III RC 56/19

Sygnatura akt III RC 56/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2020 r. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze III Wydział Rodzinny i Nieletnich w następującym składzie: Przewodniczący:SSR Marek Dziwiński Protokolant:Dorota Osojca po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2020r. w Kamiennej Górze sprawy z powództwa E. K. przeciwko P. K. i R. K. o alimenty I. powództwo oddala, II. nie obciąża powódki E. K. obowiązkiem zwrotu pozwanemu P. K. kosztów procesu, III. koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa. III RC 56/19 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 2 kwietnia 2019 r. Powódka E. K. , reprezentowana przez syna T. K. , wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanych synów P. K. i R. K. alimentów w kwocie po 700 zł miesięcznie płatnych do 15-go dnia każdego miesiąca do rąk powódki. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że przebywa w Domu Pomocy Społecznej w B. i z tego tytułu ponosi koszt w wysokości 1099,64 zł. Pozostałą kwotę, tj. 2148,49 zł uiszcza T. K. na podstawie umowy, jaką zawarł z (...) w B. . Powódka podała również, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1570,91 zł. Jak wynika z uzasadnienia pozwu, jedynie syn T. pomaga matce. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała także, że domaga się alimentów od pozwany, ponieważ syn T. nie jest w stanie ponosić dotychczasowych częściowych kosztów jej utrzymania. (k.1-2) W odpowiedzi na pozew R. K. podniósł, że powódka była współwłaścicielką nieruchomości lokalowej. Swój udział darowała T. K. . R. K. nie utrzymuje kontaktów z matką. Pozwany podał również, że zgodnie z orzeczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest częściowo niezdolny do pracy i z tego tytułu otrzymuje rentę w wysokości 934,76 zł netto. Jego miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok 960 zł miesięcznie. Żona R. K. nie uzyskuje żadnego dochodu, jest bezrobotna. (k. 38-39) Pozwany P. K. wniósł o oddalenie powództwa z uwagi na swoja trudną sytuację majątkową. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powódka ma 87 lat. Wymaga stałej opieki i z tego względu na stałe przebywa w Domu Pomocy Społecznej w B. . Koszty utrzymania w (...) ponosi powódka w kwocie 760,93 zł oraz T. K. w kwocie 2.487,20 zł. Powódka po potrąceniu otrzymuje emeryturę w kwocie 450,11 zł. Środki te powódka przeznacza na własne potrzeby. Dowód: decyzja nr (...) z dn. 20 marca 2019 r. (k. 12-14) umowa nr (...) z dn. 20 marca 2019 r., (k. 15-17), decyzja ZUS z dn. 17 kwietnia 2019 r. (...) , zeznania A. C. (protokół z dnia 15 stycznia 2020 r., 00:11:59-00:34:05),zeznania T. S. (protokół z dnia 15 stycznia 2020 r., 00:36:14-00:58:07) T. K. na stałe mieszka w Holandii, gdzie pracuje sezonowo. Obecnie pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie (...) € miesięcznie Koszty utrzymania T. K. wynoszą ok 1100€. T. K. w listopadzie 2015 r. otrzymał od powódki w darowiźnie udział przypadający jej w prawie własności nieruchomości. Swoje udziały na rzecz T. K. przekazali się również P. K. , R. K. i Z. K. . Za udział P. K. T. K. zapłacił 12000 zł, a za udział P. K. 2000€. T. K. jest również właścicielem lokalu mieszkalnego w Holandii. T. K. sprzedał nieruchomość, którą uzyskał od matki i braci. Na podstawie §6 aktu notarialnego z dnia 26 listopada 2015 r. E. K. przysługiwało prawo do dożywotniego i bezpłatnego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Dowód: dokumenty B. z dn. 4 grudnia 2019 r., 5 listopada 2019 r. (k. 61-62), dokument z dn. 7 października 2019 r. (k. 62), z dnia 3 stycznia 2020 r. (k. 117), zeznania T. K. (protokół z dn. 15 stycznia 2020 r., 01:07:13 – 01:37:47), akt notarialny z dnia 26 listopada 2015 r., rep. A 5664/2015 (k. 99-103), pismo z dnia 25 marca 2019 r. wraz z poświadczeniem podpisu (k.18-19), zeznania P. K. (protokół z dn. 15 