III RC 241/16

Sygnatura akt III RC 241/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Ż. , dnia 14 września 2016 r. Sąd Rejonowy w Żaganiu III Wydział Rodzinny i Nieletnich w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Sylwia Popko Protokolant:st. sekr. sąd. Bogusława Stępień po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. w Żaganiu sprawy z powództwa A. R. , E. R. reprezentowanych przez matkę M. O. - R. przeciwko S. R. - podwyższenie alimentów powództwo oddala. Sygn. akt III RC. 241/16 UZASADNIENIE W dniu 27 lipca 2016 roku do Sądu Rejonowego w Żaganiu wpłynął pozew małoletnich A. i E. R. przeciwko S. R. o podwyższenie alimentów z kwoty 400 zł do kwoty 700 zł miesięcznie na rzecz pierwszego i z kwoty 250 zł do kwoty 550 zł na rzecz drugiego z powodów. W uzasadnieniu pozwu podniesiono, iż od czasu ostatniego ustalenia wysokości rat alimentacyjnych wzrosły wydatki na utrzymanie dzieci , związane z ich stanem zdrowia, dodatkowymi schorzeniami i potrzebą psychoterapii. Strona powodowa podnosiła również, iż stan zdrowia pozwanego po zabiegach operacyjnych ustabilizował się , w związku z czym łatwiej jest pozwanemu znaleźć pracę. Potrzeby małoletnich powodów zostały wycenione na kwotę 2185 zł miesięcznie. W odpowiedzi na pozew , pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości , kwestionując podnoszoną w pozwie okoliczność zmiany potrzeb powodów od czasu ustalenia wysokości raty alimentacyjnej i podnosząc wydatki własne oraz swoje ograniczone możliwości zarobkowe z uwagi na jego stan zdrowia . Pozwany podnosił swoje ubóstwo i pozostawanie w niedostatku- bezdomność, zamieszkiwanie w wynajętym garażu, korzystanie z pomocy MOPS-u. Jednocześnie wykazywał swoją partycypację w kosztach utrzymania i wychowania dzieci w zakresie przekraczającym jego obowiązek alimentacyjny wynikający z orzeczenia sądu, w sytuacjach wymagających takiej partycypacji - jak np. przelanie środków pieniężnych na zgłoszone przez matkę małoletnich niezbędne badania dziecka. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Wyrokiem z dnia 11 września 2015 roku w sprawie (...) 324/ na S. R. nałożony został obowiązek alimentacyjny względem dzieci w kwocie po 400zł miesięcznie na małoletniego A. i 250 zł miesięcznie na małoletniego E. . Raty alimentacyjne zostały obniżone w stosunku do tych orzeczonych przy rozwodzie rodziców małoletnich w 2012 roku, z uwagi na stwierdzenie , że od czasu ostatniej sprawy alimentacyjnej sytuacja zdrowotna i materialna powoda uległy pogorszeniu. W dniu 12 marca 2015 r. (...) ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. zaliczył powoda do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazując, że powinien wykonywać on prace w warunkach chronionych, a także wymaga on korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dodatkowo, w lipcu 2015r. powód przeszedł w klinice okulistyki we W. zabieg zaćmy oka lewego i oczekiwał na kolejny zabieg na prawym oku. Z uwagi na stan zdrowia powód nie podejmował żadnych prac dorywczych i utrzymywał się wyłącznie z renty, która wynosiła 757,21 zł miesięcznie oraz z zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł miesięcznie. W związku z bardzo niskim dochodem, od stycznia 2015 r. otrzymywał od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. zasiłek docelowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości i higieny. Celem uiszczania zasądzonych alimentów na małoletnich synów powód musiał korzystać z pomocy finansowej parterki oraz znajomych, zadłużając się u nich. Natomiast na pomoc matki, z którą mieszkał, nie mógł liczyć, albowiem jej świadczenie emerytalne było obciążone potrąceniami komorniczymi, a mieszkanie komunalne było zadłużone, pozbawione prądu. Powód nadal spłacał kredyt zaciągnięty na remont domu teściów, w którym zamieszkiwali małoletni wraz z matką . M. R. partycypowała w kosztach utrzymania nieruchomości, pokrywając połowę rachunków za media, które wynosiły 58 zł – woda, 144 zł – energia elektryczna, 60 zł – gaz, 50 zł – wywóz nieczystości, a także koszty zakupu opału (1.500 zł na sezon). Chłopcy