III PZP 2/11

Sygn. akt III PZP 2/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 8 czerwca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Józef Iwulski 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
 
Protokolant Halina Kurek 
w sprawie z powództwa Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i 
Położnych w Warszawie - Zakładowej Organizacji Związkowej przy Okręgowym 
Szpitalu Kolejowym SP ZOZ w L. działający na rzecz K[…] 
przeciwko Okręgowemu Szpitalowi Kolejowemu Samodzielnemu Publicznemu ZOZ 
w L. 
o wynagrodzenie, 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 8 czerwca 2011 r., 
zagadnienia prawnego Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych w L. przekazanego postanowieniem 
z dnia 5 kwietnia 2011 r.,  
 
„czy 
pielęgniarkom 
zatrudnionym 
w 
Szpitalnym 
Oddziale 
Ratunkowym Okręgowego Szpitala Kolejowego SP ZOZ w L. 
przysługuje 
dodatek 
w 
wysokości 
20% 
stawki 
godzinowej 
wynagrodzenia zasadniczego za każdą godzinę pracy, na podstawie 
art. 32ł ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki 
zdrowotnej (tekst jednolity:  Dz.U. z 2007 r. Nr 14 poz. 89)?” 
 
 
postanawia: 
 

 
 
2 
1. na podstawie art. 39817 § 1 k.p.c. przekazać powiększonemu 
składowi Sądu Najwyższego do rozstrzygnięcia następujące 
zagadnienie prawne: 
Czy pracownicy medyczni szpitalnego oddziału ratunkowego 
są uprawnieni do dodatku do wynagrodzenia przewidzianego w 
art. 32ł ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach 
opieki zdrowotnej (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 
ze zm.); 
2. odroczyć wydanie orzeczenia. 
 
 
 
                          Uzasadnienie 
 
 
 
Zagadnienie 
prawne 
przedstawione 
powiększonemu 
składowi 
Sądu 
Najwyższego 
wyłoniło 
się 
przy 
rozpoznawaniu 
zagadnienia 
prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w 
L. postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r.,: 
„czy pielęgniarkom zatrudnionym w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym Szpitala 
Kolejowego SP ZOZ w L. przysługuje dodatek w wysokości 20% stawki godzinowej 
wynagrodzenia zasadniczego za każdą godzinę pracy, na podstawie art. 32ł ustawy 
z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jednolity: Dz.U. z 
2007 r. Nr 14, poz. 89)?” 
 
Zgodnie z art. 32ł ustawy o z.o.z. pracownikom wykonującym zawód 
medyczny zatrudnionym w zespole wyjazdowym pogotowia ratunkowego (pomocy 
doraźnej) przysługuje dodatek w wysokości 30% stawki godzinowej wynagrodzenia 
zasadniczego za każdą godzinę pracy (ust. 1); pracownikom wymienionym w ust. 1 
zatrudnionym w pogotowiu ratunkowym (pomocy doraźnej) poza zespołem 
wyjazdowym 
przysługuje 
dodatek 
w 
wysokości 
20% 
stawki 
godzinowej 
wynagrodzenia zasadniczego za każdą godzinę pracy (ust. 2). Jednostką odrębną 
od pogotowia ratunkowego są szpitalne oddziały ratunkowe, utworzone na 
podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym 
(Dz.U. Nr 113, poz. 1207 ze zm.), a obecnie działające na podstawie nowej ustawy 

 
 
3 
z dnia 8 września 2006 r. o tym samym tytule (Dz.U. Nr 191, poz. 1410 ze zm.). 
Przedstawiając stan prawny należy także wskazać, iż z dniem 1 lipca 2011 r. 
ustawa o zakładach opieki zdrowotnej traci moc na podstawie art. 220 pkt 1 ustawy 
z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. Nr 112, poz. 654). Ta 
ustawa nie przewiduje dodatków do wynagrodzenia dla pracowników medycznych 
zatrudnionych w pogotowiu ratunkowym, wynikających przed jej wejściem w życie z 
art. 32ł ustawy o z.o.z.  
 