stycznia 2020 r., 01:57:10 – 02:00:47), księga wieczysta nr (...) (k. 104-107) R. K. nie utrzymuje kontaktu z powódką. Wspólnie z żoną utrzymują się z renty R. K. w wysokości 986,54 zł. Pozwany pomaga na targu, w zamian za co otrzymuje warzywa i owoce. Pozwany jest częściowo niezdolny do pracy do dnia 30 września 2020 r. Pozwany cierpi na padaczkę. Żona pozwanego jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Dowód: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dn. 27 września 2018 r. (k.29), faktura proforma (...) z dn. 21 grudnia 2018 r. (k.42), faktura nr (...) (k. 43), rachunki (...) sp. z o.o. (k. 44), zawiadomienie o wysokości opłaty od luty 2019 (k. 45), faktura VAT nr (...) (k. 46), zawiadomienie o wysokości opłaty od sierpień 2019 r. (k.47), zeznania J. K. (protokół z dn. 20 grudnia 2019 r., 00:21:01-00:25:51), zeznania R. K. (protokół z dn. 20 grudnia 2019 r., 00:09:19-00:13:21 oraz protokół z dn. 15 stycznia 2020 r., 01:37:47-01:40:30), zaświadczenie z dn. 23 grudnia 2019 r. (k. 108), karta informacyjna (...) z dn. 20 września 2019 r. (k. 109-110), karta informacyjna (...) z dn. 13 sierpnia 2018 r. (k.111-112) P. K. pracuje jako ochroniarz. Jego dochód wynosi ok. 2200 zł miesięcznie z tytułu wykonywanej pracy oraz otrzymywanej renty. Jest częściowo niezdolny do pracy. Mieszka w pokoju w mieszkaniu swojej byłej żony. W 2018 r. osiągnął dochód w wysokości 29130,99 zł. Przekazał T. K. udział w nieruchomości lokalowej po zmarłym ojcu. Obecnie spłaca kredyt z 2017 r., w kwocie 17859,85 zł. Dowód: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2018 (k. 84-89), zaświadczenie o zatrudnieniu (k.90), zaświadczenie o wysokości renty z dn. 20 grudnia 2019 r. (k. 91), orzeczenie lekarza orzecznika ZUS (k. 92-93), orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (k.96-97), akt notarialny z dn. 26 listopada 2015 r. rep. A 5664/2015 (k. 99-103) Sąd zważył, co następuje. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Obowiązek alimentacyjny dzieci względem rodziców ma na gruncie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego charakter wyjątkowy. Jak wskazano wprost w art. 133 § 2 k.r.o. uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych, za wyjątkiem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać, jest tylko ta osoba, która znajduje się w niedostatku. Przesłanka niedostatku ma decydujące znaczenie w procesie ustalania, czy istnieje podstawa do nałożenia na dziecko obowiązku alimentacyjnego względem rodzica. Za niedostatek uznaje się taką sytuację, w której uprawniony nie jest w stanie swoimi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Z tego też względu o niedostatku można mówić dopiero w sytuacji, gdy nie zostały zaspokojone usprawiedliwione potrzeby uprawnionego. Z kolei w art. 135 § 1 k.r.o. ogranicza zakres świadczeń alimentacyjnych do dwóch przesłanek. Jedną stanowią wspomniane wyżej potrzeby, a drugą zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. W ocenie Sądu powódka miała zaspokojone usprawiedliwione potrzeby w ten sposób, że otrzymuje ona świadczenie emerytalne, którego część przeznacza na opłacenie swojego pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Po dokonaniu potrącenia kosztów utrzymania w (...) , powódce pozostaje ok. 450 zł na jej potrzeby. W pozostałym zakresie potrzeby powódki ( w szczególności w zakresie opłat za pobyt w (...) ) zabezpieczone zostały przez syna – T. . Istotnym jest tu również fakt, że T. K. otrzymał w formie darowizny od powódki przypadający jej udział w nieruchomości lokalowej. W akcie darowizny zastrzeżono, że powódka ma prawo dożywotnio zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu, jednakże zastrzeżenie to nie miało charakteru umowy o dożywocie albo służebności mieszkania. Nie zmienia to w ocenie Sądu faktu, że to T. K. zobowiązał się do zaspokojenia podstawowych potrzeb matki, tj. zapewnienia jej mieszkania, opieki i wyżywienia. Fakt zbycia przez powódkę nieruchomości na rzecz T. należy oceniać przez pryzmat tezy III uchwały SN ( (...) ) z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, Nr 4, poz. 42, gdzie wskazano: „nie można mówić o niedostatku osoby, która przez zbycie swego majątku lub jego części mogłaby sama, i to na czas dłuższy (jakieś krótkie okresy nie wchodziłyby tu w grę), z własnych środków zaspokoić swe usprawiedliwione potrzeby” . Ponadto z uzasadnienia pozwu wynika, że Powódka domaga się alimentów od pozwanych przede wszystkim po to, aby pomniejszyć zakres pomocy, jaką otrzymuje od T. K. . Taka podstawa nie może stanowić uzasadnienia żądania alimentacyjnego, albowiem w przypadku, gdy pomoc matce byłaby dla T. K. zbytnim obciążeniem, to mógłby on wystąpić do pozwanych z roszczeniem regresowym określonym w art. 140 § 1 k.r.o. Z tych też względów należało ocenić, że powódka nie pozostaje w niedostatku. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że podstawę oddalenia niniejszego powództwa stanowi również art. 135 § 1 k.r.o. , albowiem sytuacja majątkowa i zdrowotna R. K. wskazuje jednoznacznie na to, że on sam potrzebuje pomocy, a jego dochody w wysokości 986,54 zł. Sąd nie dał wiary twierdzeniom T. K. , który podawał, że R. K. uzyskuje zarobek z tytułu pomocy, jaką świadczy na targu. Okoliczność ta nie została w żaden sposób udowodniona. Stoi ona również w sprzeczności z zeznaniami R. K. i J. K. . Strona powodowa wniosła o zobowiązanie pozwanego do przedłożenia deklaracji PIT, jednakże w ocenie sądu wniosek zawnioskowany dowód był nieistotny dla sprawy z uwagi na to, że R. K. wskazał, iż osiąganego dochodu z targu nie wskazuje w deklaracji podatkowej. Należy dać wiarę zeznaniom pozwanego, że poza drobnymi rzeczowymi korzyściami z targu, nie ma innych dochodów poza rentą inwalidzką. Nie byłoby również zgodne z zasadami współżycia społecznego nałożenie obowiązku alimentacyjnego na zobowiązanego, który osiąga zdecydowanie mniejsze dochody od podmiotu uprawnionego, a ponadto strony nie utrzymywały ze sobą kontaktów, jak wynika z zeznań R. K. , na wyraźną prośbę powódki. Powództwo, niezależnie od przyczyn podanych wcześniej, podlegało również oddaleniu względem P. K. ze względu na jego stan zdrowia i brak możliwości zarobkowych i majątkowych pozwalających na zaspokojenie potrzeb swoich jak i powódki. O ile P. K. osiąga dochód w kwocie ok. 2200 zł miesięcznie, to nie można pominąć faktu, że ciąży na nim zobowiązanie spłaty kredytu zaciągniętego w 2017 r., a ponadto, jak zeznał P. K. , jego dochody ulegną pomniejszeniu z uwagi na brak zleceń dotyczących zabezpieczenia imprez masowych. Na marginesie Sąd zwraca uwagę na to, że pobyt powódki w (...) był spowodowany tym, że T. K. przebywał za granicą, a następnie, będąc zobowiązanym zapewnić powódce dożywotnie zamieszkanie w lokalu mieszkalnym, w którym udział powódka mu darowała, postanowił nieruchomość tą sprzedać. Skoro stan zdrowia powódki i konieczność zapewnienia jej stałej opieki przemawiały za umieszczeniem jej w Domu Pomocy Społecznej, nic nie stało na przeszkodzie temu, aby zwróciła się ona do właściwej Gminy o wydanie decyzji o umieszczeniu jej w (...) zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Dodać należy, że pozwani nie osiągali kryterium dochodowego w myśl przepisu art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ustawa ta w pierwszej kolejności obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w (...) nakłada na osobę, która ma zostać ta umieszczona. Odpłatność w tym przypadku wynosi 70% uzyskiwanego przez nią dochodu. W niniejszej sprawie powódka odpłatność w tej wysokości ponosi. Zstępni ponoszą odpłatność za tą usługę, jeżeli osiągają dochód wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy o pomocy społecznej. Pozwani nie spełniają tych kryteriów. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.