V RC 692/14

Sygn. akt V RC 692/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2016 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w W. , V Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie: Przewodniczący: SSR Magdalena Władzińska Protokolant: Anna Potęga po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa mał. I. S. repr. przez M. S. przeciwko J. S. o alimenty I. powództwo oddala; II. zasądza od M. S. na rzecz J. S. kwotę 1200 (tysiąc dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE W dniu 1 sierpnia 2014 roku (data stempla pocztowego) M. S. w imieniu małoletniego syna I. S. wniosła o zasądzenie od J. S. alimentów na rzecz małoletniego wnuka I. S. w kwocie po 700 zł miesięcznie, płatnych do 10 dni każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz małoletniego powoda kosztów procesu według norm przepisanych (pozew k.1-5). Pozwana w odpowiedzi na pozew z dnia 24 października 2014 roku (data prezentaty) wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k.60). W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Małoletni I. S. , ur. (...) , jest synem M. S. oraz H. S. , pochodzącym ze związku małżeńskiego rodziców, zawartego w dniu 20 stycznia 2001 roku w W. (dowód: odpis skrócony aktu urodzenia k. 21, odpis skrócony aktu małżeństwa k. 4 akt V RC 1273/02). W dniu 5 grudnia 2002 roku przed Sądem Rejonowym dla Warszawy- P. w sprawie o sygn. akt: V RC 1273/02 zawarta została ugoda, w której H. S. zobowiązał się łożyć na zaspokajanie potrzeb rodziny do rąk żony M. S. kwotę 570,00 zł miesięcznie, płatną do 10 dnia każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat poczynając od dnia 1 grudnia 2002 roku (dowód: protokół ugody Sądu Rejonowego dla Warszawy P. k.11-12 akt V RC 1273/02). Alimenty te nie są płacone przez H. S. , postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne – w okresie od października 2010 roku do 29 lipca 2014 roku wyegzekwowano kwotę 310,37 zł (dowód: informacja o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego k.6, 330, wezwania do zapłaty k.206, 210). Po wniesieniu przez przedstawicielkę ustawową powództwa przeciwko J. S. , H. S. zaczął wysyłać do rąk M. S. kwoty po 100-150 zł tytułem alimentów, później po ok. 300-400 zł, gdy podjął pracę jako ratownik medyczny. Ojciec małoletniego ma poza nim jeszcze dwoje dzieci, na które łoży alimenty – prowadzone są przeciwko niemu postępowania egzekucyjne (dowód: potwierdzenia nadania k.69, zeznania świadka H. S. k.332-333, zajęcie k.411-422, zaświadczenie k.531). Małoletni I. S. ma obecnie 15 lat, uczęszcza do II klasy gimnazjum (dowód: zeznania M. S. k.333-334). Małoletni pozostaje pod opieką Poradni P. -Pedagogicznej. Korzysta ponadto z dodatkowych zajęć – piłka nożna, zgodnie z zainteresowaniami. Małoletni korzysta z pomocy kolegi matki i chodzi na mecze Legii (dowód: zaświadczenie k.8, karta zdrowia sportowca k.35, opinia k.274-275). Koszty utrzymania małoletniego powoda matka oceniła na ok. 4.000 zł, w tym 500 zł wyżywienie, 100 zł piłka nożna, 200 zł odzież, 100-150 zł wyjazdy na mecze, 800 zł raz w roku wyprawka szkolna, 90 zł tygodniowo korepetycje z matematyki. M. S. wskazała przy tym, że obecnie nie jest w stanie ponosić wymienionych wydatków, a ponadto małoletni ma niezaspokojone potrzeby w postaci aparatu fotograficznego i ortodontycznego (dowód: faktury k.30, 40-41, 44, rachunek k.37, zaświadczenie k.329). Przedstawicielka ustawowa M. S. do końca września 2014 roku pracowała w firmie (...) consulting sp. z o.o. z wynagrodzeniem ok. 4.000 zł netto miesięcznie. Umowę o pracę rozwiązał pracodawca, obecnie jest zarejestrowana jako bezrobotna, początkowo z prawem do zasiłku. W listopadzie 2015 roku matka powoda podjęła pracę w (...) SA na podstawie umowy zlecenia – wynagrodzenie w kwocie 9 zł netto za godzinę. Od marca 2016 roku ponownie jest bezrobotna bez prawa do zasiłku (dowód: rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem k.7, świadectwo pracy k.101-102, decyzja k.270, zaświadczenia k.317, zeznania