III PZP 14/03

Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego 
z dnia 11 lutego 2004 r. 
III PZP 14/03 
 
Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Krystyna 
Bednarczyk, Kazimierz Jaśkowski, Roman Kuczyński, Zbigniew Myszka (sprawoz-
dawca), Herbert Szurgacz (sprawozdawca, uzasadnienie), Andrzej Wasilewski. 
 
Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniew-
skiego po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy z 
powództwa Ewy K. przeciwko Gminie M.P., Szkole Podstawowej w M. i Szkole Pod-
stawowej w T. o przywrócenie do pracy, na skutek zagadnienia prawnego przekaza-
nego przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 18 
września 2003 r. [...] 
 
„Czy przeniesienie nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do 
innej szkoły bez jego zgody przez organ prowadzący szkołę w trybie art. 19 ust. 1 
ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst : Dz.U. z 2003 r. 
Nr 118, poz. 1112) powoduje nawiązanie nowego stosunku pracy ?” 
 
p o d j ą ł   uchwałę: 
 
Przeniesienie mianowanego nauczyciela bez jego zgody do innej szkoły 
przez organ prowadzący szkołę w trybie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 
1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze 
zm.) nie powoduje nawiązania nowego stosunku pracy. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Przedstawione postanowieniem składowi Sądu Najwyższego zagadnienie 
prawne „czy przeniesienie nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do 
innej szkoły bez jego zgody przez organ prowadzący szkołę w trybie art. 19 ust. 1 
ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. 

 
2
Nr 118, poz. 1112) powoduje nawiązanie nowego stosunku pracy”, ujawniło się w 
następującym stanie faktycznym sprawy. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białej Podla-
skiej wyrokiem z dnia 16 października 2001 r. oddalił powództwo Ewy K. przeciwko 
Gminie M.P. oraz Szkole Podstawowej w S. i Szkole Podstawowej w T. o przywróce-
nie do pracy w tej ostatniej szkole. W sprawie tej ustalono, że powódka była miano-
wanym nauczycielem zatrudnionym w Szkole Podstawowej w S. od dnia 1 września 
1986 r., równocześnie powierzono jej funkcję dyrektora tej szkoły, którą pełniła do 
dnia 31 marca 1999 r. Od dnia 23 stycznia 1999 r. do dnia 22 stycznia 2001 r. po-
wódka korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia. W tym okresie w Szkole Pod-
stawowej w S. zmniejszyła się liczba oddziałów szkolnych, a jej program organiza-
cyjny nie przewidywał już dla powódki żadnych godzin lekcyjnych. Między innymi z 
tej przyczyny po powrocie do pracy z urlopu dla poratowania zdrowia, powódka zo-
stała przeniesiona do Szkoły Podstawowej w T. decyzją Zarządu Gminy M.P., który 
był organem prowadzącym Szkołę Podstawową w S. W Szkole Podstawowej w T. 
powstał bowiem od dnia 1 lutego 2001 r. nieobsadzony etat obejmujący pojedyńcze 
godziny nauczania sztuki, fizyki, geografii, techniki i historii.  
W dniu 16 lutego 2001 r. Rada Gminy M.P. podjęła uchwałę o przekształceniu 
Publicznej Szkoły Podstawowej w S. w Oddziały Zamiejscowe Publicznej Szkoły 
Podstawowej w M. Z dniem 31 maja 2001 r. Zarząd Gminy M.P. przeniósł z powro-
tem powódkę na uprzednio zajmowane stanowisko nauczyciela do Szkoły Podsta-
wowej w S. Już w dniu 28 maja 2001 r. dyrektor tej Szkoły Podstawowej rozwiązał z 
powódką stosunek pracy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia 
na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczy-
ciela (aktualnie jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.).  
W ramach takich ustaleń Sąd Pracy uznał, iż powódka w całym spornym okre-
sie pozostawała w stosunku pracy ze Szkołą Podstawową w S., która była jej praco-
dawcą w rozumieniu art. 3 k.p. Sąd ten przyjął, iż nauczyciel mianowany przeniesio-
ny w trybie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela pozostaje w jednym tylko stosunku pracy 
ze szkołą, w której był zatrudniony w chwili skierowania go (przeniesienia) do innej 
szkoły. Przewidziana w tym przepisie instytucja przeniesienia nauczyciela bez jego 
zgody do pracy w innej szkole stanowi unormowanie szczególne, upoważniające 
pracodawcę do przejściowej zmiany jednego z elementów nauczycielskiego stosun-
ku pracy, mianowicie wykonywania pracy, uzasadnionej koniecznością zaspokojenia 
potrzeb programowych innej szkoły, której brakuje odpowiedniej obsady stanowisk 

 
3
nauczycielskich. Przeniesienia tego dokonuje organ prowadzący szkołę zatrudniają-
cą nauczyciela, który jest najlepiej zorientowany w potrzebach szkół na terenie obję-
tym jego działalnością. Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd Pracy powołał się na 
orzecznictwo Sądu Najwyższego, który stwierdzał, iż zastosowanie art. 19 ust. 1 
Karty Nauczyciela nie powoduje rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy, a 
tylko częściową zmianę jego treści, stanowiąc rodzaj delegacji służbowej (por. uza-
sadnienia uchwał Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia 1983 r., III PZP 64/82, 
OSNCP 1983 nr 8, poz. 109; z dnia 24 marca 1983 r., III PZP 8/83, OSNCP 1983 nr 
9, poz. 130; z dnia 24 marca 1993 r., I PZP 38/93, OSNCP 1994 nr 3, poz. 64 i z dnia 
19 stycznia 1994 r., I PZP 41/93). Takie też stanowisko zajęli glosatorzy, odnosząc 
się krytycznie do uchwały z dnia 18 stycznia 1996 r., I PZP 37/95 (OSNAPiUS 1996 
nr 18, poz. 262), w której Sąd Najwyższy jedyny raz odmiennie przyjął, że zastoso-
wanie wobec nauczyciela art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela powoduje ustanie dotych-
czasowego i nawiązanie nowego stosunku pracy (por. glosę A.Dubowik opublikowa-
ną w Orzecznictwie Sądów Polskich 1997 nr 3, poz. 50). Prowadziło to Sąd Pracy do 
oddalenia powództwa w stosunku do pozwanych Gminy M.P. oraz Szkoły Podsta-
wowej w T. z uwagi na brak po ich stronie biernej legitymacji procesowej, a ponadto 
ze względu na niemożliwość przywrócenia powódki do pracy w tej Szkole Podsta-
wowej. Zdaniem Sądu, nauczyciel przeniesiony na podstawie art. 19 ust. 1 Karty 
Nauczyciela do pracy w innej szkole może dochodzić uznania tego przeniesienia za 
bezskuteczne, a tym samym przywrócenia do pracy w „macierzystej” szkole. Tym-
czasem powódka nie odwołała się od decyzji Zarządu Gminy M., na podstawie której 
miała świadczyć pracę w Szkole Podstawowej w T., pomimo tego, że decyzja ta nie 
była uzasadniona w rozumieniu powołanego przepisu, albowiem powódka, magister 
pedagogiki w zakresie nauczania początkowego nie posiadała kwalifikacji do nau-
czania powierzonych jej przedmiotów, tj. sztuki, fizyki, geografii, techniki i historii.  
Z uwagi na niewniesienie przez powódkę odwołania od decyzji o przeniesieniu 
do innej szkoły nie było podstaw prawnych do weryfikacji i uznania bezskuteczności 
tej decyzji podjętej przez organ prowadzący szkołę.  
Równocześnie w Szkole Filialnej w S. miały pozostać tylko dwa oddziały klas 
I-III, co powodowało konieczność rozwiązania stosunków pracy z większością jej 
nauczycieli, w tym także z nauczycielami nauczania początkowego. W takiej sytuacji 
nie był możliwy powrót powódki na uprzednio zajmowane stanowisko, tym bardziej 

