III PO 8/04

Sąd Najwyższy2006-02-08
SNAdministracyjneustrój sądów administracyjnychWysokanajwyższy
sądownictwo administracyjneNSAWSAprzeniesienie sędziegoKonstytucja RPnieusuwalność sędziegoniezawisłość sędziowskareforma sądownictwaKolegium NSASąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego NSA od decyzji o przeniesieniu do WSA, uznając zgodność przepisów z Konstytucją i prawidłowość procedury.

Sędzia A. W. odwołała się od decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym zasady równości i nieusuwalności sędziego. Sąd Najwyższy, opierając się na wcześniejszym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uznał art. 94 ustawy wprowadzającej reformę sądownictwa administracyjnego za zgodny z Konstytucją. Stwierdził również, że procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA została dochowana, a kryterium przeniesienia (zachowanie dotychczasowego miejsca orzekania) było uzasadnione i niedyskryminujące, zapewniając ciągłość orzekania. W konsekwencji, odwołanie zostało oddalone.

Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) A. W. wniosła odwołanie od decyzji Prezesa NSA z dnia 1 marca 2004 r. o przeniesieniu jej na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w [...] z dniem 15 marca 2004 r. Podstawą decyzji był art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, w tym art. 2 (zasada państwa prawnego), art. 32 (zasada równości wobec prawa), art. 178 ust. 1 (niezawisłość sędziowska) oraz art. 180 ust. 1 i 2 (nieusuwalność sędziego). Wskazywała na brak zasięgnięcia opinii Kolegium NSA, naruszenie zasady równości poprzez zróżnicowane traktowanie sędziów NSA oraz utratę niektórych uprawnień, jak prawo do przejścia w stan spoczynku po 9 latach służby w NSA czy prawo do udziału w Zgromadzeniach Ogólnych Sędziów NSA. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę, odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2005 r. (P 20/04), który uznał art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej za zgodny z Konstytucją. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska Trybunału Konstytucyjnego i w pełni podziela jego motywy. Analizując kwestię procedury, Sąd Najwyższy stwierdził, że wymóg zasięgnięcia opinii Kolegium NSA został dochowany. Wypracowane przez Kolegium i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA zasady przenoszenia sędziów, w tym kryterium zachowania dotychczasowego miejsca orzekania, zostały zaakceptowane przez środowisko sędziowskie i miały na celu zapewnienie ciągłości orzekania w nowym systemie sądownictwa administracyjnego. Sąd uznał, że indywidualna ocena pracy sędziego mogłaby naruszyć zasadę niezawisłości. Zarzuty dotyczące utraty uprawnień do przejścia w stan spoczynku lub udziału w zgromadzeniach nie podlegały weryfikacji w ramach postępowania odwoławczego od decyzji o przeniesieniu. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy oddalił odwołanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, art. 94 § 1 ustawy jest zgodny z Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał zgodność przepisu z Konstytucją. Podkreślono, że zmiana ustroju sądów uzasadnia przeniesienie sędziego na podstawie art. 180 ust. 5 Konstytucji, a zachowanie wynagrodzenia i tytułu sędziego NSA łagodzi skutki przeniesienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

Strony

NazwaTypRola
A. W.osoba_fizycznasędzia NSA (skarżąca)
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnegoorgan_państwowyorgan wydający decyzję

Przepisy (10)

Główne

Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 94 § § 1

Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pozwala Prezesowi NSA na przeniesienie sędziego NSA do WSA w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie ustawy, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia i tytułu sędziego NSA.

Pomocnicze

Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawnego.

Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada niezawisłości sędziowskiej.

Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada nieusuwalności sędziego.

Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada nieusuwalności sędziego.

Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Możliwość przeniesienia sędziego w razie zmiany ustroju sądów lub granic okręgów sądowych.

Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm. art. 49

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Zakres postępowania odwoławczego.

Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm. art. 8 § § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Zakres postępowania odwoławczego.

Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. art. 75 § § 4

Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych

Stosowanie przepisów w sprawach nieuregulowanych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zgodność art. 94 ustawy wprowadzającej z Konstytucją RP (potwierdzona wyrokiem TK). Dochowanie procedury zasięgnięcia opinii Kolegium NSA. Uzasadnienie i niedyskryminujący charakter kryterium przeniesienia (zachowanie miejsca orzekania). Zapewnienie ciągłości orzekania w nowym systemie sądownictwa administracyjnego. Ograniczony zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu odwoławczym od decyzji o przeniesieniu.

Odrzucone argumenty

Niezgodność art. 94 ustawy wprowadzającej z Konstytucją RP (art. 2, 32, 178 ust. 1, 180 ust. 1 i 2). Brak zasięgnięcia opinii Kolegium NSA. Naruszenie zasady równości wobec prawa. Utrata uprawnień do przejścia w stan spoczynku i udziału w zgromadzeniach sędziów NSA.

Godne uwagi sformułowania

„Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska Trybunału.” „wymóg zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego został dochowany.” „zachowanie dotychczasowego miejsca orzekania. Należy je uznać za usprawiedliwione i niedyskryminujące.” „zapewniło racjonalną i bezwzględnie konieczną w państwie prawnym ciągłość orzekania w nowym systemie sądownictwa administracyjnego.” „Zarzut pozbawienia odwołującej się „uprawnienia do przejścia w stan spoczynku [...] czy też prawa do udziału w Zgromadzeniach Ogólnych Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego” nie poddaje się weryfikacji w postępowaniu z odwołania od decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu”.

Skład orzekający

Andrzej Wasilewski

przewodniczący

Jerzy Kwaśniewski

członek

Barbara Wagner

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów wprowadzających reformę sądownictwa administracyjnego, zgodność tych przepisów z Konstytucją, procedura przenoszenia sędziów w związku ze zmianą ustroju sądów, zakres kognicji Sądu Najwyższego w sprawach o przeniesienie sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji reformy sądownictwa administracyjnego z początku XXI wieku. Orzeczenie opiera się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co wzmacnia jego wagę, ale jednocześnie ogranicza pole do nowej interpretacji SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy reformy sądownictwa i praw sędziowskich, co jest istotne dla prawników. Pokazuje konflikt między potrzebą zmian systemowych a ochroną praw jednostki, a także rolę SN w interpretacji przepisów wprowadzających.

Czy sędzia NSA może być przeniesiony do WSA wbrew swojej woli? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III PO 8/04 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 8 lutego 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Andrzej Wasilewski (przewodniczący) 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
SSN Barbara Wagner (sprawozdawca) 
 
Protokolant Edyta Jastrzębska 
 
w sprawie z odwołania sędziego  A. W. 
od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 
 w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu 
administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 8 lutego 2006 r., 
 
 
oddala odwołanie. 
 
                                             
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Decyzją z dnia 1 marca 2004 r.,   podjętą na podstawie art. 94 § 1 ustawy z 
dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju 

 
 
2 
sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami 
administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – powoływanej dalej także 
jako „ustawa”, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego przeniósł sędziego 
Naczelnego Sądu Administracyjnego A. W. na stanowisko sędziego wojewódzkiego 
sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dniem 
15 marca 2004 r. 
 
A. W. wniosła od tej decyzji odwołanie, zarzucając naruszenie art. 94 § 1 
ustawy 
Przepisy 
wprowadzające 
ustawę 
– 
Prawo 
o 
ustroju 
sądów 
administracyjnych 
i 
ustawę 
– 
Prawo 
o 
postępowaniu 
przed 
sądami 
administracyjnymi oraz art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 ust. 1 i ust. 2 
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 
483 ze zm.). 
 
W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że decyzja Prezesa 
Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie przeniesienia sędziego 
Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu 
administracyjnego do wojewódzkiego sądu administracyjnego mogła zostać podjęta 
wyłącznie po zasięgnięciu opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego. 
Według niej, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, ani aby taka opinia 
była wydana, ani jaka jest jej treść, ani nawet, czy Prezes zwracał się do Kolegium 
o opinię. Wskazała, że art. 94 ustawy nakazuje oceniać zasadność przeniesienia w 
odniesieniu do każdego indywidualnego przypadku. Powołany przepis nie dotyczy 
bowiem wszystkich sędziów. Zakłada, że tylko część z nich zostanie delegowana 
na okres nie dłuższy niż dwa lata do pełnienia obowiązków w wojewódzkim sądzie 
administracyjnym, zaś pozostali sędziowie będą kontynuować zatrudnienie w 
Naczelnym 
Sądzie 
Administracyjnym. 
Status 
sędziów 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego od dnia 1 stycznia 2004 r. będzie zatem zróżnicowany. 
Skarżąca podniosła również, że po przeniesieniu do wojewódzkiego sądu 
administracyjnego sędziowie zachowają jedynie prawo do wynagrodzenia i tytuł 
sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przeniesieni sędziowie zostaną 
jednak pozbawieni prawa do przejścia w stan spoczynku po przepracowaniu nie 
mniej niż 9 lat na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz 
prawa do udziału w Zgromadzeniach Ogólnych Sędziów Naczelnego Sądu 

 
 
3 
Administracyjnego. Nadto, przepisy nie określają żadnych kryteriów, na podstawie 
których Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego powinien podejmować decyzję 
o przeniesieniu, delegowaniu lub pozostawieniu na dotychczas zajmowanym 
stanowisku. Jej zdaniem, przepisy ustawy naruszają art. 32 Konstytucji, albowiem 
zezwalają na odmienne traktowanie osób znajdujących się w takiej samej sytuacji 
faktycznej i prawnej. Artykuł 94 ustawy pozostaje również w sprzeczności z art. 180 
ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, który wyraża zasadę nieusuwalności sędziego 
gwarantującą niezawisłość. Stanowi on, że przeniesienie sędziego na inne 
stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko 
w przypadkach określonych w ustawie. Wyraziła wątpliwość odnośnie do zgodności 
art. 94 ustawy z art. 2 Konstytucji. Wskazała, że jakkolwiek zapewnienie sprawnego 
działania sądownictwa administracyjnego po wdrożeniu jego reformy jest istotne z 
uwagi na ważny interes społeczny, to jednak nie można „z góry założyć, iż 
konieczność orzekania w wojewódzkich sądach administracyjnych przez sędziów 
Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie trwała w nieograniczonym przedziale 
czasowym”. Z art. 95 § 1 ustawy wynika, że ustawodawca założył powołanie 
dostatecznej ilości sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych w okresie 
dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o ustroju sądów 
administracyjnych. W konkluzji skarżąca podniosła, że art. 94 § 1 ustawy nie 
powinien 
stanowić 
podstawy 
do 
przeniesienia 
na 
stanowisko 
sędziego 
wojewódzkiego sądu administracyjnego, ponieważ jest niezgodny z Konstytucją.             
 
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia 8 kwietnia 2004 
r. wniósł o oddalenie odwołania sędzi A. W. Wskazał, że w dniu wejścia w życie 
Konstytucji RP ustrój sądu administracyjnego określała ustawa z dnia 11 maja 1995 
r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Zgodnie 
z powołaną ustawą, Naczelny Sąd Administracyjny, jako jeden Sąd, działał w 
Warszawie i w ośrodkach zamiejscowych utworzonych dla jednego lub kilku 
województw. Sędziowie NSA byli powoływani przez Prezydenta RP na stanowiska 
sędziów NSA w Warszawie oraz w poszczególnych ośrodkach zamiejscowych 
Sądu. Po zmianie ustroju sądu administracyjnego, została przyjęta zasada, że 
postępowanie sądowe przed sądami administracyjnymi będzie co najmniej 
dwuinstancyjne (art. 176 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP). Konstytucja RP 

 
 
