III PSKP 19/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa do odprawy pieniężnej dla byłej funkcjonariuszki Służby Celnej, E.W., która po reformie KAS przyjęła propozycję pracy na podstawie umowy o pracę, co skutkowało wygaśnięciem jej stosunku służbowego. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, opierając się na interpretacji przepisów ustawy wprowadzającej KAS, zgodnie z którą prawo do odprawy przysługuje jedynie w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego z powodu nieotrzymania propozycji zatrudnienia lub odmowy jej przyjęcia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił zaskarżony wyrok. Wskazał, że zagadnienie to nie jest nowe i odwołał się do swojego wcześniejszego orzecznictwa, w tym uchwały III PZP 7/19 oraz wyroku I PSKP 64/21. Sąd Najwyższy podkreślił, że wygaśnięcie stosunku służbowego w wyniku przyjęcia propozycji pracy na podstawie umowy o pracę, choć nie jest wprost uregulowane jako podstawa do odprawy, powinno być traktowane na równi z sytuacją, gdy funkcjonariusz nie otrzymał propozycji lub ją odrzucił. Uzasadniono to koniecznością zapewnienia równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz faktem, że 'utrata munduru' wiąże się z utratą specyficznych uprawnień. Sąd Najwyższy uznał, że istnieje luka prawna, którą można wypełnić przez analogię i wykładnię prokonstytucyjną, przyznając odprawę na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 170 ust. 3 i 4 ustawy wprowadzającej KAS. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu w celu ustalenia wysokości należnej odprawy i terminu jej wymagalności. Skarga kasacyjna została odrzucona w części dotyczącej rozstrzygnięć korzystnych dla powódki (oddalenie zażalenia pozwanego i nieobciążanie powódki kosztami zastępstwa procesowego).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku reform administracyjnych, w oparciu o wykładnię prokonstytucyjną i analogię.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy w wyniku reformy KAS; wymaga analogicznego stosowania przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy funkcjonariusz Służby Celnej, którego stosunek służbowy wygasł w związku z przyjęciem propozycji pracy na podstawie umowy o pracę w ramach reformy KAS, ma prawo do odprawy pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, na zasadzie analogii i wykładni prokonstytucyjnej, wypełniając lukę prawną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wygaśnięcie stosunku służbowego w wyniku przyjęcia propozycji pracy na podstawie umowy o pracę, choć nie jest wprost uregulowane jako podstawa do odprawy, powinno być traktowane na równi z sytuacją, gdy funkcjonariusz nie otrzymał propozycji lub ją odrzucił. Uzasadniono to koniecznością zapewnienia równości wobec prawa i faktem utraty specyficznych uprawnień związanych ze służbą.
Czy przekształcenie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę, w związku z reformą KAS, stanowi zwolnienie ze służby uzasadniające prawo do odprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wygaśnięcie stosunku służbowego w tym trybie jest traktowane jako zwolnienie ze służby, uzasadniające prawo do odprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przyjęcie propozycji pracy na podstawie umowy o pracę skutkuje zakończeniem dotychczasowego administracyjnoprawnego stosunku służbowego, co należy traktować jako zwolnienie ze służby, uzasadniające prawo do odprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej we Wrocławiu | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
p.w. KAS art. 170 § ust. 1, 3, 4
Ustawa wprowadzająca Krajową Administrację Skarbową
Wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby, co może uzasadniać prawo do odprawy.
p.w. KAS art. 171 § ust. 1
Ustawa wprowadzająca Krajową Administrację Skarbową
Przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę.
u.s.c. art. 163 § ust. 4
Ustawa o Służbie Celnej
Podstawa do przyznania odprawy pieniężnej w związku ze zwolnieniem ze służby.
Pomocnicze
KAS art. 250 § ust. 4
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Dotyczy odprawy dla funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS.
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zarzutu naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zarzutu naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 4 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 6 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie skargi kasacyjnej w części niedopuszczalnej z uwagi na brak interesu prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wygaśnięcie stosunku służbowego w wyniku przyjęcia propozycji pracy na podstawie umowy o pracę powinno być traktowane jako zwolnienie ze służby uzasadniające prawo do odprawy. • Należy stosować wykładnię prokonstytucyjną i analogię w celu wypełnienia luki prawnej i zapewnienia równości wobec prawa. • Odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę i rekompensaty za utratę 'munduru'.
Odrzucone argumenty
Sądy niższych instancji błędnie uznały, że powódka nie nabyła prawa do odprawy, ponieważ przyjęła propozycję pracy na podstawie umowy o pracę. • Interpretacja przepisów ustawy wprowadzającej KAS przez sądy niższych instancji była zbyt wąska i nie uwzględniała zasad konstytucyjnych.
Godne uwagi sformułowania
pominięcie prawodawcze • wykładnia funkcjonalna i systemowa • prokonstytucyjna wykładnia • zasada równości wobec prawa i równego traktowania • utrata 'munduru' • gratyfikacja za wieloletnią służbę
Skład orzekający
Jarosław Sobutka
przewodniczący-sprawozdawca
Robert Stefanicki
członek
Renata Żywicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku reform administracyjnych, w oparciu o wykładnię prokonstytucyjną i analogię."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy w wyniku reformy KAS; wymaga analogicznego stosowania przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami byłych funkcjonariuszy służb mundurowych po reformach administracyjnych, co ma znaczenie praktyczne i budzi wątpliwości interpretacyjne.
“Czy 'utrata munduru' po reformie KAS gwarantuje odprawę? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
odprawa: 38 051,76 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.