III PZP 6/06

Uchwała z dnia 10 stycznia 2007 r. 
III PZP 6/06 
 
Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie SN: Roman Kuczyński 
(sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. 
 
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczy-
szyn, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007 r. sprawy z powództwa 
Jana K. przeciwko Powiatowemu Urzędowi Pracy w R. o odszkodowanie, na skutek 
zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych w Lublinie postanowieniem z dnia 12 października 2006 r. [...] 
 
„Czy w oświadczeniu woli pracodawcy o odwołaniu pracownika, które jest 
równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę winna być wskazana przyczyna 
uzasadniająca rozwiązanie stosunku pracy ?" 
 
p o d j ą ł   uchwałę: 
 
W oświadczeniu woli pracodawcy o odwołaniu pracownika, które jest 
równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, zbędne jest wskazanie przy-
czyny uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Postanowieniem z dnia 12 października 2006 r. [...] wydanym na podstawie 
art. 390 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie 
rozpoznając apelację w sprawie z powództwa Jana K. od wyroku Sądu Rejonowego-
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Puławach z dnia 26 kwietnia 2006 r. [...], 
przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie 
prawne: „Czy w oświadczeniu woli pracodawcy o odwołaniu pracownika, które jest 
równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, winna być wskazana przyczyna 
uzasadniająca rozwiązanie stosunku pracy ?” 

 
2
Przedstawione zagadnienie sformułowano na tle następującego stanu fak-
tycznego. Powód Jan K. z dniem 1 kwietnia 1990 r. został powołany przez Wojewodę 
L. na stanowisko kierownika Rejonowego Biura Pracy w R. Z dniem 1 czerwca 2004 
r. zgodnie z art. 142 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i 
instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) powód stał się z mocy 
prawa dyrektorem Powiatowego Urzędu Pracy w R. Starosta R. odwołał powoda z 
zajmowanego stanowiska z dniem 27 września 2005 r. Odwołanie powoda z zajmo-
wanego stanowiska było równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, a okres 
wypowiedzenia kończył się w dniu 31 grudnia 2005 r. Pismo odwołujące powoda z 
zajmowanego stanowiska nie wskazywało przyczyny odwołania. Starosta R. nie 
zwrócił się również przed odwołaniem powoda o opinię do Powiatowej Rady Zatrud-
nienia Powiatu R. Powód w pozwie domagał się przywrócenia do pracy. 
Sąd Rejonowy w wyżej wskazanym stanie faktycznym oddalił powództwo o 
przywrócenie do pracy i zasądził od pozwanego odszkodowanie w kwocie 10.394,40 
zł. Sąd ten uznał, że uchylenie ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy -
Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 213, poz. 2081) art. 
69 pkt 2 lit. b k.p. spowodowało, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania 
może dochodzić odszkodowania w razie odwołania równoznacznego z wypowiedze-
niem umowy o pracę w obu wypadkach, w których pracownikowi zatrudnionemu na 
podstawie umowy o pracę przysługują roszczenia z tytułu wadliwego wypowiedzenia 
tej umowy, a mianowicie, gdy wypowiedzenie jest nieuzasadnione lub gdy narusza 
przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 § 1 k.p.). Konsekwencją uchylenia 
art. 69 pkt 2 lit. b k.p. było w ocenie Sądu pierwszej instancji także to, że w stosunku 
do odwołania równoznacznego z wypowiedzeniem zaktualizował się ustanowiony w 
art. 30 § 4 k.p. obowiązek podania przez pracodawcę przyczyny wypowiedzenia 
umowy o pracę na czas nieokreślony w oświadczeniu woli o wypowiedzeniu tej 
umowy.  
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w Lublinie, rozpoznając apelację pozwanego, uznał, 
że powyższa kwestia stanowi zagadnienie prawne, które powinien rozstrzygnąć Sąd 
Najwyższy. W uzasadnieniu pytania prawnego skierowanego do Sądu Najwyższego 
wskazał argumenty, które przemawiały przeciwko wykładni prawa przedstawionej w 
wyroku Sądu pierwszej instancji. Uznał bowiem, że zgodnie z art. 69 k.p. przepisy 
dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony stosuje się, jeżeli przepisy Kodeksu 
pracy dotyczące stosunku pracy na podstawie powołania (oddział 1 rozdział III dział 

