Orzeczenie · 2024-01-10

III PSKP 19/23

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-01-10
SNPracyprawo pracyWysokanajwyższy
odprawasłużba celnaKASprzekształcenie stosunku pracywygaśnięcie stosunku służbowegoprawo administracyjneprawo pracyfunkcjonariuszzwolnienie ze służby

Sprawa dotyczyła prawa do odprawy pieniężnej dla byłej funkcjonariuszki Służby Celnej, E.W., która po reformie KAS przyjęła propozycję pracy na podstawie umowy o pracę, co skutkowało wygaśnięciem jej stosunku służbowego. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, opierając się na interpretacji przepisów ustawy wprowadzającej KAS, zgodnie z którą prawo do odprawy przysługuje jedynie w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego z powodu nieotrzymania propozycji zatrudnienia lub odmowy jej przyjęcia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił zaskarżony wyrok. Wskazał, że zagadnienie to nie jest nowe i odwołał się do swojego wcześniejszego orzecznictwa, w tym uchwały III PZP 7/19 oraz wyroku I PSKP 64/21. Sąd Najwyższy podkreślił, że wygaśnięcie stosunku służbowego w wyniku przyjęcia propozycji pracy na podstawie umowy o pracę, choć nie jest wprost uregulowane jako podstawa do odprawy, powinno być traktowane na równi z sytuacją, gdy funkcjonariusz nie otrzymał propozycji lub ją odrzucił. Uzasadniono to koniecznością zapewnienia równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz faktem, że 'utrata munduru' wiąże się z utratą specyficznych uprawnień. Sąd Najwyższy uznał, że istnieje luka prawna, którą można wypełnić przez analogię i wykładnię prokonstytucyjną, przyznając odprawę na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 170 ust. 3 i 4 ustawy wprowadzającej KAS. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu w celu ustalenia wysokości należnej odprawy i terminu jej wymagalności. Skarga kasacyjna została odrzucona w części dotyczącej rozstrzygnięć korzystnych dla powódki (oddalenie zażalenia pozwanego i nieobciążanie powódki kosztami zastępstwa procesowego).

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku reform administracyjnych, w oparciu o wykładnię prokonstytucyjną i analogię.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy w wyniku reformy KAS; wymaga analogicznego stosowania przepisów.

Zagadnienia prawne (2)

Czy funkcjonariusz Służby Celnej, którego stosunek służbowy wygasł w związku z przyjęciem propozycji pracy na podstawie umowy o pracę w ramach reformy KAS, ma prawo do odprawy pieniężnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, na zasadzie analogii i wykładni prokonstytucyjnej, wypełniając lukę prawną.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wygaśnięcie stosunku służbowego w wyniku przyjęcia propozycji pracy na podstawie umowy o pracę, choć nie jest wprost uregulowane jako podstawa do odprawy, powinno być traktowane na równi z sytuacją, gdy funkcjonariusz nie otrzymał propozycji lub ją odrzucił. Uzasadniono to koniecznością zapewnienia równości wobec prawa i faktem utraty specyficznych uprawnień związanych ze służbą.

Czy przekształcenie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę, w związku z reformą KAS, stanowi zwolnienie ze służby uzasadniające prawo do odprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wygaśnięcie stosunku służbowego w tym trybie jest traktowane jako zwolnienie ze służby, uzasadniające prawo do odprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przyjęcie propozycji pracy na podstawie umowy o pracę skutkuje zakończeniem dotychczasowego administracyjnoprawnego stosunku służbowego, co należy traktować jako zwolnienie ze służby, uzasadniające prawo do odprawy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
E.W.

Strony

NazwaTypRola
E.W.osoba_fizycznapowódka
Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej we Wrocławiuorgan_państwowypozwany

Przepisy (8)

Główne

p.w. KAS art. 170 § ust. 1, 3, 4

Ustawa wprowadzająca Krajową Administrację Skarbową

Wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby, co może uzasadniać prawo do odprawy.

p.w. KAS art. 171 § ust. 1

Ustawa wprowadzająca Krajową Administrację Skarbową

Przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę.

u.s.c. art. 163 § ust. 4

Ustawa o Służbie Celnej

Podstawa do przyznania odprawy pieniężnej w związku ze zwolnieniem ze służby.

Pomocnicze

KAS art. 250 § ust. 4

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Dotyczy odprawy dla funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS.

k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zarzutu naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej.

k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt. 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zarzutu naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej.

k.p.c. art. 398 § 4 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.c. art. 398 § 6 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Odrzucenie skargi kasacyjnej w części niedopuszczalnej z uwagi na brak interesu prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wygaśnięcie stosunku służbowego w wyniku przyjęcia propozycji pracy na podstawie umowy o pracę powinno być traktowane jako zwolnienie ze służby uzasadniające prawo do odprawy. • Należy stosować wykładnię prokonstytucyjną i analogię w celu wypełnienia luki prawnej i zapewnienia równości wobec prawa. • Odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę i rekompensaty za utratę 'munduru'.

Odrzucone argumenty

Sądy niższych instancji błędnie uznały, że powódka nie nabyła prawa do odprawy, ponieważ przyjęła propozycję pracy na podstawie umowy o pracę. • Interpretacja przepisów ustawy wprowadzającej KAS przez sądy niższych instancji była zbyt wąska i nie uwzględniała zasad konstytucyjnych.

Godne uwagi sformułowania

pominięcie prawodawcze • wykładnia funkcjonalna i systemowa • prokonstytucyjna wykładnia • zasada równości wobec prawa i równego traktowania • utrata 'munduru' • gratyfikacja za wieloletnią służbę

Skład orzekający

Jarosław Sobutka

przewodniczący-sprawozdawca

Robert Stefanicki

członek

Renata Żywicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku reform administracyjnych, w oparciu o wykładnię prokonstytucyjną i analogię."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy w wyniku reformy KAS; wymaga analogicznego stosowania przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami byłych funkcjonariuszy służb mundurowych po reformach administracyjnych, co ma znaczenie praktyczne i budzi wątpliwości interpretacyjne.

Czy 'utrata munduru' po reformie KAS gwarantuje odprawę? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Dane finansowe

odprawa: 38 051,76 PLN

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst