III RN 143/01
Podsumowanie
Sąd Najwyższy uznał, że agencja celna składająca zabezpieczenie majątkowe za należności celne jest stroną postępowania i może żądać jego wznowienia.
Sprawa dotyczyła możliwości wznowienia postępowania celnego przez agencję celną, która złożyła zabezpieczenie majątkowe za należności celne importera. Sąd pierwszej instancji (NSA) oddalił skargę agencji, uznając ją za niebędącą stroną postępowania. Prezes NSA wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie przepisów. Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, stwierdzając, że agencja celna, ponosząca odpowiedzialność za złożone zabezpieczenie, jest stroną postępowania celnego i ma prawo żądać jego wznowienia.
Przedmiotem sprawy była rewizja nadzwyczajna Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku NSA-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku, który oddalił skargę Agencji Celnej „P.” w R. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł odmawiającą wznowienia postępowania celnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że agencja nie była stroną postępowania, w którym importerowi samochodu wymierzono opłatę manipulacyjną, mimo że agencja złożyła zabezpieczenie majątkowe za należności celne. Sąd Najwyższy, rozpoznając rewizję, zważył, że zgodnie z przepisami Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej, pojęcie strony postępowania zostało rozszerzone. Agencja celna, która złożyła zabezpieczenie majątkowe i ponosi za nie pełną odpowiedzialność wobec Państwa, jest stroną postępowania, ponieważ jego wynik, dotyczący wymierzenia opłaty importerowi, pośrednio dotyczy jej interesów. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że agencja miała prawo żądać wznowienia postępowania celnego, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, agencja celna jest stroną postępowania, ponieważ jego wynik, dotyczący wymierzenia opłaty importerowi, pośrednio dotyczy jej interesów, zwłaszcza gdy ponosi pełną odpowiedzialność wobec Państwa ze złożonej kaucji gwarancyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na rozszerzonej definicji strony postępowania zawartej w Ordynacji podatkowej, która obejmuje każdego, czyjego interesu działanie organu choćby pośrednio dotyczy. Ponieważ agencja celna ponosi odpowiedzialność za złożone zabezpieczenie, wynik postępowania celnego dotyczy jej interesów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego (w imieniu interesu Agencji Celnej)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Agencja Celna „P.” w R. | instytucja | skarżąca |
| Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. | organ_państwowy | organ celny |
| Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego | organ_państwowy | wnioskodawca rewizji nadzwyczajnej |
| Importer samochodu | inne | strona postępowania pierwotnego |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 262
Kodeks celny
Do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej.
Ordynacja podatkowa art. 133
Ordynacja podatkowa
Stroną jest każdy, kto żąda czynności organu, do kogo czynność organu się odnosi lub czyjego interesu działanie organu choćby pośrednio dotyczy.
Ordynacja podatkowa art. 241 § ust. 1
Ordynacja podatkowa
Wznowienie postępowania następuje na wniosek strony lub z urzędu.
Pomocnicze
k.c. art. 256 § 1 pkt 5
Kodeks celny
k.c. art. 258 § 1 i 3
Kodeks celny
u.NSA art. 27 § 1
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
u.NSA art. 22 § 2 pkt 2
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
KPC art. 39313 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Agencja celna, składając zabezpieczenie majątkowe i ponosząc za nie odpowiedzialność, jest stroną postępowania celnego. Wynik postępowania celnego, dotyczący importera, pośrednio dotyczy interesów agencji celnej. Rozszerzona definicja strony w Ordynacji podatkowej obejmuje przypadki, gdy interes jest dotknięty choćby pośrednio.
Odrzucone argumenty
Agencja celna nie była stroną postępowania, ponieważ nie żądała czynności organu ani czynność organu się do niej nie odnosiła bezpośrednio (pogląd NSA).
