyższyspadkobiercyczynny udział strony

Sprawa wywodzi się z wniosku Andrzeja S. o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego gruntu, który został pierwotnie zbyty przez jego matkę i Czesława M. Skarbowi Państwa, a następnie oddany w użytkowanie wieczyste K. Spółdzielni Mieszkaniowej na cele spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego. Zarząd Miasta K. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły rozwiązania umowy, uznając, że cel został osiągnięty, mimo że na części gruntu urządzono zieleń, a na innej części znajduje się pawilon handlowy wydzierżawiony osobie fizycznej. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę Andrzeja S., podzielając argumentację organów administracji. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając NSA rażące naruszenie przepisów, w tym brak wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu przez pominięcie spadkobierców Czesława M. Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję nadzwyczajną, uchylając wyrok NSA. Uzasadnił to naruszeniem art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA w związku z art. 145 § 1 pkt 4 KPA, stwierdzając, że spadkobiercy Czesława M. nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że brak czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia, obligującą sąd administracyjny do uchylenia decyzji. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240 KC), Sąd Najwyższy uznał, że umowa z 1968 r. nie precyzowała wystarczająco celu i terminu zabudowy, co utrudniało stwierdzenie korzystania z gruntu w sposób sprzeczny z przeznaczeniem. Podkreślono również konieczność uwzględnienia zmiany stanu prawnego wynikającej z ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie konieczności zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom w postępowaniu administracyjnym oraz konsekwencje naruszenia tej zasady.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia procedury administracyjnej; kwestia interpretacji przeznaczenia gruntu w umowach użytkowania wieczystego może być odmienna w zależności od konkretnych zapisów.

Zagadnienia prawne (2)

Czy brak udziału spadkobierców w postępowaniu administracyjnym, mimo że ich następstwo prawne zostało stwierdzone, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji przez sąd administracyjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, brak czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, który nie został z własnej winy, stanowi podstawę do wznowienia postępowania i obliguje sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA w związku z art. 145 § 1 pkt 4 KPA.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że pominięcie spadkobierców w postępowaniu administracyjnym, którzy nie zostali o nim zawiadomieni, narusza zasadę czynnego udziału strony (art. 10 KPA) i stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 KPA). Zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, stwierdzenie takiej podstawy obliguje sąd do uchylenia decyzji, niezależnie od wpływu na wynik sprawy.

Czy zagospodarowanie gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste na cele budownictwa mieszkaniowego poprzez budowę pawilonu handlowego i urządzenie zieleni, przy braku precyzyjnego określenia celu i terminu zabudowy w umowie, stanowi korzystanie z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem?

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli umowa nie precyzuje celu i terminu zabudowy, a wybudowany obiekt (np. pawilon handlowy) można uznać za część infrastruktury towarzyszącej osiedlu mieszkaniowemu, nie można mówić o korzystaniu z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe znaczenie ma treść umowy określająca przeznaczenie gruntu. W przypadku umowy z 1968 r. określającej cel ogólnie jako 'spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe' bez wskazania konkretnych budynków czy terminów, trudno uznać budowę pawilonu handlowego za sprzeczną z przeznaczeniem, jeśli stanowi on infrastrukturę osiedla. Sąd odrzucił rozszerzającą wykładnię art. 240 KC.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

Strony

NazwaTypRola
Andrzej S.osoba_fizycznaskarżący
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.instytucjaorgan administracji
Zarząd Miasta K.organ_państwowyorgan administracji
K. Spółdzielnia Mieszkaniowaspółkaużytkownik wieczysty
Skarb Państwaorgan_państwowywłaściciel pierwotny
Helena S.osoba_fizycznazbywca
Czesław M.osoba_fizycznazbywca
Andrzej M.osoba_fizycznaspadkobierca
Tomasz M.osoba_fizycznaspadkobierca
Jerzy M.osoba_fizycznaspadkobierca
Stefania M.osoba_fizycznapełnomocnik spadkobiercy

Przepisy (10)

Główne

KPA art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego z powodu braku udziału strony.

KC art. 240

Kodeks cywilny

Przesłanki rozwiązania umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

u.g.g.i.w.n. art. 26 § ust. 2

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Możliwość rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przez zarząd gminy.

ustawa o NSA art. 22 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Obowiązek uchylenia decyzji przez NSA, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

Pomocnicze

KPA art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zapewnienia czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania.

KPA art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

KPA art. 147

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania następuje na żądanie strony.

KC art. 239 § § 2

Kodeks cywilny

Wymogi umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste dotyczące rodzaju budynków i terminu robót.

u.g.g.i.w.n. art. 26 § ust. 2

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Decyzja o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego jest aktem uznaniowym.

u.g.n. art. 233

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Prowadzenie spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy na jej podstawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa do czynnego udziału spadkobierców w postępowaniu administracyjnym. • Brak wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego przez NSA.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji i NSA dotycząca realizacji celu budownictwa mieszkaniowego mimo wybudowania pawilonu handlowego. • Interpretacja art. 240 KC wskazująca na sprzeczność z przeznaczeniem gruntu.

Godne uwagi sformułowania

korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie • naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania • brak udziału strony, bez własnej winy, w postępowaniu • zasadnicze znaczenie ma treść umowy

Skład orzekający

Andrzej Wasilewski

przewodniczący

Katarzyna Gonera

sprawozdawca

Andrzej Kijowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom w postępowaniu administracyjnym oraz konsekwencje naruszenia tej zasady."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia procedury administracyjnej; kwestia interpretacji przeznaczenia gruntu w umowach użytkowania wieczystego może być odmienna w zależności od konkretnych zapisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur administracyjnych, nawet w sprawach dotyczących nieruchomości, a błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie wydawała się słuszna.

Błąd proceduralny zniweczył lata batalii o grunt: Sąd Najwyższy wskazuje na kluczową rolę czynnego udziału stron.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst