III PZP 2/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi zasądził od pozwanego na rzecz J. T., sędziego w stanie spoczynku, kwotę 22 300,44 zł tytułem wyrównania uposażenia. Sprawa dotyczyła różnic w uposażeniu wynikających z zastosowania przez pozwanego przepisów ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, które odmiennie niż ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.) określały podstawę wymiaru wynagrodzenia sędziego. Sąd Rejonowy uznał, że przepisy te naruszają art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, który gwarantuje sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu i zakresowi obowiązków, a także zasadę niezawisłości sędziowskiej. Podkreślono, że mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów, oparty na przeciętnym wynagrodzeniu w drugim kwartale roku poprzedniego, jest obiektywny i niezależny od władzy ustawodawczej i wykonawczej, a ingerencja w ten mechanizm za pomocą ustaw okołobudżetowych, bez uzasadnienia w trudnej sytuacji budżetowej państwa i w sposób wybiórczy, jest niedopuszczalna. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na "warunki brzegowe" dla wynagrodzeń sędziowskich, które zostały naruszone przez przepisy okołobudżetowe. Dodatkowo, sąd odwołał się do zasady pierwszeństwa prawa UE, uznając przepisy te za niezgodne z art. 19 ust. 1 Traktatu o UE i art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, które gwarantują skuteczną ochronę sądową i niezawisłość sędziowską. W konsekwencji, sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych i zasądził wyrównanie na podstawie art. 91 § 1c u.s.p. Sąd Okręgowy w apelacji oddalił apelację pozwanego, podzielając argumentację Sądu Rejonowego co do prawidłowości zastosowania prawa materialnego i procesowego oraz zgodności z Konstytucją i prawem UE.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności odmowy zastosowania przez sąd przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP i prawem UE, a także interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów.
Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów w stanie spoczynku i interpretacji przepisów okołobudżetowych z lat 2021-2022.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów, oparty na przeciętnym wynagrodzeniu w drugim kwartale roku poprzedniego, są zgodne z Konstytucją RP (art. 178 ust. 2) i prawem UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP i prawem UE, ponieważ naruszają zasadę niezawisłości sędziowskiej, gwarantują wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu i zakresowi obowiązków, a także naruszają zasadę pierwszeństwa prawa UE.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów jest obiektywny i niezależny, a ingerencja ustaw okołobudżetowych jest arbitralna i nieuzasadniona sytuacją budżetową, naruszając tym samym konstytucyjne gwarancje dla sędziów oraz standardy ochrony sądowej wynikające z prawa UE.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest uprawniony do badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją i może odmówić zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny.
Uzasadnienie
Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2) oraz obowiązek wymierzania sprawiedliwości (art. 175 ust. 1) nakładają na sądy powinność oceny zgodności prawa z Konstytucją, nie naruszając przy tym kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. T. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) | inne | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Pomocnicze
u.s.p. art. 100 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sędziemu przechodzącemu w stan spoczynku przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, które podwyższa się stosownie do zmian wysokości wynagrodzeń zasadniczych sędziów czynnych zawodowo.
u.e.r.f.u.s. art. 20 § pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa ogłaszania przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale roku poprzedzającego.
ustawa okołobudżetowa na 2021 rok art. 12 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2021 roku na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2019 roku.
ustawa okołobudżetowa na 2022 rok art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2022 roku na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 roku, zwiększonego o 26 zł.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach ze stosunku pracy.
k.p.c. art. 477 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
k.p.c. art. 327 § 1 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 228 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty powszechnie znane.
k.p.c. art. 243 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dowody z dokumentów.
k.p.c. art. 338
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zwrotu świadczenia spełnionego z rygoru natychmiastowej wykonalności.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji.
Konstytucja RP art. 216 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjny limit zadłużenia państwa.
ustawa o finansach publicznych art. 86
Ustawa o finansach publicznych
Procedury ostrożnościowe w przypadku przekroczenia progów zadłużenia.
ustawa o finansach publicznych art. 38
Ustawa o finansach publicznych
Ogłaszanie kwot dotyczących długu publicznego i produktu krajowego brutto.
ustawa o finansach publicznych art. 38a
Ustawa o finansach publicznych
Ogłaszanie kwot dotyczących długu publicznego i produktu krajowego brutto.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające wynagrodzenia sędziów są niezgodne z Konstytucją RP (art. 178 ust. 2) i prawem UE. • Mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów jest obiektywny i niezależny, a ingerencja w niego jest niedopuszczalna. • Sąd powszechny ma prawo odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych są zgodne z Konstytucją RP i prawem UE, a ich zastosowanie było uzasadnione sytuacją budżetową i pandemiczną. • Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy proceduralne, w tym dotyczące oceny dowodów i uzasadnienia wyroku.
Godne uwagi sformułowania
mechanizm kształtowania wynagrodzeń sędziów (...) pozbawionymi uznaniowości i zależności względem władzy ustawodawczej i wykonawczej • warunki brzegowe" wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi jego obowiązków • zamrożenie" wynagrodzeń sędziowskich może być tolerowane tylko wyjątkowo • nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką • nie można rzeczowych przepisów postrzegać w ten sposób, że zostały ustanowione konkretnie wobec członków T. de C. - przeciwnie, mają one charakter przepisów ogólnych • zasada pierwszeństwa prawodawstwa unijnego nakłada na sądy obowiązek dokonywania oceny zgodności prawa krajowego z prawem unijnym
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności odmowy zastosowania przez sąd przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP i prawem UE, a także interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów w stanie spoczynku i interpretacji przepisów okołobudżetowych z lat 2021-2022.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej, zgodności prawa krajowego z Konstytucją i prawem UE, a także mechanizmów wynagradzania sędziów, co jest tematem o dużym znaczeniu dla prawników i opinii publicznej.
“Sędziowie w stanie spoczynku wygrywają batalię o uposażenie: ustawy okołobudżetowe niezgodne z Konstytucją!”
Dane finansowe
WPS: 22 300,44 PLN
wyrównanie uposażenia: 22 300,44 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.