 
4
że brakowało dla niej godzin nauczania początkowego już w roku szkolnym 
2000/2001, kiedy wróciła do pracy po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia.  
Sąd Pracy podkreślił, że podmiotem uprawnionym do rozwiązania stosunku 
pracy z powódką był dyrektor Szkoły Podstawowej w S., gdyż Szkoła ta przez cały 
czas pozostawała jej pracodawcą. Rozwiązanie takie było uzasadnione zmianami 
organizacyjnymi powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów w tej Szkole, które 
uniemożliwiały zatrudnienie powódki w pełnym wymiarze zajęć w ramach wyuczonej 
specjalności nauczycielskiej (art. 20 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela). W związku z re-
organizacją Szkoły Podstawowej w S. możliwe było dalsze zatrudnianie jedynie 
dwóch nauczycieli nauczania początkowego. Dyrektor tej Szkoły, która podejmowała 
decyzje kadrowe postanowiła, że najkorzystniejsze będzie pozostawienie nauczy-
cielki mieszkającej najbliżej szkoły spośród dotychczasowych nauczycieli nauczania 
początkowego, którzy mieli porównywalne kwalifikacje i staż pracy. W takiej sytuacji 
należało pozostawić pracodawcy możliwość swobodnego doboru pracowników.  
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2002 r. zmienił zaskarżony apela-
cją powódki wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że zasądził od Szkoły 
Podstawowej w S. na jej rzecz odszkodowanie w kwocie 5.940,30 zł z ustawowymi 
odsetkami od dnia 29 kwietnia 2001 r., oddalając apelację w pozostałym zakresie. 
Sąd Okręgowy nie podzielił apelacyjnego zarzutu naruszenia art. 19 ust. 1 Karty 
Nauczyciela, argumentując, iż powódka nie zakwestionowała przesłanek określonych 
w tym przepisie, a ponadto w okresie od dnia 1 lutego 2001 r. do dnia 31 maja 2001 
r. wykonywała pracę nauczyciela w Szkole Podstawowej w T. Sąd ten uznał, iż prze-
niesienie powódki do tej Szkoły w trybie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela nie spowo-
dowało nawiązania nowego stosunku pracy; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 
stycznia 1996 r., I PZP 37/95, została wydana na tle odmiennego stanu faktycznego i 
wyrażała odosobniony pogląd, przeto nie może mieć zastosowania w rozpoznawanej 
sprawie. Sąd Okręgowy podzielił natomiast apelacyjny zarzut naruszenia art. 20 ust. 
1 - Karty Nauczyciela przez nieuzasadniony wybór powódki do rozwiązania stosunku 
pracy. W tym zakresie Sąd ten wskazał, że w sprawie było bezsporne, iż w dniu 16 
lutego 2001 r. Rada Gminy M.P. podjęła uchwałę o przekształceniu Szkoły Podsta-
wowej w S. z dniem 1 września 2001 r. w „Oddziały Zamiejscowe Szkoły Podstawo-
wej w S. podporządkowane organizacyjnie Szkole Podstawowej w M.”. W dacie 
podjęcia tej uchwały, powódka - w ramach przeniesienia - uczyła w Szkole Podsta-
wowej w T., a do Szkoły Podstawowej w S. została decyzją Zarządu Gminy ponow-

