III PUO 19/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy o wynagrodzenie za pracę innemu sądowi, uznając, że obawy o bezstronność sędziego-powódki pracującej w sądzie pozwanym nie są wystarczająco realne.
Sąd Rejonowy w Radomiu wnioskował o przekazanie sprawy o wynagrodzenie za pracę, w której powódka była sędzią Sądu Rejonowego w K., do innego sądu równorzędnego, powołując się na potencjalne zagrożenie dla społecznego postrzegania bezstronności sądu. Sąd Najwyższy, analizując przepis art. 44¹ k.p.c., uznał, że instytucja ta stanowi wyjątek i nie może być interpretowana rozszerzająco. Stwierdził, że obawy o brak bezstronności muszą być realne, a nie hipotetyczne, a sama relacja zawodowa między stronami nie zawsze uzasadnia przekazanie sprawy.
Sąd Rejonowy w Radomiu wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o wynagrodzenie za pracę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Powódką w sprawie była sędzia Sądu Rejonowego w K., co według sądu wnioskującego mogło negatywnie wpływać na społeczne postrzeganie bezstronności sądu, zwłaszcza w kontekście wzajemnych znajomości sędziów. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 44¹ k.p.c., podkreślił, że jest to instytucja stanowiąca wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy miejscowo i nie może być interpretowana rozszerzająco. Sąd Najwyższy zaznaczył, że przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości” wymaga oceny w konkretnym stanie faktycznym i musi opierać się na realnych zagrożeniach dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, a nie jedynie hipotetycznych obawach. Podkreślono, że nie każda relacja zawodowa między stronami lub z sądem uzasadnia przekazanie sprawy, gdyż osłabiałoby to zaufanie do sędziów i ich zdolności do obiektywnego orzekania. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności te nie uzasadniają przekazania sprawy.
Uzasadnienie
Instytucja przekazania sprawy na podstawie art. 44¹ k.p.c. jest wyjątkiem i nie może być interpretowana rozszerzająco. Obawy o brak bezstronności muszą być realne, a nie hipotetyczne. Sama relacja zawodowa między stronami lub z sądem nie zawsze prowadzi do obowiązku wyznaczenia innego sądu, gdyż osłabia to zaufanie do sędziów i ich zdolności do obiektywnego orzekania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X.Y. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Rejonowy w K. | instytucja | pozwany |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Instytucja przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu stanowi wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i nie może być interpretowana w sposób rozszerzający. Przesłanka „dobro wymiaru sprawiedliwości” wymaga oceny w konkretnym stanie faktycznym, uwzględniając status stron, i musi stwarzać faktyczne zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa o brak bezstronności musi być realna, a nie hipotetyczna. Okoliczności te nie mogą być utożsamiane z przesłankami wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Instytucja przekazania sprawy na podstawie art. 44¹ k.p.c. jest wyjątkiem i nie może być interpretowana rozszerzająco. Obawy o brak bezstronności muszą być realne, a nie hipotetyczne. Sama relacja zawodowa między stronami lub z sądem nie zawsze uzasadnia przekazanie sprawy, gdyż osłabia to zaufanie do sędziów i ich zdolności do obiektywnego orzekania.
Odrzucone argumenty
Status powódki jako sędziego Sądu Rejonowego w K. oraz potencjalne znajomości między sędziami mogą negatywnie rzutować na społeczne postrzeganie bezstronności sądu.
Godne uwagi sformułowania
instytucja uregulowana w art. 44¹ k.p.c. stanowi wyjątek od zasady określonej w k.p.c., to jest rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy nie może być ona interpretowana w sposób rozszerzający okoliczności faktyczne odnoszące się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości aspekt zewnętrzny, a zatem to, czy okoliczności sprawy mogą wytworzyć w opinii publicznej przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna okoliczności z art. 44¹ k.p.c. nie wolno utożsamiać z przesłaniami uzasadniającymi wyłączenie sędziego Nie każda relacja zawodowa prowadzi do obowiązku wyznaczenia innego sądu właściwego miejscowo, gdyż tego rodzaju założenie osłabia automatycznie zaufanie do sędziów oraz ich zdolności do obiektywnego orzekania w sprawie.
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretację i stosowanie art. 44¹ k.p.c. dotyczącego przekazywania spraw ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i społeczne postrzeganie bezstronności sądu, zwłaszcza w kontekście spraw z udziałem sędziów lub pracowników sądów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy jedna ze stron jest sędzią sądu, który miałby rozpoznać sprawę. Wymaga wykazania realnego zagrożenia dla bezstronności, a nie tylko hipotetycznych obaw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezstronności sądu i społecznego postrzegania wymiaru sprawiedliwości, co jest istotne dla prawników i obywateli. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy dotyczące przekazywania spraw.
“Czy sędzia może być stroną w swojej własnej sprawie? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice bezstronności.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III PUO 19/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z powództwa X.Y. przeciwko Sądowi Rejonowemu w K. o wynagrodzenie za pracę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 kwietnia 2024 r., wniosku Sądu Rejonowego w Radomiu o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c. odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Radomiu wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 1 k.p.c. o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa X.Y. przeciwko Sądowi Rejonowemu w K. o wynagrodzenie za pracę. Jednocześnie Sąd Rejonowy zaznaczył, że powódka jest sędzią Sądu Rejonowego w K., to jest Sądu instancyjnie podlegającego Sądowi Okręgowemu w Radomiu, który jednocześnie były sądem właściwym do rozpoznania środków zaskarżenia od orzeczenia wydanego przez sąd właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy. Tego rodzaju sytuacja może negatywnie rzutować na społeczne postrzegane tych jednostek w kontekście bezstronności, jak i ewentualny fakt, że z racji wykonywania obowiązków służbowych sędziowie się znają (na przykład wspólne szkolenia). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1469) wprowadzony został - z dniem 7 listopada 2019 r. - przepis art. 44 1 k.p.c., zgodnie z którym Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się zgodnie, że instytucja uregulowana w art. 44 1 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady określonej w k.p.c., to jest rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Z tego względu nie może być ona interpretowana w sposób rozszerzający. Przede wszystkim chodzi o okoliczności faktyczne odnoszące się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 lutego 2021 r., III CO 3/21, LEX nr 3158394; z dnia 20 maja 2020 r., I CO 21/20, LEX nr 3160431). Z tego względu dana norma obejmuje przypadki, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny. Nie chodzi tylko o wewnętrzny aspekt bezstronności sądu, tj. subiektywną swobodę orzekania i związaną z nią zdolność sądu do obiektywnego rozpoznania sprawy, lecz także, na co akcent kładzie brzmienie art. 44 1 k.p.c., aspekt zewnętrzny, a zatem to, czy okoliczności sprawy mogą wytworzyć w opinii publicznej przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. Idąc dalej, ustawowa przesłanka „dobro wymiaru sprawiedliwości” powinna być oceniana w konkretnym stanie faktycznym, w tym także z uwzględnieniem statusu procesujących się stron. Winna też być rzeczywista i stwarzać faktyczne zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 maja 2020 r., V CO 1/20, LEX nr 3162693; z dnia 12 stycznia 2024 r., III CO 1049/23, LEX nr 3652320). Po wtóre, okoliczności z art. 44 1 k.p.c. nie wolno utożsamiać z przesłaniami uzasadniającymi wyłączenie sędziego, o których mowa w art. 49 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2020 r., IV CO 19/20, LEX nr 3125078). Zatem inaczej rzecz wygląda, gdy spór toczy się przykładowo z oskarżenia prywatnego i strona wnosi o wyłączenie wszystkich sędziów z uwagi na dotychczasowy przebieg postępowania, a inaczej, gdy mamy do czynienia ze sporem o prawo (wynagrodzenie za pracę) między podmiotami, których bezpośredni związek z sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest wtórny i co najwyżej w indywidualnych wypadkach uzasadniać będzie wyłączenie się konkretnego sędziego od rozpoznania konkretnej sprawy. Nie każda relacja zawodowa prowadzi do obowiązku wyznaczenia innego sądu właściwego miejscowo, gdyż tego rodzaju założenie osłabia automatycznie zaufanie do sędziów oraz ich zdolności do obiektywnego orzekania w sprawie. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd, że przy ocenie wniosku decydują argumenty podniesione w stanowisku sądu wnioskującego. Przeto Sąd Najwyższy nie poszukuje dodatkowych okoliczności mających świadczyć o zasadności wniosku. Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [SOP] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI