III RN 108/98

Wyrok z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 108/98 Niewykonanie przez Radę Ministrów obowiązku wynikającego z kompe- tencji do wydania rozporządzenia zapewniającego prawidłowe wykonanie ustawy (art. 146 ust. 4 pkt 1 i 2 w związku z art. 92 Konstytucji RP) narusza konstytucyjne zasady funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego (art. 2 i 7 Konstytucji RP), a tym samym może stanowić delikt konstytucyjny. Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Walerian Sanetra, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 1999 r. sprawy ze skargi Wojewody K. na postanowienie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 23 kwietnia 1997 r. [...] w przedmiocie odmowy ponownego rozpoznania sprawy zwrotu majątku utraconego przez związki zawodowe w wyniku wprowadzenia stanu wojen- nego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił skargę. U z a s a d n i e n i e Społeczna Komisja Rewindykacyjna orzeczeniem z dnia 26 marca 1997 r. [...] wydanym na podstawie art. 5 ust. 1 oraz art. 1 ust. 1 i ust 2, art. 3 ust. 1, art. 3 1 ust. 2, ust. 4 i ust. 6, art. 3 2 ust. 2 i art. 3 3 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 143, poz. 661 - powoływanej dalej jako: ustawa rewindykacyjna): po pierwsze - zobowiązała Nieza- leżny Samorządny Związek Zawodowy Pracowników Zespołu Opieki Zdrowotnej [...] w M. do zapłaty na rzecz NSZZ „Solidarność” Komisji Zakładowej przy Zakładzie 2 Opieki Zdrowotnej [...] w M. kwoty 44,- zł z ustawowymi odsetkami oraz po drugie - zobowiązała Wojewodę K. do zapłaty na rzecz NSZZ „Solidarność” - Komisji Zakła- dowej przy Zakładzie Opieki Zdrowotnej [...] w M. kwoty 16.176zł, w tym 10.000 zł w gotówce, a pozostałej należności w kwocie 6.176 zł na zasadach i w trybie określo- nym w art. 3 2 ustawy rewindykacyjnej, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyda- nia orzeczenia. Wojewoda K. powołując się na art. 127 § 3 KPA zwrócił się do Społecznej Komisji Rewindykacyjnej o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie powyższego orzeczenia. W uzasadnieniu swego wniosku Wojewoda K. podniósł, że art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej stanowi, iż Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wyda- nego w porozumieniu z Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych i Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym „Solidarność” określi zasady i tryb regulowania między innymi takich zobowiązań, jak te, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia w powyższym orzeczeniu. Ponieważ jednak rozporządzenie takie nie zostało wydane do chwili kiedy Społeczna Komisja Rewindykacyjna orzekała w sprawie, Wojewoda K. wyraził opinię, że wydając to orzeczenia Komisja naruszyła prawo, bowiem wydała je pomimo braku wymaganych podstaw prawnych w postaci przepisów wykonawczych konkretyzujących postanowienia przedmiotowej ustawy, a ponadto niewłaściwie zinterpretowała art. 3 2 w związku z art. 2 ustawy rewindykacyj- nej. Jednakże Społeczna Komisja Rewindykacyjna postanowieniem z dnia 23 kwiet- nia 1997 r. odmówiła ponownego rozpoznania sprawy [...], stwierdzając, że orzecze- nie z dnia 23 kwietnia 1997 r. jest zgodne z przepisami ustawy rewindykacyjnej. W tej sytuacji Wojewoda K. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 1997 r. wniósł o uchylenie postanowienia Społecznej Komisji Rewindyka- cyjnej wydanego w dniu 23 kwietnia 1997 r. [...] w sprawie odmowy ponownego roz- poznania sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w zaskarżonym orzecze- niu, które mylnie nazwano postanowieniem, nie została powołana podstawa prawna jego wydania, a ponadto ani art. 5 ust. 1, ani też art. 3 2 ust 2 ustawy rewindykacyjnej nie mogły stanowić podstawy prawnej wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, tym bardziej że brak było koniecznych przepisów wykonawczych, które powinny zostać wydane na podstawie art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej. Dlatego, w opinii skarżącego, orzeczenie Komisji było przedwczesne i niewykonalne, co w konsekwencji uzasadniało wniosek o stwierdzenie jego nieważności. 