III PSK 66/21

SN
Sygn. akt III PSK 66/21
POSTANOWIENIE
Dnia 27 kwietnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Romualda Spyt
w sprawie z powództwa M. O.
‎
przeciwko S. […] S.A. w W.
‎
o zadośćuczynienie,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 27 kwietnia 2021 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w P.
‎
z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt III Pa […],
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt IV P
[…]
, Sąd Rejonowy w J., po rozpoznaniu sprawy z powództwa M. O. przeciwko S.
[…]
Sp. z o.o. w W. o zadośćuczynienie, zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 40.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie.
Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z dnia 20 grudnia 2019 r., oddalił apelację obu stron od powyższego wyroku.
Strona pozwana wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania:
- art. 378 § 1 k.p.c. „w związku z art. 391 § 1 k.p.c.”, przez nierozpoznanie merytoryczne sprawy, niewzięcie pod uwagę i nierozważenie wszystkich z podniesionych w apelacji zarzutów, przez pominięcie tych zarzutów i nieuzasadnienie odmowy ich
uwzględnienia, pominięcie w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (braku ustalenia faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej),
- art. 386 § 1 k.p.c., przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie apelacji pozwanej w sytuacji, gdy była ona oczywiście uzasadniona;
-
art. 385 k.p.c., przez jego błędne zastosowanie i niesłuszne oddalenie apelacji pozwanej w sytuacji, gdy była ona oczywiście uzasadniona;
2. naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 435 k.c.,
przez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że pozwana jest przedsiębiorstwem wprowadzanym w ruch za pomocą sił przyrody i ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka.
W ocenie skarżącej, skarga kasacyjna zasługuje na przyjęcie do rozpoznania, albowiem w sprawie występuje poważne zagadnienie prawne oraz istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a także skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Według skarżącej, „Istotnym zagadnieniem prawnym wymagającym zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy jest potrzeba dokonania wykładni przepisów prawnych określających
odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, które budzą poważne wątpliwości. Szczególny rodzaj odpowiedzialności na zasadzie ryzyka dotyczy jedynie takiego przedsiębiorstwa lub zakładu, które jest
„wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody”,
zatem w przedmiotowej sprawie istotne
jest ustalenie czy dane przedsiębiorstwo jest wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody. Zarówno Sąd Rejonowy w J. jak i Sąd Okręgowy w P. przyjęły, że Pozwana Spółka spełnia przesłanki określone w art. 435 k.c. Zgodnie z doktryną przyjmuje się, że do oceny trzeba brać pod uwagę trzy elementy: stopień zagrożenia ze strony stosowanych urządzeń, stopień komplikacji przy przetwarzaniu energii elementarnej na pracę oraz ogólny poziom techniki - takiej analizy w orzeczeniu Sądu Okręgowego w P. zabrakło. Do zastosowania art. 435 k.c. nie wystarcza aby przedsiębiorstwo lub zakład bezpośrednio wykorzystywał elementarne siły przyrody (energię elektryczną, parę, paliwa, gaz itp.) lecz chodzi o procesy polegające na przetwarzaniu energii elementarnej na pracę lub inne postacie energii, co wymaga użycia maszyn i innych urządzeń przetwarzających. Zastosowana jako źródło energii siła przyrody ma stanowić siłę napędową przedsiębiorstwa lub zakładu jako całości. Taka sytuacja w sytuacji Pozwanej Spółki nie ma miejsca, a używanie przez nią urządzeń korzystających z energii elektrycznej nie daje podstawy do stosowania odpowiedzialności na zasadzie ryzyka.”
Dalej skarżący wywiódł, że:
„Jak wynika z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej oraz z ich uzasadnienia, niniejsza skarga jest oczywiście uzasadniona.
Jak się wydaje - wystarczy w tym miejscu powołać się na stanowisko Sądu Okręgowego, że
Sąd Rejonowy nie naruszył normy z art. 435 kc albowiem przedmiot działalności pozwanej prowadzonej przez nią na własny rachunek - m.in. produkcja konstrukcji metalowych i ich części, jak również sposób wykonywania działalności gospodarczej, wskazują iż w przedmiotowej sprawie ocena odpowiedzialności pozwanej za szkodę odbywać się powinna w granicach tego przepisu,
(s. 15 uzasadnienia wyroku), co determinowało rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego i jego błędną wykładnię. W związku z powyższym istnieje konieczność eliminacji zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego, gdyż jest ono w sposób oczywisty nietrafne i wadliwe. Utrzymanie tak rażąco wadliwego wyroku godzi w dobro wymiaru sprawiedliwości i narusza interes publiczny. sprawiedliwości i narusza interes publiczny.
Reasumując, istnieje realna potrzeba zajęcia się przez Sąd Najwyższy wymienioną kwestią ze względu na znaczenie rozstrzygnięcia dla ochrony interesów Pozwanej, jak również ze względu na interes publiczny związany z funkcjami skargi kasacyjnej, w tym z uwagi na istotną dla wymiaru sprawiedliwości konieczność eliminacji orzeczenia oczywiście nietrafnego i wadliwego.
Podkreślenia wymaga także fakt, że już sama oczywistość skargi jest wystarczającą podstawą do przyjęcia skargi do rozpoznania.”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 398
9
§ 1 k.p.c., tj. wówczas, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne bądź istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, czy też zachodzi nieważność postępowania lub gdy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W konsekwencji tego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 398
4
k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 398
4
§ 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia: Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291, z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 404134 i z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392).
Skarżąca powołuje się na występowanie w niniejszej sprawie istotnego zagadnienia prawnego na tle art. 435 k.c. i jednocześnie twierdzi, że Sąd drugiej instancji naruszył ten przepis w sposób kwalifikowany.
Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c., należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego
prima facie
naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 398
4
k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).
Z kolei istotne zagadnienie prawne, na którego występowanie w sprawie skarżący się powołuje, jest to zagadnienie, które wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym" oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz. 158 oraz z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 7-8, poz. 51; wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51).
W związku z powyższym tak ujęte w skardze kasacyjnej przesłanki przedsądu wzajemnie się wykluczają. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że nie można twierdzić, iż skarga jest oczywiście uzasadniona (co ma miejsce wówczas, gdy stwierdzone naruszenia prawa są widoczne na pierwszy rzut oka, bez pogłębionej analizy prawnej) i że jednocześnie w sprawie występują poważne zagadnienia prawne, które wymagają zaangażowania Sądu Najwyższego w dokonanie pogłębionej interpretacji niejasnych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r.,
I UK 414/12
, LEX nr 1675171). To, co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi, nie może być jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z
art. 398
9
§ 1 pkt 1
i
2
k.p.c., gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r.,
I UK 118/12
, LEX nr 1675225). Zatem nie do pogodzenia z oczywistą zasadnością skargi jest formułowanie w niej zagadnień prawnych, wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, a także wskazywanie na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2011 r.,
II UK 24/11
, LEX nr 1365662).
Należy też podkreślić, iż nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (
art. 398
9
§ 1 pkt 2
k.p.c.), analogicznie jak nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (
art. 398
9
§ 1 pkt 1
k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego:
z dnia 3 marca 2020 r., II PK 36/19, LEX nr 3034647; z dnia 12 maja 2020 r., I UK 128/19, LEX nr 3026475;
z dnia 12 marca 2010 r.,
II UK 400/09
, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r.,
I UK 328/11
, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r.,
II PK 294/11
, LEX nr 1214578; z dnia 10 kwietnia 2018 r.,
I CSK 733/17
, LEX nr 2495968; z dnia 10 kwietnia 2018 r.,
II PK 143/17
, LEX nr 2525398; z dnia 19 kwietnia 2018 r.,
I CSK 709/17
, LEX nr 2486162; z dnia 23 maja 2018 r.,
I CSK 33/18
, LEX nr 2508114; z dnia 16 stycznia 2003 r.,
I PK 230/02
, OSNP - wkładka z 2003 nr 13, poz. 5).
Zgodnie z
art. 435 § 1
k.c. prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie analizowano odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez ruch przedsiębiorstwa, w szczególności rozważano kryteria, według których można oceniać, czy przedsiębiorstwo jest wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody.
