III RN 158/01

Sąd Najwyższy2002-03-14
SAOSinneuprawnienia kombatanckieŚrednianajwyższy
kombatanciuprawnieniaustawa o kombatantachdziałalność kombatanckaSąd NajwyższyNSArewizja nadzwyczajnauzasadnienie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, uznając, że nieprecyzyjne określenie działalności kombatanckiej nie może pozbawić uprawnień, jeśli istnieją dowody potwierdzające działalność zgodną z ustawą.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania uprawnień kombatanckich Benedyktowi M. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jego skargę, uznając, że pomoc formacjom wojskowym nie jest podstawą do nabycia tych uprawnień. Prezes NSA wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie przepisów. Sąd Najwyższy uznał rewizję za uzasadnioną, stwierdzając, że dowody wskazują na działalność kombatancką skarżącego jako łącznika, co powinno skutkować zachowaniem uprawnień.

Wyrok Sądu Najwyższego dotyczy sprawy Benedykta M., któremu odmówiono przyznania uprawnień kombatanckich. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w Gdańsku oddalił skargę M. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, uznając, że działalność polegająca na pomocy formacjom wojskowym nie stanowi podstawy do nabycia uprawnień kombatanckich. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie prawa, w tym brak decyzji administracyjnej potwierdzającej uprawnienia oraz niewłaściwą kwalifikację działalności skarżącego. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, uznał rewizję za uzasadnioną. Stwierdził, że zgromadzone dowody, w tym zeznania świadków i dokumenty, wskazują, iż Benedykt M. działał jako zwiadowca-łącznik w grupie desantowo-spadochronowej LWP „W.”, co kwalifikuje się jako działalność kombatancka zgodnie z ustawą. Sąd uznał, że nieprecyzyjne określenie działalności w decyzjach nie może przesądzać o pozbawieniu uprawnień, jeśli istnieją dowody potwierdzające spełnienie przesłanek ustawowych. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieprecyzyjne określenie działalności kombatanckiej nie może przesądzać o pozbawieniu kombatanta uprawnień, jeżeli istnieją dowody świadczące o przysługiwaniu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w ustawie i nie zachodzą przesłanki do ich pozbawienia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że dowody w aktach sprawy (zeznania świadków, zaświadczenia) wskazują na działalność skarżącego jako łącznika-zwiadowcy, co kwalifikuje się jako działalność kombatancką zgodnie z ustawą. Nie można odmówić uprawnień z powodu nieadekwatnego opisu działalności, jeśli faktyczna działalność spełnia przesłanki ustawowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Benedykt M.

Strony

NazwaTypRola
Benedykt M.osoba_fizycznaskarżący
Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanychorgan_państwowyorgan administracji
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnegoorgan_państwowywnioskodawca rewizji nadzwyczajnej
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Gdańskuorgan_państwowysąd niższej instancji

Przepisy (12)

Główne

u.o.k. art. 1 § ust. 2

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Działalność kombatancka obejmuje m.in. udział w walkach o niepodległość Polski, pomoc formacjom wojskowym.

u.o.k. art. 2

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

u.o.k. art. 4

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

u.o.k. art. 25 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Zachowanie uprawnień kombatanckich.

u.o.k. art. 25 § ust. 2

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Przesłanki do pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Pomocnicze

u.o.k. art. 21 § ust. 2

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

u.o.k. art. 21 § ust. 3

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Termin do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień.

k.p.c. art. 393 § 13 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia wyroku.

k.p.c. art. 10

Ustawa z dnia 1 marca 1996 r. - Kodeks postępowania cywilnego

u.NSA art. 27 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Podstawa do wniesienia rewizji nadzwyczajnej.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dowody wskazują na działalność skarżącego jako łącznika-zwiadowcy w grupie desantowo-spadochronowej LWP „W.”, co kwalifikuje się jako działalność kombatancka. Nieprecyzyjne określenie działalności w dokumentach nie może być podstawą do pozbawienia uprawnień, jeśli faktyczna działalność spełnia przesłanki ustawowe. Brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji potwierdzającej uprawnienia, gdyż sama podstawa przyznania uprawnień była kwestionowana merytorycznie.

