III PSKP 9/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki A. B. o odprawę pieniężną w wysokości dziewięciomiesięcznego wynagrodzenia, wynikającą z porozumienia z dnia 18 maja 2011 r. zawartego między inwestorem (Zakłady Przemysłu (…) „O.” S.A.) a organizacjami związkowymi działającymi w Przedsiębiorstwie (…) O. S.A. (pracodawcy powódki). Porozumienie to miało gwarantować pracownikom wyższe odprawy w przypadku restrukturyzacji spółki. Sąd Rejonowy zasądził odprawę, jednak Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo. Sąd Okręgowy uznał, że porozumienie z inwestorem nie jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p., a późniejsze protokoły dodatkowe do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy (ZUZP) ograniczyły obowiązek wypłaty odpraw do końca 2012 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił wyrok Sądu Okręgowego. Zgodnie z uchwałą siedmioosobowego składu Sądu Najwyższego (III PZP 1/21), porozumienie zawarte między inwestorem a związkami zawodowymi, nieoparte na ustawie, nie stanowi źródła prawa pracy. Jednakże, Sąd Najwyższy podkreślił, że takie porozumienie może być traktowane jako nienazwana umowa cywilnoprawna, która może kreować indywidualne roszczenia pracownicze, np. jako umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 k.c.) lub umowa o świadczenie przez osobę trzecią (art. 391 k.c.). Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest zbadanie treści i charakteru prawnego porozumienia z 18 maja 2011 r., a także okoliczności jego zawarcia i realizacji, w tym ewentualnego przystąpienia pracodawcy do jego postanowień lub inkorporacji ich do ZUZP. Sąd Najwyższy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w celu dokonania tych ustaleń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że porozumienia z inwestorami, nawet niebędące źródłem prawa pracy, mogą stanowić podstawę indywidualnych roszczeń pracowniczych, co wymaga analizy ich charakteru cywilnoprawnego.
Konieczność szczegółowej analizy treści porozumienia, jego charakteru prawnego oraz związku z pracodawcą w każdym indywidualnym przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy porozumienie zawarte między inwestorem a zakładowymi organizacjami związkowymi, nieoparte na ustawie, może stanowić źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie porozumienie nie stanowi źródła prawa pracy, ponieważ nie jest oparte na ustawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w składzie siedmioosobowym stwierdził, że porozumienie między inwestorem a związkami zawodowymi, zawarte po prywatyzacji spółki, nie ma oparcia w ustawie (w tym w przepisach o zwolnieniach grupowych), a zatem nie jest źródłem prawa pracy.
Czy z porozumienia między inwestorem a związkami zawodowymi, które nie jest źródłem prawa pracy, można wyprowadzić indywidualne roszczenia pracownicze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie porozumienie może być traktowane jako nienazwana umowa cywilnoprawna, która może kreować indywidualne roszczenia pracownicze, np. jako umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że nawet jeśli porozumienie nie jest źródłem prawa pracy, może być traktowane jako umowa cywilnoprawna (np. umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej), z której pracownicy mogą wywodzić indywidualne roszczenia, pod warunkiem odpowiedniego sformułowania postanowień i ewentualnego przystąpienia pracodawcy do jego realizacji.
Czy protokoły dodatkowe do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy, wprowadzające zmiany w zakresie odpraw, ograniczyły obowiązek wypłaty odpraw wynikających z wcześniejszego porozumienia z inwestorem?
Odpowiedź sądu
Konieczne jest zbadanie treści i charakteru prawnego porozumienia oraz protokołów dodatkowych, a także okoliczności ich wprowadzenia i realizacji, aby ustalić, czy pracodawca związał się postanowieniami porozumienia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że protokoły dodatkowe ograniczyły obowiązek wypłaty odpraw. Sąd Najwyższy wskazał, że należy zbadać, czy pracodawca faktycznie związał się postanowieniami porozumienia, np. poprzez inkorporację ich do ZUZP lub inne zachowania świadczące o woli realizacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| Przedsiębiorstwo (…) O. S.A. | spółka | pozwana |
| Zakład Przemysłu (…) O. S.A. | spółka | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje źródła prawa pracy, wykluczając z nich porozumienia nieoparte na ustawie.
Pomocnicze
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, która może być podstawą roszczeń pracowniczych z porozumienia z inwestorem.
k.c. art. 391
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy o świadczenie przez osobę trzecią, rozważana w kontekście odpowiedzialności inwestora i pracodawcy.
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli, istotny przy interpretacji treści porozumienia.
u.z.z. art. 26 § ust. 3
Ustawa o związkach zawodowych
Uprawnienie organizacji związkowych, które nie stanowi podstawy do uznania porozumienia z inwestorem za oparte na ustawie.
u.zw.g. art. 3 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
Przepisy dotyczące porozumień w ramach zwolnień grupowych, które nie znalazły zastosowania w tym przypadku.
Konstytucja RP art. 59 § ust. 2 i 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do rokowań i zawierania układów zbiorowych pracy, ale nie stanowi podstawy dla porozumień nieopartych na ustawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Porozumienie z inwestorem, choć nie jest źródłem prawa pracy, może stanowić podstawę indywidualnych roszczeń pracowniczych jako umowa cywilnoprawna. • Konieczność zbadania treści i charakteru prawnego porozumienia oraz jego związku z pracodawcą.
Odrzucone argumenty
Porozumienie z inwestorem jest źródłem prawa pracy. • Porozumienie z inwestorem nie może stanowić podstawy indywidualnych roszczeń pracowniczych.
Godne uwagi sformułowania
porozumienie zawarte między inwestorem zamierzającym nabyć akcje spółki, której akcjonariuszami są pracownicy, a zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi w tej spółce nie stanowi źródła prawa pracy jako nieoparte na ustawie • nienazwane porozumienie płacowe, niebędące źródłem prawa pracy, zawarte przez inwestora z organizacjami związkowymi, działającymi w przejmowanym podmiocie może być źródłem roszczeń dla pracowników tego podmiotu • nie ma żadnego ograniczenia w systemie prawnym, które uniemożliwiałoby partnerom społecznym (...) zawierania uzgodnień przyznających pracownikom więcej uprawnień niż wynikające z powszechnie obowiązujących bądź tylko zakładowych źródeł prawa pracy
Skład orzekający
Maciej Pacuda
przewodniczący
Halina Kiryło
członek
Krzysztof Rączka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że porozumienia z inwestorami, nawet niebędące źródłem prawa pracy, mogą stanowić podstawę indywidualnych roszczeń pracowniczych, co wymaga analizy ich charakteru cywilnoprawnego."
Ograniczenia: Konieczność szczegółowej analizy treści porozumienia, jego charakteru prawnego oraz związku z pracodawcą w każdym indywidualnym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego ochrony praw pracowniczych w procesach restrukturyzacji i przejęć spółek, z licznymi odniesieniami do orzecznictwa Sądu Najwyższego.
“Czy porozumienie z inwestorem gwarantuje pracownikom wyższe odprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.