III PZP 3/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w G., dotyczące dopuszczalności drogi sądowej dla roszczeń skazanego o ustalenie stosunku pracy i wynagrodzenie za pracę wykonywaną w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy powziął wątpliwość, czy takie roszczenia powinny być traktowane jako sprawy cywilne w rozumieniu art. 1 k.p.c. i podlegać weryfikacji w drodze powództwa cywilnego. Sąd Okręgowy argumentował, że mimo publicznoprawnego charakteru skierowania do pracy, roszczenia majątkowe powinny być rozpatrywane przez sąd cywilny, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego dotyczące liberalnego rozumienia pojęcia sprawy cywilnej. Sąd Najwyższy, analizując przedstawione zagadnienie, stwierdził, że zostało ono sformułowane niezgodnie z wymogami art. 390 § 1 k.p.c. Podkreślił, że roszczenia o ustalenie istnienia stosunku pracy i wynagrodzenie za pracę co do zasady stanowią sprawy cywilne, a dopuszczalność drogi sądowej zależy od przedmiotu procesu i stanu faktycznego wskazanego przez powoda. W niniejszej sprawie powód dochodził ustalenia stosunku pracy i wynagrodzenia, co kwalifikuje sprawę jako cywilną. Jednakże, Sąd Najwyższy zauważył, że powód nie dochodził wynagrodzenia z tytułu pracy świadczonej na podstawie skierowania w rozumieniu art. 121 k.k.w., co dodatkowo wpłynęło na decyzję o odmowie rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił odmówić podjęcia uchwały.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że roszczenia skazanych o ustalenie stosunku pracy i wynagrodzenie co do zasady są sprawami cywilnymi, a także kryteria formalne przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu.
Decyzja o odmowie podjęcia uchwały ze względu na błędy formalne w przedstawieniu zagadnienia prawnego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy roszczenia o ustalenie stosunku pracy i wynagrodzenie dochodzone przez skazanego skierowanego do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności powinny zostać uznane za „sprawę cywilną” w rozumieniu art. 1 k.p.c. i podlegać weryfikacji w drodze powództwa cywilnego (art. 2 § 1 k.p.c.)?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że zagadnienie prawne zostało przedstawione niezgodnie z przepisami, jednakże z orzecznictwa wynika, że roszczenia o ustalenie istnienia stosunku pracy i wynagrodzenie za pracę należy kategoryzować jako sprawy cywilne w rozumieniu art. 1 k.p.c. rozpoznawane przez sąd powszechny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienie prawne zostało sformułowane nieprawidłowo, nie spełniając wymogów formalnych. Podkreślił, że roszczenia o ustalenie stosunku pracy i wynagrodzenie co do zasady są sprawami cywilnymi, a dopuszczalność drogi sądowej zależy od przedmiotu procesu i stanu faktycznego wskazanego przez powoda. W tej konkretnej sprawie powód dochodził ustalenia stosunku pracy i wynagrodzenia, co kwalifikuje sprawę jako cywilną, jednakże Sąd Najwyższy zauważył, że powód nie dochodził wynagrodzenia z tytułu pracy świadczonej na podstawie skierowania w rozumieniu art. 121 k.k.w., co wpłynęło na decyzję o odmowie rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. H. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w Z. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definiuje pojęcie 'spraw cywilnych', które obejmują sprawy z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, pracy, ubezpieczeń społecznych oraz inne sprawy, do których przepisy k.p.c. stosuje się na mocy ustaw szczególnych.
k.p.c. art. 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, że do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych oraz Sąd Najwyższy.
k.k.w. art. 121 § 2
Kodeks karny wykonawczy
Rozróżnia zatrudnienie skazanych na podstawie administracyjnego aktu skierowania do pracy od zatrudnienia na innych podstawach prawnych.
k.k.w. art. 123 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Stanowi, że praca skazanego jest co do zasady odpłatna.
k.k.w. art. 123 § 2
Kodeks karny wykonawczy
Gwarantuje skazanemu prawo do osiągnięcia co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 177
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa właściwość sądów powszechnych.
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje możliwość przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 2 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że nie są rozpatrywane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów.
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przewiduje odrzucenie pozwu w przypadku niedopuszczalności drogi sądowej.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 476
Kodeks postępowania cywilnego
Określa sprawy z zakresu prawa pracy.
k.k.w. art. 121 § 4
Kodeks karny wykonawczy
Określa wyjątki od obowiązku podjęcia wyznaczonej pracy przez skazanego.
k.k.w. art. 7
Kodeks karny wykonawczy
Przewiduje badanie zgodności z prawem decyzji administracyjnych (tzw. tryb skargowy).
k.k.w. art. 34 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Dotyczy kontroli sędziego penitencjarnego.
k.k.w. art. 78 § 2
Kodeks karny wykonawczy
Dotyczy kontroli w trybie przepisu.
k.k.w. art. 116 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Określa obowiązek podjęcia wyznaczonej pracy przez skazanego.
k.k.w. art. 107
Kodeks karny wykonawczy
Określa wyjątki od obowiązku podjęcia wyznaczonej pracy.
k.k.w. art. 36
Kodeks karny wykonawczy
Dotyczy nadzoru penitencjarnego.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi o podległości sędziego tylko Konstytucji i ustawom.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
roszczenia o ustalenie stosunku pracy i wynagrodzenie dochodzone przez skazanego skierowanego do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności powinny zostać uznane za „sprawę cywilną” w rozumieniu art. 1 k.p.c. i podlegać weryfikacji w drodze powództwa cywilnego • droga sądowa była niedopuszczalna • praca świadczona przez powoda nie miała swojego źródła w umowie, ale w jednostronnym administracyjnoprawnym akcie skierowania do pracy, rodzącym publicznoprawny stosunek zatrudnienia • powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego (...) jest „sprawą cywilną” w rozumieniu art. 1 k.p.c. • w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego przejawia się szerokie – liberalne rozumienie pojęcia sprawy cywilnej • dopuszczalność drogi sądowej zależy od okoliczności faktycznych przytoczonych przez powoda jako podstawa roszczenia • nie ma więc tu decydującego znaczenia obiektywne istnienie albo nieistnienie roszczenia podlegającego ochronie przed sądem powszechnym, lecz przesądzające jest zgłoszone przez powoda twierdzenie o istnieniu stosunku prawnego objętego pojęciem „sprawa cywilna”
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Piotr Prusinowski
członek
Krzysztof Rączka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że roszczenia skazanych o ustalenie stosunku pracy i wynagrodzenie co do zasady są sprawami cywilnymi, a także kryteria formalne przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu."
Ograniczenia: Decyzja o odmowie podjęcia uchwały ze względu na błędy formalne w przedstawieniu zagadnienia prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego praw skazanych pracujących w zakładach karnych i dopuszczalności drogi sądowej, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i karnym wykonawczym.
“Czy praca w więzieniu to praca w rozumieniu prawa cywilnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia dopuszczalność drogi sądowej dla skazanych.”
Dane finansowe
WPS: 6000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.