III PZP 2/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Łodzi zasądził od pozwanego sądu na rzecz powoda, sędziego w stanie spoczynku, wyrównanie uposażenia za okres od stycznia 2021 roku do grudnia 2022 roku. Powództwo opierało się na zarzucie, że pozwany wypłacił niższe uposażenie, stosując przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, które obniżyły podstawę wymiaru wynagrodzenia sędziów. Sąd Rejonowy uznał te przepisy za niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2, który gwarantuje sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu i zakresowi obowiązków. Sąd Rejonowy podkreślił, że mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów powinien opierać się na obiektywnych przesłankach i być odporny na uznaniowość władzy ustawodawczej i wykonawczej. Stwierdził, że "zamrożenie" wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2022 nie było uzasadnione sytuacją budżetową państwa ani nie wpisywało się w szerszy program oszczędnościowy, a wręcz przeciwnie, w tym samym okresie nastąpiły znaczące podwyżki wynagrodzeń innych osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. Sąd Rejonowy odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych i zastosował przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, zasądzając na rzecz powoda należną różnicę w uposażeniu. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanego, podzielił ustalenia faktyczne i argumentację prawną Sądu Rejonowego, uznając wyrok za prawidłowy. Sąd Okręgowy podkreślił, że sądy powszechne mają prawo do oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją RP na użytek rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza gdy Trybunał Konstytucyjny nie może już badać przepisów, które utraciły moc obowiązującą. Sąd Okręgowy potwierdził, że przepisy ustaw okołobudżetowych naruszały konstytucyjną zasadę niezawisłości sędziowskiej i prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu, a także standardy ochrony sądowej wynikające z prawa unijnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności odmowy zastosowania przez sąd przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP, a także interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów.
Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów w stanie spoczynku i interpretacji przepisów okołobudżetowych w konkretnych latach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, obniżające podstawę wymiaru wynagrodzenia sędziów w stanie spoczynku, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ naruszają zasadę niezawisłości sędziowskiej i prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi obowiązków, a także standardy ochrony sądowej wynikające z prawa unijnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów powinien być oparty na obiektywnych przesłankach i odporny na uznaniowość władzy ustawodawczej i wykonawczej. "Zamrożenie" wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2022 nie było uzasadnione sytuacją budżetową państwa ani nie wpisywało się w szerszy program oszczędnościowy, a wręcz przeciwnie, w tym samym okresie nastąpiły znaczące podwyżki wynagrodzeń innych osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. Sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych i zastosował przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją RP i w razie stwierdzenia sprzeczności, mogą odmówić ich zastosowania.
Uzasadnienie
Zasada nadrzędności Konstytucji RP (art. 8 ust. 1) nakazuje jej bezpośrednie stosowanie. Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który orzeka o prawie, a nie o indywidualnym stosunku prawnym. Jest to szczególnie istotne, gdy przepis utracił moc obowiązującą i nie może być przedmiotem kontroli konstytucyjności przez TK.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) w Ł. | inne | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
u.s.n. art. 48 § § 1 i 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego Sądu Najwyższego jako przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje sędziom warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Pomocnicze
u.s.a. art. 49 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
W sprawach nieuregulowanych w ustawie, do (...) oraz do sędziów, urzędników i pracowników tego Sądu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące Sądu Najwyższego, a w zakresie w nich nieuregulowanym - przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.
u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Reguluje mechanizm ustalania wynagrodzenia sędziego jako iloczyn mnożnika i mnożnej (podstawy wynagrodzenia zasadniczego).
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Przepis ten nie miał zastosowania do sędziego w stanie spoczynku.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa do orzekania o odsetkach ustawowych za opóźnienie.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków pracy.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odstąpienia od obciążania strony kosztami procesu.
k.p.c. art. 477 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 art. 13 § ust. 1
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 art. 9 § ust. 1
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 216 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjny limit zadłużenia państwa.
u.f.p. art. 38
Ustawa o finansach publicznych
Określa sposób obliczania państwowego długu publicznego.
u.f.p. art. 86
Ustawa o finansach publicznych
Określa procedury ostrożnościowe w przypadku przekroczenia progów zadłużenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają Konstytucję RP, w szczególności art. 178 ust. 2. • Sądy powszechne mają prawo odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją. • Mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów powinien być obiektywny i niezależny od uznaniowości władzy. • Zamrożenie wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2022 nie było uzasadnione sytuacją budżetową państwa. • Prawo unijne wymaga zapewnienia skutecznej ochrony sądowej i dostępu do niezawisłego sądu.
Odrzucone argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych są zgodne z Konstytucją RP i uzasadnione sytuacją społeczno-gospodarczą. • Sąd Rejonowy błędnie ocenił dowody dotyczące stanu finansów publicznych. • Sąd Rejonowy naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego.
Godne uwagi sformułowania
przepisy ustawy okołobudżetowej, w oparciu o które pozwany naliczył i wypłacił powodowi uposażenie [...] w oczywisty sposób naruszają wymienione nieprzekraczalne „warunki brzegowe” sformułowane przez Trybunał Konstytucyjny • sędziowie są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja RP gwarantuje prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków • zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich może być tolerowane tylko wyjątkowo, ze względu na inne wartości konstytucyjne, w szczególności ze względu na trudności budżetowe państwa, jeżeli występuje w kontekście szerszego programu oszczędnościowego. Nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką. • odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności odmowy zastosowania przez sąd przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP, a także interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów w stanie spoczynku i interpretacji przepisów okołobudżetowych w konkretnych latach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów i możliwości odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych uznanych za niezgodne z Konstytucją, co ma istotne znaczenie dla praworządności i niezależności sądownictwa.
“Sędziowie mogą odmówić stosowania prawa sprzecznego z Konstytucją? Kluczowy wyrok w sprawie wynagrodzeń.”
Dane finansowe
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 790,97 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
wyrównanie uposażenia: 1940,82 PLN
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.