Odrzucone argumenty

Działalność polegająca na pomocy formacjom wojskowym nie może stanowić podstawy prawnej do nabycia uprawnień kombatanckich. Skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień.

Godne uwagi sformułowania

Nieprecyzyjne określenie działalności kombatanckiej w decyzji [...] nie może przesądzać o pozbawieniu kombatanta uprawnień [...], jeżeli istnieją dowody [...] świadczące o przysługiwaniu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 oraz nie zachodzą przesłanki do ich pozbawienia z art. 25 ust. 2 tej ustawy. O ile bowiem pomoc grupie może być różnie rozumiana, o tyle pomoc „w grupie” oznacza działanie wewnątrz takiej grupy (jak wynika z zeznań świadków), w charakterze zwiadowcy-łącznika.

Skład orzekający

Jerzy Kuźniar

przewodniczący

Beata Gudowska

członek

Roman Kuczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o kombatantach, zwłaszcza w kontekście kwalifikowania działalności jako kombatanckiej i znaczenia dowodów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej kombatantów i interpretacji przepisów z lat 90. XX wieku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów i interpretacja przepisów, nawet w sprawach dotyczących historycznych uprawnień. Pokazuje też rolę rewizji nadzwyczajnej w korygowaniu błędów sądów niższych instancji.