Sąd Rejonowy zasądził na rzecz 3 powódek od pozwanego Szpitala sporny 
dodatek w nieprzedawnionej części za okres wskazany w pozwie, to jest do końca 
października 2008 r. Od 1 listopada 2008 r. dodatek ten był bowiem wypłacany 
pracownikom medycznym szpitalnego oddziału ratunkowego (czyli też powódkom), 
spełniającym warunki z art. 32ł ustawy o z.o.z., na mocy zarządzenia dyrektora 
Szpitala z 31 października 2008 r. Zdaniem Sądu Rejonowego ustawodawca 
rozszerzył zakres stosowania art. 32ł ustawy o z.o.z. dodając w nawiasie, że prawo 
do tych dodatków mają także ci pracownicy, którzy zajmują się udzielaniem 
„pomocy doraźnej”. Powyższa ustawa nie definiuje natomiast pojęcia „pomoc 
doraźna”. W uzasadnieniu uchwały z dnia 6 sierpnia 1987 r. (III PZP 26/87, OSNC 
1989 nr 1, poz. 8) Sąd Najwyższy wskazał, że „pomoc doraźna” to bezzwłoczna 
pomoc medyczna udzielana osobom, które uległy wypadkom lub nagle 
zachorowały. W załączniku nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 lipca 
2004 r. w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacyjnych dla zakładów 
opieki zdrowotnej oraz szczegółowych zasad ich nadawania (Dz.U. Nr 170, poz. 
1797) został wprowadzony pkt 3 nazwany „opieka doraźna” który wymienia m.in. 
oznaczony kodem 3300 Szpitalny Oddział Ratunkowy. 
 
Sąd Rejonowy podniósł, że w chwili uchwalenia art. 32ł tej ustawy nie istniały 
jeszcze szpitalne oddziały ratunkowe. Sytuacja uległa zmianie po wejściu ustawy o 
Państwowym Ratownictwie Medycznym, która stworzyła system Państwowego 
Ratownictwa Medycznego, mający na celu zapewnienie pomocy każdej osobie 
znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia życia. W ramach tego systemu działają 
zespoły ratownictwa medycznego i szpitalne oddziały ratunkowe. Zgodnie z art. 3 
pkt 9 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, szpitalny oddział ratunkowy 
jest komórką organizacyjną szpitala w rozumieniu przepisów o zakładach opieki 

 
 
4 
zdrowotnej, stanowiącą jednostkę systemu, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1, 
udzielającą świadczeń opieki zdrowotnej osobom w stanie nagłego zagrożenia 
zdrowotnego, spełniającą wymagania określone w ustawie. Zgodnie z § 2 ust. 1 
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 marca 2007 r. w sprawie szpitalnego 
oddziału ratunkowego (Dz.U. Nr 55, poz. 365) szpitalny oddział ratunkowy udziela 
świadczeń opieki zdrowotnej polegających na wstępnej diagnostyce oraz podjęciu 
leczenia w zakresie niezbędnym dla stabilizacji funkcji życiowych osób, które 
znajdują się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Pracownicy szpitalnego 
oddziału ratunkowego nie muszą spełniać wymagań określonych w art. 3 pkt 6 
ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, gdyż z § 14 pkt 3 
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 marca 2007 r. w sprawie szpitalnego 
oddziału ratunkowego wynika, że zasoby kadrowe tego oddziału to pielęgniarki lub 
ratownicy medyczni w liczbie niezbędnej do zabezpieczenia prawidłowego 
funkcjonowania oddziału. Ponadto z § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra 
Zdrowia z dnia 15 marca 2007 r. wynika, że szpitalny oddział ratunkowy może 
posiadać w swojej strukturze również zespoły ratownictwa medycznego. 
 
