III RC 190/18

Sygn. akt III RC 190/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2019 r. Sąd Rejonowy w Toruniu III Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie: Przewodniczący SSR Kinga Miotk-Załuska Protokolant st. sekr. sądowy Grażyna Łukasiak po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2019 r. w Toruniu sprawy z powództwa: R. K. przeciwko: K. T. o: alimenty I. zasądza od pozwanej K. T. na rzecz powódki R. K. alimenty w kwocie po 400/ / złotych miesięcznie, płatne do rąk powódki, poczynając od dnia 08.03.2018 r., do dnia 10-ego każdego miesiąca z góry, z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, II. oddala powództwo w pozostałej części, III. znosi pomiędzy stronami koszty procesu, IV. wyrokowi w pkt I. nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. Sygn. akt III RC 190/18 UZASADNIENIE R. K. wniosła w dniu 8 marca 2018 r. pozew przeciwko córce – K. T. , domagając się alimentów w kwocie 1200 złotych– po sprecyzowaniu stanowiska na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. (k.170) – zasądzenia na jej rzecz kwoty po 800 zł miesięcznie tytułem alimentów, płatnych do jej rąk do 10-tego dnia każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności każdej z rat. Powódka uzasadniła swoje stanowisko m.in. tym, że za namową pozwanej sprzedała ona własne mieszkanie w marcu 2012 r. za kwotę 193.000 zł i zamieszkała w kawalerce należącej do powódki. Powódka w tym czasie opiekowała się chorym mężem, opłacała wyłącznie ze swoich środków jego leczenie a nadto przekazywała pozwanej i jej mężowi środki finansowe na poczet kosztów związanych ze stałą opieką medyczną nad chorym mężem. W dniu 12 kwietnia 2012 r. dokonała ona darowizny na rzecz pozwanej kwoty 140.000 zł zastrzegając przy tym prawo do dożywotniej i nieodpłatnej służebności osobistej, polegającej na prawie do nieodpłatnego zajmowania przez nią całego mieszkania – kawalerki należącej do pozwanej, oraz opieki nad powódką przez pozwaną w przyszłości. Po śmierci męża powódki relacje między nią a pozwaną uległy pogorszeniu, wobec czego powódka wyprowadziła się z zajmowanego mieszkania do swojego przyjaciela zamieszkałego w T. . Pozwana wbrew wcześniejszym ustaleniom nie przeznaczyła kwoty darowizny na spłatę kredytu mieszkaniowego ani nie zdecydowała się na zagwarantowanie formalnie własnej matce możliwości dożywotniego mieszkania w kawalerce w B. . Obecnie mieszkanie to jest wynajmowane obcym osobom. Wbrew woli powódki kwota darowizny została przez pozwaną przekazana mężowi pozwanej. Powódka wskazała, że pozwana pracuje jako dyrektor ds. Marketingu w należącej do jej męża firmie (...) A. T. (1) . W odpowiedzi na pozew pozwana K. T. wniosła o oddalenie powództwa w całości wskazując m.in., że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na zasądzenie od niej na rzecz powódki alimentów. Na utrzymaniu ma ona małoletniego syna a z uwagi na trudności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie ma ona z mężem zdolności finansowej. Z trudem utrzymują oni siebie a niejednokrotnie wspierają ich teściowie. Sąd ustalił, co następuje: Powódka R. K. jest matką pozwanej K. T. . /okoliczność bezsporna a ponadto dowód: odpis skrócony aktu urodzenia k. 10/ R. K. ma obecnie (...) lat. Oprócz pozwanej ma jeszcze czworo dzieci. Do końca marca 2012 r. zamieszkiwała w S. wraz ze swoim mężem w mieszkaniu stanowiącym jej wyłączną własność. Z uwagi na chorobę męża i konieczność jego leczenia, pozwana zaproponowała powódce aby wraz z mężem przeniosła się do B. , gdzie mieszkała pozwana. Powódka w marcu 2012 r. sprzedała swoje mieszkanie za kwotę 193.000 zł i wraz z mężem zamieszkali oni w B. w mieszkaniu o powierzchni 34 m 2 stanowiącym wyłączną własność pozwanej. W dniu 12 kwietnia 2012 r. powódka dokonała przelewu na rzecz pozwanej kwoty 150.000 zł, z czego 140.000 zł było darowizną na rzecz pozwanej, a 10.000 zł stanowiło darowiznę dla córki P. M. . Pozostałe dzieci powódki nie otrzymały od niej żadnych pieniędzy. W zamian za tę darowiznę pozwana miała zapewnić powódce możliwość dożywotniego zajmowania mieszkania stanowiącego własność pozwanej oraz zapewnić jej w przyszłości opiekę. W marcu 2013 r. zmarł mąż powódki. Od tego czasu zaczęły się psuć jej relacje z pozwaną. W październiku 2014 r. powódka wyprowadziła się z mieszkania pozwanej i zamieszkała w T. wraz z ówczesnym partnerem – Z. J. . Obecnie nadal mieszka u Z. J. , jednak nie pozostają już oni w związku. Prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Powódka przekazuje mu ok. 240 zł miesięcznie na poczet kosztów utrzymania mieszkania. Zdarzało