uczęszczali do przedszkola, w którym koszt wyżywienia wynosił 100 zł miesięcznie z dziecko, brali również udział w dodatkowych zajęciach sportowych - judo (32 zł miesięcznie za dziecko). Koszt zakupu dla nich wyprawki wyniósł matkę ok. 300 zł. Małoletni objęci byli w przedszkolu pomocą psychologiczno- pedagogiczną. Małoletni A. kontynuował leczenie kardiologiczne, w ramach prywatnych wizyt lekarskich , z odpłatnością 180 zł za wizytę. Małoletni E. nosił okulary, których koszt zakupu wyniósł 220 zł. Stałych leków jednak nie przyjmowali. Matka małoletnich pobierała na nich zasiłki rodzinne w kwocie po 77 zł na każde z dzieci, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dzieci w kwocie po 60 zł na każde dziecko, a nadto otrzymywała rentę socjalną w kwocie 643 zł oraz zasiłki pielęgnacyjne w wysokości po 153 zł na siebie i na każde dziecko. W dalszym ciągu nie pracowała ona, a jej możliwość podjęcia zatrudnienia była ograniczona do zakładów pracy chronionej, z uwagi na posiadane orzeczenie o zaliczeniu jej do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Matka małoletnich spłacała dwa kredyty z ratą 181 zł miesięcznie oraz w kwocie 458 zł miesięcznie. Opłacała także Internet (52 zł). Dowód: akta IIIRC 324/15 SR w Żaganiu ( - decyzja o waloryzacji renty (k.6), - decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (k.7), - kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego (k.63-70), - decyzje Prezydenta W. (k.9,30,50,59,155), - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (k.5), - dokumentacja medyczna (k.33-34,163-165), - zawiadomienie o wysokości raty kredytu (k.21), - potwierdzenia wpłaty alimentów (k.35,45,53,54), - dowód zeznania powoda S. R. (k.170) - faktury za mieszkanie (k.122,127-129), - paragony i rachunki (k.167-169), - opinie z Poradni P. -Pedagogicznej (k.146-149), - kalkulacja kosztów utrzymania (k.118), - decyzja o podwyższeniu renty (k.103), - decyzje Wójta Gminy Ż. o przyznaniu zasiłków (k.104-110), - zaświadczenia lekarskie (k.120,121), - dokumentacja medyczna (k.150-153), - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (k.119), - harmonogramy spłaty kredytów (k.123-126), - zeznania matki małoletnich pozwanych M. O. - R. -k. 171v. tamże) Obecnie chłopcy mają po 5 lat, nadal uczęszczają do nieodpłatnego przedszkola publicznego, gdzie spożywają obiady opłacane przez (...) , w dalszym ciągu zamieszkują wraz z matką u dziadków macierzystych. Matka małoletnich opłaca co drugi miesiąc rachunki za energię elektryczną wraz z wyrównaniem za ubiegły rok w wysokości 180-190 zł, kupuje co miesiąc butlę gazową za kwotę 48 zł, opłaca wodę kwotą ok. 50 zł miesięcznie, wywóz nieczystości – 50 zł miesięcznie, wywóz śmieci – 27 zł miesięcznie. Rodzina kupuje też opał , co stanowi wydatek ok. 3700 zł za sezon grzewczy. M. R. spłaca nadal obciążenia kredytowe zaciągnięte na remont i zakup mebli oraz na zakup opału w łącznej kwocie 1154 zł. W ubiegłym roku zaciągnęła też dodatkowy kredyt , spłacany ratami po 90 zł miesięcznie. Budżet rodziny małoletnich tworzą: renta socjalna matki małoletnich – 644 zł, jej zasiłek pielęgnacyjny -153 zł, alimenty na dzieci – 650 zł, zasiłki rodzinne-po 118 zł na dziecko, zasiłki pielęgnacyjne na dzieci- po 153 zł na dziecko, dodatki na kształcenie i rehabilitację dzieci w kwotach po 100 zł na dziecko, świadczenia wychowawcze w kwotach po 500 zł na dziecko, co daje łącznie 3189 zł. Na początku roku szkolnego jednorazowo przyznany został dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości po 100 zł na dziecko. Małoletni A. nadal leczony jest prywatnie u kardiologa z powodu niedomykalności zastawki trójdzielnej , nie zażywa leków kardiologicznych , a jedynie przeciwkrwotoczne ( od czerwca br.) i uspokajające. Za wizytę kardiologiczną w sierpniu matka chłopca zapłaciła 180 zł, kolejna wizyta zaplanowana została pod koniec września. Wcześniejsza wizyta odbyła się 10 miesięcy temu. Poza tym dziecko jest konsultowane przez laryngologa , neurologa dziecięcego i psychiatrę dziecięcego , leczenie odbywa się w ramach NFZ u specjalistów w Ż. i Z. . W okresie