III PSK 64/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa byłych funkcjonariuszy Służby Celnej do odprawy pieniężnej po zwolnieniu ze służby w związku z reformą KAS i przejściem na zatrudnienie cywilne. Sąd Rejonowy zasądził odprawy, a Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy, uznając argumentację o prawie do odprawy jako rekompensaty za utratę statusu funkcjonariusza i związanych z nim przywilejów. Sąd Okręgowy odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z 2020 r. (III PZP 7/19) oraz wyroku z 2022 r. (I PSKP 64/21), które potwierdzały możliwość analogicznego stosowania przepisów o odprawach. Sąd Okręgowy odrzucił zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego, w tym zarzut przedawnienia oraz kwestię naliczania odsetek. Skarb Państwa wniósł skargę kasacyjną, argumentując potrzebą wykładni przepisów i występowaniem istotnego zagadnienia prawnego. Sąd Najwyższy odmówił jednak przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na utrwalone orzecznictwo, w tym uchwałę Sądu Najwyższego z 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23), która przesądziła o prawie funkcjonariuszy „ucywilnionych” do odprawy pieniężnej. Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek do przyjęcia skargi do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do odprawy pieniężnej dla funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby podjęli zatrudnienie cywilne w tej samej instytucji, oraz kwestie związane z przedawnieniem roszczeń i naliczaniem odsetek.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Celnej w związku z reformą KAS. Orzeczenie Sądu Najwyższego odmawiające przyjęcia skargi kasacyjnej potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą.
Zagadnienia prawne (3)
Czy funkcjonariuszowi Służby Celnej, który po zwolnieniu ze służby przyjął propozycję zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej, przysługuje odprawa pieniężna z tytułu zwolnienia ze służby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, funkcjonariuszowi takiemu przysługuje prawo do odprawy pieniężnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na wcześniejszym orzecznictwie, uznał, że odprawa pieniężna ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę i stanowi rekompensatę za utratę statusu funkcjonariusza oraz związanych z nim przywilejów, niezależnie od późniejszego podjęcia zatrudnienia cywilnego. Prawo do odprawy wynika z analogii do przepisów o likwidacji jednostki lub reorganizacji.
Czy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej złożony przez powoda K. G. przerwał bieg terminu przedawnienia roszczenia o odprawę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przerwał bieg terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej skierowany do strony pozwanej był czynnością podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia, co zgodnie z art. 252 ust. 3 pkt 1 KAS przerywa bieg przedawnienia. Ponadto, uwzględnienie zarzutu przedawnienia w tej sytuacji uznał za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej, biorąc pod uwagę czas oczekiwania na rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego.
Od kiedy należy naliczać ustawowe odsetki za opóźnienie w zapłacie odprawy pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należy naliczać od dnia następującego po ostatnim dniu służby, tj. od 1 czerwca 2017 r.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że odprawa powinna być wypłacona w dniu ziszczenia się wszystkich przesłanek warunkujących jej przyznanie, czyli w ostatnim dniu służby powodów (31 maja 2017 r.). Analogicznie do odprawy emerytalnej, roszczenie o zapłatę odprawy jest wymagalne od dnia rozwiązania stosunku służbowego. Przepisy ustawy wprowadzającej KAS odsyłają w zakresie ustalenia wysokości odprawy do przepisów ustawy o Służbie Celnej, które normują zarówno odprawę emerytalną, jak i odprawę dla funkcjonariusza zwolnionego ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej, co uzasadnia podobieństwo w dacie wymagalności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| K. G. | osoba_fizyczna | powód |
| M. L. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej we Wrocławiu | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.S.C. art. 163 § ust. 4
Ustawa o Służbie Celnej
Przepis przewidywał prawo do odprawy dla funkcjonariusza zwolnionego ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej.
PwKAS art. 170 § ust. 3 i 4
Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Przepisy te, stosowane odpowiednio, regulowały świadczenia należne funkcjonariuszom w związku z likwidacją urzędu lub zniesieniem jednostki organizacyjnej, w tym prawo do odprawy.
Pomocnicze
KAS art. 252 § ust. 3 pkt 1
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Reguluje przerwanie biegu przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych.
k.c. art. 481 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy miejsca spełnienia świadczenia.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do odprawy pieniężnej jako rekompensata za utratę statusu funkcjonariusza i związanych z nim przywilejów, nawet po przyjęciu zatrudnienia cywilnego. • Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej jako czynność przerywająca bieg przedawnienia. • Naliczanie odsetek od dnia następującego po ostatnim dniu służby jako dzień wymagalności roszczenia.
Odrzucone argumenty
Odprawa pieniężna powinna być wypłacona tylko osobom, które utraciły definitywnie zatrudnienie i możliwość zarobkowania. • Zarzut przedawnienia roszczenia powoda K. G. • Niewłaściwe naliczanie odsetek od 1 czerwca 2017 r.
Godne uwagi sformułowania
Odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę w Rzeczypospolitej Polskiej. • Konieczne jest zrekompensowanie mu dotychczasowych szczególnych warunków służby związanych z pracą w formacji mundurowej. • Prawo do odprawy ma w tym przypadku stanowić dla powodów rodzaj rekompensaty za utratę munduru i związanych z tym przywilejów. • Odprawa ta przysługuje z tytułu zwolnienia ze służby, a jej wysokość uzależniona jest przede wszystkim od długości okresu służby (wysługi). • Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia.
Skład orzekający
Krzysztof Rączka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odprawy pieniężnej dla funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby podjęli zatrudnienie cywilne w tej samej instytucji, oraz kwestie związane z przedawnieniem roszczeń i naliczaniem odsetek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Celnej w związku z reformą KAS. Orzeczenie Sądu Najwyższego odmawiające przyjęcia skargi kasacyjnej potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami byłych funkcjonariuszy służb mundurowych po zmianach organizacyjnych i przejściu na zatrudnienie cywilne, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Czy po latach służby w mundurze należy Ci się odprawa, nawet jeśli zostajesz w tej samej instytucji, ale już jako cywil?”
Dane finansowe
odprawa pieniężna: 36 611,1 PLN
odprawa pieniężna: 33 286,86 PLN
odprawa pieniężna: 35 537 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1350 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1350 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1350 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.