się w przeszłości, że Z. J. wyrzucał powódkę ze swojego mieszkania i mieszkała ona wówczas u swojej siostry w S. . Z. J. chciałby, aby powódka wyprowadziła się na dobre z jego mieszkania. Powódka otrzymuje emeryturę w wysokości ok. (...) zł netto miesięcznie. Nie podejmuje dodatkowych prac. Choruje przewlekle z powodu obturacyjnej choroby płuc, jaskry, zmian zwyrodnieniowych i zapalenia żołądka. Na leki wydaje ok. 200-300 zł miesięcznie. Spłaca kredyt zaciągnięty na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Miesięczna rata wynosi 300 zł miesięcznie. Na telefon powódka wydaje ok. 56 zł miesięcznie. /dowód: potwierdzenie przelewu k. 11 pismo ZUS k. 13 zaświadczenie lekarskie k. 40 PIT powódki za rok 2017 k. 41 wyciąg z konta k. 42-49 zeznania świadka E. D. k. 170-170v. zeznania świadka Z. J. k. 170v.-171v. zeznania świadka P. M. k. 192v.-193v. zeznania świadka P. S. k. 195-196 przesłuchanie R. K. k. 234-235v./ K. T. ma obecnie (...) lat. Z wykształcenia jest inżynierem inżynierii środowiska. Pieniądze otrzymane w darowiźnie od powódki mąż pozwanej przeznaczył na inwestycje związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Po wyprowadzeniu się powódki z mieszkania pozwanej, K. T. oddała je w najem. W lipcu 2018 r. pozwana poprosiła powódkę aby ta wymeldowała się z mieszkania w B. stanowiącego jej własność, bowiem chce je sprzedać z uwagi na posiadane zadłużenie i ryzyko przejęcia mieszkania przez komornika. Powódka wyraziła zgodę na wymeldowanie. Pozwana mieszka obecnie wraz z mężem i synem W. , który ma (...) lat, w mieszkaniu stanowiącym własność jej teściów. Koszty utrzymania mieszkania ponoszą teściowie pozwanej. Przekazują oni też mężowi pozwanej pieniądze na utrzymanie rodziny. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy orzekł separację małżeństwa pozwanej i A. T. (1) . Wyrokiem tym zasądzono od A. T. (1) na rzecz mał. W. T. alimenty w kwocie po 1.000 zł miesięcznie. Pozwana ma obecnie ok. 1.000.000 zł długów związanych z działalnością gospodarczą jej męża. A. T. (1) ma z tego tytułu zadłużenie w łącznej kwocie ok. 2.000.000 zł. Pozwana pracowała w firmie swojego męża, jednak została zwolniona. Przez miesiąc pracowała na budowie i otrzymała wówczas (...) zł. Od marca 2019 r. jest zarejestrowana jako bezrobotna z prawem do zasiłku w kwocie (...) zł miesięcznie przez pół roku i w kwocie (...) zł miesięcznie przez kolejne 6 miesięcy. Pozwana oceniła, że gdyby posiadała pracę i otrzymywała świadczenia rodzinne na syna, to po uiszczeniu wszelkich opłat pozostałoby jej ok. 2.000 zł miesięcznie na pokrycie pozostałych kosztów utrzymania. /dowód: odpis skrócony aktu urodzenia mał. W. k. 29 potwierdzenie przelewu k. 30-31, 203, 231 decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej k. 58 wezwanie do zapłaty k. 61-62, 229-230 zawiadomienie o zajęciu wierzytelności k. 63-69, 213-215, 222-226 nakaz zapłaty k. 70, 74, 80, 212 wyciąg z konta k. 84-87, 201-202, 207 zeznania świadka A. O. k. 172-172v. zeznania świadka A. T. (2) k. 172v.-173 zeznania świadka T. T. k. 173-173v. zeznania świadka Z. T. k. 173v.-174v. zeznania świadka A. T. (1) k. 194v.-195 zaświadczenie Prezydenta Miasta B. k. 197 zaświadczenie o zaległości w podatkach k. 198-199 wyrok SO w Bydgoszczy z dn. 13.12.2018r. k. 200 potwierdzenie założenia i likwidacji lokaty k. 204-206 karta rejestracji bezrobotnego k. 208-211 upomnienia k. 218-221 zeznania świadka D. G. k. 233-234 przesłuchanie K. T. k. 235v.-237/ Sąd zważył, co następuje: Przedstawiony stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, zeznania świadków oraz przesłuchanie powódki i pozwanej. Sąd przyjął za wiarygodne dowody w postaci dokumentów złożonych przez strony do akt sprawy, albowiem nie było podstaw do ich podważenia. Żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności. Zgodnie z art. 230 kpc uznano za bezsporne okoliczności faktyczne zawarte w pozwie, pismach procesowych złożonych w sprawie, którym strona przeciwna nie zaprzeczyła, gdyż nie budziły wątpliwości co do zgodności z prawdziwym stanem rzeczy i znalazły, w odpowiednim zakresie, potwierdzenie w pozostałym materialne procesowym. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków: E. D. , Z. J. , P. M. , P. S. , A. O. , A. T. (2) , T. T. , Z. T. , A. T. (1) i D. G. albowiem były one logiczne, rzeczowe i spójne. Pozostawały również w zgodzie z pozostałym materiałem dowodowym. Niewielkie rozbieżności wynikały z braku dokładnej wiedzy świadków o danej okoliczności. Sąd nie oparł ustaleń na zeznaniach świadka B. M. albowiem świadek ten nie posiadał wiedzy na temat okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu wyjaśnienia oraz zeznania złożone przez powódkę i pozwaną należało co do zasady uznać za wiarygodne. Przedstawiane przez strony fakty nacechowane jednak były subiektywną oceną poszczególnych okoliczności. Strony starały się bowiem w sposób jak najbardziej korzystny dla siebie przedstawić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przechodząc do rozważań prawnych należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 128 kro obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Regulacja powyższa konkretyzuje konstytucyjną zasadę trwałości rodziny i oznacza, że między krewnymi może powstać stosunek alimentacyjny z chwilą wystąpienia przesłanek, od których dalsze przepisy, a w szczególności art. 132-136 kro , uzależniają roszczenie uprawnionego oraz odpowiadający temu roszczeniu obowiązek spełnienia świadczeń alimentacyjnych przez zobowiązanego. Obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu osobie uprawnionej środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania ( art.128 kro ). Oba te pojęcia należy rozumieć szeroko, obejmując nimi świadczenia niezbędne do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb bytowych oraz do zapewnienia uprawnionemu tego wszystkiego, co jest konieczne do jego fizycznego i umysłowego rozwoju. Tak najogólniej można zdefiniować pojęcie obowiązku alimentacyjnego. Obowiązek ten obciąża krewnych w określonej prawem kolejności, która została ustalona w art. 129-132 kro i jest uzależniona od stopnia bliskości osób z kręgu rodzinnego uprawnionych. Przepisy powyższe stanowią, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Zgodnie z treścią art. 133 kro uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych (poza dziećmi) jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. W świetle orzecznictwa, pojęcie niedostatku z art. 133 § 2 kro obejmuje zarówno wypadki, gdy uprawniony do alimentacji nie ma żadnych środków utrzymania, jak również taką sytuację materialną, w której osoby uprawnione nie mogą lub nie potrafią samodzielnie w pełni zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb na poziomie zbliżonym do minimum socjalnego w zakresie utrzymania i wychowania (wyrok SN z 1974.02.20, III CRN 388/73, OSNC 1975/2/29) . Jednocześnie jednak należy zauważyć, że popadnięcie w niedostatek pozwala żądać alimentów jedynie wówczas, gdy nie stało się to umyślnie lub też gdy nie jest ono efektem hulaszczego trybu życia. W przeciwnym razie żądanie alimentów może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ( art. 5 kc ) (wyrok SN z 1974.04.22, III CRN 66/74, LEX nr 7468) . W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, analiza zgromadzonego materiału procesowego wskazuje, że powództwo R. K. zasługiwało na częściowe uwzględnienie. W ocenie Sądu powódka pozostaje w niedostatku. Jej dochód stanowi jedynie emerytura w wysokości ok. 1.200 zł miesięcznie. Kwota ta nie pozwala na pokrycie wszystkich koniecznych kosztów jej utrzymania, tj. kosztów wynajęcia mieszkania, zakupu leków i wyżywienia. Ocena materiału procesowego zgromadzonego w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że w zakresie możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanej K. T. znajduje się płacenie po 400 zł miesięcznie alimentów dla swojej matki. Oceniając możliwości zarobkowe pozwanej Sąd miał na uwadze fakt, że jest ona obciążona znacznym długiem z tytułu prowadzonej przez jej męża działalności gospodarczej oraz fakt, że ma ona na utrzymaniu (...) syna. Pozwana wskazywała, że nie pracuje, jest zatrudniona jako bezrobotna. Zjawisko bezrobocia i przejściowy brak pracy nie oznacza, że pozwana nie posiada możliwości zarobkowych – konkurencja na rynku pracy jest bowiem stałym elementem gospodarki wolnorynkowej a trudności w znalezieniu zatrudnienia są typowym zjawiskiem. Stan zdrowia pozwanej nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia – jest ona osobą młodą i zdrową, nie cierpi na żadne przewlekłe choroby. Sąd miał też na uwadze, że pozwana jest osobą wykształconą. Ukończyła studia i jest z wykształcenia inżynierem inżynierii środowiska. Wobec tego sąd uznał, że w zakresie możliwości zarobkowych pozwanej znajduje się uzyskiwanie wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 2.000 zł netto miesięcznie. Mając powyższe na uwadze, Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki alimenty w kwocie po 400 zł miesięcznie, o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu O rygorze natychmiastowej wykonalności co do pkt. I wyroku orzeczono na podstawie art. 333 § 1 pkt. 1 k.p.c.