3 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 stycznia 1998 r. [...], stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzające- go je orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 26 marca 1997 r. w części zobowiązującej Wojewodę K. do zapłaty 16.176 zł na rzecz Komisji Zakła- dowej NSZZ „Solidarność” przy Zespole Opieki Zdrowotnej [...] w M. W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono w szczególności, że jakkolwiek stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r. (III ZP 34/97) warunkiem dopuszczalności skargi na orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyj- nej jest uprzednie zwrócenie się do tej Komisji z wezwaniem do usunięcia narusze- nia prawa (art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Admi- nistracyjnym - Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm. - powoływana nadal jako: ustawa o NSA), a niezwrócenie się z wnioskiem do Komisji o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 KPA), to jednak biorąc pod uwagę, że wniosek Wojewody K. złożony został w kwietniu 1997 r. (wedle daty prezentaty: w dniu 8 kwietnia 1997 r.), czyli przed datą podjęcia wspomnianej uchwały przez Sąd Najwyższy, a przy tym wnie- siony został w trybie art. 127 § 3 KPA i wyraźnie zmierzał do ponownego rozpatrze- nia sprawy zakończonej orzeczeniem Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 26 marca 1997 r. [...], co pozostawało w bezpośrednim związku i było zgodne z ówczes- ną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w tego typu sprawach, która znalazła wyraz w postanowieniu z dnia 7 marca 1997 r. (I SA 35/96), to Sąd ten stanął na stanowisku, że ocena zgodności z prawem wniesienia skargi w rozpozna- wanej sprawie powinna opierać się na art. 34 ust. 1 ustawy o NSA w związku z art. 127 § 3 KPA, a nie na art. 34 ust. 3 ustawy o NSA. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 23 kwietnia 1997 r., które - w opinii tego Sądu - za- równo z uwagi na jego treść, jak i wymagania formalne, powinno mieć w istocie zna- miona decyzji administracyjnej, bowiem złożony przez skarżącego w trybie art. 127 § 3 KPA wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy powinien być załatwiony w drodze decyzji, a nie postanowienia (art. 138 § 1 KPA). Naczelny Sąd Administracyjny zwró- cił także uwagę na to, że w sentencji zaskarżonego postanowienia Społeczna Komi- sja Rewindykacyjna nie powołała podstawy prawnej jego wydania oraz błędnie określiła datę wydanego uprzednio merytorycznego orzeczenia w niniejszej sprawie (w postanowieniu podana została data „23 kwietnia 1997 r.”, tymczasem orzeczenie merytoryczne zostało wydane w dniu „26 marca 1996 r.”), co również wskazywało na 4 to, że zaskarżone rozstrzygnięcie rażąco naruszyło wymagania prawne, jakim powinna czynić zadość decyzja administracyjna. Oceniając natomiast przedmiotowe rozstrzygnięcia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że zostały one wydane nie tylko bez podstawy prawnej, ale i z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA), ponieważ jako podstawę prawną orzeczenia Komisji z dnia 26 marca 1997 r. powołano art. 5 ust. 1 oraz art. 1 ust. 1 i ust 2, art. 3 ust. 1, art. 3 1 ust 2, ust. 4 i ust. 6, art. 3 2 ust. 2 i art. 3 3 ustawy rewindykacyjnej. Tymczasem, istotne znaczenie w sprawie mają przepisy art. 3 1 ust. 2, ust. 4 i ust. 6 oraz art. 3 2 ust 2 i ust. 3 ustawy rewindykacyjnej. Z przepisów tych wynika w szczególności, że Skarb Państwa reprezentowany przez właściwych wojewodów ma obowiązek zaspakajać roszczenia organizacji związkowych w zakresie określonym w art. 3 1 ust. 4 ustawy rewindykacyjnej, przy uwzględnieniu reguł kompensacji w formach określonych w art. 3 2 ust. 1 ustawy rewindykacyjnej oraz przy równoczesnym założeniu, że szczegółowe zasady i tryb regulowania zobowiązań Skarbu Państwa, o których mowa w art. 3 1 ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej, określone zostaną w drodze rozporządzenia Rady Ministrów (art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zakres wynikającego z art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej upoważnienia do wydania rozporządzenia przez Radę Ministrów wskazuje na to, że do czasu wydania tego rozporządzenia Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie może orzekać o zobowiązaniach Skarbu Państwa, o których mowa w art. 3 1 ust. 4 i ust. 5, bowiem do tego czasu nie jest znany nie tylko tryb, ale także szczegółowe zasady regulowania tych zobowiązań. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że skoro art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej odnosi się wprost do zobowiązań wymienionych w art. 3 1 ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej, to wynika stąd, że Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie może orzekać także w odniesieniu do wartości zobowiązań Skarbu Państwa nie przekraczających wartości określonych w art. 3 ust 2 ustawy rewindykacyjnej, ponieważ nie są znane ani szczegółowe zasady, ani tryb regulowania takich zobowiązań. Dlatego w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA stwierdził nieważność orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 26 marca 1997 r., tym bardziej że orzeczenie to, w części dotyczącej nałożonego na Wojewodę K. obowiązku, nie mogłoby zostać 5 wykonane do czasu wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów, o którym mowa w art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego [...] wniósł rewizję nadzwyczajną od po- wyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego [...], zarzucając mu rażące naruszenie prawa, a w szczególności: naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy rewindykacyj- nej w wyniku ustalenia, że Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie może orzekać o zobowiązaniach Skarbu Państwa z tytułu różnic bądź nadpłat, o których mowa w art. 3 1 ust. 4 i ust. 5 tej ustawy, jeżeli przekroczą one wielkość określoną w ustawie, do- póki Rada Ministrów nie wyda na podstawie art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu i zasad regulowania zobowiązań Skarbu Państwa w tym zakresie; naruszenie art. 3 2 ust 2 ustawy rewindykacyjnej, w wyniku jego błędnej interpretacji, która doprowadziła do wniosku, że zobowiązania Skarbu Państwa przekraczające określone kwoty mają być w całości regulowane wyłącznie w formach przewidzianych w art. 3 2 ust. 1 ustawy rewindykacyjnej; naru- szenie przepisów regulujących właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, które nie przewidują możliwości wzruszania stanowiska organów publicznych w wypadku odmowy uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 34 ust. 3 ustawy o NSA); naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 22 ust. 3 ustawy o NSA wobec braku wskazania okoliczności, które mogłyby rzeczywiście uzasadniać wydanie takiego rozstrzygnięcia, jak zawarte w sentencji zaskarżonego wyroku. W konsekwencji powyższych zarzutów, rewizja nadzwyczajna zarzucił także zaskarżonemu wyrokowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wobec tego że w wyroku tym sformułowany został faktycznie „zakaz” realizowania przez Spo- łeczną Komisję Rewindykacyjną ustawowych kompetencji tego organu w przedmio- towej sprawie oraz w innych podobnych sprawach, a także z uwagi na to, że w wyni- ku tego wyroku ulegnie powiększeniu kwota zobowiązania Skarbu Państwa (z tytułu odsetek naliczanych od dnia wydania orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyj- nej do dnia zapłaty), wobec pozbawienia mocy tytułu prawnego zwolnienia się Skarbu Państwa od tej części jego zobowiązania, która podlegała i podlega zaspo- kojeniu przez zapłatę w gotówce (w danym wypadku kwoty 10.000 zł). W tej sytuacji w rewizji nadzwyczajnej sformułowany został alternatywnie wniosek albo o uchylenie zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, albo o jego uchylenie i oddalenie skargi Wojewody K. na rozstrzygnięcia Społecznej Komisji Rewindykacyj- 6 nej. W uzasadnieniu zarzutów rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że skoro w chwili orzekania w niniejszej sprawie składowi orzekającemu Naczelnego Sądu Administracyjnego znana była uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r. (III ZP 34/97, OSNAPiUS 1998 nr 4, poz. 105), to Naczelny Sąd Administracyjny powinien oceniać zgodność z prawem zas- karżonego postanowienia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 23 kwietnia 1997 r. wyłącznie w nawiązaniu do art. 34 ust. 3 ustawy o NSA, traktując wniosek Wojewody K., skierowany do Społecznej Komisji Rewindykacyjnej, jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W konsekwencji, przedmiotem wszczętego na podsta- wie skargi Wojewody K. z dnia 9 czerwca 1997 r. postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym powinna być wyłącznie ocena legalności wydanego w ni- niejszej sprawie orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 26 marca 1997 r., a nie wydane przez tę Komisję postanowienie z dnia 23 kwietnia 1997 r. Rewizja nadzwyczajna wywodzi również, że błędne jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakoby Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie mogła orzekać o zobowiązaniach Skarbu Państwa przekraczających (w zależności od tego, czy podmiotem uprawnionym jest zakładowa organizacja związkowa, czy organizacja zakładowa szczebla ponadzakładowego) odpowiednio 10.000 zł i 100.000 zł dopóki nie zostanie wydane rozporządzenie Rady Ministrów na podstawie art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej. Błąd ten, w opinii rewizji nadzwyczajnej, wynika stąd, że Naczelny Sąd Administracyjny zdaje się utożsamiać kompetencję Społecznej Komisji Rewindykacyjnej do orzekania o ewentualnych zobowiązaniach Skarbu Państwa z tytułu różnic i nadpłat, o których mowa w art. 3 1 ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej (art. 5 ust. 1 ustawy rewindykacyjnej) oraz kompetencje właściwych miejscowo wojewodów do realizacji tego typu zobowiązań w imieniu Skarbu Państwa (art. 3 1 ust. 6 ustawy rewindykacyjnej). Z kolei art. 3 2 ust. 1 i ust 2 ustawy rewindykacyjnej mówią o formach, w jakich może dojść do realizacji zobowiązań Skarbu Państwa z tytułu wspomnianych wyżej różnic lub nadpłat, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli kwota zobo- wiązania miałaby przekraczać odpowiednio 10.000 zł w stosunku do zakładowej or- ganizacji związkowej lub 100.000 zł w stosunku do organizacji związkowej szczebla ponadzakładowego, względnie w stosunku do organizacji społecznej, to odpowiednie nadwyżki ponad te kwoty mogą być spłacane jedynie w formach określonych w art. 3 2 ust. 1 ustawy rewindykacyjnej. Przy czym, w opinii rewizji nadzwyczajnej, dla prawidłowej interpretacji powyższych przepisów prawnych istotne znaczenie ma w 7 szczególności sformułowanie końcowego fragmentu art. 3 2 ust 2 ustawy rewindyka- cyjnej. Analiza przedstawionej regulacji prawnej prowadzi w rezultacie do wniosku, że: po pierwsze - zobowiązania Skarbu Państwa, które nie przekraczają stosownych kwot, określonych różnie w zależności od tego, który podmiot jest upoważniony do ich otrzymania (art. 3 2 ust 2 ustawy rewindykacyjnej), mają być realizowane wyłącz- nie w formie gotówkowej; po drugie - zobowiązania Skarbu Państwa przekraczające kwoty, o których mowa w art. 3 2 ust 2 ustawy rewindykacyjnej, mają być realizowane w formie gotówkowej do wysokości odpowiednio 10.000 zł lub 100.000 zł oraz w for- mie rzeczowej lub w formie obligacji w odniesieniu do tej części zobowiązania, która stanowi nadwyżkę odpowiednio w stosunku do wymienionych wyżej kwot. I w ten sposób - zdaniem rewizji nadzwyczajnej - prawidłowo zinterpretowała powyższe przepisy Społeczna Komisja Rewindykacyjna, wydając orzeczenie w przedmiotowej sprawie. Natomiast Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie posiada kompetencji do określania w wydawanych orzeczeniach formy kompensowania zobowiązań Skarbu Państwa stanowiących, stosownie do postanowienia art. 3 2 ust 2 ustawy rewindyka- cyjnej, odpowiednie nadwyżki ponad kwotę 10.000 zł lub 100.000 zł. Obowiązku takiego nie może nałożyć na tę Komisję również rozporządzenie, jakie zostanie wy- dane przez Radę Ministrów na postawie upoważnienia wynikającego z art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej, bowiem rozporządzenie to ma określić jedynie „szczegółowe zasady i tryb regulowania zobowiązań Skarbu Państwa, o których mowa w art. 3 1 ust. 4 i 