III PSKP 49/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego we Wrocławiu od wyroku Sądu Okręgowego, który zasądził na rzecz powódki M.S. wynagrodzenie za pracę, w tym tzw. dodatek covidowy. Sądy niższych instancji uznały, że dodatek covidowy powinien zostać wypłacony powódce, opierając się na różnych podstawach prawnych, w tym na zasadzie równego traktowania w zatrudnieniu (art. 18³ᵈ k.p.) oraz na konstrukcji umowy na rzecz osoby trzeciej (art. 393 § 1 k.c.). Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że sądy obu instancji błędnie zinterpretowały przepisy prawa pracy i cywilnego. W szczególności, Sąd Najwyższy zakwestionował uznanie Polecenia Ministra Zdrowia z 4 września 2020 r. za źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p., wskazując, że jest to akt wewnętrzny, który nie kształtuje treści stosunku pracy. Ponadto, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na brak analizy charakteru prawnego świadczenia oraz na nieadekwatność przywołanych przepisów i orzecznictwa do stanu faktycznego sprawy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów dotyczących źródeł prawa pracy, charakteru prawnego poleceń ministra oraz stosowania przepisów o równej płacy i umowie na rzecz osoby trzeciej w kontekście świadczeń związanych z COVID-19.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem covidowym i interpretacji przepisów w kontekście pandemii.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Polecenie Ministra Zdrowia z 4 września 2020 r. stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. kształtujące treść stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Polecenie Ministra Zdrowia nie stanowi źródła prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Polecenie Ministra Zdrowia jest aktem wewnętrznym, który nie kształtuje treści stosunku pracy, a jego wykładnia, orzecznictwo SN i doktryna nie uzasadniają twierdzenia, że jest to źródło prawa pracy. Nie spełnia ono kryteriów aktu wykonawczego ani autonomicznego źródła prawa pracy.
Czy zasada równego traktowania w zatrudnieniu (art. 18³ᵈ k.p.) może stanowić podstawę do dochodzenia dodatku covidowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwalifikacja prawna dodatku covidowego jako wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia związanego z pracą wymaga analizy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 18³ᵈ k.p. służy do dochodzenia szkody wykraczającej poza należność przysługującą pracownikowi z postanowień umownych, a art. 18³ᶜ k.p. statuuje prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości, przy czym wynagrodzenie obejmuje wszystkie składniki i inne świadczenia związane z pracą.
Czy umowa między szpitalem a NFZ może stanowić podstawę do żądania przez pracownika świadczenia na podstawie art. 393 § 1 k.c. (umowa na rzecz osoby trzeciej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Konstrukcja umowy na rzecz osoby trzeciej wymaga wykazania zastrzeżenia w umowie, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, która może tego żądać bezpośrednio od niego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że dla przyjęcia konstrukcji porozumienia o świadczenie na rzecz osoby trzeciej wymagane jest wykazanie, że w umowie między wierzycielem a dłużnikiem dokonano zastrzeżenia, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, która może tego żądać bezpośrednio od niego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest ustaleń co do okoliczności zawarcia takiej umowy ani jej treści.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Wojewódzki Szpital Specjalistyczny we Wrocławiu | instytucja | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Definicja prawa pracy, obejmująca przepisy Kodeksu pracy oraz inne ustawy i akty wykonawcze, układy zbiorowe pracy, porozumienia zbiorowe, regulaminy i statuty określające prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Sąd Najwyższy uznał, że Polecenie Ministra Zdrowia nie jest źródłem prawa pracy w tym rozumieniu.
k.p. art. 18³ᵈ
Kodeks pracy
Zasada równego traktowania w zatrudnieniu. Osoba, wobec której pracodawca naruszył tę zasadę, ma prawo do odszkodowania. Służy do dochodzenia szkody wykraczającej poza należność przysługującą pracownikowi z postanowień umownych.
k.p. art. 18³ᶜ
Kodeks pracy
Prawo pracowników do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Definicja wynagrodzenia obejmuje wszystkie składniki i inne świadczenia związane z pracą.
k.c. art. 393 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej. Wymaga zastrzeżenia w umowie, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, która może tego żądać bezpośrednio od niego.
Pomocnicze
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność kontraktowa za nienależyte wykonanie zobowiązania.
ustawa covidowa art. 10a § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwiała ministrowi właściwemu do spraw zdrowia podejmowanie innych działań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19.
ustawa covidowa art. 10
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwiała ministrowi właściwemu do spraw zdrowia nałożenie obowiązku wykonania określonego zadania m.in. na podmiot leczniczy będący SPZOZ.
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu art. 42
Regulowała wykonywanie i finansowanie obowiązków lub poleceń nałożonych na podstawie art. 10, 10a lub 11 ustawy covidowej.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. o postępowaniu apelacyjnym do postępowania przed Sądem Najwyższym.
Konstytucja RP art. 93
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje akty prawa wewnętrznego.
Ustawa o działalności leczniczej art. 2 § ust. 1 pkt 2
Definicja osoby wykonującej zawód medyczny.
k.p. art. 77³
Kodeks pracy
Dotyczy warunków wynagradzania pracowników zatrudnionych w państwowych jednostkach sfery budżetowej.
k.p. art. 77¹
Kodeks pracy
Warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą ustalają układy zbiorowego pracy.
k.p. art. 77²
Kodeks pracy
Regulamin wynagradzania ustalany przez pracodawcę niebędącego jednostką sfery budżetowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polecenie Ministra Zdrowia nie jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. • Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy prawa pracy i cywilnego. • Brak analizy charakteru prawnego Polecenia Ministra Zdrowia. • Nieadekwatność przywołanych przepisów i orzecznictwa do stanu faktycznego sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Polecenie Ministra Zdrowia z 4 września 2020 r. nie było źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. • Sądy obu instancji uznały Polecenie Ministra Zdrowia za źródło prawa pracy - w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. - nie przeprowadzając jednak żadnej analizy charakteru prawnego świadczenia wprowadzonego tym Poleceniem. • Akt prawa wewnętrznego, o którym mowa w art. 93 Konstytucji RP, to akt o charakterze wewnętrznym, obowiązujący tylko jednostki organizacje podległe organowi wydającemu akt. • Polecenie nie było aktem wykonawczym - w rozumieniu art. 9 § 1 k.p., kształtującym treść stosunku pracy, jaki łączył pozwanego z powódką.
Skład orzekający
Jarosław Sobutka
przewodniczący-sprawozdawca
Leszek Bielecki
członek
Agnieszka Żywicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących źródeł prawa pracy, charakteru prawnego poleceń ministra oraz stosowania przepisów o równej płacy i umowie na rzecz osoby trzeciej w kontekście świadczeń związanych z COVID-19."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem covidowym i interpretacji przepisów w kontekście pandemii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu dodatków covidowych i ich podstawy prawnej, co może być interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Czy dodatek covidowy był należny? Sąd Najwyższy wyjaśnia podstawy prawne świadczeń z czasów pandemii.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za pracę: 22 329,24 PLN
wynagrodzenie za pracę: 813,75 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.