 
5
nie przeniesiona od dnia 31 maja 2001 r. Ponadto już w dniu 28 maja 2001 r. po-
wódka otrzymała od dyrektora Szkoły Podstawowej w S. pismo informujące ją o 
rozwiązaniu stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela w 
związku ze zmianami organizacyjnymi powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów i 
godzin nauczania. W sprawie tej dyrektor Szkoły w M. otrzymała od dyrektora Szkoły 
w S. informacje o nauczycielach, którzy pozostaną w tej placówce oraz wykaz nau-
czycieli zwalnianych z pracy. W wykazie tym nie była ujęta powódka, gdyż został on 
sporządzony w okresie, w którym powódka pracowała w Szkole Podstawowej w T. 
Powyższe okoliczności sprawiły, że wobec powódki nie zastosowano żadnych kryte-
riów wyboru zwolnienia jej z pracy, skoro nie była ona w ogóle brana pod uwagę przy 
„typowaniu” nauczycieli, a nie można przyjąć, iż była z góry „skazana” na zwolnienie. 
W takich okolicznościach sprawy, Sąd Okręgowy - nie podważając decyzji organu 
uprawnionego do przeprowadzenia zmian organizacyjnych w Szkole Podstawowej w 
S. - nie podzielił ustaleń Sądu Pracy w zakresie zastosowania uzasadnionych kryte-
riów wyboru powódki do zwolnienia z pracy i z tego względu zasądził na jej rzecz 
odszkodowanie.  
Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyła w całości powódka, opierając kasację na 
zarzucie błędnej wykładni art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela wskutek przyjęcia, że in-
stytucja przeniesienia przez organ prowadzący szkołę nauczyciela bez jego zgody do 
innej szkoły nie powoduje ustania dotychczasowego i nawiązania nowego stosunku 
pracy, a także, iż organowi prowadzącemu szkołę przysługuje prawo dowolnego 
kształtowania okresu tego przeniesienia w sytuacji, gdy w decyzji o przeniesieniu nie 
był wskazany ten okres. Skarżąca podważała także „prawo do powrotnego w trybie 
przeniesienia nauczyciela do tzw. 'macierzystej szkoły' mimo braku istnienia przesła-
nek wymienionych w tym przepisie”. Wskazała na daleko idące rozbieżności inter-
pretacyjne dotyczące wykładni art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela, który wymaga jedno-
litego stosowania. Istotne wątpliwości wywołuje też możliwość podejmowania w try-
bie tego przepisu przez organ prowadzący szkołę decyzji o powrotnym przeniesieniu 
nauczyciela do szkoły, w której świadczył pracę przed przeniesieniem.  
Na tle takiego stanu sprawy Sąd Najwyższy uznał, iż rozpoznanie kasacji po-
wódki wymaga usunięcia przez skład powiększony Sądu Najwyższego rozbieżności 
interpretacyjnych w odniesieniu do skutków przeniesienia nauczyciela mianowanego 
do innej szkoły na podstawie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela. Na gruncie gramatycz-
nego brzmienia tego przepisu rodzi się między innymi pytanie, czy wskutek zastoso-

 
6
wania tej instytucji dochodzi jedynie do przekształcenia treści dotychczasowego sto-
sunku pracy, czy też do jego ustania i nawiązania nowego stosunku pracy w szkole, 
do której nauczyciel został przeniesiony. W tym zakresie ugruntowana w licznych 
orzeczeniach judykatura Sądu Najwyższego przyjmowała, iż przeniesienie do pracy 
w innej szkole nie powoduje rozwiązania stosunku pracy ze szkołą, w której nauczy-
ciel był zatrudniony przed przeniesieniem, a jedynie prowadzi do przekształcenia tre-
ści nauczycielskiego stosunku pracy w zakresie miejsca wykonywania pracy (por. w 
szczególności uchwałę z dnia 24 marca 1983 r., III PZP 3/38, OSNCP 1983 nr 9, 
poz. 130). Również w uchwale z dnia 14 stycznia 1983 r. Sąd Najwyższy uznał tę 
instytucję za „swego rodzaju delegację” zbliżoną do czasowego powierzenia pracow-
nikowi innej pracy niż określona w umowie o pracę (art. 42 § 4 k.p.).  
Radykalna zmiana tego kierunku orzecznictwa nastąpiła w uchwale z dnia 18 
stycznia 1996 r., I PZP 37/95 (OSNAPiUS 1996 nr 18, poz. 262), w której Sąd Naj-
wyższy stwierdził, że skierowanie mianowanego nauczyciela w trybie art. 19 ust. 1 
Karty Nauczyciela powoduje ustanie dotychczasowego i nawiązanie nowego stosun-
ku pracy na czas nieokreślony w placówce, do której został skierowany, przy czym 
po upływie okresu skierowania nauczycielowi przysługuje w terminie określonym w 
art. 264 § 3 k.p. prawo powrotu na uprzednie stanowisko w szkole, w której był za-
trudniony przed skierowaniem. Uchwała ta spotkała się z krytycznymi glosami (P. 
Kucharski: Radca Prawny 1998 nr 2, s. 58 i nast.). Glosator odróżnia przeniesienie 
mianowanego nauczyciela do innej szkoły na jego prośbę lub z urzędu, lecz za jego 
zgodą (art. 18 ust. 1 Karty Nauczyciela) od czasowego skierowania go bez jego 
zgody do pracy w innej szkole (art. 19 ust. 1), twierdząc, iż po nowelizacji przepisów 
Karty Nauczyciela instytucja skierowania do pracy została zastąpiona przez przenie-
sienie, przy jego ograniczeniu do nauczycieli mianowanych i z wyraźnym zaznacze-
niem, iż akt ten podejmuje organ prowadzący szkołę nawet bez wniosku i zgody dy-
rektorów obu tych zainteresowanych szkół. Glosator prezentuje stanowisko, że po-
mimo tej zmiany nie sposób przyjąć, iżby mianowany nauczyciel po przeniesieniu go 
do innej szkoły stawał się jej pracownikiem na czas nieokreślony, skoro zostaje prze-
niesiony na czas oznaczony. Nie jest też jasne, co dzieje się ze stosunkiem pracy w 
dotychczasowej szkole. Nawet gdyby uznać, że wygasa on z dniem przeniesienia, to 
trzeba by twierdzić, iż z mocy prawa powstaje on na nowo w razie skorzystania z 
prawa powrotu do poprzedniej szkoły po upływie okresu przeniesienia. Natomiast 
nieskorzystanie z prawa powrotu, bez rozwiązania stosunku pracy ze szkołą „macie-

 
7
rzystą” i nawiązania go ze szkołą, do której nauczyciel został czasowo przeniesiony, 
powinno być kwalifikowane jako przeniesienie nauczyciela do tej ostatniej szkoły na 
jego prośbę.  
A. Dubowik (OSP 1997 nr 3, poz. 50) twierdziła, że poza różnicą terminolo-
giczną, polegającą na zastąpieniu wyrazu „skierowanie” terminem „przeniesienie na-
uczyciela mianowanego bez jego zgody” przez wyraźnie wskazany kompetentny or-
gan, przepis art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela nie uległ jakiejś zasadniczej zmianie w 
wyniku nowelizacji Karty Nauczyciela z dnia 14 czerwca 1996 r. w związku z czym 
nie było racjonalnych powodów, aby Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 stycznia 
1996 r. odstępował od utrwalonej wykładni w zakresie skutków zastosowania instytu-
cji przeniesienia. Przeniesienie nauczyciela bez jego zgody do pracy w innej szkole 
nie może - wbrew zasadzie wolności pracy - prowadzić do nawiązania nowego sto-
sunku pracy z tą szkołą. Organ prowadzący szkołę nie jest uprawniony do nawiąza-
nia stosunku pracy ani do jego rozwiązywania, zważywszy nadto, że katalog przy-
czyn rozwiązywania nauczycielskich stosunków pracy z mianowania ma charakter 
zamknięty. Nieskorzystanie z prawa powrotu do macierzystej szkoły nie powinno być 
oceniane jako zachowanie bezprawne i nie może prowadzić do wygaśnięcia tego 
stosunku pracy. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, jakoby przeniesienia w try-
bie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela wolno było dokonać na czas nieokreślony, choć 
nauczyciel po upływie okresu przeniesienia może w każdym czasie wystąpić z żąda-
niem ponownego zatrudnienia w szkole, z której został przeniesiony. Oznacza to, że 
na podstawie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela nie przysługuje roszczenie o nawiąza-
nie stosunku pracy, gdyż ten nie ulega rozwiązaniu, ale roszczenie o dopuszczenie 
do pracy na uprzednio zajmowanym stanowisku i ewentualnie roszczenie o wyna-
grodzenie za czas niewykonywania pracy, do której świadczenia zainteresowany 
zgłaszał gotowość (art. 81 § 1 k.p.).  
Prokurator Krajowy wniósł o podjęcie uchwały, że przeniesienia nauczyciela 
zatrudnionego na podstawie mianowania do innej szkoły bez jego zgody przez organ 
prowadzący szkołę w trybie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela nie powoduje nawiązania 
nowego stosunku pracy na jego podstawie.  
l. Przed przystąpieniem do szczegółowej analizy przedstawionego składowi 
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego wydaje się celowe zwró-
cenie uwagi na ogólniejszą kwestię dotyczącązmian treści stosunków pracy z nomi-
nacji związanych z przeniesieniem do innego miejsca pracy lub na inne stanowisko. 

 
8
Instytucja zmiany treści stosunku służbowego przez przeniesienie w inne miejsce 
pracy lub na inne stanowisko występuje w większości pragmatyk służbowych, można 
nawet powiedzieć, że stanowi cechę charakterystyczną stosunków służbowych, 
określaną w piśmiennictwie mianem dyspozycyjności pracowników (funkcjonariuszy). 
Zarazem trzeba zaznaczyć, że nie jest to instytucja jednorodna. Przeciwnie, wyka-
zuje ona znaczne zróżnicowanie w zależności od rodzaju danego zatrudnienia 
(służby) w zakresie charakteru aktu, za pomocą którego jest realizowana (czego 
wyrazem są takie np. określenia, jak organ „kieruje”, „zleca”, „przenosi”), w przed-
miocie przesłanek pozytywnych, od których zależy dopuszczalność dokonania 
zmiany miejsca pracy (co znajduje wyraz w sformułowaniach, jak np. „potrzeby 
urzędu”, „interes służby” i inne) oraz przesłanek negatywnych (np. „szczególnie 
ważne względy osobiste”, stan ciąży i inne) oraz pozycji samego pracownika wzglę-
dem podmiotu dokonującego przeniesienia (za zgodą pracownika, bez zgody pra-
cownika).  
Różnice dotyczą również usytuowania organu dokonującego przeniesienia. 
Może nim być pracodawca i wówczas przeniesienie z reguły dokonuje się w ramach 
danej jednostki organizacyjnej, albo organ usytuowany poza pracodawcą, co dotyczy 
z reguły przeniesień do innej jednostki organizacyjnej lub do innej miejscowości (por. 
np. art. 50-54 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej, Dz.U. z 1999 r. Nr 
49, poz. 483 ze zm.; art. 50 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, jedno-
lity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 21, poz. 206; art. 76 i następne ustawy z dnia 27 lipca 
2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. Nr 98, poz. 1070). Na gruncie 
art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela występuje ta druga sytuacja: w razie konieczności 
zapewnienia szkole obsady na stanowisku nauczyciela z wymaganymi kwalifikacjami 
odpowiadającymi potrzebom programowym szkoły, organ prowadzący szkołę może 
przenieść nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do tej szkoły, bez 
zgody nauczyciela, na okres nie dłuższy niż 3 lata, z prawem powrotu na zajmowane 
stanowisko.  
Organem prowadzącym Szkołę Podstawową w S. był zarząd Gminy M.P. 
Zgodnie z art. 34b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity 
tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) organ prowadzący szkołę lub pla-
cówkę, a w zakresie działalności dydaktyczno- wychowawczej i opiekuńczej również 
organ sprawujący nadzór pedagogiczny, mogą ingerować w działalność szkoły lub 
placówki wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie. W świetle po-