W pozwanym Szpitalu działa wyodrębniona jednostka systemu Ratownictwa 
Medycznego w postaci Szpitalnego Oddziału Ratunkowego, który wypełnia funkcję 
pogotowia 
ratunkowego, 
natomiast 
nie 
ma 
wyodrębnionego 
pogotowia 
ratunkowego, którego pracownicy mieliby ponad wszelką wątpliwość prawo do 
dodatku na podstawie art. 32ł ustawy o z.o.z. Nie oznacza to jednak, że 
pracownikom świadczącym taką samą pracę, ale w jednostce organizacyjnej o 
innej nazwie, można odmówić uprawnienia do otrzymania takiego dodatku. 
 
Sąd Okręgowy podniósł, że analiza zakresu czynności wykonywanych przez 
pielęgniarki szpitalnego oddziału ratunkowego pozwanego Szpitala wskazuje, iż są 
one tożsame z czynnościami wykonywanymi przez pielęgniarki zatrudnione poza 
zespołem wyjazdowym pogotowia ratunkowego (pomoc doraźna). Różnica polega 
jedynie na zatrudnieniu w innej jednostce organizacyjnej systemu zakładów opieki 
zdrowotnej. Skoro zarówno oddziały ratunkowe jak i pogotowie ratunkowe 
mieszczą się w jednym systemie publicznych zakładów opieki zdrowotnej, to 
różnicowanie, polegające na nieprzyznaniu dodatku za wykonywanie tego samego 
rodzaju pracy może być kwalifikowane jako naruszające zasady równouprawnienia 

 
 
5 
pracowników w zatrudnieniu (art. 183c k.p.). Zdaniem Sądu Okręgowego przepisy 
płacowe podlegają jednak wykładni ścisłej i niedopuszczalna jest ich interpretacja 
rozszerzająca, a przepis art. 32ł ust. 2 ustawy o z.o.z. odnosi się jednoznacznie do 
pracowników wykonujących zawód medyczny w pogotowiu ratunkowym, poza 
zespołem wyjazdowym (pomoc doraźna). Szpitalny oddział ratunkowy nie jest zaś 
pogotowiem ratunkowym, mimo iż udziela pomocy doraźnej. 
 
Nawiązując do poglądów Sądu Okręgowego należy podnieść, że w 2 
wyrokach Sąd Najwyższy wypowiedział się co do rozważonego zagadnienia. 
Chodzi tu o wyroki z 12 stycznia 2011 r., II PK 183/10 oraz z 24 maja 2011 r., III PK 
69/10 (oba niepubl.), w których przyjęto, że pracownikom medycznym 
zatrudnionym w szpitalnym oddziale ratunkowym nie przysługuje dodatek do 
wynagrodzenia przewidziany w art. 32ł ustawy o z.o.z. 
 
W uzasadnieniu wyroku II PK 183/10 Sąd Najwyższy wskazał, że art. 32ł ust. 
2 ustawy o z.o.z. jest przepisem płacowym, co oznacza brak możliwości 
dokonywania wykładni per analogiam lub wykładni rozszerzającej. Przepis ten 
wprost i jednoznacznie reguluje tylko prawo do dodatku dla pracowników 
medycznych zatrudnionych w pogotowiu ratunkowym, a zwrot „pomoc doraźna” 
stanowi jedynie doprecyzowanie kategorii tych pracowników, przez co wyłącza np. 
dyspozytorów. Dalsza wykładnia przepisu nie jest konieczna. Celem wykładni 
sensu stricto jest dokonanie wyjaśnienia terminów użytych przez ustawodawcę, aby 
w dalszej kolejności ustalić treść normy. Skoro termin „pogotowie ratunkowe” jest 
jednoznaczny, to nie ma powodu do poszukiwania dalszego znaczenia tego pojęcia 
(clara non sunt interpretanda).  
 
