III RN 192/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał rewizję nadzwyczajną Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku NSA, który oddalił skargę Grażyny S.-C. i Zenona C. na decyzję Izby Skarbowej w O. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok. Spór dotyczył możliwości odliczenia od dochodu kwot wypłaconych z tytułu nieodpłatnej umowy renty ustanowionej na czas określony (12 miesięcy). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że taka renta nie stanowiła „trwałego ciężaru” w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, co uniemożliwiało odliczenie. Sąd Najwyższy nie podzielił tego poglądu. Wskazał, że przepis ten wymienia rentę jako przykład trwałego ciężaru, ale nie wymaga, aby każda renta była trwałym ciężarem. Podkreślono, że prawo podatkowe nie definiuje pojęcia renty, dlatego należy stosować definicję z Kodeksu cywilnego. Umowy renty, w tym ustanowione bez wynagrodzenia (art. 906 § 2 KC), mogą być zawierane na czas określony. Kluczowe dla dopuszczalności odliczeń jest to, czy umowa renty jest zgodna z przepisami Kodeksu cywilnego (nie jest pozorna) i czy została wykonana przez wypłatę świadczeń. Forma aktu notarialnego dla umowy renty bez wynagrodzenia jest wymagana dla jej ważności, ale jej brak nie dyskwalifikuje odliczeń, jeśli świadczenia zostały spełnione. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT w zakresie odliczania od dochodu kwot wypłaconych z tytułu nieodpłatnej umowy renty, zwłaszcza zawartej na czas określony. Podkreślenie znaczenia prawa cywilnego dla pojęć stosowanych w prawie podatkowym.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1997 roku, choć zasady interpretacji przepisów mogą być nadal aktualne. Konieczność analizy konkretnej umowy renty pod kątem zgodności z KC.
Zagadnienia prawne (2)
Czy kwoty wypłacone z tytułu nieodpłatnej umowy renty ustanowionej na czas określony mogą być odliczone od dochodu podatkowego na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kwoty wypłacone z tytułu nieodpłatnej umowy renty ustanowionej na czas określony mogą być odliczone od dochodu podatkowego, pod warunkiem, że umowa jest zgodna z przepisami Kodeksu cywilnego i została wykonana.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT wymienia rentę jako przykład trwałego ciężaru, ale nie wymaga, aby każda renta była trwałym ciężarem. Prawo podatkowe nie definiuje renty, więc należy stosować definicję z Kodeksu cywilnego, który dopuszcza umowy renty na czas określony. Kluczowe jest wykonanie umowy i jej zgodność z prawem cywilnym, a nie forma aktu notarialnego, jeśli świadczenia zostały spełnione.
Jak należy interpretować pojęcie 'renty i inne trwałe ciężary' w kontekście art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'renty' należy rozumieć zgodnie z Kodeksem cywilnym, a przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT wymienia rentę jako przykład trwałego ciężaru, nie wprowadzając dodatkowego wymogu jej trwałości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wykładnia gramatyczna i systemowa art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT prowadzi do wniosku, że renta jest przykładem trwałego ciężaru, a nie że musi być trwałym ciężarem. Prawo podatkowe nie może dowolnie modyfikować pojęć znanych prawu cywilnemu bez wyraźnego przepisu, co wynika z zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Grażyna S.-C. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Zenon C. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Izba Skarbowa w O. | organ_państwowy | organ podatkowy |
| Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego | organ_państwowy | wnoszący rewizję nadzwyczajną |
| Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie | organ_państwowy | sąd niższej instancji |
Przepisy (7)
Główne
u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Renta jest przykładem trwałego ciężaru, który można odliczyć od dochodu. Nie jest wymagane, aby renta była trwałym ciężarem w rozumieniu sądu niższej instancji. Kluczowe jest wykonanie umowy zgodnej z prawem cywilnym.
Pomocnicze
KC art. 903
Kodeks cywilny
Definiuje umowę renty jako zobowiązanie do świadczeń okresowych.
KC art. 906 § § 2
Kodeks cywilny
Reguluje umowę renty ustanowionej bez wynagrodzenia, stosując przepisy o darowiźnie.
KC art. 890 § § 1
Kodeks cywilny
Określa formę aktu notarialnego dla oświadczenia o świadczeniu renty, ale wskazuje, że spełnienie świadczenia czyni umowę ważną mimo braku tej formy.
KC art. 405
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, które nie mają zastosowania, jeśli świadczenie renty zostało spełnione.
u.NSA art. 27 § ust. 1
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Podstawa prawna dla rewizji nadzwyczajnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Renta ustanowiona bez wynagrodzenia na czas określony jest dopuszczalna na gruncie prawa cywilnego. • Prawo podatkowe powinno stosować pojęcia znane prawu cywilnemu, chyba że wyraźnie stanowi inaczej. • Przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT nie wymaga, aby renta była trwałym ciężarem, a jedynie wymienia ją jako przykład. • Spełnienie świadczenia renty czyni umowę ważną, nawet jeśli nie zachowano formy aktu notarialnego.
Odrzucone argumenty
Renta ustanowiona na czas określony nie jest 'trwałym ciężarem' w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, co uniemożliwia jej odliczenie od dochodu.
Godne uwagi sformułowania
Od podstawy obliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych odli- cza się kwoty wypłacone przez podatnika z tytułu umowy renty ustanowionej bez wynagrodzenia • nie było podstaw do odliczenia od dochodu kwot wypłaconych z tego tytułu, albowiem renta nie była trwałym ciężarem w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. • pojęcie „renty” ma utrwalone znaczenie w prawie cywilnym, a pojęcie „trwałego ciężaru” nie ma definicji normatywnej ani ustalonego zakresu pojęciowego. • Prawo podatkowe nie definiuje pojęcia renty, a zatem należy w tym zakresie stosować art. 903-907 KC. • Renta jest wskazana przez ustawodawcę jako przykład trwałego ciężaru. • Nie można – z uwagi na zasadę pewności prawa, tak istotną w prawie podatkowym – doszukiwać się innego znaczenia umowy renty niż wynikające z prawa cywilnego, skoro brak do tego podstaw ustawowych. • każda renta nieodpłatna, ustanowiona zgodnie z prawem, podlega uwzględnieniu przy obliczaniu podstawy wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych, jeżeli podatnik odliczył od dochodu kwoty wydatkowane z tego tytułu.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Wasilewski
sędzia
Andrzej Wróbel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT w zakresie odliczania od dochodu kwot wypłaconych z tytułu nieodpłatnej umowy renty, zwłaszcza zawartej na czas określony. Podkreślenie znaczenia prawa cywilnego dla pojęć stosowanych w prawie podatkowym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1997 roku, choć zasady interpretacji przepisów mogą być nadal aktualne. Konieczność analizy konkretnej umowy renty pod kątem zgodności z KC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego podatku dochodowego i kwestii odliczeń, co jest interesujące dla wielu podatników. Interpretacja pojęć prawnych i ich przenoszenie między gałęziami prawa jest istotna dla prawników.
“Czy możesz odliczyć od podatku rentę wypłacaną bliskim? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.