 
9
wołanego przepisu, przewidziane art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela przeniesienie nau-
czyciela, stanowi taką, dopuszczoną przez ustawę ingerencję w „działalność szkoły”, 
zmierzającą do prawidłowego rozmieszczenia nauczycieli z punktu widzenia realiza-
cji zadań oświaty. Decyzja (czynność) organu prowadzącego szkołę stanowi dopusz-
czoną prawem ingerencję podmiotu nie będącego stroną nauczycielskich stosunków 
pracy w istniejący stosunek pracy nauczyciela minowanego. Organ ten nie działa w 
imieniu pracodawcy, którym jest szkoła zatrudniająca nauczyciela, lecz w imieniu 
własnym. Świadczy o tym, poza samym usytuowaniem organu to, iż z przeniesie-
niem wiąże się szereg dalszych skutków przewidzianych art. 19 ust. 2 Karty Nauczy-
ciela, wykraczających zarówno poza kompetencje pracodawcy (tj. szkoły „macierzy-
stej”), jak i szkoły (jej dyrektora), do której nauczyciel został skierowany: skrócenie 
czasu pracy nauczyciela do czterodniowego tygodnia pracy, przyznanie dodatku za 
uciążliwość pracy w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego, zakwaterowanie 
w miejscu czasowego pobytu. Na ten ostatni aspekt trafnie zwrócił uwagę Sąd Naj-
wyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 września 1993 r. (I PZP 38/93), w której 
na pytanie Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie 
czy Kurator Oświaty na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy Karty Nauczyciela może 
skutecznie skierować nauczyciela mianowanego bez jego zgody do pracy w innej 
szkole ? Sąd Najwyższy stwierdził, że kurator oświaty, jako organ prowadzący pod-
porządkowane mu szkoły, jest uprawniony skierować nauczyciela mianowanego bez 
jego zgody do pracy w innej szkole na podstawie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela.  
II. Poczynione uwagi mają znaczenie dla oceny w kwestii, czy w następstwie 
przeniesienia nauczyciela w trybie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela dochodzi do roz-
wiązania stosunku pracy tego nauczyciela z dotychczasowym pracodawcą. Należy 
przyjąć, że przeniesienie nie pociąga za sobą ustania stosunku pracy nauczyciela z 
dotychczasowym pracodawcą. Wynika to przede wszystkim stąd, że Karta Nauczy-
ciela przewiduje zamknięty katalog okoliczności prowadzących do rozwiązania (wy-
gaśnięcia) stosunku pracy mianowanego nauczyciela. Ponadto, jak już zaznaczono, 
ustawa o systemie oświaty w art. 34b ogranicza możliwą ingerencję organu prowa-
dzącego szkołę do spraw należących do zakresu „działalności szkoły”, w czym nie 
mieści się ingerencja polegająca na rozwiązaniu „za” nauczyciela istniejącego sto-
sunku pracy. Dla tego typu ingerencji musiałaby istnieć wyraźna podstawa prawna w 
przepisach ustawowych, tymczasem ani ustawa o systemie oświaty, ani Karta Nau-
czyciela nie przewidują takiej kompetencji organu prowadzącego szkołę.  

 
10
W uchwale z dnia 18 stycznia 1996 r. (I PZP 37/95), w której Sąd Najwyższy 
wyraził pogląd, że skierowanie do innej szkoły powoduje rozwiązanie dotychczas 
łączącego nauczyciela stosunku pracy ze szkołą, argumentem na rzecz tego stano-
wiska było, zdaniem Sądu Najwyższego, przyznanie nauczycielowi w art. 19 ust. 1 
prawa powrotu na uprzednie stanowisko. Jeżeli bowiem - argumentował Sąd Naj-
wyższy - nauczyciel miałby być „po skierowaniu” nadal pracownikiem „macierzystej” 
szkoły to konsekwentnie po ustaniu okoliczności stanowiących podstawę skierowania 
(po upływie okresu, na który został skierowany do innej szkoły) powinien mieć obo-
wiązek powrotu do swojego „macierzystego” zakładu pracy .Przyznanie prawa po-
wrotu wskazuje, iż wraz ze skierowaniem do innej szkoły dochodzi do rozwiązania 
dotychczas łączącego go stosunku pracy ze szkołą.  
W świetle zajętego powyżej stanowiska odnośnie do charakteru czynności 
przeniesienia nauczyciela przez organ prowadzący szkołę przytoczona argumentacja 
nie jest przekonująca. Skoro bowiem przeniesienie, o którym mowa w art. 19 Karty 
Nauczyciela, jest aktem zewnętrznym, ustanawiającym określoną relację między or-
ganem prowadzącym szkołę a nauczycielem, to również przewidziane tym przepi-
sem prawo powrotu należy odnieść to tej relacji. Oznacza ono po stronie nauczyciela 
prawo żądania powrotu do macierzystej szkoły, a po stronie organu prowadzącego 
szkołę - skierowania z powrotem na dotychczasowe miejsce pracy.  
W powołanej powyżej uchwale z dnia 18 stycznia 1996 r., jako dodatkowy ar-
gument na rzecz przyjętego tam stanowiska, Sąd Najwyższy powołał się na argu-
ment wynikający z porównania art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela z art. 74 Kodeksu 
pracy. Art. 74 k.p. przewiduje, że pracownik pozostający w związku z wyborem na 
urlopie bezpłatnym ma prawo powrotu do pracy u pracodawcy, który zatrudniał go w 
chwili wyboru, na stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia z po-
przednio zajmowanym, jeżeli zgłosi swój powrót w ciągu 7 dni od rozwiązania sto-
sunku pracy z wyboru. Niedotrzymanie tego warunku powoduje wygaśnięcie stosun-
ku pracy. Z przepisu tego wynika, że - jak wywiódł Sąd Najwyższy - ustawodawca 
zakłada istnienie w tym przypadku dwóch stosunków pracy, z których jeden pozo-
staje w zawieszeniu, i daje temu wyraz w przepisie prawnym. Odnosząc się do tego 
argumentu należy stwierdzić, że argumentacja z powołaniem się na art. 74 k.p. jest 
wątpliwa, ponieważ przepis ten dotyczy sytuacji rodzajowo zupełnie różnej. Z art. 19 
Karty Nauczyciela w żadnym razie nie wynika wola ustawodawcy utrzymania dwóch 
prawnych stosunków pracy, ani nie została nim uregulowana sprawa ustania stosun-

 
11
ku pracy (który w przypadku wyboru na stanowisko pozostaje w zawieszeniu). Od-
wołanie się do art. 74 k.p. nie jest również celowe w związku z przyjętą interpretacją 
aktu skierowania nauczyciela do innej szkoły.  
III. Nie można również przyjąć, że przeniesienie nauczyciela mianowanego do 
innej szkoły w trybie art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela powoduje nawiązanie z tą 
szkołą stosunku pracy. Stanowisko takie jest trudne do przyjęcia ze względów za-
sadniczych, a mianowicie z powodu wyrażonej w art. 11 Kodeksu pracy zasady, że 
nawiązanie stosunku pracy, bez względu na jego podstawę prawną, wymaga zgod-
nego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Wymieniony przepis, zawarty w 
Kodeksie pracy w dziale pierwszym, w rozdziale II Podstawowe zasady prawa pracy, 
znajduje zastosowanie do wszystkich rodzajów stosunków pracy, w tym również do 
stosunków pracy nawiązywanych na podstawie mianowania, uregulowanych w 
pragmatykach służbowych. Wynika to z jego wyraźnego i bezwarunkowego brzmie-
nia. Sytuacja, o której mowa w art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela cechuje się tym, iż 
przeniesienie nauczyciela przez organ prowadzący szkołę do innej szkoły następuje 
bez zgody nauczyciela. Przesądza to w sensie negatywnym możliwość uznania, że 
między przeniesionym nauczycielem a nową szkołą dochodzi do nawiązania stosun-
ku pracy.  
Nowa szkoła spełnia niektóre zadania charakterystyczne dla pracodawcy, do-
tyczące np. spraw organizacji pracy. Nie można jednak postawić znaku równości 
między spełnianiem przez nową szkołę niektórych funkcji charakterystycznych dla 
pracodawcy, a statusem nauczyciela jako pracownika nowej szkoły. Pełnienie wy-
mienionych zadań (funkcji) stanowi konsekwencję przeniesienia nauczyciela do no-
wej szkoły.  
Treść zagadnienia prawnego mieści się w dyspozycji art. 19 ust. 1 Karty Nau-
czyciela. W praktyce mogą występować pewne „modyfikacje” polegające np. na tym, 
że w istocie, mimo iż organ prowadzący szkołę formalnie zastosował tryb z art. 19 
Karty, nauczyciel był zainteresowany podjęciem pracy w innej szkole i zatrudnienie 
go w tej placówce odbyło się za zgodą obu podmiotów zatrudniających, a jedynie 
przy pośrednictwie organu prowadzącego szkołę. Wydaje się, iż w takich przypad-
kach należy rozważyć, czy w rzeczywistości zachodziła sytuacja, o której mowa w 
art. 19 ust. 1, czy też przypadek, o którym mowa w art. 18 Karty Nauczyciela. W każ-
dym razie, na gruncie art. 19 ust. 1 nie ma podstaw do minimalizowania znaczenia 

 
12
okoliczności przeniesienia nauczyciela w warunkach braku jego zgody na przenie-
sienie.  
Z przytoczonych motywów podjęto uchwałę o treści jak w sentencji.  
========================================