III PZP 5/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął, że wyrównanie wynagrodzenia nauczyciela od 1 stycznia 2000 r. mogło nastąpić z pominięciem wcześniejszego zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego, pod warunkiem, że nowe wynagrodzenie nie było niższe od dotychczasowego.
Sprawa dotyczyła zasad wyrównywania wynagrodzenia nauczycieli od 1 stycznia 2000 r. po zmianach w Karcie Nauczyciela. Sąd Okręgowy w Kaliszu przedstawił zagadnienie prawne dotyczące tego, czy wyrównanie powinno uwzględniać zwiększenie wynagrodzenia zasadniczego przyznane na podstawie wcześniejszego rozporządzenia. Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że nowe wynagrodzenie mogło być ustalone z pominięciem tego zwiększenia, o ile nie było niższe od dotychczasowego wynagrodzenia.
Sąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Kaliszu, dotyczące zasad wyrównywania wynagrodzenia nauczycieli od 1 stycznia 2000 r. w związku ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela. Spór dotyczył tego, czy przy ustalaniu nowego wynagrodzenia, z wyrównaniem od początku 2000 r., należało uwzględnić zwiększenie wynagrodzenia zasadniczego przyznane na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r. Sąd Najwyższy, analizując przepisy przejściowe i nowe regulacje, stwierdził, że możliwość procentowego podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego istniała tylko do czasu wejścia w życie nowego rozporządzenia z dnia 11 maja 2000 r. Zgodnie z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy nowelizacyjnej, nowe wynagrodzenie mogło być ustalone z pominięciem tego wcześniejszego zwiększenia, pod warunkiem, że nie było niższe od dotychczasowego miesięcznego wynagrodzenia nauczyciela. Uchwała ta miała na celu zapewnienie gwarancji nienaruszenia praw nabytych i niepogorszenia sytuacji płacowej nauczycieli w okresie przejściowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Ustalenie wynagrodzenia nauczyciela na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. mogło nastąpić z pominięciem zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego przyznanego na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r., pod warunkiem, że ustalone w ten sposób wynagrodzenie nie było niższe od dotychczasowego miesięcznego wynagrodzenia nauczyciela (art. 12 ust. 3 wskazanej ustawy).
Uzasadnienie
Możliwość zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli na podstawie § 5 rozporządzenia z 1997 r. istniała tylko do czasu wejścia w życie nowego rozporządzenia z 2000 r. Ustawa nowelizująca Kartę Nauczyciela (art. 12 ust. 2 i 3) nakładała obowiązek ustalenia nowego wynagrodzenia z wyrównaniem od 1 stycznia 2000 r., ale nie wymagała uwzględnienia wcześniejszego procentowego zwiększenia, o ile nowe wynagrodzenie nie było niższe od dotychczasowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchwała
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Mirosława M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Szkoła Podstawowa w M. | instytucja | pozwana |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (4)
Główne
u. Karta Nauczyciela art. 12 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Umożliwia ustalenie nowego wynagrodzenia z wyrównaniem od 1 stycznia 2000 r., z gwarancją, że nie będzie ono niższe od dotychczasowego, nawet jeśli nie uwzględnia wcześniejszego procentowego zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego.
Pomocnicze
Dz.U. Nr 29 poz. 160 § § 5
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie wynagradzania nauczycieli
Przewidywało możliwość zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela na czas określony, zależne od wyników pracy.
Dz.U. Nr 39, poz. 455
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 maja 2000 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli
Wprowadziło nowe stawki wynagrodzenia zasadniczego zależne od kwalifikacji i stopnia awansu, bez możliwości uznaniowego procentowego podwyższenia.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do przedstawienia zagadnienia prawnego przez sąd drugiej instancji Sądowi Najwyższemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowe wynagrodzenie ustalone zgodnie z przepisami ustawy nowelizującej i rozporządzenia z 11 maja 2000 r. nie musiało uwzględniać wcześniejszego procentowego zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego, o ile nie było niższe od dotychczasowego. Przepis art. 12 ust. 3 ustawy nowelizacyjnej stanowi gwarancję nienaruszenia dotychczasowych uprawnień w zakresie wynagrodzenia.
Odrzucone argumenty
Wyrównanie wynagrodzenia od 1 stycznia 2000 r. powinno nastąpić z uwzględnieniem zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego przyznanego na podstawie § 5 rozporządzenia z 1997 r., nawet jeśli prowadziłoby to do wyższego wynagrodzenia w okresie przejściowym niż później. Pominięcie wcześniejszego zwiększenia wynagrodzenia narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych.
Godne uwagi sformułowania
okres "przejściowy" gwarancja nienaruszenia dotychczasowych uprawnień w zakresie wynagrodzenia nie może być niższe od ich dotychczasowego miesięcznego wynagrodzenia
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sędzia
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących wynagrodzeń nauczycieli po zmianach w Karcie Nauczyciela, zasady wyrównywania wynagrodzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu przejściowego i przepisów obowiązujących w latach 2000-2003.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa pracy, konkretnie wynagrodzeń nauczycieli, co jest istotne dla szerokiej grupy zawodowej i prawników specjalizujących się w tym obszarze.
“Czy nauczycielom należało się wyższe wynagrodzenie po zmianach w Karcie Nauczyciela? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady wyrównania.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUchwała z dnia 11 czerwca 2003 r. III PZP 5/03 Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczy- szyn po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2003 r. sprawy z powództwa Mirosławy M. przeciwko Szkole Podstawowej w M. o zapłatę, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Kaliszu z dnia 13 lutego 2003 r. [...] „Czy w świetle art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239) wyrównanie wynagrodzenia za pracę od 1 stycznia 2000 r. powinno nastąpić z uwzględnieniem zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego przyznanego na podsta- wie § 5 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie wynagradzania nauczycieli (Dz.U. Nr 29 poz. 160 ze zm.) ?” p o d j ą ł uchwałę: Ustalenie wynagrodzenia nauczyciela na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.) mogło nastąpić z pomi- nięciem zwiększenia stawki wynagrodzenia zasadniczego, przyznanego na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie wynagradzania nauczycieli (Dz.U. Nr 29, poz. 160 ze zm.), pod warunkiem że ustalone w ten sposób wynagrodzenie nie było niższe od do- tychczasowego miesięcznego wynagrodzenia nauczyciela (art. 12 ust. 3 wska- zanej ustawy). U z a s a d n i e n i e 2 Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu postanowie- niem z dnia 13 lutego 2003 r. wydanym w sprawie z powództwa Mirosławy M. prze- ciwko Szkole Podstawowej w M. o zapłatę wynagrodzenia za pracę przedstawił Są- dowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, dotyczące zasad wyrównywania wynagro- dzenia za pracę, począwszy od dnia 1 stycznia 2000 r., nauczycielowi, któremu zwiększono wynagrodzenie zasadnicze na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie wynagradzania nauczycieli (Dz.U. Nr 29, poz. 160 ze zm.). Sąd Okręgowy jako uzasadnienie zagadnienia prawnego przytoczył następu- jący stan faktyczny i prawny: Pismem z dnia 7 marca 2000 r. pozwana Szkoła przy- znała powódce, nauczycielce tej Szkoły, wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1.105 zł, począwszy od dnia 1 stycznia 2000 r., oraz dodatki: stażowy, wiejski i za wycho- wawstwo. Jednocześnie w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2000 r. zwiększyła jej wynagrodzenie zasadnicze o 6%. Pismem z dnia 20 sierpnia 2000 r. strona pozwana ustaliła wynagrodzenie zasadnicze powódki w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2000 r. w wysokości 1.401 zł oraz pozostawiła bez zmiany dodatki: za wysługę lat, za wychowawstwo, wiejski i mieszkaniowy. Podstawę do takiego ustalenia wyna- grodzenia stanowiło rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 maja 2000 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli. Uchwałą [...] z dnia 29 sierpnia 2000 r. Rada Miejska w G. nad P. uchwaliła regulamin ustalający wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania nauczycielom dodatków motywacyjnego, funkcyjnego i za warunki pracy oraz nie- które inne składniki wynagrodzenia, a także wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania i wypłacania dodatku mieszkaniowego. Pozwana Szkoła wyrównała powódce wynagrodzenie za pracę, za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2000 r., lecz nie uwzględniła przyznanego wcześniej za ten sam czas zwiększonego o 6% wynagrodzenia. Sąd pierwszej instancji uznał, że postępowanie to było niewłaściwe, gdyż wyrównanie należało powódce wypłacić z uwzględnieniem przyznanego wcze- śniej zwiększenia. Jego pominięcie, mimo wcześniejszego przyznania za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2000 r., godzi ponadto w konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych. Poza tym ani przepisy płacowe, ani regulamin wynagradzania obo- wiązujący w pozwanej Szkole nie uchyliły wcześniejszych decyzji płacowych praco- dawcy. Gdy chodzi o stronę pozwaną, to nie uznała ona żądań powódki. Powołała 3 się na przepisy art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, z których - jej zdaniem - wynika, że wynagrodzenie nauczyciela należy ustalić tak, by obejmowało ono wy- równanie za okres od dnia 1 stycznia 2000 r. Sąd Okręgowy uznał, że przy rozpatrywaniu apelacji powstało zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. W ocenie tego Sądu należało wziąć pod uwagę zasadę ochrony praw nabytych i niedopuszczalność stosowania wobec nau- czyciela mianowanego wypowiedzenia zmieniającego. Oznacza to, że powódka po- winna zachować przyznane jej przez pracodawcę uprawnienia płacowe do czasu ustalenia nowego miesięcznego wynagrodzenia - zgodnie z przepisami rozporządze- nia z dnia 11 maja 2000 r. i przepisami wydanymi na podstawie art. 30 ust. 6 i 7 Karty Nauczyciela, w tym także regulaminu wynagradzania z dnia 9 sierpnia 2000 r. Nastąpiło to dopiero w dniu 20 sierpnia 2000 r. Do tego więc czasu powinny obo- wiązywać zasady ustalania wynagrodzenia zawarte w rozporządzeniu Ministra Edu- kacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r. Tym samym przy wyrównywaniu wynagro- dzenia za pracę od dnia 1 stycznia 2000 r. na podstawie art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. zmieniającej Kartę Nauczyciela należało uwzględnić prawo do zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego przyznane powódce wcześniej na pod- stawie § 5 rozporządzenia z dnia 19 marca 1997 r. Spowodowałoby to ustalenie dla niej wyższego wynagrodzenia w okresie przejściowym do dnia wydania regulaminu wynagradzania. Sąd Okręgowy zaznaczył jednak, że przyjęcie wymienionego po- glądu prowadziłoby do przyznania powódce wyższego wynagrodzenia w okresie przejściowym, tj. do dnia wydania regulaminu przez organ prowadzący szkołę, niż wynagrodzenie należne w późniejszym czasie. Źródłem wątpliwości jest także kwe- stia, czy może mieć zastosowanie w sprawie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2000 r., III ZP 29/01 (OSNAPiUS 2002 nr 11, poz. 260), według której możli- we było na podstawie art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. obniżenie wy- sokości dodatku za trudne warunki pracy przy równoczesnym podwyższeniu innych składników wynagrodzenia w taki sposób, by wynagrodzenie miesięczne nie było niższe od dotychczasowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Zagadnienie prawne dotyczy wynagrodzenia nauczycieli w okresie od 1 stycz- nia do 31 sierpnia 2000 r., który został trafnie nazwany okresem „przejściowym”. W tym bowiem czasie na wynagrodzenie nauczycieli wpływały dwie regulacje: dotych- czasowa, tj. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie wynagradzania nauczycieli (Dz.U. Nr 29, poz. 160 ze zm.), oraz nowa, tj. art. 12 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 230) wraz z wydanym na jej pod- stawie rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 maja 2000 r. w spra- wie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, sposobu oblicza- nia stawki wynagrodzenia zasadniczego za jedną godzinę przeliczeniową, wykazu stanowisk oraz dodatkowych zadań i zajęć uprawniających do dodatku funkcyjnego, ogólnych warunków przyznawania dodatku motywacyjnego, wykazu trudnych i uciąż- liwych warunków pracy stanowiących podstawę przyznania dodatku za warunki pracy oraz szczególnych przypadków zaliczania okresów zatrudnienia i innych okre- sów uprawniających do dodatku za wysługę lat (Dz.U. Nr 39, poz. 455). Pierwsze z wymienionych rozporządzeń wprowadziło tabelę miesięcznych stawek wynagrodze- nia zasadniczego ustalającą szczeble wynagrodzenia zasadniczego wynikające ze stażu pracy, natomiast § 5 rozporządzenia stwarzał możliwość podwyższenia stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela na warunkach i w sytuacji określonej w tym przepisie (ust. 1). Zwiększenie stawki było zatem dopuszczalne na czas okre- ślony, nie krótszy niż 6 miesięcy i nie dłuższy niż jeden rok (ust. 2) i zależało od oceny wyników pracy nauczyciela (ust. 1). Decyzja w tym przedmiocie należała do dyrektora szkoły, a w stosunku do dyrektora - do organu prowadzącego szkołę (ust. 3). Na tej podstawie od dnia 1 września 1999 r., czyli przed okresem spornym, po- wódka otrzymywała 1.051 zł tytułem wynagrodzenia zasadniczego oraz jego zwięk- szenie o 6%, czyli kwotę 59,06 zł, razem jako wynagrodzenie zasadnicze kwotę 1.114,06 zł. Z pisma pozwanej Szkoły z dnia 24 sierpnia 1999 r. wynika zarazem, że zwiększenie wynagrodzenia obejmowało czas od 1 września 1999 r. do 31 sierpnia 2000 r. Drugie z wymienionych rozporządzeń weszło w życie z dniem 17 maja 2000 r. i uchyliło wcześniejsze rozporządzenie. Wprowadziło ono tabelę zaszeregowania oraz minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego w zależności od posiada- nych kwalifikacji i stopnia awansu zawodowego. Przedtem jednak - w dniu 6 kwietnia 2000 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Na- uczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239). Ustawa ta 5 zmieniła niektóre dotychczasowe przepisy Karty Nauczyciela, między innymi jej art. 30, w którym - w jego nowej wersji - zostały ustalone składniki wynagrodzenia nau- czycieli (art. 30 ust. 1), czynniki decydujące o wysokości wynagrodzenia zasadnicze- go (art. 30 ust. 2), wysokość średniego wynagrodzenia dla nauczycieli (art. 30 ust. 4) oraz uprawnienie dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do okre- ślenia w drodze rozporządzenia wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia za- sadniczego dla nauczycieli (art. 30 ust. 5). Wskazana ustawa w art. 12 ust. 1 określiła w wysokości procentowej średnie wynagrodzenie nauczycieli w 2000 r., przyjmując, że dla nauczyciela mianowanego wynosi ono 145% średniego wynagrodzenia nauczyciela stażysty. Równocześnie ustawa w art. 12 ust. 2 nałożyła na dyrektora szkoły obowiązek ustalenia wynagro- dzenia miesięcznego między innymi nauczycieli zatrudnionych w dniu wejścia w ży- cie ustawy na podstawie mianowania, zaznaczając, że ma to nastąpić - zgodnie z przepisami rozporządzenia zapowiedzianego w art. 30 ust. 5 ustawy - w ciągu jedne- go miesiąca od wejścia w życie tego rozporządzenia, „z wyrównaniem za okres od dnia 1 stycznia 2000 r.”. Z art. 12 ust. 3 ustawy wynika również, że wynagrodzenie tych nauczycieli, ustalone zgodnie z przepisami ustawy, nie może być niższe od po- bieranego przez nich wynagrodzenia. Na podstawie zatem dotychczasowego rozpo- rządzenia w sprawie wynagradzania nauczycieli (z dnia 19 marca 1997 r.) oraz z po- wołaniem się na ustawę nowelizującą Kartę Nauczyciela (z dnia 18 lutego 2000 r.) pozwana Szkoła w piśmie z dnia 7 marca 2000 r. przyznała powódce wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 1.105 zł, powiększone o 6%, czyli o kwotę 66,30 zł, razem 1.171,30 zł miesięcznie. Oczywiście, dla rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego bu- dzącego poważne wątpliwości jest z reguły niepotrzebne przytaczanie szczegóło- wych elementów stanu faktycznego, lecz w przedmiotowej sprawie wydaje się to ce- lowe, gdyż pokazuje, jak pozwana Szkoła rozumiała realizację art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 maja 2000 r., a przede wszystkim, w jakim stanie faktycznym powstały wąt- pliwości Sądu Okręgowego. Należy także podkreślić, że zagadnienie przedstawione przez ten Sąd nie jest problemem jednostkowym, lecz dotyczy bardzo wielu szkół w kraju. Wracając do dotychczasowych rozważań trzeba zaznaczyć, że określenie w piśmie z dnia 7 marca 2000 r. wynagrodzenia zasadniczego powódki (1.105,00 zł), wraz z jego zwiększeniem o 6% (66,30 zł), łącznie w wysokości 1.171,30 zł mie- 6 sięcznie, nie wywoływało między stronami sporu. Powstał on dopiero z chwilą ustale- nia pismem z dnia 20 sierpnia 2000 r. wynagrodzenia zasadniczego powódki w okre- sie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2000 r. w kwocie 1.401,00 zł miesięcznie na podsta- wie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 maja 2000 r. w związku z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. zmieniającej Kartę Nauczyciela. We- dług stanowiska prezentowanego przez powódkę, w czasie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2000 r. powinna była oprócz kwoty 1.401,00 zł wynagrodzenia zasadniczego otrzymywać także zwiększenie tego wynagrodzenia o 6%, co prowadziłoby do takie- go skutku, że we wskazanym okresie przejściowym jej wynagrodzenie zasadnicze byłoby o 6% wyższe od wynagrodzenia późniejszego, tj. należnego od dnia 1 wrze- śnia 2000 r. Tego rodzaju mechanizmu nie można wykluczyć, jednak jego przyjęcie nie znajduje oparcia w powołanych wyżej przepisach prawnych. Możliwość zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli wprowadziło w § 5 rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997 r. w spra- wie wynagradzania nauczycieli, ograniczając czas jego przyznania jako nie krótszy niż 6 miesięcy i nie dłuższy niż jeden rok szkolny. Rozporządzenie to straciło moc z dniem 17 maja 2000 r. W tym bowiem dniu weszło w życie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 maja 2000 r. regulujące sprawę wynagradzania nau- czycieli, w tym sprawę wysokości stawek minimalnych wynagrodzenia zasadniczego, sposobu obliczania wysokości stawki tego wynagrodzenia za jedną godzinę przeli- czeniową, dodatków do wynagrodzenia itp. Wśród jego postanowień nie ma przepisu przewidującego możliwość kwotowego lub procentowego podwyższenia wynagro- dzenia zasadniczego. Oznacza to, że możliwość kwotowego lub procentowego pod- wyższania wynagrodzenia nauczycieli przestała istnieć jako instytucja prawna z chwilą utraty mocy obowiązującej przez rozporządzenie z dnia 19 marca 1997 r., które tę możliwość stwarzało. Zazwyczaj jednak wprowadzenie w życie nowego stanu prawnego nie następuje z dnia na dzień i wymaga wydania przepisów, które pozwoliłyby dostosować istniejące dotąd stosunki faktyczne i prawne do nowego stanu prawnego. Z takich też założeń wyszedł ustawodawca, dokonując ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. zmiany ustawy - Karta Nauczyciela w wielu jej dotychczaso- wych postanowieniach, między innymi ustalając nowe stanowiska nauczycieli, tzw. „stopnie awansu zawodowego”, oraz odmiennie niż dotychczas regulując sprawę ich wynagrodzenia. Mianowicie w art. 16 tej ustawy ustalił, że do czasu wydania przepi- sów wykonawczych przewidzianych w ustawie Karta Nauczyciela, co dotyczy między 7 innymi rozporządzenia z dnia 11 maja 2000 r., zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z ustawą, jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy. Tak więc ze względu na unormowanie zawarte w art. 16 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela zachowało moc na okres przejściowy rozporządzenie z dnia 19 marca 1997 r. przewidujące możliwość otrzymywania przez nauczyciela zwiększenia wynagrodzenia zasadniczego. Jednocześnie jednak przepis art. 12 ust. 2 wymienio- nej ustawy nałożył na dyrektora szkoły obowiązek ustalenia wynagrodzenia nauczy- ciela według zasad przewidzianych w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 5-7 Karty Nauczyciela - w brzmieniu tych przepisów ustalonym ustawą zmieniającą z dnia 18 lutego 2000 r., czyli według zasad przewidzianych w nowym rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 maja 2000 r. Z art. 12 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej wynika zarazem, że ustalenie miesięcznego wynagrodzenia nauczy- cieli w sposób odpowiadający przepisom wydanym na podstawie art. 30 ust. 5-7 tej ustawy powinno nastąpić w ciągu miesiąca od wejścia w życie rozporządzenia z dnia 11 maja 2000 r., tj. od 17 maja 2000 r., z wyrównaniem za okres od dnia 1 stycznia 2000 r. Już zatem przytoczony przepis zakładał, że nowo ustalone wynagrodzenie miesięczne nie będzie mogło być mniej korzystne od dotychczasowego, skoro przewidział wyrównanie tego wynagrodzenia za okres od dnia 1 stycznia 2000 r., czyli nawet za okres, w którym jeszcze nie obowiązywały nowe zasady ustalania miesięcznego wynagrodzenia nauczycieli. W przypadku powódki różnica w wyna- grodzeniu zasadniczym, objęta wyrównaniem, wyniosła 229,70 zł, gdyż jej poprzed- nie wynagrodzenie wynosiło 1.171,30 zł (wraz ze zwiększeniem o 6%), natomiast nowo określone wynagrodzenie - 1.401,00 zł. Nie jest trafny pogląd Sądu Okręgowego, jakoby określenie wynagrodzenia według art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela godziło w konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych wskutek po- zbawienia nauczycieli korzystniejszych uprawnień płacowych, wynikających z możli- wości podwyższenia stawek wynagrodzenia zasadniczego (nie więcej niż o 20%), przewidzianej w § 5 rozporządzenia z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie wynagradza- nia nauczycieli. Możliwość ta, uzależniona od osiąganych przez nauczyciela wyników pracy oraz ograniczona czasowo i procentowo, istniała bowiem tylko do chwili usta- lenia przez dyrektora szkoły (lub przez organ prowadzący szkołę) nowego wynagro- dzenia nauczyciela, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 30 ust. 5-7 8 ustawy zmieniającej Kartę Nauczyciela, tj. do czasu wydania rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy lub do czasu wydania regulaminu wynagradzania przez organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego. Można więc stwierdzić, że dopuszczalność podwyższenia stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela była regulacją właściwą rozporządzeniu z dnia 19 marca 1997 r. Na- stępne bowiem rozporządzenie dotyczące wynagradzania nauczycieli, tj. rozporzą- dzenie z dnia 11 maja 2000 r., nie utrzymało już owego podwyższenia, lecz wprowa- dziło stawkę wynagrodzenia zasadniczego uzależnioną od kwalifikacji nauczyciela i stopnia awansu zawodowego (§ 1 i § 2), bez możliwości podwyższenia tej stawki w drodze uznania („w zależności od osiąganych wyników pracy” - co dopuszczało wła- śnie poprzednie rozporządzenie). Zgodnie więc z art. 16 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. zmieniającej Kartę Nauczyciela, podwyższenie stawki wynagrodzenia zasad- niczego nauczyciela - wobec braku odmiennych postanowień - mogło nastąpić tylko na podstawie dotychczasowych przepisów wykonawczych i w czasie ich obowiązy- wania, to znaczy do czasu wydania rozporządzenia z dnia 11 maja 2000 r., lecz nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustalenie zaś wyna- grodzenia zasadniczego nauczyciela na podstawie powyższego rozporządzenia wy- kluczało przyjęcie i stosowanie jakichkolwiek elementów dotychczasowej regulacji płacowej. Pozostaje więc do rozstrzygnięcia problem, czy w czasie od 1 stycznia 2000 r. do chwili ustalenia przez dyrektora szkoły wynagrodzenia miesięcznego nauczyciela, zgodnie z rozporządzeniem z dnia 11 maja 2000 r., wyrównanie wynagrodzenia, o którym stanowi art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. zmieniającej Kartę Nau- czyciela, powinno także polegać na podwyższeniu stawki wynagrodzenia zasadni- czego o taki procent, o jaki była podwyższona stawka wynagrodzenia zasadniczego przyznana na podstawie rozporządzenia z dnia 19 marca 1997 r. Odnosząc się do wskazanej kwestii należy stwierdzić, że wymieniony w art. 12 ust. 2 ustawy noweli- zacyjnej obowiązek dyrektora szkoły dotyczący ustalenia wynagrodzenia nauczyciela „zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 30 ust. 5-7” ustawy oznacza konieczność zastosowania stawek wynagrodzenia określonych w rozporządzeniu z dnia 11 maja 2000 r., lecz bez ich procentowego podwyższenia, które było dopusz- czalne według wcześniejszego aktu prawnego. Równocześnie, w celu uniknięcia po- trzeby uprzedzania nauczycieli o nowych zasadach wynagradzania, ustawodawca 9 dopuścił wsteczne ustalenie ich wynagrodzenia, jednak z gwarancją, że nie spowo- duje to naruszenia praw nabytych i w konsekwencji nie doprowadzi do obniżenia wy- nagrodzenia określonego na podstawie rozporządzenia z dnia 19 marca 1997 r. Dlatego właśnie w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. zmieniającej Kartę Nauczyciela ustawodawca zawarł postanowienie, że oprócz wynagrodzenia (wraz ze zwiększeniem stawki wynagrodzenia zasadniczego) otrzymanego począwszy od dnia 1 stycznia 2000 r. na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 19 marca 1997 r., przysługuje nauczycielom wyrównanie tego wynagrodzenia do wysokości ustalonej zgodnie z nowymi przepisami. W świetle przedstawionych uwag jest zatem usprawiedliwiony wniosek, że w art. 12 ust. 2 in fine ustawy została zawarta gwarancja niepogorszenia sytuacji pła- cowej nauczycieli w okresie od 1 stycznia 2000 r. do chwili ustalenia wynagrodzenia miesięcznego w myśl nowych zasad określonych w rozporządzeniu z dnia 11 maja 2000 r. Niemniej w art. 12 ust. 3 ustawy ustawodawca dodatkowo podkreślił, że wy- nagrodzenie miesięczne nauczycieli, o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy, ustalo- ne zgodnie z przepisami ustawy, nie może być niższe od ich dotychczasowego mie- sięcznego wynagrodzenia. Przepis ten uzasadnia więc dalszą tezę, mianowicie tę, że zakaz obniżenia wynagrodzenia miesięcznego nauczycieli w okresie od dnia 1 stycz- nia 2000 r. do czasu ustalenia tego wynagrodzenia według nowych przepisów sta- nowi zarazem gwarancję nienaruszenia dotychczasowych ich uprawnień w zakresie wynagrodzenia. Reasumując, sens przytoczonej regulacji sprowadza się do wniosku, że w okresie od dnia 1 stycznia 2000 r. do czasu ustalenia przez dyrektorów szkół (lub organy prowadzące szkoły) wynagrodzenia według nowych zasad, nauczycielom, którzy otrzymali wynagrodzenie na podstawie przepisów dotychczasowych, przysłu- giwało również wyrównanie tego wynagrodzenia, stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy. Ponadto według art. 12 ust. 3 tej ustawy wynagrodzenie miesięczne nauczycieli ustalone zgodnie z jej przepisami nie mogło być niższe od ich dotychczasowego miesięcznego wynagrodzenia, lecz nie podlegało już procentowemu zwiększeniu, przewidzianemu w § 5 rozporządzenia z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie wynagra- dzania nauczycieli. Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę przytoczoną na wstępie. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI