III RC 60/24

Sygn. akt III RC 60/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 maja 2025 roku Sąd Rejonowy w Grudziądzu, Wydział III Rodzinny i Nieletnich w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Tomasz Simiński-Stanny Protokolant sekretarz sądowy Weronika Góralska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 roku w Grudziądzu spraw 1/ z powództwa P. W. (1) przeciwko M. W. (1) o obniżenie alimentów 2/ z powództwa M. W. (1) Przeciwko P. W. (1) o podwyższenie alimentów orzekł: I. 
        obniża alimenty zasądzone od powoda P. W. (1) na rzecz pozwanej M. W. (1) wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 03.10.2023 r., sygn. akt I C 613/21 z kwoty 900,-zł miesięcznie do kwoty 400,-zł (czterysta złotych) miesięcznie, płatne z góry do dnia 10. każdego miesiąca z góry do rąk pozwanej M. W. (1) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat - począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku; II. 
        oddala powództwo główne w pozostałej części; III. 
        oddala powództwo wzajemne w całości; IV. 
        nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt III RC 60/24 UZASADNIENIE Powód P. W. (1) złożył do Sądu Rejonowego w Grudziądzu pozew przeciwko pozwanej M. W. (1) o obniżenie alimentów orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I C 613/21 z kwoty 900 zł miesięcznie do kwoty 350 zł miesięcznie, płatnych z góry do dnia 10. każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku. Swój pozew uzasadnił trudną sytuacją życiową, bowiem w grudniu 2023 r. doznał mikroparaliżu w wyniku zdiagnozowanego (...) . Podał, że początkowo przebywał na zwolnieniu lekarskim i rozpoczął rehabilitację, jednak nie będzie już mógł wrócić do pracy. Podał, że będzie musiał poddawać się zabiegom wstrzykiwania białka w odstępach miesięcznych lub dwumiesięcznych, co będzie się wiązało z hospitalizacją. Wskazał, że posiada wykształcenie zawodowe i pracował w (...) Sp. z o.o. w Ł. . Podał, że pozwana otrzymuje zasiłek z Gminnego Ośrodka Pomocy (...) w Ś. , rentę, a także pomoc finansową syna /k. 4-6/. W toku niniejszego postępowania powód uzyskał orzeczenie o całkowitej niezdolny do pracy do 31 grudnia 2027 r. oraz przyznano mu rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W odpowiedzi na pozew pozwana M. W. (1) wniosła o oddalenie powództwa w całości. Jednocześnie złożyła pozew wzajemny i wniosła o podwyższenie alimentów z kwoty 900 zł miesięcznie do kwoty 1200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew i pozwu wzajemnego wskazała, że jej sytuacja życiowa uległa pogorszeniu. Wskazała, że przeszła przeszczep wątroby i musi przyjmować leki oraz poddawać się badaniom kontrolnym do końca życia. Wskazała, że z uwagi na panującą inflację i jej problemy zdrowotne kwota alimentów jest niewystarczająca. Zaprzeczyła jakoby otrzymywała świadczenie z (...) , (...) lub była na utrzymaniu syna. Podała, że jej syn jest osobą bezrobotną i pracuje jedynie w sezonie letnim. W jej ocenie sytuacja materialna powoda jest lepsza niż miał to miejsce w 2023 r., ponieważ stać go na zakup alkoholu. Podniosła, że w uzasadnieniu pozwu brak jest szczegółowych informacji o stanie zdrowi powoda, kosztach jego leczenia i przewidywanym czasie leczenia. W jej ocenie powództwo należy oddalić jako niezgodne z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 k.c. , ponieważ powód wystąpił o rozwód z chorą, niezdolną do podjęcia pracy zarobkowej żoną, którą zostawił dla innej kobiety. Zakwestionowała wydatki powoda wskazane w pozwie jako zawyżone i nieuzasadnione /k. 49-52 akt/. Postanowieniem z dnia 29 marca 2024 r. Sąd Rejonowy w Grudziądzu zwolnił powoda od kosztów sądowych w I instancji oraz oddalił jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu /k. 38 akt/. Sąd ustalił, co następuje: Sąd Okręgowy w Toruniu w dniu 3 października 2023 r. w sprawie o sygn. akt