świadka H. D. k.332, zeznania M. S. k.333-334, świadectwo pracy k.394-395, umowa k.484-486). W utrzymaniu M. S. wspierają rodzice, którzy zapraszają ją i małoletniego powoda do domu na posiłki, kupili I. S. laptopa, a także przekazują córce środki finansowe na opłacenie rachunków, kredytu (dowód: pożyczka k.45, oświadczenie k.323, zeznania świadka H. D. k.332). Matka powoda ponosi opłaty za mieszkanie: 422 zł czynsz, 100 zł za 2 miesiące prąd, 50 zł co dwa miesiące gaz, 80 zł kablówka, 40 zł Internet (dowód: potwierdzenie przelewu k.46-49, rozliczenie kosztów k.258, specyfikacja salda k.325-326). Matka powoda leczy się z powodu skrzywienia kręgosłupa, korzysta z rehabilitacji (dowód: zaświadczenia k.110-112, 253, wyniki badań k.113, 248, skierowania k.114-115, 245-247, karta zabiegów fizjoterapeutycznych k.328). M. S. jest właścicielką mieszkania, w którym mieszka z synem, a za który spłaca kredyt w wysokości 1.007 zł miesięcznie. Ponadto jest właścicielką 17-letniego samochodu O. (...) (dowód: kserokopia dowodu rejestracyjnego k.238, potwierdzenie przelewu k.50, umowa kredytu k.324, zeznania M. S. k.333-334). Pozwana J. S. ma 67 lat, dzieli swoje życie między Polskę i W. . Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem G. R. . Między małżonkami obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Mąż pozwanej jest na emeryturze, otrzymuje ją w kwocie 670 euro miesięcznie. Po dokonaniu opłat, mąż J. S. dysponuje kwotą 100 euro, która wystarcza na leki. Pozwana nie ma oszczędności (dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa k.72, odpis aktu małżeństwa k.,123). Pozwana otrzymuje polską emeryturę w kwocie 1233,65 zł, z której opłaca mieszkanie w Polsce i wykupuje leki (dowód: decyzja k.129, rozliczenie PIT k.285-286, historia rachunku k.304-312, zaświadczenie z US k.313, historia rachunku k.487-488). J. S. leczy się w Polsce, ma problemy żołądkowe, jest przygotowywana do operacji mięśniaka. Pozostaje ponadto pod opieką okulisty (dowód: historia choroby k.132-137, zeznania J. S. k.334-335, zaświadczenie k.498, faktury k.499-501). Pozwana posiada majątek w postaci mieszkania w Polsce, które w ¾ kupiła ze środków otrzymanych od męża (gdy jeszcze pracował), ¼ wartości mieszkania dołożyła z własnych środków. J. S. była ponadto właścicielką samochodu P. (...) z 2004 roku – sprzedała go w grudniu 2015 roku (dowód: wypis z aktu notarialnego k.289-296, wypis z księgi wieczystej k.298-303, umowa kupna-sprzedaży k.489, zawiadomienie o zbyciu pojazdu k.493). Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie wymienionych powyżej dowodów załączonych do akt niniejszego postępowania, a także zeznań świadków H. D. i H. S. oraz stron – przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda – M. S. i pozwanej J. S. . Sąd oparł się również na załączonych do sprawy aktach postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy - P. , sygn. akt V RC 1273/02. Sąd uznał zeznania w/w świadków za wiarygodne i rzetelne oraz korespondujące z pozostałym zgromadzonym w niniejszym postępowaniu materiałem dowodowym. Sąd nie wziął pod uwagę załączonych do akt paragonów (k.31-32, 38, 42-43, 139). Paragony nie są dowodami w sprawie – nie stanowią one informacji, kto kupował dane produkty i czyje potrzeby one zaspokoiły. Świadczą jedynie o tym, co zostało zakupione. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W myśl art. 133 § 1 k.r.o. to rodzice są w pierwszej kolejności zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Powyższe przepisy jednoznaczne wskazują, iż obowiązek alimentacyjny dziadków dziecka jako osób zobowiązanych w dalszej kolejności może powstać dopiero w ściśle określonych warunkach, które przewiduje art. 132 k.r.o. tj. w sytuacji, gdy osoby zobowiązanej w kolejności bliższej nie ma (bo np. nie żyje, zaginęła), kiedy osoba zobowiązana w bliższej kolejności, co prawda istnieje, jednakże nie jest w stanie świadczyć alimentów (np. z powodu złego stanu zdrowia nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów, ani nie ma majątku), lub gdy uzyskanie od osoby zobowiązanej w bliższej kolejności na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania "jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami". Obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w dalszej kolejności może powstać również wtedy, gdy zobowiązany w pierwszej kolejności nie jest w stanie zaspokoić w pełni usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego. Dotyczy on wówczas jedynie tej niezaspokojonej części. Należy ponadto wskazać, że również matka małoletniego dziecka jest zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji wobec swojego dziecka. Dopiero wówczas, gdy rodzice tj. zarówno ojciec, jak i matka nie byliby w stanie we własnym zakresie zaspokoić uzasadnionych potrzeb dziecka, można byłoby mówić o powstaniu obowiązku alimentacyjnego po stronie dziadków ojczystych. Pamiętać bowiem należy, że jeśli jedno z rodziców jest całkowicie niezdolne do wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, obowiązek ponoszenia w całości ciężarów związanych z utrzymaniem i wychowaniem wspólnych dzieci spoczywa w zasadzie na pozostałym rodzicu. Dopiero gdyby zostało ustalone, że drugi z rodziców – mimo odpowiedniej staranności i wykorzystania wszystkich możliwości zarobkowych – nie jest w stanie, w całości lub w części, sprostać swoim obowiązkom względem dziecka i z tego powodu dzieci mogłyby znaleźć się w niedostatku – w grę wchodziłby subsydiarny obowiązek dalszych krewnych, w szczególności dziadków (wyrok SN z dnia 22.04.1974 r., III CRN 66/74). Stosownie do art. 133 § 2 k.r.o. poza wypadkiem ustalenia obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci, uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. Pojęcie niedostatku zostało określone przez Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach oraz w uzasadnieniu tezy III uchwały z 1987 roku w sprawach alimentacyjnych. Należy więc przyjąć, iż niedostatek występuje wtedy, gdy uprawniony nie może w pełni własnymi siłami, z własnych środków zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb. Są to np. potrzeby mieszkaniowe, potrzeby związane z wyżywieniem, z ubraniem, a także potrzeby zdrowotne. Przyjmuje się również, że do podstawowych potrzeb należy wliczać także te związane z wypoczynkiem, kulturą itp. Usprawiedliwione potrzeby zawsze są oceniane indywidualnie i różnią się w odniesieniu do poszczególnych osób. Odnosząc powyższe do niniejszego postępowania przede wszystkim stwierdzić należy, że małoletni I. S. nie znajduje się w niedostatku. Jego matka, M. S. przy pomocy dziadków macierzystych zabezpiecza wszystkie jego podstawowe potrzeby, poczynając od wyżywienia, mieszkania i odzieży, kończąc na treningach piłki nożnej i wiążących się z tym wydatkami. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga fakt, że M. S. od półtora roku pozostaje bez pracy (z wyjątkiem podjęcia pracy w Cyfrowym P. na podstawie umowy zlecenia), zaś ojciec małoletniego H. S. zaczął przekazywać na rzecz syna alimenty, choć nie w pełnej kwocie. Powyższe zdaniem Sądu świadczy o tym, że nie zachodzi przesłanka obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym dalszych krewnych, gdyż rodzice małoletniego nie dokładają należytych starań w celu uzyskania możliwości utrzymania syna. Poza powyższym, Sąd miał na uwadze, że pozwana J. S. nie posiada możliwości zarobkowych i majątkowych, które pozwalałyby na zasądzenie od niej alimentów na rzecz wnuka. Pozwana dzieli swoje życie między W. i Polskę. Jedyny majątek pozwanej stanowi mieszkanie w W. , z którego korzysta podczas pobytu w kraju. J. S. w Polsce korzysta z opieki medycznej. Utrzymuje się z emerytury w kwocie ok. 1200 zł – Sąd uznał, że nie są to środki pozwalające na partycypowanie w utrzymaniu małoletniego I. S. . Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 k.r.o. w związku z art. 133 § 2 k.r.o. Sąd oddalił powództwo. Sąd na zasadzie art. 98 k.p.c. zasądził od M. S. na rzecz J. S. koszty zastępstwa adwokackiego.