III RN 127/02

Postanowienie z dnia 9 grudnia 2002 r. III RN 127/02 Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2002 r. sprawy ze skargi Jerzego Mirosława G. i Wiesława K. na uchwałę Rady Mia- sta i Gminy G.K. z dnia 14 listopada 1996 r. [...] w przedmiocie planu zagospodaro- wania przestrzennego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2002 r. [...] o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną. U z a s a d n i e n i e Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 stycz- nia 2002 r. odrzucił skargi Jerzego Mirosława G. i Wiesława K. na uchwałę Rady Miasta i Gminy G.K. z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie zatwierdzenia projektu zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy G.K. w części dotyczącej działki nr 157 we wsi Ł. W uzasadnieniu powyższego postanowienia stwierdza się, że zaskarżona uchwała była już przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego w sprawie [...], w której wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2000 r. skarga została oddalona. W konse- kwencji tego - zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591) - nie było dopuszczalne kolejne zaskarżenie tej samej uchwały Rady Miasta i Gminy G.K.. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarzucił w rewizji nadzwyczajnej rażące naruszenie wyżej wymienionego przepisu na skutek błędnej jego wykładni, sprzecz- nej z istotą skargi na uchwałę organu gminy (art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) w kontekście art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Według rewidującego nie do przyjęcia jest stanowisko zaskarżonego postanowienia, jakoby oddalenie skargi na 2 określoną uchwałę organu gminy powodowało niedopuszczalność późniejszego jej zaskarżenia nawet przez inny podmiot. Ponadto rewizja nadzwyczajna powołała podstawę procesową zarzucając naruszenie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), przez pominięcie sprawdzenia czy skarżący ze sprawy niniejszej byli reprezentowani w sprawie wcześniej zakończonej [...]. W oparciu o powyższe podstawy Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stanowisko rewizji nadzwyczajnej co do znaczenia art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, przeciwstawne ocenie wyrażonej w zaskarżonym wyroku, opiera się na analizie tego przepisu jako wyjątku od zasady wynikającej z przepisu art. 101 ust. 1, ustanawiającego prawo „każdego” (czyj interes prawny lub uprawnie- nie zostały naruszone) do zaskarżenia uchwały organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Jednakże w świetle przyjętej w ust. 2 formuły wyłączającej („Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił”) wydaje się, że w tej formie, w obu ustępach art. 101, określony został zakres sądowej weryfikacji samorządowych aktów ogólnych (przepisów gminnych). Nie jest natomiast odpowiednia analiza interpretacyjna proponowana przez rewidują- cego, która najogólniej rzecz biorąc polega na argumentacji na rzecz zasady (ustęp 1) z restrykcyjnym ograniczeniem wyjątku (ust. 2). Nie jest przekonywująca także argumentacja z „istoty” skargi na uchwałę organu gminy z akcentowaniem podmio- towej powszechności skargi przysługującej „każdemu”. Tymczasem chodzi tu o szczególny przypadek sądowej kontroli ogólnych ak- tów prawnych samorządu terytorialnego, który może być porównywany z kompeten- cją Trybunału Konstytucyjnego kontroli ustaw i przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe (por. art. 188 pkt 1,2 i 3 Konstytucji RP). Jeżeli w ustępie pierwszym art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym mowa jest o uprawieniu „każdego” czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naru- szone do zainicjowania kontroli sądowej, to równocześnie w ustępie drugim wyłącza się to, obejmujące wszystkich zainteresowanych, uprawnienie: „jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił”. 3 W przepisach tych (obu ustępach art. 101) wyrażona została zasada ograni- czonego zakresu weryfikacji uchwał i zarządzeń wydawanych przez organy gmin w sprawach z zakresu administracji publicznej, przy czym ograniczenie to odnosi się właśnie do podmiotów uprawnionych do wszczynania postępowania sądowego, skoro okazuje się, iż orzeczenie przez sąd administracyjny w sprawie, wyłącza już dopuszczalność kolejnych zaskarżeń. Można więc - z pewnym uogólniającym uproszczeniem - zakładać, że regułą jest jednorazowa sądowa weryfikacja uchwał i zarządzeń organów gminy, w trybie określonym w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Taki model sądowej kontroli ogólnych aktów prawnych wydawanych przez organy gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej uzasadniony jest ze względu na zasady wykonywania kontroli przez sąd administracyjny, który sprawuje tę kontrolę pod względem zgodności z prawem, nie będąc związanym granicami skargi (por. art. 21 i art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Ad- ministracyjnym). Jeżeli w sprawie określonej uchwały organu gminy orzekał już sąd administra- cyjny i skargę oddalił, to - ze względu na wskazane wyżej zasady postępowania są- dowo-administracyjnego - musiałyby zachodzić szczególne okoliczności, dopusz- czające ponowną weryfikację. Należałoby wykazać, że w rozpatrzonej sprawie nie mogły być poddane kontroli sądu określone zagadnienia. W rozpatrywanej rewizji nadzwyczajnej takie okoliczności nie zostały wskazane, skoro ograniczono się jedy- nie do kwestii dotyczącej niewyjaśnienia tego, czy skarżący brali udział w sprawie poprzednio prawomocnie rozstrzygniętej. Natomiast nie jest kwestionowane to, że w obu przypadkach przedmiotem postępowania sądowego była ta sama uchwała - do- tycząca zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie przeznaczenia określonej działki we wsi Ł. na potrzeby Zakładu Utylizacji Odpadów. Nie jest także przekonywające stanowisko rewizji nadzwyczajnej w zakresie jej argumentacji odwołującej się do art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Trudno bowiem uznać, że ustawa o samorządzie gminnym, w jej przepisie art. 101 ust. 1 i 2, zamyka drogę sądową dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Odwołując się do stanu fak- tycznego rozpatrywanego przypadku wystarczy wskazać na to, że merytoryczna istota roszczenia skarżących odnosi się do zmiany miejscowego planu zagospoda- rowania przestrzennego w związku z czym, to na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (jednolity tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139) należy w pierwszym rzędzie określać środki ochrony przysługujące każdemu, 4 kto kwestionuje ustalenia przyjęte w projekcie (por. art. 23) lub każdemu, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projek- cie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyłożonym do publicz- nego wglądu (por. art. 24). Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna nie miała usprawiedliwionych podstaw. ========================================