III PSK 74/22

SN
III PSK 74/22
POSTANOWIENIE
Dnia 26 września 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie z powództwa Okręgowego Inspektoratu Pracy w O.
‎
przeciwko T. K.
‎
o odszkodowanie,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 26 września 2023 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
‎
z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt V Pa 95/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. nie obciąża skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego strony powodowej.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z 10 marca 2022 r. oddalił apelację pozwanego T. K. od w
yroku Sądu Rejonowego w Opolu z 4 listopada 2021 r., który zasądził od pozwanego na rzecz powoda Okręgowego Inspektoratu Pracy w O. 19.940,70 zł z odsetkami tytułem odszkodowania za niezasadne rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany wskazał na podstawę przedsądu z art. 398
9
§
1 pkt 4 k.p.c. W uzasadnieniu wniosku podano, że „
Przyjęcie do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej uzasadnia naruszenie prawa materialnego jak i postępowania, pozostającym w związku z wynikiem sprawy, którego przejawy podniesiono w zarzutach. W szczególności wymaga rozstrzygnięcia kwestia
pojęcia pracodawcy dla inspektorów pracy realizujących swoje zatrudnienie w okręgowych inspektoratach, ale co do których mianowanie i odwołanie zgodnie z art. 41 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy jest zastrzeżone dla Głównego Inspektora Pracy
. Zdaniem strony wnoszącej niniejszą skargę istnieje ewidentna rozbieżność w poglądach dotyczących, kto nosi przymiot pracodawcy co do osób prowadzących czynności kontrolne tj. inspektorów pracy. Wyjaśnienia wymaga również czy nadal aktualne jest stanowisko zawarte w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1992 r., I PZP 59/92, w której stwierdzono, że Główny Inspektorat Pracy i Okręgowy Inspektorat Pracy są zakładami pracy w rozumieniu art. 3 k.p. zważywszy, że brzmienie przepisu art. 3 k.p. uległo zmianie w wyniku nowelizacji kodeksu pracy z 2 czerwca 1996, Dz.U. 1996 Nr 24, poz. 110. Termin zakład pracy zastąpiono terminem pracodawca. Rozstrzygnięcia wymaga również, czy złożenie oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę, którego adresatem jest Główny Inspektor Pracy, uprawnia do występowania w sprawie po stronie pracodawcy Okręgowy Inspektorat Pracy
,
który nie był adresatem oświadczania, ani nie został wezwany do udziału w sprawie w trybie art. 196 § 1 k.p.c. Sądy obu instancji nie odniosły się mając na uwadze stan faktyczny sprawy do kwestii kryteriów oceny działania PIP jako pracodawcy w kontekście art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy obligującego ten organ do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. Biorąc pod uwagę niniejsze rozważania, należy uznać, iż przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest uzasadnione”.
P
owód wniósł o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony.
Zasadniczy mankament wynika z błędnego założenia zawartego we wniosku, że na etapie przedsądu ocenie podlegają zarzuty podstaw kasacyjnych (art. 398
3
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c., „
Przyjęcie do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej uzasadnia naruszenie prawa materialnego jak i postępowania, pozostającym w związku z wynikiem sprawy, którego przejawy podniesiono w zarzutach
”). Rzecz w tym, iż podstawy kasacyjne stanowią odrębną część skargi kasacyjnej i podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania. Oznacza to, że nie zastępują ani nie uzupełniają podstawy przedsądu (art. 398
9
§ 1 k.p.c.). Odnosi się to również do szczególnej podstawy przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c., która jako jedyna podstawa przedsądu ma na uwadze indywidualny interes strony w przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżący we wniosku powinien zatem samodzielnie (odrębnie od zarzutów podstaw kasacyjnych – art. 398
3
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.) wskazać i wykazać naruszenie prawa, które bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest oczywiście wadliwe. Brak jest tego we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wynika to z tej przyczyny, że argumentacja wniosku ogranicza się tylko do ogólnej kwestii „
pojęcia pracodawcy dla inspektorów pracy realizujących swoje zatrudnienie w okręgowych inspektoratach, ale co do których mianowanie i odwołanie zgodnie z art. 41 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy jest zastrzeżone dla Głównego Inspektora Pracy”. Tymczasem w tej sprawie odpowiedź na pytanie kto był pracodawcą pozwanego jest konkretna a nie ogólna,
zwłaszcza wobec zgodnych w tym zakresie wyroków Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego. Chodzi o to, że skargę kasacyjną wnosi się od prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji (art. 398
1
§ 1 k.p.c.), dlatego skarżący odwołując się we wniosku do podstawy przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. powinien w sposób oczywisty podważyć materialne rozstrzygnięcie Sądu pracy, przyjmujące, że pracodawcą powoda był Okręgowy Inspektorat pracy w O. a nie Główny Inspektorat Pracy w Warszawie. Wniosek poprzestaje jednak na kwestii ogólnej, czyli tylko na potrzebie odpowiedzi na pytanie kto jest pracodawcą inspektora pracy, w sytuacji, gdy kwestia ta została przesądzona w orzeczeniu Sądu. Innymi słowy brak jest we wniosku zarzutów adekwatnych dla podstawy przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. Natomiast kwestia ogólna, czyli dotycząca wykładni, nie składa się na podstawę przesądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c., gdyż przedmiotem zainteresowania tej podstawy przesądu jest zastosowanie prawa w danej (konkretnej) sprawie, a nie ogólne rozważania dotyczące wykładni prawa. Trafnie zwrócono na to uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazując, że zgłoszony problem wykładni nie istnieje, gdyż w systemie prawa pracy pracodawcą nie zawsze jest ten podmiot lub osoba, która mianuje pracownika, co odnosi się również do inspektorów pracy, których pracodawcą jest Okręgowy Inspektorat Pracy (art. 41 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy). W ramach podstawy przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. zasadniczo nie rozwiązuje się zgłoszonych problemów wykładni (bo to jest domena podstawy przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 2 k.p.c., do której wniosek nie odwołuje się, natomiast w przypadku podstawy przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. zasadność skargi kasacyjnej ma być oczywista, zatem już na pierwsze spojrzenie nie budzi wątpliwości), czyli ponownej wykładni uchwały SN z 24 listopada 1992 r., I PZP 59/92. Zastąpienie „zakładu pracy” pojęciem „pracodawcy” w art. 3 k.p., nie dezaktualizuje wykładni przyjętej w tej uchwale. Inne było podłoże uzasadnienia tego pytania (kwestia uprawnień zakładowych organizacji związków zawodowych), a nie kwestia podmiotowa dotycząca pracodawcy w tej sprawie. W obecnej ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy z 2007 r. istnieje wyraźne wyodrębnienie jednostek organizacyjnych.
Jednostkami organizacyjnymi Państwowej Inspekcji Pracy są: Główny Inspektorat Pracy, okręgowe inspektoraty pracy oraz Ośrodek Szkolenia Państwowej Inspekcji Pracy […] we W., zwany dalej "Ośrodkiem" (art. 3 ust. 1). Obecna treść jest podobna do poprzedniej, ujętej w art. 3 ust. 1 ustawy z 1981 r. (Państwową Inspekcję Pracy tworzy: Główny Inspektorat Pracy i okręgowe inspektoraty pracy oraz działający w ramach terytorialnej właściwości okręgowych inspektoratów pracy - inspektorzy pracy).
Jednostki te są pracodawcami w rozumieniu przepisów prawa pracy. W sprawie wiąże rozstrzygnięcie, że pozwany był pracownikiem Państwowej Inspekcji Pracy w Okręgowym Inspektoracie Pracy w O.
(art. 38 ustawy o PIP w zw. z art. 3 k.p.). To, że pozwany był mianowany przez Głównego Inspektora Pracy nie uzasadnia twierdzenia, że pracodawcą pozwanego był Główny Inspektorat Pracy, gdyż jednostką organizacyjną która zatrudniała pracowników był Okręgowy Inspektorat Pracy w O. (art. 3 ustawy o PIP w zw. z art. 3 k.p.).
Traci również na znaczeniu odwołanie się we wniosku do art. 196 § 1 k.p.c., gdyż od początku powodem w sprawie był Okręgowy Inspektora Pracy, stąd przepis ten nie miał zastosowania.
Zbyt ogólna jest też ostatnia część uzasadnienia wniosku, zarzucjąca, iż „
Sądy obu instancji nie odniosły się mając na uwadze stan faktyczny sprawy do kwestii kryteriów oceny działania PIP jako pracodawcy w kontekście art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy obligującego ten organ do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej”, albowiem Sąd Najwyższy na etapie przedsądu nie rozpoznaje sprawy jako kolejna (trzecia) powszechna instancja, lecz tylko ocenia zasadność podstawy przedsądu. W tym przypadku – jak wskazano – zarzuty podstaw kasacyjnych nie podlegają rozpoznaniu na etapie przedsądu, natomiast w samej podstawie przedsądu brak jest zarzutów i argumentów, które uzasadniałyby samodzielną ocenę i stwierdzenie, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że skarżący nie przedstawił zasadnej podstawy przedsądu w rozumieniu art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c., dlatego odmówiono przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. zważając na wynik sprawy i dotychczasowe obciążenie skarżącego kosztami w sprawie.
[SOP]
[ał]