Według tego wyroku wniosek ten znajduje potwierdzenie w wykładni 
systemowej i funkcjonalnej. Gdyby bowiem ustawodawca chciał zrównać w 
prawach pracowników medycznych pracujących w pogotowiu ratunkowym z 
pracownikami zatrudnionymi w szpitalnym oddziale ratunkowym, to miał okazję to 
uczynić wielokrotnie, gdyż po uchwaleniu ustawy o Państwowym Ratownictwie 
Medycznym (ustawa z 2006 r.) ustawa o zakładach opieki zdrowotnej była 
nowelizowana kilkanaście razy. Co więcej, art. 28 ust. 2 ustawy o z.o.z. obowiązuje 
od 1 stycznia 2007 r. i zmieniony został właśnie na podstawie art. 52 ustawy z dnia 
8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Oznacza to, że 

 
 
6 
ustawa wprowadzająca szpitalne oddziały ratunkowe nie zlikwidowała pogotowia 
ratunkowego. Pogotowie nadal pozostało w systemie opieki zdrowotnej i nadal 
traktowane jest jak inny niż szpital zakład opieki zdrowotnej.  
 
Podniesiono w tym wyroku, że z punktu widzenia funkcjonalnego szpitalny 
oddział ratunkowy i pogotowie ratunkowe to dwie różne jednostki o różnych celach 
aczkolwiek część zadań tych jednostek może się powielać. Pogotowie ratunkowe 
funkcjonuje zatem obok szpitala. Zgodnie z art. 3 ust. 9 ustawy o Państwowym 
Ratownictwie Medycznym szpitalny oddział ratunkowy jest komórką organizacyjną 
szpitala w rozumieniu przepisów o zakładach opieki zdrowotnej, stanowiącą 
jednostkę systemu ratownictwa medycznego, udzielającą świadczeń opieki 
zdrowotnej osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Na system ten 
składają się oddziały szpitalne oraz zespoły ratownictwa medycznego. Pogotowie 
ratunkowe może udzielać świadczeń zdrowotnych w ramach systemu ratownictwa 
medycznego, jednak tylko jako pozaszpitalny zespół ratownictwa medycznego (art. 
28 ust. 2 ustawy o z.o.z.).Nie oznacza to, że pogotowie jest szpitalnym oddziałem 
ratunkowym i odwrotnie; szpitalny oddział ratunkowy jest pogotowiem ratunkowym. 
Tym samym pracownicy szpitalnego oddziału ratownictwa nigdy nie będą 
zatrudnieni w pogotowiu. W omawianym wyroku Sąd Najwyższy stwierdził ponadto, 
że różnorodność celów i zadań, a zatem także rozmiaru pracy, jej skomplikowania i 
natężenia powoduje, iż nieprzyznanie dodatku pracownikom szpitalnego oddziału 
ratunkowego nie może być utożsamiane z dyskryminacją w wynagradzaniu. Prace 
wykonywane w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego i pogotowia ratunkowego 
z uwagi na nietożsamy charakter usług świadczonych przez te placówki nie są do 
końca porównywalne.  
 
Motywując wystąpienie z pytaniem prawnym do składu powiększonego Sądu 
Najwyższego należy zauważyć, że wykładnia językowa przepisu nie kończy 
procesu jego wykładni, jeżeli inne jej metody prowadzą do rezultatu sprzecznego z 
wykładnią językową. Potrzeba dalszej interpretacji przepisu może wynikać z 
wykładni systemowej lub funkcjonalnej. W rozpoznawanej sprawie praca 
wykonywana przez pracowników pogotowia ratunkowego (poza zespołem 
wyjazdowym) i pracowników szpitalnego oddziału ratunkowego, nawet jeśli nie jest 
tożsama, to nie wykazuje tylu istotnych różnic, aby można ją nazwać pracą innego 

 
 
7 
rodzaju. Natomiast konieczność jednakowego wynagradzania pracy tego samego 
rodzaju, zwłaszcza u pracodawców działających w ramach jednego systemu opieki 
medycznej, wynika z zasady równości i niedyskryminacji. Ma ona oparcie w 
Konstytucji (art. 23 i art. 33) oraz w Kodeksie pracy (art. 183c). Wykładnia 
systemowa wymaga wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją, a także z 
przepisami unijnymi dotyczącymi równego traktowania pracowników. Trzeba więc 
rozważyć aktualność stosowanej od kilkudziesięciu lat zasady „ścisłej” wykładni 
przepisów płacowych i podstaw jej stosowania. 
 
 
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.