Godne uwagi sformułowania
czyjego interesu działanie organu choćby pośrednio dotyczy Agencja nie mogła skutecznie złożyć wniosku o wznowienie postępowania, gdyż może to nastąpić tylko z urzędu lub na wniosek strony Agencja (osoba ją prowadząca) ponosi wówczas pełną odpowiedzialność wobec Państwa ze złożonej kaucji gwarancyjnej
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Jerzy Kwaśniewski
członek
Andrzej Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu strony w postępowaniu celnym dla podmiotów składających zabezpieczenia majątkowe oraz możliwości żądania wznowienia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z okresu orzekania (Kodeks celny, Ordynacja podatkowa w brzmieniu sprzed nowelizacji). Interpretacja pojęcia strony może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak szerokie rozumienie pojęcia 'strony postępowania' może wpływać na prawa procesowe podmiotów, nawet jeśli nie są one bezpośrednio adresatami decyzji.
“Czy agencja celna może wznowić postępowanie, za które złożyła zabezpieczenie?”
Sektor
transport
Lexedit Research — analiza prawna z AI
Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.
Analiza orzecznictwa
Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA
Aktualne przepisy
Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP
Komentarze doktrynalne
Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 20 września 2002 r. III RN 143/01 Agencja celna, która złożyła zabezpieczenie majątkowe za należności celne, jest uprawniona do żądania wznowienia postępowania celnego (art. 256 § 1 pkt 5 i art. 262 Kodeksu celnego w związku z art. 133 i art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2002 r. sprawy ze skargi Agencji Celnej „P." w R. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, na skutek rewizji nadzwy- czajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 17 listopada 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Białymstoku do ponownego rozpozna- nia. U z a s a d n i e n i e Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie ze skargi Agencji Celnej „P.” w R. na decyzję Prezesa GUC z dnia 10 czerwca 1999 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczel- nego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 17 lis- topada 2000 r. [...]. Oddalając skargę Sąd podzielił pogląd organów celnych, że skarżąca nie była stroną postępowania, w którym importerowi samochodu wymierzono opłatę manipu- lacyjną dodatkową, mimo że upoważnienie udzielone przez niego Agencji obejmo- wało złożenie zabezpieczenia majątkowego za wprowadzenie tego samochodu na 2 polski obszar celny. Agencja nie mogła skutecznie złożyć wniosku o wznowienie po- stępowania, gdyż może to nastąpić tylko z urzędu lub na wniosek strony (art. 241 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm. w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.). W rewizji nadzwyczajnej Prezes NSA zarzucił temu wyrokowi rażące narusze- nie art. 27 ust. 1, art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 241 ust. 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 262 Kodeksu celnego i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na podstawie art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej. Wynika stąd, że w sprawie mają zastosowanie artykuły tej Ordynacji dotyczące pojęcia strony postępo- wania (art. 133) oraz sposobu wznowienia postępowania celnego (art. 241 ust. 1). Przepis art. 133 stanowi, że w postępowaniu stroną jest każdy, kto żąda czynności organu, do kogo czynność organu się odnosi lub czyjego interesu działanie organu choćby pośrednio dotyczy. Błędne przyjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że skarżąca nie jest stroną postępowania uzasadnia uwzględnienie rewizji nadzwyczaj- nej. Sąd pominął bowiem następstwa tego, że importer samochodu udzielił Agencji nie tylko pełnomocnictwa do reprezentowania go przed urzędem celnym. Umowa między stronami przewidywała także złożenie przez agencję zabezpieczenia należ- ności celnych (art. 256 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego). Agencja (osoba ją prowadząca) ponosi wówczas pełną odpowiedzialność wobec Państwa ze złożonej kaucji gwaran- cyjnej (art. 258 § 1 i 3 tego Kodeksu). Działanie organu celnego, wymierzające opłatę manipulacyjną importerowi, za którego zabezpieczenie należności złożyła agencja celna, dotyczy interesów tej agencji. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2000 r., III RN 155/99 (OSNAPiUS 2001 nr 3, poz. 59), wydanym na podstawie poprzedniego stanu prawnego. Pojęcie strony w postępowaniu celnym określał wówczas art. 28 KPA sta- nowiący, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pod rządem Ordynacji podatkowej, która rozszerzyła pojęcie strony 3 postępowania, dodając wzmiankę, że wystarczy, aby dotyczyło ono jej interesów „chociażby pośrednio”, pogląd ten jest oczywiście uzasadniony. Skarżąca Agencja była zatem stroną postępowania celnego i mogła na pod- stawie art. 241 ust. 1 Ordynacji podatkowej żądać wznowienia postępowania. Z tych względów na mocy art. 39313 § 1 KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. ========================================