 
3
drugi Kodeksu pracy) nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 70 § 1 k.p. jest pod-
stawowym przepisem modyfikującym sposób rozwiązania stosunku pracy z powoła-
nia w stosunku do wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony. W związku 
z tym można przyjąć, że dopuszczenie w art. 69 k.p. możliwości żądania przez od-
wołanego pracownika odszkodowania nie przesądza o tym, iż odszkodowanie to na-
leży się pracownikowi w razie nieuzasadnionego odwołania równoznacznego z wy-
powiedzeniem umowy. Uchylenie art. 69 pkt 2 lit. b k.p. nie rozstrzyga bowiem o tym, 
w jakich wypadkach można żądać odszkodowania. Ta kwestia powinna być rozpa-
trywana w powiązaniu z treścią przepisów art. 70 k.p. Skoro te przepisy nie wyma-
gają uzasadnienia odwołania równoznacznego z wypowiedzeniem umowy o pracę, 
to w razie takiego odwołania pracownik może żądać odszkodowania, jeżeli przy od-
wołaniu nastąpiło naruszenie określonych przepisów prawa, a nie w braku zasadno-
ści odwołania. 
 
Dokonując analizy przedstawionego zagadnienia prawnego, Sąd Najwyższy 
zważył, co następuje: 
 
Odwołanie z zajmowanego stanowiska pracownika zatrudnionego na podsta-
wie powołania zostało uregulowane w art. 70 k.p. Zgodnie z tą regulacją akt odwoła-
nia pracownika z zajmowanego stanowiska, podobnie jak akt powołania pracownika 
na stanowisko, wywiera podwójny skutek: 1) pozbawia pracownika stanowiska po-
wierzonego aktem powołania na stanowisko, 2) rozwiązuje stosunek pracy nawiąza-
ny aktem powołania na stanowisko. Przepis art. 70 § 1 k.p. stanowi, że pracownik 
może być w każdym czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany ze 
stanowiska przez organ, który go powołał. Zgodnie z art. 70 § 12 k.p. stosunek pracy 
z pracownikiem odwołanym ze stanowiska rozwiązuje się na zasadach określonych 
w przepisach niniejszego rozdziału, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. 
Odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę (art. 70 § 2 k.p.) 
lub z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o 
których mowa w art. 52 i 53 k.p. (art. 70 § 3 k.p.). Odwołanie powinno być dokonane 
na piśmie (art. 70 § 11 k.p.). 
W przedstawionej wyżej regulacji nie została określona treść pisemnego aktu 
odwołania, co mogłoby sugerować, że zgodnie z art. 69 k.p. ma zastosowanie art. 30 
§ 4 k.p. i akt odwołania powinien wskazywać przyczynę odwołania zarówno gdy od-

 
4
wołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jak i 
gdy odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W stosunku 
do odwołania równoznacznego z wypowiedzeniem takie wnioskowanie nie jest uza-
sadnione ze względu na ustanowioną w art. 70 § 1 k.p. zasadę swobody odwołania 
pracownika. Zgodnie z art. 70 § 1 k. p. odwołanie może nastąpić w każdym czasie. 
Dopuszczalność odwołania pracownika w każdym czasie oznacza, że odwołanie nie 
wymaga uzasadnienia, ponieważ w danym momencie (w danym czasie) może nie 
być przyczyny uzasadniającej odwołanie, a przepis wyraźnie stanowi, że odwołanie 
może nastąpić w dowolnie wybranym momencie. Akt odwołania pracownika w spo-
sób równoznaczny z wypowiedzeniem umowy o pracę jest czynnością prawną ode-
rwaną od przyczyny (czynnością prawną abstrakcyjną), a nie czynnością prawną 
uwarunkowaną istnieniem określonej przyczyny (czynnością prawną kauzalną, por.: 
W. Sanetra [w:] J. Iwulski, W. Sanetra: Kodeks pracy. Komentarz (suplement), War-
szawa 2004, s. 28). Zgodnie bowiem z art. 69 k.p. do stosunku pracy na podstawie 
powołania stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony, je-
żeli przepisy oddziału Kodeksu pracy dotyczącego powołania nie stanowią inaczej. 
Do odwołania ze stanowiska w sposób przewidziany w art. 70 § 1 k.p. obowiązek 
wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie w oświadczeniu pracodawcy o 
wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony nie może mieć bezpo-
średniego zastosowania na podstawie odesłania zawartego w art. 69 k.p., skoro z 
odesłania zawartego w tym przepisie wynika w sposób oczywisty, że zmiany w prze-
pisach dotyczących umownych stosunków pracy nie mogą modyfikować ani uchylać 
szczególnych uregulowań dotyczących stosunków pracy na podstawie powołania. 
Przyjęcie tezy, że odwołanie ze stanowiska wymaga uzasadnienia oraz podania pra-
cownikowi przyczyny dokonanego odwołania w dużej mierze podważa praktyczny 
sens instytucji powołania, wyrażający się głównie w powiązanej z tą instytucją zasa-
dzie, że odwołanie nie wymaga uzasadnienia i może nastąpić w dowolnym momen-
cie 
Ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o 
zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 213, poz. 2081) ustawodawca uchylił 
przepis art. 69 pkt 2 lit. b k.p. i umożliwił pracownikowi odwołanemu z zajmowanego 
stanowiska w sposób równoznaczny z wypowiedzeniem umowy o pracę dochodze-
nie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem odwołania. Należy zatem uznać, 
że pracownikowi, który został odwołany z zajmowanego stanowiska w sposób rów-

 
5
noznaczny z wypowiedzeniem umowy o pracę, przysługuje roszczenie o odszko-
dowanie tylko wtedy, gdy odwołanie nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących 
odwołania. Natomiast z tego, że odwołanie pracownika w sposób równoznaczny z 
wypowiedzeniem umowy o pracę nie jest czynnością kauzalną, wynika, iż nie wy-
maga ono uzasadnienia, a tym samym brak uzasadnienia nie może stanowić pod-
stawy żądania odszkodowania, podobnie jak w wypadku wypowiedzenia przez pra-
codawcę umowy o pracę na okres próbny lub na czas określony (por.: W. Sanetra, 
jw., s. 28). Uzupełniająco warto też zwrócić uwagę na przyczynę, która spowodo-
wała, że ustawodawca uchylił art. 69 pkt 2 lit. b k.p. Rządowy projekt ustawy, która 
uchyliła art. 69 pkt 2 lit. b k.p., zawiera następujące wyjaśnienie potrzeby uchylenia 
tego przepisu: „udostępnienie drogi sądowej pracownikom, którzy niezgodnie z prze-
pisami prawa zostali odwołani ze stanowiska ze skutkiem rozwiązania ich stosunku 
pracy za wypowiedzeniem (zagwarantowanie prawa dochodzenia odszkodowania) - 
z uwagi na art. 77 Konstytucji RP" (Sejm IV kadencji, druk sejmowy nr 1162 z dnia 25 
listopada 2002 r., uzasadnienie projektu ustawy, część II, akapit 1, pkt 2). W toku 
prac sejmowych nad projektem potrzeba uchylenia art. 69 pkt 2 lit. b k.p. była trakto-
wana jako oczywista. Z zacytowanego uzasadnienia potrzeby uchylenia art. 69 pkt 2 
lit. b k.p. jednoznacznie więc wynika, że wyeliminowanie tego przepisu nie nastąpiło 
w celu zwiększenia ochrony trwałości stosunku pracy pracowników zatrudnionych na 
podstawie powołania poprzez uzależnienie dopuszczalności odwołania pracownika 
przez organ powołujący w sposób równoznaczny z wypowiedzeniem umowy o pracę 
od istnienia przyczyny uzasadniającej to odwołanie. Ustawodawca, uchylając art. 69 
pkt 2 lit. b k.p., usunął tylko oczywistą wadę systemu prawa, że ustawy, które ustana-
wiały nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania z pracownikami na okre-
ślonych stanowiskach, przewidywały niekiedy ograniczenia swobody odwołania pra-
cownika w sposób równoznaczny z wypowiedzeniem umowy o pracę, a ze względu 
na wyłączenia zawarte w art. 69 pkt 2 lit. a i b k.p. naruszenie tych przepisów przez 
organ odwołujący nie wiązało się z żadną sankcją. Faktycznie więc ustawodawca, 
uchylając art. 69 pkt 2 lit. b k.p. ograniczył roszczenia, których może w omawianym 
wypadku dochodzić odwołany pracownik, do odszkodowania, wyłączając roszczenie 
o przywrócenie do pracy. 
Z powyższych motywów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak na wstępie.  
========================================