III PSKP 6/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z powództwa „S.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. przeciwko D. A. o zapłatę kwoty 15.428,95 zł tytułem nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo, opierając się na argumentach, że pozwana nie była już wzbogacona, świadczenie było wypłacane w dobrej wierze, a pracodawca wiedział o braku podstaw do wypłaty nowego okresu zasiłkowego, co wyłączało możliwość żądania zwrotu na podstawie art. 411 pkt 1 k.c. Ponadto, sąd uznał, że roszczenie pracodawcy było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy w G. zmienił ten wyrok, zasądzając dochodzoną kwotę od pozwanej, uznając, że nie udowodniła ona zużycia zasiłku i że roszczenie nie było przedawnione. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał na wadliwość uzasadnienia Sądu Okręgowego, w szczególności w zakresie braku wyjaśnienia, dlaczego nie zastosowano art. 411 pkt 1 k.c., który był podstawą oddalenia powództwa przez sąd pierwszej instancji. Podkreślono, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji, co wyklucza zarzuty dotyczące oceny dowodów (art. 233 k.p.c.). Niemniej jednak, zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 410 § 2 k.c. i art. 411 pkt 1 k.c., zostały uznane za usprawiedliwione z uwagi na niejasności w uzasadnieniu sądu drugiej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń nienależnych (art. 410 § 2 k.c.), wyłączeń od obowiązku zwrotu (art. 411 pkt 1 k.c., art. 409 k.c.) oraz wymogów formalnych uzasadnienia orzeczenia (art. 328 § 2 k.p.c.) w kontekście postępowania kasacyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracodawcy wypłacającego zasiłek chorobowy i jego wiedzy o braku podstaw do wypłaty. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracodawca, który wypłacił pracownikowi zasiłek chorobowy, wiedząc o braku podstaw do jego wypłaty (np. z powodu wyczerpania okresu zasiłkowego), może żądać jego zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jeśli pracownik zużył świadczenie na bieżące leczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę dokładniejszego zbadania zastosowania art. 411 pkt 1 k.c. (wiedza spełniającego świadczenie) i art. 409 k.c. (zużycie świadczenia) oraz art. 410 § 2 k.c. (świadczenie nienależne).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uzasadnienie sądu okręgowego było wadliwe, nie wyjaśniając wystarczająco, dlaczego nie zastosowano art. 411 pkt 1 k.c., który mógł wyłączać możliwość żądania zwrotu świadczenia. Podkreślono ścisłą interpretację tego przepisu i potrzebę rozróżnienia niewiedzy od zawinionej niewiedzy.
Czy pracodawca, który wypłacił pracownikowi zasiłek chorobowy, wiedząc o braku podstaw do jego wypłaty, może żądać jego zwrotu, jeśli pracownik zużył świadczenie na bieżące leczenie i nie jest już wzbogacony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, wskazując na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem przepisów o świadczeniu nienależnym (art. 410 § 2 k.c.) i wyłączeniach od obowiązku zwrotu (art. 411 pkt 1 k.c. i art. 409 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na wadliwość uzasadnienia sądu okręgowego w zakresie stosowania art. 411 pkt 1 k.c. i art. 409 k.c., co uniemożliwiało ocenę toku wywodu sądu drugiej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | powódka |
| D. A. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczenia nienależnego.
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Wyłącza możliwość żądania zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Sąd Najwyższy podkreśla ścisłą interpretację tego przepisu.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Dotyczy wygaśnięcia obowiązku wydania korzyści lub zwrotu pobranego.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku sporządzenia uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania kasacyjnego.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Reguluje stosowanie przepisów k.c. w sprawach z zakresu prawa pracy.
ustawa zasiłkowa art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Dotyczy okresów zasiłkowych.
k.c. art. 868
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 291 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedawnienia roszczeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 410 § 2 k.c. i art. 411 pkt 1 k.c., z powodu wadliwego uzasadnienia sądu okręgowego. • Naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez brak sporządzenia uzasadnienia w zakresie wszystkich zarzutów apelacji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. i art. 409 k.c. w zw. z art. 868 k.c. jako kwestionujące ustalenia faktyczne sądu.
Godne uwagi sformułowania
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów • Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym jest związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez sądy meriti • uzasadnienie wyroku, które wyjaśnia przyczyny, z powodu których orzeczenie zostało wydane, jest sporządzane już po wydaniu wyroku, a zatem wynik sprawy z reguły nie zależy od tego, jak napisane zostało uzasadnienie • w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje jej ścisła interpretacja [art. 411 pkt 1 k.c.] • z wiedzą solvensa w rozumieniu art. 411 pkt 1 k.c. nie może być zrównana sytuacja, w której świadczący wprawdzie nie wie o nieistnieniu zobowiązania, ale niewiedza ta jest wynikiem niedochowania należytej staranności albo jest w inny sposób zawiniona
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Romualda Spyt
sprawozdawca
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń nienależnych (art. 410 § 2 k.c.), wyłączeń od obowiązku zwrotu (art. 411 pkt 1 k.c., art. 409 k.c.) oraz wymogów formalnych uzasadnienia orzeczenia (art. 328 § 2 k.p.c.) w kontekście postępowania kasacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracodawcy wypłacającego zasiłek chorobowy i jego wiedzy o braku podstaw do wypłaty. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zasiłków chorobowych i potencjalnych błędów pracodawców, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadnienia orzeczeń i ścisłej interpretacji przepisów o zwrocie świadczeń.
“Czy pracodawca musi zwrócić nienależny zasiłek chorobowy, jeśli pracownik go już wydał? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 15 428,95 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.