wiosennym i jesiennym występują u chłopca atopowe zmiany skórne, wymagające stosowania maści i emolientów, co daje koszt 50-60 zł miesięcznie. Pozostałe leki dziecka kosztują 26 zł miesięcznie za hydroksyzynę i 30-60 zł za leki przeciwkrwotoczne. Małoletni E. leczony jest nadal u okulisty, psychiatry dziecięcego i neurologa dziecięcego. Wizyty specjalistyczne refundowane są przez NFZ, zakup okularów ostatnio miał miejsce półtora roku temu, ostatnia wizyta w maju br. nie wskazywała na konieczność zmiany okularów. W wakacje zdiagnozowano u chłopca dodatkowo niedoczynność tarczycy (prywatna wizyta u endokrynologa w lipcu 2016 r. kosztowała matkę chłopca 120 zł ) , co wiąże się z koniecznością przyjmowania przez dziecko E. . Nadto E. zażywa jeszcze hydroksyzynę i suplementy diety z żelazem i kwasem foliowym. Psychiatra skierowała obu chłopców na psychoterapię, która odbywać się będzie w (...) w Ż. . W kwietniu br. pojawiła się konieczność przeprowadzenia badań dzieci pod kątem potwierdzenia lub wykluczenia (...) , autyzmu lub choroby dwubiegunowej. Koszt badań wyniósł 960 zł. Matka małoletnich otrzymała od ich ojca na cel w dniu 01.04.2016r. kwotę 500 zł. Stan zdrowia matki małoletnich nie uległ zmianie, poza dodatkowymi bólami migrenowymi, nie bierze ona leków. Dowód: decyzje Wójta Gminy Ż. –k.5-8, 10-11, decyzja ZUS- k. 9, rachunki i faktury – k. 12-14, 25, 41,42,44,105, umowy kredytowe z harmonogramem spłat rat- k. 15-17, dokumentacja medyczna – k. 18 – 24,40, paragony – k. 43,103,106, PIT-37- k. 45-48, historia rachunku bankowego – k. 49- 68, oświadczenie – k. 104, zeznania matki powodów- k. 108v.-109 akt S. R. zamieszkuje obecnie we W. w wynajmowanym garażu, za który płaci 200 zł miesięcznie, stara się o mieszkanie socjalne. Utrzymuje on znajomość z A. P. , która zamieszkuje osobno ze swoimi rodzicami, ma problemy zdrowotne, korzysta z pomocy (...) u. S. R. czasami stołuje się u nich, albo korzysta z możliwości kąpieli. Poza tym swoje potrzeby sanitarne załatwia u znajomych bądź na stacji benzynowej. Pobiera on rentę w wysokości 759 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny 153 zł, korzysta z pomocy (...) w formie zasiłków celowych w kwotach 70-170 zł co 2-3 miesiące, czy też kartek na obiady z Caritasu. Na swoje utrzymanie zarabia podejmując prace dorywcze, np. zrzucanie węgla do piwnicy , za co otrzymuje średnio 100 zł miesięcznie. Obecnie jest on zadłużony na kwotę ponad 13.000 zł z tytułu kredytu bankowego. Ojciec małoletnich A. i E. cierpi na retinopatię, przeszedł zabieg wszczepienia soczewek, nie rokuje jednak poprawy, ma orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, nadal wymaga wsparcia środowiskowego w samodzielnej egzystencji, stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest on zarejestrowany w PUP jako poszukujący pracy, ale prace może on wykonywać jedynie w warunkach chronionych. Dowód: kopia wywiadu środowiskowego MOPS – k. 38, potwierdzenia wpłaty- k. 72, umowa najmu- k.73-74, orzeczenie o niepełnosprawności – k. 75, decyzje- k. 76-77,82-83, zaświadczenie PUP-78, zaświadczenie MOPS- k. 81, PIT-40A- k. 90, zaświadczenie lekarskie- k. 91-92, zaświadczenie (...) k. 94, decyzja ZUS- k. 95, historia rachunku bankowego –k. 96-100, harmonogram spłat rat kredytu- k. 101, zeznania pozwanego – k. 109 akt Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo należało uznać za niezasadne. Zgodnie z brzmieniem art.138 kro w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Treść cytowanego artykułu wskazuje, iż przy ocenie, czy zachodzą przesłanki do zmiany orzeczenia dotyczącej obowiązku alimentacyjnego w myśl art.138 kro , należy brać pod uwagę wszelkie okoliczności mogące świadczyć o zmianie stosunków, a zwłaszcza możliwości zarobkowych i majątkowych stron oraz zmiany potrzeb uprawnionego do alimentacji. Sąd Najwyższy, w postanowieniu z dnia 19.07.1974 roku (II CO 9/74, LEX nr 7560), wskazał, iż „ powództwo o zmianę przewidziane w art.138 kro wchodzi w grę w razie zmiany stosunków. Przez pojęcie "stosunków" w tym wypadku należy rozumieć okoliczności istotne z punktu widzenia ustawowych przesłanek obowiązku alimentacyjnego i jego zakresu (np. art.133 i 135 k.r.o ). Zmiana zatem "stosunków" tak pojmowanych, bez potrzeby zajmowania się zagadnieniami szczególnymi, jest zmianą okoliczności, od których zależy istnienie i zakres obowiązku alimentacyjnego. ” Zgodnie z treścią art.135§1 kro , zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Zgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1980 roku (III CRN 107/80, LEX nr 8245), „ W sprawach o alimenty sąd ma obowiązek dokładnego i wnikliwego ustalenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentowania oraz możliwości ich zaspokojenia przez zobowiązanych ”. Zakres obowiązku alimentacyjnego zależy zatem z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego , z drugiej zaś - od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego . Pojęcia usprawiedliwione potrzeby oraz możliwości zarobkowe i majątkowe zostały szczegółowo omówione w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r. (M.P. z 1988 r. Nr 6, poz. 60). W uchwale tej stwierdzono między innymi: " Pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można jednoznacznie zdefiniować, ponieważ nie ma jednego stałego kryterium odniesienia. Rodzaj i rozmiar tych potrzeb jest uzależniony od cech osoby uprawnionej oraz od splotu okoliczności natury społecznej i gospodarczej, w których osoba uprawniona się znajduje. Nie jest możliwe ustalenie katalogu usprawiedliwionych potrzeb podlegających zaspokojeniu w ramach obowiązku alimentacyjnego i odróżnienie ich od tych, które jako objaw zbytku lub z innych przyczyn nie powinny być uwzględnione. W każdym razie zakres obowiązku alimentacyjnego wyznaczać będą poszczególne sytuacje uprawnionego i zobowiązanego, konkretne warunki społeczno-ekonomiczne oraz cele i funkcje obowiązku alimentacyjnego. Dopiero na tym tle będzie można określić potrzeby życiowe - materialne i intelektualne uprawnionego. Zakres potrzeb dziecka, które powinny być przez rodziców zaspokojone, wyznacza treść art.96 k.r.o. , według którego rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie - odpowiednio do jego uzdolnień - do pracy dla dobra społeczeństwa. Stosownie do tej dyrektywy rodzice w zależności od swych możliwości są obowiązani zapewnić dziecku środki do zaspokojenia zarówno jego potrzeb fizycznych (wyżywienia, mieszkania, odzieży, higieny osobistej, leczenia w razie choroby), jak i duchowych (kulturalnych), także środki wychowania (kształcenia ogólnego, zawodowego) według zdolności, dostarczania rozrywek i wypoczynku. Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny być uznane za potrzeby usprawiedliwione, należy z jednej strony brać pod uwagę możliwości zobowiązanego, z drugiej zaś zakres i rodzaj potrzeb. Będzie to mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w jakiej mierze możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego będą wzięte pod uwagę przy oznaczaniu zakresu obowiązku alimentacyjnego. Zawsze jednak każde dziecko musi mieć zapewnione podstawowe warunki egzystencji w postaci wyżywienia zapewniającego jego prawidłowy rozwój fizyczny, stosowną do wieku odzież, środki na ochronę zdrowia, kształcenie podstawowe i zawodowe oraz na ochronę jego osoby i majątku. Wyjście poza wymienione potrzeby należy już tylko do osobistych cech dziecka oraz od zamożności i przyjętego przez zobowiązanego modelu konsumpcji ”. Przez ustawowe określenie możliwości zarobkowe i majątkowe rozumieć natomiast należy nie tylko zarobki i dochody rzeczywiście uzyskiwane ze swojego majątku, lecz te zarobki i te dochody, które osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy dołożeniu należytej staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych. Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego stanowią przy tym górną granicę wysokości raty alimentacyjnej , choćby nawet nie zostały w tych granicach pokryte wszystkie usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentacji (tak też wyrok SN z dnia 20.01.1972 r., III CRN 470/71, LEX nr 7052). W przedmiotowej sprawie dla rozpoznania niniejszego powództwa należało ustalić, czy od dnia 11.09.2015r. zwiększyły się -w rozumieniu art.138 kro - potrzeby małoletnich , jak również czy sytuacja pozwanego pozwala na obciążenie go wyższymi ratami alimentacyjnymi, niż obecnie ustalone przez sąd na poziomie 650 zł miesięcznie. W ocenie sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na negatywną ocenę obu w/w kwestii. Sytuacja zdrowotna obu chłopców w porównaniu ze stanem z września 2015 roku nie ma, w ocenie sądu, istotniejszego przełożenia na koszty utrzymania dzieci w rozumieniu art.138 kro . Jedynym aspektem kosztotwórczym była konieczność przeprowadzenia kosztownych badań chłopców , był to jednak wydatek jednorazowy , a ojciec małoletnich partycypował w związanych z tym wydatkach w połowie, poza zakresem orzeczonego obowiązku alimentacyjnego. Podnoszone przez matkę małoletnich ustanie problemów alergicznych u A. kompensuje zaś dodatkowe schorzenie endokrynologiczne E. , które – jak wykazuje doświadczenie życiowe – w aspekcie kosztów sprowadza się do zakupu hormonów, kosztujących około 10 zł miesięcznie, tańszych niż leki antyhistaminowe. Poza tym w sytuacji powodów nie nastąpiły żadne istotne zamiany ani w zakresie warunków bytowych , ani edukacyjnych itp. , uzasadniające zwiększoną alimentację. Niezależnie jednak od powyższego sąd uznał , iż obecnie kwota 650 zł miesięcznie stanowi górną granicę możliwości alimentacyjnych pozwanego, nie pozwalającą na obciążenie go wyższymi alimentami – nawet przy stwierdzeniu realnie wyższych potrzeb uprawnionych do alimentacji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości wykazuje ubóstwo pozwanego (por. wywiad środowiskowy MOPS) i dużo gorszą sytuację pozwanego aniżeli powodów. Aktualny budżet powodów i ich matki to kwota ponad 3000 zł, a u pozwanego 262 zł, po zapłaceniu przez niego alimentów. Strona powodowa podnosiła w pozwie zakończone leczenie operacyjne pozwanego, które – wedle niej- miało przyczynić się do łatwiejszego znalezienia pracy. Przy uwzględnieniu kwoty, jaką dysponuje pozwany na potrzeby własne , nie ulega wątpliwości, iż musi on podejmować jakikolwiek prace o charakterze zarobkowym , by zapewnić sobie minimum egzystencji. Nie oznacza to jednak , iż celowym jest sięganie dodatkowo do jego kieszeni, dla potrzeb poprawienia sytuacji małoletnich. W ocenie sądu wskazania lekarskie i posiadane przez pozwanego orzeczenie o niepełnosprawności z zamieszczonymi tamże wymaganiami dowodzą, iż pozwany nie dysponuje możliwościami zarobkowymi w rozumieniu art. 135 kro , pozwalającymi na zwiększoną alimentację w oparciu o art.138 kro . Prace , jakie pozwany może podejmować przy ograniczeniach własnych ( dyskwalifikacja z wielu stanowisk i rodzajów pracy z uwagi na stan zdrowia) oraz związanych z rynkiem pracy (brak miejsc pracy, likwidacja szeregu zakładów pracy chronionej), nie pozwalają mu na osiągnięcie takiego dochodu, by mógł się nim jeszcze podzielić z dziećmi. Analiza dochodów i wydatków budżetowych strony powodowej wykazuje, iż po zapłaceniu rachunków stałych (nawet przy założeniu, że koszty opału w wysokości 3.700 zł rocznie pokrywa wyłącznie matka powodów) i spłacie rat kredytowych, małoletni i ich matka dysponują wolną kwotą ok.1300 zł miesięcznie . W przypadku pozwanego pozostająca mu część renty i zasiłek pielęgnacyjny nie pozwalają nawet na uiszczenie raty kredytu , wynoszącej 442,75 zł. Powódka nie wykazała , by pozwany posiadał lub by można było przypisać mu możliwość posiadania dodatkowego źródła dochodu, historia jego rachunku bankowego wskazuje natomiast na brak takich źródeł. Zaświadczenie z urzędu pracy dowodzi zaś , że pozwany zgłasza swoją aktywność i chęć podjęcia pracy, nie przekładające się niestety na realną możliwość pozyskania godziwego zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe powództwo należało uznać za niezasadne i jako takie na zasadzie art.138 kro oddalić w całości. Sąd nie orzekał o obowiązku zwrotu kosztów procesu przez stronę powodową, ponieważ była ona zwolniony od obowiązku wniesienia opłaty sądowej a pozwany nie domagał się zwrotu poniesionych przez siebie kosztów.