Do zastosowania
art. 435 § 1
k.c. nie wystarcza, aby przedsiębiorstwo bezpośrednio wykorzystywało elementarne siły przyrody (energię elektryczną, gaz, parę, paliwa płynne itp.), ponieważ współcześnie trudno znaleźć zakład pracy, w którym nie są wykorzystywane energia elektryczna, paliwa płynne lub energia cieplna, mające swoje źródło w siłach przyrody. Chodzi o procesy polegające na przetwarzaniu energii elementarnej na pracę lub inne postacie energii, co wymaga użycia maszyn i innych urządzeń przetwarzających. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lipca 1977 r.,
IV CR 216/77
(OSNCP 1978 nr 4, poz. 73), przy ustalaniu zakresu stosowania
art. 435 § 1
k.c. należy brać pod uwagę trzy elementy: (-) stopień zagrożenia ze strony stosowanych urządzeń, (-) stopień komplikacji przy przetwarzaniu energii elementarnej na pracę oraz (-) ogólny poziom techniki. Zastosowana jako źródło energii siła przyrody powinna stanowić siłę napędową przedsiębiorstwa jako całości. Nie wystarczy więc posługiwanie się siłami przyrody tylko do działań wspomagających. Inaczej rzecz ujmując, samo użycie w przedsiębiorstwie poszczególnych maszyn zaopatrzonych w silniki (np. elektryczne, spalinowe) lub urządzeń, w których wykorzystywane są siły przyrody (np. promieniowanie jonizujące, sprężone powietrze lub inne gazy) nie daje jeszcze podstawy do zastosowania
art. 435 § 1
k.c.
Ocenę, czy podmiot prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadzie ryzyka na podstawie
art. 435 § 1
k.c., należy oderwać od okoliczności konkretnego zdarzenia wywołującego szkodę i odnieść do zakresu zadań przedsiębiorstwa jako całości. W
art. 435 § 1
k.c. nie chodzi o przedsiębiorstwo, które jedynie wykorzystuje do realizacji części zadań urządzenia wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody, lecz o takie przedsiębiorstwo, które jako całość wprawiane jest w ruch za pomocą sił przyrody (por. G. Bieniek (w:) Kodeks cywilny. Komentarz. Księga trzecia. Zobowiązania, (red.) J. Gudowskiego, 2013, tezy do art. 435). Według orzecznictwa Sądu Najwyższego przyjęcie, że przedsiębiorstwo jest wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody, wymaga uwzględnienia znaczenia określonych technologii w działalności przedsiębiorstwa oraz oceny, czy możliwe byłoby osiągnięcie zakładanych celów produkcyjnych przedsiębiorstwa bez użycia sił przyrody (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2005 r.,
I UK 97/05
, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 336). Użyta siła przyrody powinna stanowić siłę napędową przedsiębiorstwa jako całości, tak aby jego istnienie i praca były uzależnione od wykorzystania sił przyrody, bez użycia których nie osiągnęłoby celu, do jakiego zostało utworzone (por. wyrok Sądu Najwyższego z 1 grudnia 1962 r.,
I CR 460/62
, OSPiKA 1964 nr 4, poz. 88 z glosą A. Szpunara). Tam, gdzie nie chodzi o uruchomienie dużych mocy elementarnych, nie można mówić o szczególnym niebezpieczeństwie, które leżało u podstaw wprowadzenia odpowiedzialności na zasadzie ryzyka (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 1987 r.,
II CR 222/87
, OSNCP 1989 nr 1, poz. 17, z glosami J. Skoczylasa, OSPiKA 1988 nr 7-8, poz. 174 i W.J. Katnera, OSPiKA 1989 nr 7- 12, poz. 145). Dlatego
art. 435 § 1
k.c. dotyczy tylko tych przedsiębiorstw, których istnienie i praca w danym czasie i miejscu są uzależnione od wykorzystania sił przyrody i które bez użycia tychże sił nie osiągnęłyby celu, dla jakiego zostały utworzone (wyrok Sądu Najwyższego z 18 września 2002 r.,
III CKN 1334/00
, LEX nr 1211132).
Za przedsiębiorstwa wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody uznano w orzecznictwie Sądu Najwyższego: kopalnię (wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 1962 r.,
III CR 941/61
, OSNCP 1963 nr 10, poz. 226, z glosą A. Agopszowicza, OSPiKA 1964 nr 4, poz. 86), zakład gazownictwa (wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 1961 r.,
III CR 962/60
, OSPiKA 1962 nr 4, poz. 111, z omówieniem J. Pietrzykowskiego, NP 1963 nr 7-8,
s.
870), państwowy ośrodek maszynowy (wyrok Sądu Najwyższego z 18 grudnia 1961 r.,
IV CR 328/61
, LEX nr 1633502, z glosą A. Szpunara, NP 1962 nr 11, s. 1521 oraz z omówieniem J. Pietrzykowskiego, NP 1963, nr 7-8, s. 867), nowoczesne przedsiębiorstwo budowlane (wyrok Sądu Najwyższego z 1 grudnia 1962 r.,
I CR 460/62
, OSPiKA 1964 nr 4, poz. 88, z glosą A. Szpunara), przedsiębiorstwo transportowe posługujące się mechanicznymi środkami komunikacji (wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 1985 r.,
II CR 399/85
, LEX nr 8737), przedsiębiorstwo posługujące się statkami powietrznymi przy zabiegach agrotechnicznych (por. wyroki Sądu Najwyższego z 11 stycznia 1990 r.,
I CR 1377/89
, OSNCP 1991, nr 2-3, poz. 32, z glosą M. Nesterowicza, OSP 1991 nr 1, poz. 3 oraz z 4 września 2009 r.,
III CSK 14/09
, Palestra 2009 nr 11-12 s. 275, z glosą A. Konnert, LEX nr 532370), w pewnych sytuacjach nowoczesne gospodarstwo rolne (wyrok Sądu Najwyższego z 15 lutego 2008 r.,
I CSK 376/07
, OSNC-ZD 2008 nr D, poz. 117).
Szkoda musi być wyrządzona przez „ruch przedsiębiorstwa”. Przeważa zapatrywanie traktujące pojęcie „ruchu przedsiębiorstwa” szeroko. W rezultacie wyrządzenie szkody przez „ruch przedsiębiorstwa” ma miejsce zarówno wtedy, gdy szkoda jest bezpośrednim skutkiem użycia sił przyrody i pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z niebezpieczeństwem wynikającym z zastosowania tych sił, jak i wtedy, gdy pozostaje w związku z samym tylko ruchem przedsiębiorstwa jako całości. Ruch przedsiębiorstwa, w ujęciu
art. 435 § 1
k.c., to każda działalność tego przedsiębiorstwa, a nie tylko taka, która jest bezpośrednio związana z działaniem sił przyrody i która stanowi następstwo ich działania. W postanowieniu z 11 maja 2010 r. (OSNP 2011 nr 21-22, poz. 275), Sąd Najwyższy przyjął, że w pojęciu „ruch przedsiębiorstwa” mieszczą się także typowe dla każdego pracodawcy czynności organizacyjno-zarządzające. Ruch przedsiębiorstwa w ujęciu
art. 435 § 1
k.c. to każda działalność tego przedsiębiorstwa, a nie tylko taka, która jest bezpośrednio związana z działaniem sił przyrody i która stanowi następstwa ich działania. Wyrządzenie szkody przez „ruch przedsiębiorstwa” ma miejsce zarówno wtedy, gdy szkoda jest bezpośrednim skutkiem użycia sił przyrody i pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z niebezpieczeństwem wynikającym z zastosowania tych sił, jak i wtedy, gdy pozostaje w związku z samym tylko ruchem przedsiębiorstwa jako całości (wyrok Sądu Najwyższego z 5 stycznia 2001 r.,
V CKN 190/00
, LEX nr 52421).
W świetle przedstawionych poglądów nie można uznać, że przedstawione rzez skarżącą zagadnienie nie zostało rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak również nie budzi wątpliwości zakwalifikowanie strony pozwanej jako
zakładu wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody (art. 435 § 1 k.c.). Ustalono bowiem, że z
akład zajmuje się głównie produkcją dużych konstrukcji metalowych. Do wykonywania tej działalności korzysta z takich maszyn jak sprężarki, taśmy, suwnice, przecinarki, frezarki, wiertarki. Urządzenia te wprawiane są w ruch za pomocą sił przyrody, a ich wykorzystywanie stanowi istotny (zasadniczy) element prowadzenia działalności przez pozwaną. Z charakteru prowadzonej działalności wynika jednoznacznie, że nie może być prowadzona bez wykorzystania odpowiednio przetworzonych sił przyrody, tj. elektryczności i paliw płynnych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 398
9
k.p.c. jak w sentencji.