Czy pomoc w walce o wolność wystarczy, by zostać kombatantem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 14 marca 2002 r. III RN 158/01 Nieprecyzyjne określenie działalności kombatanckiej w decyzji Związku Bojowników o Wolność i Demokrację nie może przesądzać o pozbawieniu kombatanta uprawnień z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojen- nego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), jeżeli istnieją do- wody przedstawione przy ubieganiu się o członkostwo tego związku, świad- czące o przysługiwaniu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności okre- ślonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 oraz nie zachodzą przesłanki do ich pozba- wienia z art. 25 ust. 2 tej ustawy. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2002 r. sprawy ze skargi Benedykta M. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjono- wanych w przedmiocie uprawnień kombatanckich, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Admini- stracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2001 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił skargę Benedykta M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 lipca 1999 r., którą zo- stała utrzymana w mocy decyzja z dnia 21 kwietnia 1999 r. stwierdzająca nieważ- ność decyzji wydanej z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przez Pełnomocnika z g. o potwierdzeniu Benedyktowi M. 2 uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD i pozbawiająca go uprawnień kombatanckich. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udzielania pomocy formacjom wojsko- wym, zaś tego rodzaju działalność nie może stanowić podstawy prawnej do nabycia uprawnień kombatanckich. Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będą- cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), art. 156 § 1 pkt 2 KPA oraz art. 2 Konstytucji RP, wno- sząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpo- znania. Rewizja nadzwyczajna podnosi, że w aktach sprawy brak jest decyzji Pełno- mocnika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzeniu uprawnień, której nieważność stwierdził organ (kserokopia zaświadczenia [...] nie jest decyzją administracyjną), brak też było podstaw do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich z tego tytułu, że ustawa o kombatantach nie przewiduje możliwości przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pomocy formacjom woj- skowym, skoro skarżący od momentu złożenia wniosku wywodził swoje uprawnienia z faktu uczestniczenia jako zwiadowca-łącznik w grupie desantowo-spadochronowej LWP „W.” działającej w B.T. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Składając w 1975 r. wniosek o przy- jęcie do ZBOWiD skarżący podał, że od drugiej połowy września 1944 r. czynnie współpracował jako łącznik z grupą powietrzno-desantową polsko-radziecką. Świad- kowie Edmund E. i Franciszek N. określili skarżącego jako łącznika grupy „W.”. Czynny udział skarżącego i jego rodziny we współpracy z oddziałami partyzanckimi potwierdza też zaświadczenie, wydane przez zastępcę dowódcy 10 pułku spec.kpt. W. i dowódcą 10 pułku spec.płk. R., wydane dla Zarządu Miejskiego K. (odpis z odpi- su potwierdzony przez sekretarza Miejskiego w K. dnia 21 lipca 1945 r., oraz przez Oddział ZBOWiD w K. 15 stycznia 1975 r. [...]). Decyzją z dnia 24 października 1975 r. Zarząd Główny ZBOWiD odmówił skarżącemu przyznania prawa przynależności 3 do tej organizacji, jednakże decyzją z dnia 6 czerwca 1977 r. uchylił decyzję odmow- ną i przyznał mu prawo przynależności do ZBOWiD. Dnia 29 sierpnia 1997 r. zostało przez Zarząd Wojewódzki ZBOWiD w G. wydane zaświadczenie Nr 486225 stwier- dzające, że skarżący jest członkiem ZBOWiD z tytułu uznania za działalność kom- batancką pomagania w okresie od 9 września 1944 r. do dnia 22 lutego 1945 r. „gru- pie” desantowo-spadochronowej LWP „W.”. W dniu 21 września 1998 r. skarżący wystąpił do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. o wska- zanie w stosownym zaświadczeniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, uzasadniając, że wskazanie tych przepisów jest niezbędne dla or- ganu rentowego (Oddziału ZUS w G. - Inspektorat w K.). Dołączył kserokopię zaś- wiadczenia [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podpisa- nego przez Pełnomocnika tego Urzędu w województwie g., z którego wynika, że jest on uprawniony do ulg i świadczeń z ustawy o kombatantach i okres 1944-1945 jest potwierdzeniem uprawnień przyznanych przez ZBOWiD („przepis ustawy 25/01”). Zgodność kserokopii z oryginałem potwierdził sekretarz Zarządu Koła Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w K. Na żądanie organu pierwszej instancji skarżący dołączył kserokopie dokumentów znajdujących się już w aktach administracyjnych. W świetle przedstawionego stanu faktycznego należy stwierdzić zatem, że zakwalifikowanie działalności skarżącego w zaskarżonej decyzji z dnia 6 lipca 1999 r. jako pomocy grupie desantowej jest nieadekwatne do znajdujących się w aktach sprawy dowodów ani też do zaświadczenia [...]. W zaświadczeniu tym bo- wiem używa się określenia „pomagał w grupie” a nie, jak w zaskarżonej decyzji „po- magał grupie”. O ile bowiem pomoc grupie może być różnie rozumiana, o tyle pomoc „w grupie” oznacza działanie wewnątrz takiej grupy (jak wynika z zeznań świadków), w charakterze zwiadowcy-łącznika. Sąd Najwyższy uznaje zatem za przedwczesne dopatrzenie się w przedmiotowej sprawie przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy o kom- batantach, ponieważ przepis ten odsyła do przepisu art. 21 ust. 2 zaś działalności wymienionej w tym przepisie nie można skarżącemu zarzucić. Nie można też uznać, że uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej na mocy przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o kombatantach lub w oparciu o te przepisy z tytułów in- nych niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 1 tej ustawy. Znajdujące się w aktach sprawy dowody przemawiają za tym, iż działalność kombatancką skarżą- cego możnaby zakwalifikować z art. 1 ust. 2 pkt 1 lub pkt 3 albo 5 ustawy o komba- 4 tantach, co skutkowałoby zachowanie przez skarżącego uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 1 tej ustawy. Ze względu na konsekwentne twierdzenia skarżącego, od momentu złożenia wniosku o przyznanie uprawnień, iż wywodzi je z faktu bycia łącznikiem-zwiadowcą w grupie desantowo-spadochronowej „W.” nie można zgodzić się z poglądem zaskarżonego wyroku, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach. Organ pierwszej instancji nie wykazał, aby taka jednostka jak grupa desantowo-spa- dochronowa LWP „W.” w ogóle nie istniała, bądź też, że skarżący w takiej grupie nie działał. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy podzielił zarzuty i wniosek rewizji nadz- wyczajnej i na podstawie art. 39313 § 1 KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI