III PZP 3/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 września 2018 r. odmówił podjęcia uchwały w odpowiedzi na pytanie prawne Sądu Okręgowego w P. dotyczące możliwości dochodzenia przez pracodawcę od pracownika zwrotu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, które pracodawca zapłacił z własnych środków, a które powinny być finansowane przez pracownika. Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych określonych w orzecznictwie, w szczególności nie jest wystarczająco precyzyjne i nie odzwierciedla istoty problemu prawnego. Sąd Najwyższy wskazał, że problem dotyczy specyficznej sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna zostaje uznana za stosunek pracy, a pracodawca dochodzi zwrotu składek zapłaconych z własnych środków. W takich przypadkach, zamiast art. 405 k.c., właściwszym przepisem do rozważenia byłby art. 410 § 2 k.c. (świadczenie nienależne), a także zasady współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.), które mogą wyłączać możliwość żądania zwrotu świadczenia, zwłaszcza gdy pracownik nie korzystał z uprawnień pracowniczych. Sąd Najwyższy podkreślił, że pracodawca ma obowiązek wypłacić pracownikowi wynagrodzenie netto, a potrącenia składek i zaliczek na podatek są jego obowiązkiem jako płatnika. Odmowa podjęcia uchwały wynikała z wadliwości pytania prawnego, a nie z braku możliwości rozstrzygnięcia merytorycznego problemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: NiskaProceduralne aspekty przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu oraz ogólne zasady dotyczące rozliczeń między pracodawcą a pracownikiem w przypadku przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę.
Orzeczenie nie rozstrzyga merytorycznie problemu prawnego z powodu wadliwości pytania prawnego. Wartość praktyczna ogranicza się do wskazania na konieczność prawidłowego formułowania pytań prawnych i uwzględniania szerszego kontekstu prawnego (art. 410 k.c., zasady współżycia społecznego).
Zagadnienia prawne (1)
Czy pracodawca może dochodzić od pracownika zwrotu zapłaconych przez pracodawcę z jego środków finansowych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części, która powinna być finansowana ze środków pracownika (art. 405 k.c. w zw. z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej)?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały z powodu niespełnienia przez pytanie prawne wymogów formalnych i merytorycznych.
Uzasadnienie
Pytanie prawne zostało sformułowane nieprawidłowo, nie odzwierciedla istoty problemu prawnego, który dotyczy specyficznej sytuacji pracowników zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych uznanych za stosunek pracy, a także wymaga rozważenia art. 410 § 2 k.c. i zasad współżycia społecznego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. H. | osoba_fizyczna | powód |
| M. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczeń o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, ale w kontekście sprawy wymaga rozważenia art. 410 k.c.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie jako szczególny wypadek bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne, które powinno być rozważone w kontekście sprawy.
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Wyłączenie żądania zwrotu świadczenia, gdy świadczący wiedział, że nie był zobowiązany.
k.c. art. 411 § pkt 2
Kodeks cywilny
Wyłączenie żądania zwrotu świadczenia, gdy spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy.
k.p. art. 87 § § 1
Kodeks pracy
Potrącenia z wynagrodzenia pracownika.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach ze stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 16 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
u.s.u.s. art. 16 § ust. 1b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
u.s.u.s. art. 16 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
u.s.u.s. art. 46 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Potrącenia z wynagrodzenia pracownika.
u.ś.o.z. art. 84 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.
u.ś.o.z. art. 85 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pytanie prawne nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych dla zagadnień prawnych przedstawianych Sądowi Najwyższemu. • Problem prawny dotyczy specyficznej sytuacji zatrudnienia na umowach cywilnoprawnych uznanych za stosunek pracy, co wymaga rozważenia art. 410 § 2 k.c. i zasad współżycia społecznego, a nie tylko art. 405 k.c. • Sąd Okręgowy nie wykazał, że wątpliwości prawne są poważne i niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Pytanie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w P. nie kwalifikowało się do merytorycznego rozstrzygnięcia, ponieważ nie spełnia wymogów wynikających z orzecznictwa Sądu Najwyższego dla konstruowania i uzasadniania zagadnień prawnych przez Sąd drugiej instancji. • Instytucja pytań prawnych (...) jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziego Konstytucji i ustawom (...) oraz reguły samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd właściwy. • Pracodawca ma więc nie tylko obowiązek wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za pracę (...). Spoczywa na nim także - jako na płatniku - obowiązek obliczenia i odprowadzenia składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (...), przy czym obowiązek ten nie wynika z przepisów Kodeksu pracy, lecz z przepisów prawa publicznego. • W przypadku wadliwego obliczenia kwoty wynagrodzenia do wypłaty, skutkującego wypłaceniem zaniżonej kwoty, pracownik ma roszczenie w stosunku do pracodawcy. Jest to roszczenie o wypłatę wynagrodzenia w prawidłowej wysokości, obejmujące część wynagrodzenia, która wadliwie została potrącona przez pracodawcę. Natomiast w przypadku wypłacenia wynagrodzenia bez uprzedniego odliczenia wymaganych przez prawo publiczne świadczeń (...) pracownik otrzymuje świadczenie nienależne, które powinien zwrócić. […]
Skład orzekający
Jolanta Strusińska-Żukowska
przewodniczący
Dawid Miąsik
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu oraz ogólne zasady dotyczące rozliczeń między pracodawcą a pracownikiem w przypadku przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę."
Ograniczenia: Orzeczenie nie rozstrzyga merytorycznie problemu prawnego z powodu wadliwości pytania prawnego. Wartość praktyczna ogranicza się do wskazania na konieczność prawidłowego formułowania pytań prawnych i uwzględniania szerszego kontekstu prawnego (art. 410 k.c., zasady współżycia społecznego).
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia rozliczeń między pracodawcą a pracownikiem w specyficznych okolicznościach, ale Sąd Najwyższy nie udzielił odpowiedzi merytorycznej, co obniża jej wartość informacyjną dla prawników.
“Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął sporu o zwrot składek: dlaczego pracodawca nie zawsze odzyska pieniądze od pracownika?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.