III RN 13/99

Wyrok z dnia 9 czerwca 1999 r. III RN 13/99 Jednodniowa przerwa między ustaniem zatrudnienia a uzyskaniem prawa do zasiłku chorobowego nie wyklucza możliwości wliczenia okresu jego pobierania do stażu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku dla bezrobot- nych (art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i prze- ciwdziałaniu bezrobociu, jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.). Przewodniczący: SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Walerian Sanetra (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 1999 r. na rozprawie sprawy ze skargi Joanny P. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w R. z dnia 7 kwietnia 1998 r. [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych, na skutek re- wizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Na- czelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 24 lipca 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie. U z a s a d n i e n i e Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 24 lipca 1998 r. [...], któremu zarzucił, iż rażąco narusza art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.). Zaskarżonym wyrokiem NSA oddalił skargę Joanny P. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w R. z dnia 7 kwietnia 1998 r. [...] w przedmiocie za- siłku dla bezrobotnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia 1 2 kwietnia 1998 r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w L. orzekł o uznaniu Joanny P. za bezrobotną od dnia 1 kwietnia 1998 r. i odmówił przyznania jej zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy. Swoją decyzję wydał na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i prze- ciwdziałaniu bezrobociu, uzasadniając odmowę prawa do zasiłku dla bezrobotnych, niespełnieniem warunków określonych w art. 23 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie z tymi przepisami do 365 dni (o których mowa w ust. 1 pkt 2) zaliczeniu podlegają okresy pobierania renty inwalidzkiej, świadczenia rehabilitacyjnego oraz przypadające bez- pośrednio po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo za- przestania prowadzenia pozarolniczej działalności – okresy pobierania zasiłku cho- robowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasił- ków stanowiła kwota w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia. Wnios- kodawczyni udokumentowała następujące okresy uprawniające do zasiłku: okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od 17 marca do 31 maja 1997 r., okres pobierania zasiłku chorobowego od 2 czerwca 1997 r. do 26 lutego 1998 r. i okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od 27 lutego do 31 marca 1998 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w R. decyzją z dnia 7 kwietnia 1998 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że pomiędzy ustaniem zatrudnienia Joanny P. w dniu 31 maja 1997 r., a okresem po- bierania przez nią zasiłku chorobowego od dnia 2 czerwca do 26 lutego 1998 r. nas- tąpiła jednodniowa przerwa, a ponieważ (zdaniem organu) między ustaniem zatrud- nienia a pobieraniem zasiłku nie może nastąpić nawet jednodniowa przerwa, to w myśl art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., wnioskodawczyni nie speł- niła przesłanek warunkujących przyznanie prawa do pobierania zasiłku dla bezrobot- nych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wyjaśniła, że między ustaniem zatrudnienia a okresem pobierania zasiłku chorobowego rzeczywiś- cie nastąpił jeden dzień przerwy. Dniem tym jednakże była niedziela i w związku z tym zainteresowana nie miała możliwości udania się do przychodni lekarskiej. Po- nieważ (zdaniem skarżącej) w innych przepisach prawnych niedziela traktowana jest inaczej niż zwykły dzień (np. przy regulowaniu płatności), dlatego skarżąca wniosła o „rozpatrzenie skargi pod tym kątem”. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, iż w przypadku wys- tąpienia przerwy pomiędzy ustaniem zatrudnienia a okresem pobierania zasiłku cho- robowego, do wymaganych 365 dni nie może zostać zaliczony okres pobierania za- 3 siłku chorobowego. Bez znaczenia, w ocenie tego Sądu, była więc okoliczność, że była to przerwa jednodniowa i że dniem tym była niedziela. Jego zdaniem, z woli bo- wiem ustawodawcy wyłączona została możliwość jakiejkolwiek przerwy między wskazanymi okresami, a więc słowo „bezpośredni” należało odczytywać jako „nas- tępnego dnia po”. Zdaniem Prezesa NSA prawdą jest, że ustawodawca dokonując nowelizacji art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1994 r. ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektó- rych ustaw (Dz.U. Nr 147, poz. 87), która weszła w życie 1 stycznia 1997 r., w prze- pisie tym dodał słowo „bezpośrednio”, co może być rozumiane jako wyraz dążenia do bardziej rygorystycznego uregulowania wchodzącej w grę materii. Celem tej noweli- zacji było niewątpliwie zdyscyplinowanie bezrobotnych oraz ukrócenie przypadków wykorzystywania dotychczasowych przepisów przez osoby nieuczciwe. Nie można jednak przyjąć, ażeby ustawodawcy chodziło o taką interpretację słowa „bezpośred- nio”, jakiej dokonał skład orzekający w niniejszej sprawie. W przeciwnym wypadku ustawodawca użyłby zwrotu bardziej jednoznacznego, np. „następnego dnia”. Należy uznać, że zmiana przepisu zakładała dość szybkie następstwo czasowe ale polega- jące na tym, iż pomiędzy wskazanymi w przepisie zdarzeniami prawnymi (zatrudnie- nie – zasiłek chorobowy) sytuacja zainteresowanego w zakresie określonym istotą art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy nie powinna ulec zmianie. Sytuacja Joanny P. była właśnie taką, bowiem w okresie pomiędzy zatrudnieniem a uzyskaniem zasiłku chorobowego nie miało miejsca żadne zdarzenie, które by zmieniało istotnie sytuację zaintereso- wanej z punktu widzenia podstaw do uzyskania zasiłku chorobowego. Oznacza to więc, że pozbawienie skarżącej możliwości nabycia zasiłku dla bezrobotnych na skutek aż tak restryktywnej wykładni omawianego przepisu rażąco narusza ten prze- pis, zaś pozostawienie zaskarżonego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjne- go w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z wymogami porządku prawnego w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ponadto Prezes NSA wskazał, że odmienny pogląd od wyrażonego w zaskar- żonym orzeczeniu przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach o sygn. akt II SA/Kr 2253/97, II SA/Kr 2166/97 z dnia 13 maja 1998 r. oraz II SA/Kr 97/98 z dnia 24 września 1998 r. 4 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić należy się z twierdzeniem, że znowelizowanie w grudniu 1996 r. art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o za- trudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu miało na celu zaostrzenie rygorów, od speł- nienia których zależy wliczanie okresu pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecz- nego do stażu zasiłkowego (okresu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych). Wynika to między innymi z porównania art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w obecnym brzmieniu) z art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.). Pierwszy z wymienionych przepisów posługuje się formułą „przypadające bez- pośrednio po ustaniu zatrudnienia okresy pobierania zasiłku chorobowego, macie- rzyńskiego lub opiekuńczego”, natomiast w art. 6 ustawy z 17 grudnia 1974 r. mowa jest o zasiłku chorobowym przysługującym osobie, „która stała się niezdolną do pracy po ustaniu zatrudnienia”, nie później niż w ciągu trzech miesięcy (przypadek z art. 6 pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1974 r.) albo jednego miesiąca (przypadek ujęty w jej art. 6 pkt 2). Nie oznacza to jednak, iż – jak słusznie podnosi się w rewizji nadzwyczajnej – występujący w art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobo- ciu zwrot „bezpośrednio” po ustaniu zatrudnienia powinien być identyfikowany z wy- rażeniem „następnego dnia” po ustaniu zatrudnienia. Przy ocenie „bezpośredniości”, o której tu mowa, muszą być uwzględnione okoliczności konkretnej sprawy, w tym zwłaszcza to, że następnym dniem po ustaniu zatrudnienia wnioskodawczyni była niedziela. Na rzecz takiego stanowiska obok przesłanek natury językowo-logicznej przemawiają – i to głównie – racje natury funkcjonalno-celowościowej. W tym kontek- ście należy podnieść, iż szczególnie trudne do zaakceptowania konsekwencje – wy- nikające z identyfikowania zwrotu „bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia” z wyraże- niem „następnego dnia po ustaniu zatrudnienia” – powstają na tle zasiłku macie- rzyńskiego po ustaniu zatrudnienia. Zasiłek ten przysługuje po ustaniu zatrudnienia, jeżeli rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło w okresie ciąży, przy czym poród – co jest oczywiste- może nastąpić w różnym czasie po ustaniu umowy o pracę, a to oznacza, że i zasiłek macierzyński będzie przysługiwał za różne okresy przypadające po rozwiązaniu stosunku pracy, przy czym tylko w wyjątkowych przypadkach pierw- szy dzień okresu, za który on przysługuje będzie się zbiegał z dniem ustania zatrud- 5 nienia. To zaś prowadziłoby do wniosku – przy przyjęciu wykładni identyfikującej „bezpośredniość” z „następnym dniem” – że przepis art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o za- trudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w części dotyczącej zasiłku macierzyńskie- go, byłby praktycznie martwy, a jednocześnie mógłby być uważany za kolidujący z art. 177 § 4 KP zdanie czwarte, w którym postanawia się, że okresy pobierania świadczeń z tytułu urodzenia dziecka po rozwiązaniu umowy o pracę z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego wlicza się do okresu zatrudnienia, od któ- rego zależą uprawnienia pracownicze. Ostatecznie zgodzić należy się ze stanowis- kiem Prezesa NSA, iż słowo „bezpośrednio” występujące w art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie może być utożsamiane z „następnym dniem” (po ustaniu zatrudnienia), a wobec tego – na tle rozpoznawane- go stanu faktycznego sprawy – należy stwierdzić, że nie było podstaw do wyłączenia ze stażu zasiłkowego skarżącej spornego okresu pobierania przez nią zasiłku choro- bowego po ustaniu zatrudnienia, z tego powodu, iż między ustaniem jej stosunku pracy, a nabyciem prawa do zasiłku chorobowego wystąpiła przerwa jednego dnia, którym była niedziela. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, przy uwzględnieniu art. 39313 § 1 KPC w związku z 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowa- nia cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej – Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189), orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================