I C 613/21 rozwiązał związek małżeński P. W. (1) i M. W. (1) przez rozwód z winy obu stron. Jednocześnie Sąd Okręgowy w Toruniu zasądził od powoda P. W. (1) na rzecz pozwanej M. W. (1) alimenty w kwocie po 900 zł miesięcznie, płatne z góry do 10. dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku. Wyrok stał się prawomocny w dniu 10 października 2023 r. Roszczenie alimentacyjne oparto o stan niedostatku powódki wzajemnej. W chwili ustalenia obowiązku alimentacyjnego powódka wzajemna M. W. (1) miała 53 lata. Chorowała na niewydolność wątroby i w 2012 r. przeszła przeszczep wątroby. Wymagała stałej kontroli i regularnych wizyt w Poradni Transplantacyjnej w W. . Przyjmowała na stałe leki, które kosztowały ok. 160 zł miesięcznie. Znajdowała się w trakcie terapii specjalistycznej pod opieką lekarza psychiatry. Od 2016 r. posiadała umiarkowany stopień niepełnosprawności i orzeczenie o niezdolności do pracy do 2026 r. Mimo to, do 2021 r. dorabiała pracując jako sprzedawczyni w sklepie spożywczym. Mieszkała z pełnoletnim, usamodzielnionym synem M. W. (2) w mieszkaniu stanowiącym wspólną własność małżonków. Lokal był bezczynszowy, ogrzewany piecowo. Nie otrzymywała żadnych zasiłków, ani renty ponieważ nie miała wystarczającej ilości lat pracy. Syn dawała jej 1000 zł miesięcznie na utrzymanie mieszkania. Paliła około 10 paczek papierosów miesięcznie oraz e-papierosa. Powód miał 50 lat i pracował w (...) w Ł. . Osiągał miesięczny dochód w wysokości ok. 3200-4000 zł netto miesięcznie. Mieszkał z konkubiną w wynajętym mieszkaniu w G. . Całkowite koszty utrzymana lokalu wynosiły 1800 zł miesięcznie. Zamieszkiwały z nim dwie córki konkubiny, które znajdowały się na utrzymaniu rodziców. Powód był osobą w pełni zdrową, zdolną do pracy. (Fakty bezsporne, a nadto dowód: akta Sądu Okręgowego w Toruniu o sygn. I C 613/21.) Powód P. W. (1) ma 53 lata i posiada wykształcenie zawodowe. W okresie od 7 stycznia 2024 r. do 15 stycznia 2024 r. przebywał w (...) (...) w G. , ponieważ dostał mikroparaliżu. Od około miesiąca przed przyjęciem miał objawy mrowienia rąk, stóp, drętwienie usta i języka, bólu kręgosłupa, słabości kończyn dolnych, trudności z chodzeniem i zaburzenia równowagi. Zdiagnozowano u niego (...) oraz obustronne pogorszenie w zakresie ruchów mimicznych twarzy, niedowład kończyn dolnych, zaburzenia chodu i równowagi. Skierowano go do (...) Neurologicznej. Otrzymał również skierowanie do Poradni Neurologicznej i Onkologicznej. Powód w okresie od 12 lutego 2024 r. do 23 lutego 2024 r. korzystał z fizjoterapii ambulatoryjnej refundowanej przez NFZ. Zalecono mu dalszą fizjoterapię i kinezyterapię kończyn dolnych. Powód, aby powrócić do sprawności, powinien obywać 4 razy w roku 10-dniowy cykl rehabilitacji. Natomiast nieodpłatna rehabilitacja przysługuje mu jedynie raz w roku. Koszt 10-dniowej prywatnej rehabilitacji wynosi 1200 zł. Ze względu na długi czas oczekiwania na wizytę u lekarza neurologa refundowaną przez NFZ powód zaczał korzystać z prywatnych wizyt. Ma je raz w miesiącu i kosztują 250 zł. Przyjmował leki P. P. , P. , M. i R. M. . Na leki miesięcznie wydaje około 200 zł. Powód od 26 czerwca 2024 r. do 22 grudnia 2024 r. przebywał na zasiłku rehabilitacyjnym. W okresie od 26 czerwca 2024 r. do 23 września 2024 r. otrzymywał zasiłek w wysokości 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, zaś w okresie od 24 września 2024 r. do 22 grudnia 2024 r. w wysokości 75% podstawy wymiaru. W dniu 9 grudnia 2024 r. orzeczono, że powód jest całkowicie niezdolny do pracy do 31 grudnia 2027 r., a jako datę powstania niezdolności wskazano 4 listopada 2024 r. Powodowi przyznano rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Jego świadczenie wynosi 3035,38 zł netto. Do grudnia 2024 r. powód był zatrudniony w (...) w Ł. . W okresie od grudnia 2023 r. do maja 2024 r. jego średnie miesięczne wynagrodzenie za pracę wynosiło ok. 3800 zł netto. Powód mieszka wraz z konkubiną T. M. (1) w wynajętym mieszkaniu w G. . Całkowite koszty utrzymania mieszkania wynoszą 2000 zł. Mieszkają z dwójką dzieci konkubiny powoda, w wieku 13 i 22 lat. Starsza córka T. M. (1) choruje na nieuleczalną chorobę genetyczną ( (...) ). Konkubina nie pracuje zarobkowo, otrzymuje świadczenie z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Ponadto ma do dyspozycji alimenty na dzieci w łącznej kwocie 650 zł miesięcznie. Powód i jego konkubina posiadają dwa samochody osobowe. Powód korzysta z V. (...) , rok. prod. 2003, natomiast jego konkubina korzysta z V. (...) , rok prod. 2006. Ponadto jest współwłaścicielem motoru i mieszkania, które pozostają do wyłącznej dyspozycji powódki wzajemnej. Strony nie przeprowadziły dotychczas podziału majątku wspólnego. (Fakty bezsporne, dowód: dokumentacja medyczna k. 7-10, 15-23, 96-102, 106-110, 125, 130-134 akt, zaświadczenie o zarobkach k. 30 akt, umowa najmu lokalu mieszkalnego k. 31-32 akt, faktury i rachunki k. 33-37, 111, 113-118, 114 akt, decyzja (...) k. 103-105, 127-129 akt, kopia wyroku rozwodowego k. 119-120 akt, zeznania świadka T. M. k. 173-173v, przesłuchanie powoda P. W. k. 122-122v, 173v-174 akt.) Powódka wzajemna ma 55 lat. Nie posiada wykształcenia zawodowego. Nadal mieszka z dorosłym synem w mieszkaniu w Ś. . Lokal jest wspólną własnością małżonków. Mieszkanie jest bezczynszowe, powódka wzajemna opłaca jedynie rachunki. Opłaty za wodę wynoszą ok. 50 zł miesięcznie. W 2024 zł na węgiel wydała ok. 1650 zł (ok. 137 zł miesięcznie). Powódka wzajemna w latach 2023 i 2024 nie korzysta z pomocy finansowej Gminnego Ośrodka Pomocy (...) w Ś. oraz nie miała przyznanego żadnego świadczenia z (...) . Brakuje jej 7 miesięcy pracy, aby otrzymywać rentę z tytułu niezdolności do pracy. Stan zdrowia powódki wzajemnej od 2023 r. nie uległ zmianie. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do 31 sierpnia 2026 r. oraz o niezdolności do pracy. Powódka nadal pozostaje pod kontrolą lekarza specjalisty w W. z uwagi na przebyty 12 lat temu przeszczep wątroby. Leczy się w ramach NFZ. Do W. jeździ pociągiem. Wizyty odbywają się 2 razy w roku. Powinna stosować zdrową dietę i unikać słodyczy. Przyjmuje na stałe leki, które kosztują ok. 160 zł. Powódka wzajemna pali papierosy. Powódka wzajemna na co dzień opiekuje się chorą matką. Syn stron ma 33 lata, nie pracuje, nie przysługuje mu zasiłek dla bezrobotnych. Ma wykształcenie w zawodzie mechanika samochodowego. Powódka wzajemna twierdzi, że dokłada się do opłat za mieszkanie ze środków, które zarobił w Niemczech. (Dowód: zaświadczenie (...) w Ś. k. 57, 92 akt, dokumentacja medyczna k. 58, 62, 144 akt, zaświadczenie o stopniu niepełnosprawności k. 59 akt, faktury k. 60-61, 64-79, 145-170 akt, decyzja PUP G. k. 63 akt, zawiadomienie (...) w T. k. 80 akt, zaświadczenie ZUS k. 91 akt, bilety k. 141-143 akt, przesłuchanie powódki wzajemnej M. W. k. 122v, 174-174v akt.) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o okoliczności bezsporne i dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, aktach sprawy I C 613/21, a także na podstawie zeznań stron i świadków. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania wiarygodności dokumentów przedstawionych przez strony. Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadka T. M. (1) w całości, gdyż były jasne, logiczne, spójne i znajdowały potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Sąd uznał za wiarygodne zeznania powoda P. W. (1) oraz powódki wzajemnej M. W. (1) w zakresie w jakim znalazło to odzwierciedlenie w ustalonym stanie faktycznym. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 138 k.r.o. strony w razie zmiany stosunków mogą żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przez zmianę stosunków rozumie się zaś istotne zwiększenie, zmniejszenie lub ustanie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji albo istotne zwiększenie się lub zmniejszenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, w skutek czego ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez stosowne zmniejszenie lub zwiększenie wysokości świadczeń alimentacyjnych, a niekiedy nawet ustanie obowiązku alimentacyjnego. Jak stanowi art. 60 § 1 k.r.o. małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Pojęcie niedostatku nie jest prawnie uregulowane. Próby jego zdefiniowania podejmowała natomiast wielokrotnie judykatura i doktryna prawa rodzinnego . Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego w niedostatku znajduje się ten, kto nie może własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części; a usprawiedliwione potrzeby to takie, których zaspokojenie zapewni uprawnionemu normalne warunki bytowania, odpowiednie do jego stanu zdrowia i wieku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, że w niedostatku pozostaje nie tylko taki uprawniony, który nie dysponuje żadnymi środkami utrzymania, ale także taki, którego usprawiedliwione potrzeby nie są w pełni zaspokojone (tak: wyrok SN z 07.09.2000 r., I CKN 872/00, L. , wyrok SN z 05.07.2000 r., I CKN 226/00, L. ). Uprawniony do alimentacji w pierwszej kolejności powinien wykorzystać własne możliwości pozyskania dochodu i środków utrzymania, a dopiero w dalszej kolejności, o ile nadal pozostają one niezaspokojone, występować z roszczeniami w stosunku do zobowiązanego. Małżonek domagający się alimentów powinien w pełni wykorzystać wszystkie możliwości w celu uzyskania dochodów niezbędnych do zaspokojenia usprawiedliwionych własnych potrzeb (wyrok SA w Białymstoku z 26.06.2014 r., I ACa 177/14, L. , wyrok SA w Poznaniu z 10.02.2004 r., I ACa 1422/03 L. ). Bezspornym jest, iż Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 3 października 2023 r. rozwiązał małżeństwo P. W. (1) i M. W. (1) z winy obojga małżonków. W tym miejscu wskazać należy, że większego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają okoliczności dotyczące ewentualnych powodów rozpadu małżeństwa podnoszone w toku tego postępowania przez powódkę wzajemną, albowiem kwestię tę badał Sąd Okręgowy w Toruniu w toku sprawy o rozwód. Jak wynika z prawomocnego wyroku oboje małżonkowie byli winni jego rozpadu. Ponadto nie ma racji powódka wzajemna twierdząc, że obowiązek alimentacyjny wobec niej spoczywa niejako na całej rodzinie byłego męża, gdyż tworzą wspólne gospodarstwo domowe. Wynikające ze stosunku alimentacji uprawnienia i obowiązki mają charakter ściśle osobisty i są one niezbywalne i niedziedziczne. Ustalając wysokość obowiązku alimentacyjnego sąd bierze zatem pod uwagę wyłącznie możliwości majątkowe i zarobkowe wyłącznie zobowiązanego do alimentacji, a nie całej jego rodziny. Świadczenia alimentacyjne pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami stanowią kontynuację powstałego przez zawarcie małżeństwa obowiązku wzajemnej pomocy, w zakresie utrzymania, istnieją więc pomimo orzeczenia rozwodu lub separacji, które nie stwarzają nowego obowiązku alimentacyjnego, lecz powodują zmodyfikowanie obowiązku istniejącego w czasie trwania małżeństwa (tak: uchwała 7 sędziów SN z 2 lipca 1955 r., I CO 27/55, OSN 1956, Nr 2, poz. 33, PiP 1956, Nr 4, s.787; podobnie wyrok SN z 12 września 2001 r., V CKN 445/00, LEX nr 52490). Sąd zważył wnikliwie sytuację stron, dochodząc do przekonania, że po orzeczeniu rozwodu sytuacja majątkowa i zarobkowa powoda P. W. (1) uległa istotnemu pogorszeniu. W 2023 r. powód był osobą zdrową, w wieku produkcyjnym, w pełni zdolną do pracy. Obecnie powód jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, wymagającą wzmożonej opieki medycznej i rehabilitacji. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że jego konieczne wydatki wzrosły, dochody zaś zmalały. Powód utrzymuje się z renty w wysokości około 3035 zł, jednocześnie przeznacza po 450 zł miesięcznie na wizyty u lekarza i leki. Ponadto, aby powrócić do zdrowia wymaga intensywnej rehabilitacji, która w stosunku rocznym kosztuje 4800 zł, co daje średnio miesięcznie 400 zł. Jednocześnie powód wykorzystuje leczenie w ramach NFZ, jednak ilość oferowanych świadczeń jest niewystarczająca. Zatem po opłaceniu kosztów leczenia i alimentów na powódkę wzajemną pozostaje mu do dyspozycji kwota 1285 zł miesięcznie, z czego musi opłacić swój udział w kosztach utrzymanie mieszkania, koszty wyżywienia, środków higienicznych i niezbędnej odzieży i obuwia. W ocenie sądu kwota, która pozostaje mu na utrzymanie jest niewystarczająca, a aktualna wysokość alimentów powoduje u niego stan niedostatku. Jednocześnie w ocenie sądu sytuacja życiowa i majątkowa powódki wzajemnej nie uległa istotnej zmianie. Jej stan zdrowia jest stabilny i wymaga jedyne kontroli. Jednocześnie w latach 2023-2025 inflacja w Polsce miała wyraźne tendencje spadkowe. W tym czasie nastąpiła stabilizacja lub nawet spadek cen niektórych towarów i usług. Powódka wzajemna nadal mieszka w lokalu mieszkalnym w Ś. wraz z dorosłym synem. W ocenie sądu tłumaczenia powódki wzajemnej odnośnie przyczyn pozostawania M. W. (2) bez pracy nie są wiarygodne. Syn stron jest osobą młodą, zdrową, w pełni zdolną do pracy. Bez trudu powinien znaleźć zatrudnienie w zawodzie mechanika samochodowego. Jest to wszak zawód ceniony i poszukiwany na rynku pracy. Sąd nie ma wątpliwości, że syn stron powinien wspomagać finansową swoją matkę, gdyż na nim również spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. Ponadto w ocenie sądu powódka wzajemna z uwagi na swą trudną sytuację majątkową powinna korzystać z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy (...) w Ś. . Niezrozumiałym jest dlaczego powódka wzajemna w latach 2023 i 2024 nie składała wniosków o dofinansowanie np. do żywności lub opału, albo o przyznanie innych zasiłków (np. zasiłku wspierającego). Ponadto w ocenie sądu powódka wzajemna winna rozważyć podjęcie się dorywczej, lekkiej pracy, w szczególności, że w okresie od 2016 r. do 2021 r. również podejmowała się dorywczych prac zarobkowych. Zauważyć należy, że powódkę mimo trudnej sytuacji majątkowej stać na zbytki, takie jak papierosy. Ponadto sąd uznał, że strony winny spieniężyć wspólny majątek w postaci motoru, ponieważ generuje on jedynie koszty, np. w postaci ubezpieczenia czy przeglądów technicznych. Sąd miał również na uwadze, że powód niejako dodatkowo wspiera finansową powódkę wzajemną w sposób niematerialny, a mianowicie powódka wzajemna mieszka w lokalu bezczynszowym, należącym do obojga małżonków. Tymczasem powód musi wynajmować mieszkanie na wolnym rynku i płacić comiesięczny czynsz. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, sąd uznał, że zasadne jest obniżenie alimentów orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I C 613/21 o kwotę 500 zł miesięcznie, do kwoty 400 zł miesięcznie. W ocenie sądu kwota 400 zł tytułem alimentów jest adekwatna do wysokości usprawiedliwionych potrzeb uprawnionej pozostającej w niedostatku powódki wzajemnej i odpowiada możliwościom majątkowym i zarobkowym powoda (pkt I wyroku), w pozostałej części zaś Sąd powództwo oddalił jako niezasadne (pkt II wyroku). Wyższe alimenty z pewnością powodowałyby stan niedostatku po stronie zobowiązanego do alimentacji powoda. Sąd w całości oddalił powództwo wzajemne M. W. (1) jako bezzasadne (pkt III wyroku). O nieuiszczonych kosztach sądowych sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obciążając nimi Skarb Państwa ZARZĄDZENIE 1. 
        Odnotować w kontrolce uzasadnień, 2. 
        Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć powódce wzajemnej z pouczeniem o apelacji (druk nr 12) 3. 
        Akta przedstawić z wpływem lub z upływem do złożenia apelacji. G. , dn. _____________ 2025 r.      Sędzia