5” ustawy rewindykacyjnej. Wreszcie w rewizji nadzwyczajnej podkreślono, że zaskarżony nią wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ma o tyle doniosłe znaczenie, że dał on początek określonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w tego rodzaju sprawach (co między innymi znalazło następnie wyraz także w wyroku NSA z dnia 4 lutego 1998 r., I SA 1006/97 oraz w wyroku NSA z dnia 19 marca 1998 r., I SA 1429/97). Tymczasem rozstrzygnięcia te, w opinii re- wizji nadzwyczajnej, są sprzeczne nie tylko z literą prawa, ale i z oczywistymi inten- cjami ustawodawcy, zmierzającego do możliwie szybkiego ustalenia i realizacji ist- niejących zobowiązań Skarbu Państwa wobec organizacji związkowych i innych or- ganizacji społecznych, które utraciły mienie w wyniku wprowadzenia stanu wojenne- go. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 8 Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r., III ZP 34/97 (OSNAPiUS 1998 nr 4, poz. 105), od mającego walor prawny decyzji administracyjnej orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej, która nie jest organem naczelnym administracji w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany w trybie określonym w art. 127 § 3 KPA, lecz skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą można wnieść po uprzednim zwróceniu się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm. - powoływana nadal jako: ustawa o NSA). W tej sytuacji, z formalnoprawnego punktu widzenia, wniesiony przez stronę „wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy” powinien być potraktowany przez Społeczną Komisję Rewindykacyjną jako zwrócenie się strony z „wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa” (art. 34 ust. 3 ustawy o NSA). Dlatego Społeczna Komisja Rewindykacyjna postąpiła właściwie, wydając pos- tanowienie z dnia 23 kwietnia 1997 r. (art. 8 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego - jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 143, poz. 661 ze zm. - powoływanej dalej jako: ustawa rewindykacyjna - w związku z art. 134 KPA), w którym odmawiając ponownego rozpoznania sprawy uzasadniła to tym, że orzeczenie Komisji „jest zgodne z postanowieniami znowelizowanej ustawy rewindy- kacyjnej”. W konsekwencji oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie brak było pods- taw prawnych do przeprowadzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postępo- wania w celu zbadania legalności postanowienia Społecznej Komisji Rewindykacyj- nej z dnia 23 kwietnia 1997 r., a tym bardziej do stwierdzenia jego nieważności, jako wydanego bez podstawy prawnej lub też z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA). Należało natomiast przyjąć, że skarga strony dotyczy orzeczenia Spo- łecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 26 marca 1997 r. i wyłącznie to orzeczenie powinno być w danym wypadku przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowoadmi- nistracyjnym. Społeczna Komisja Rewindykacyjna jest organem właściwym do rozstrzygania w sprawach o zwrot majątku lub środków finansowych na podstawie przepisów ustawy rewindykacyjnej (art. 4, art. 5 i art. 7 ustawy rewindykacyjnej). Art. 3 1 ust. 4 ustawy rewindykacyjnej przesądza przy tym co do zasady, że Skarb Państwa (w 9 imieniu Skarbu Państwa występują wojewodowie właściwi ze względu na siedzibę organizacji uprawnionej do uzyskania zwrotu majątku lub środków finansowych - art. 3 1 ust. 6 ustawy rewindykacyjnej) obowiązany jest wypłacić podmiotom uprawnionym na podstawie art. 2 ust. 3 i ust. 3a oraz na podstawie art. 3 tej ustawy różnicę po- między należnymi im kwotami a kwotami, które związki zawodowe i organizacje społeczne są obowiązane zwrócić na podstawie odpowiednio art. 3 1 ust. 1 - 3 ustawy rewindykacyjnej. Skarb Państwa obowiązany jest również do wyrównania nadpłaty, jeżeli organizacje zobowiązane do zwrotu wypłaciły organizacjom uprawnionym do uzyskania zwrotu majątku kwoty wyższe aniżeli kwoty wynikające z art. 3 1 ust. 1 - 3 ustawy rewindykacyjnej (art. 3 1 ust. 5 w związku z art. 3 1 ust. 6 ustawy rewindykacyj- nej). Równocześnie w art. 3 2 ust. 1 ustawy rewindykacyjnej określone zostały formy rekompensowania różnic lub nadpłat wymienionych w art. 3 1 ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej, które stosować należy w stosunku do nadwyżki zobowiązania Skarbu Państwa wówczas, gdy wartość należna z tytułu różnicy wyrównania lub nadpłaty, miałaby przekraczać 10.000 zł w stosunku do zakładowej organizacji związkowej lub 100.000 zł w stosunku do organizacji związkowej szczebla po- nadzakładowego względnie organizacji społecznej (art. 3 2 ust 2 ustawy rewindyka- cyjnej). Co oznacza, że należności z tytułu różnicy, wyrównania lub nadpłaty, które nie stanowią tzw. nadwyżek (a więc nie przekraczają wartości odpowiednio - 10.000 zł w wypadku zakładowej organizacji związkowej oraz 100.000 zł w wypadku organi- zacji związkowej szczebla ponadzakładowego lub organizacji społecznej) powinny być realizowane wyłącznie w formie gotówkowej i to zarówno wówczas, gdy cała należność od Skarbu Państwa nie przekracza odpowiednio wartości 10.000 zł lub 100.000 zł, jak i wtedy, gdy wartości te zostały w konkretnym wypadku przekroczone. Tak więc, w świetle przedstawionej regulacji prawnej, zaskarżone orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 27 marca 1997 r. jest w pełni zgodne z obowiązującym prawem. Nie jest również trafny pogląd prawny sformułowany w uza- sadnieniu zaskarżonego wyroku, wedle którego, pomimo że omawiana ustawa usta- liła powyższe zasady, to jednak w art. 3 2 ust. 3 zobowiązała równocześnie Radę Mi- nistrów do określenia w drodze rozporządzenia „szczegółowych zasad i trybu re- gulowania zobowiązań Skarbu Państwa” i w konsekwencji Społeczna Komisja Re- windykacyjna nie może orzekać o zobowiązaniach Skarbu Państwa powstałych na zasadzie art. 3 1 ust. 4 i 5 tej ustawy do czasu wydania tego rozporządzenia, bowiem nie jest znany nie tylko tryb, ale i szczegółowe zasady regulowania tych zobowiązań. 10 Należy zważyć przede wszystkim, że w wydanym na podstawie art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej rozporządzeniu Rada Ministrów określić ma jedynie „szczegółowe zasady i tryb regulowania zobowiązań Skarbu Państwa”, z czego wynika, że posta- nowienia tego rozporządzenia nie będą stanowiły materialnoprawnej podstawy orze- kania w sprawie zakresu zobowiązań Skarbu Państwa oraz form kompensowania tych należności, a w szczególności różnic lub nadpłat ponad wartości określone w art. 3 2 ust. 2 w związku z art. 3 2 ust. 1 i art. 2 ust. 4 ustawy rewindykacyjnej, które określone zostały wprost w ustawie. Natomiast postanowienia rozporządzenia wyda- nego na podstawie art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej określić mają wyłącznie za- sady i tryb regulowania zobowiązań Skarbu Państwa, w zakresie, w jakim nie zostały one już przesądzone w samej ustawie (art. 3 2 ust 2 ustawy rewindykacyjnej - a contrario). Wprawdzie okoliczność, że Rada Ministrów dotychczas nie wydała rozpo- rządzenia, o którym mowa w art. 3 2 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej, nie uniemożliwia orzekania przez Społeczną Komisję Rewindykacyjną w sprawach zwrotu majątku na podstawie ustawy rewindykacyjnej, jak to wywodzi w zaskarżonym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, tym niemniej fakt ten w istotny sposób utrudnia, a w określo- nym zakresie wręcz uniemożliwia realizację postanowień ustawy rewindykacyjnej, co powoduje naruszenie praw uprawnionych podmiotów, a tym samym konstytucyjnych zasad funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego (art. 2 i art. 7 Konstytu- cji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz.U. Nr 78, poz. 483). Bez- czynność Rady Ministrów w zakresie realizacji kompetencji do wydania rozporzą- dzenia niezbędnego w celu zapewnienia wykonania ustawy stanowi delikt konstytu- cyjny (art. 146 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) i objęty jest odpowiedzialnością konstytucyjną przed Trybunałem Stanu (art. 198 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 393 15 KPC w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektó- rych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. ========================================