4 
przesądziła, że sądami administracyjnymi mają być Naczelny Sąd Administracyjny 
oraz inne sądy administracyjne (art. 184 Konstytucji RP). Określono termin (przed 
upływem 5 lat od dnia wejścia Konstytucji w życie), w którym zostaną uchwalone 
ustawy 
wprowadzające 
instancyjność 
postępowania 
przed 
sądami 
administracyjnym (art. 236 ust. 2 Konstytucji RP). Zasadniczych zmian dokonano 
ustawami z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. 
U. Nr 153, poz. 1269) oraz z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu 
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), które weszły w życie z 
dniem 1 stycznia 2004 r. Wprowadzenie tych zmian w ustroju sądów 
administracyjnych określiła ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy 
wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – 
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zmiany w odniesieniu do 
Naczelnego Sądu Administracyjnego polegały na tym, że Sąd ten stał się sądem 
drugiej instancji. Zniesiono dotychczasowe ośrodki zamiejscowe tego Sądu. Jako 
sądy pierwszej instancji właściwe do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych 
powołano 
wojewódzkie 
sądy 
administracyjne. 
Artykuł 
180 
Konstytucji, 
wprowadzając zasadę nieusuwalności sędziów, pozwala ustawodawcy określić, w 
razie zmiany ustroju sądów, podstawy przenoszenia sędziów do innego sądu lub w 
stan spoczynku.  
 
W kwestii podnoszonego przez skarżącą zarzutu niezgodności art. 94 
ustawy z art. 2 Konstytucji, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraził 
pogląd, że odwoływanie się w sprawach o przeniesienie sędziego NSA do 
orzekania w wojewódzkich sądach administracyjnych do zasady praw nabytych jest 
chybione, albowiem nie ma konstytucyjnego prawa bycia sędzią NSA. Gdyby 
jednak przyjąć, że dotychczasowi sędziowie NSA mieli prawo przypuszczać, że ich 
sytuacja prawna pozostanie stabilna do czasu przejścia w stan spoczynku – to 
należy przypomnieć, iż przeniesienie ich do wojewódzkiego sądu administracyjnego 
nastąpiło w warunkach art. 180 ust. 5 Konstytucji, który stanowi, że „W razie zmiany 
ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych wolno sędziego przenosić do 
innego sądu lub w stan spoczynku z pozostawieniem mu pełnego uposażenia.” 
Nadto, sędziowie przeniesieni do wojewódzkich sądów administracyjnych, na 
podstawie art. 94 § 1 ustawy, zachowują „nabyty” tytuł sędziego NSA oraz „nabyte” 

 
 
5 
uposażenie sędziego NSA. Podkreślił, że przepis ten dotyczy sędziego NSA w 
stanie czynnym, ponieważ ma on nadal orzekać, tyle że w wojewódzkim sądzie 
administracyjnym, a nie w NSA. Modyfikuje zasadę określoną w art. 93 Przepisów 
wprowadzających tylko w takim zakresie, że sędzia NSA może być przeniesiony do 
wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zachowuje natomiast w tym okresie prawo 
do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu NSA. Należy zatem przyjąć, 
że art. 94 ustawy nie odnosi się w ogóle do innych uprawnień sędziów NSA 
powołanych na podstawie dotychczasowych przepisów.  
 
W kwestii naruszenia art. 32 Konstytucji Prezes Naczelnego Sądu 
Administracyjnego podniósł, że istotne znaczenie w sprawie ma art. 180 ust. 5 
Konstytucji. Wedle powołanego przepisu, sędziego można przenieść wówczas, gdy 
nastąpi zmiana ustroju sądów lub zmiana granic okręgów sądowych. Należy 
przyjąć, że: (a) norma zawarta w art. 180 ust. 5 Konstytucji jest kompletna w tym 
sensie, że powinna być wykładana tylko w kontekście postanowień Konstytucji; (b) 
nie do sędziego należy wybór czy zostanie przeniesiony do innego sądu, czy w 
stan spoczynku z pozostawieniem pełnego uposażenia; (c) ustrojodowaca 
pozostawił 
ustawodawcy 
zwykłemu 
i 
podmiotowi 
decydującemu 
wybór 
rozstrzygnięcia; (d) przeniesienie w stan spoczynku z pozostawieniem pełnego 
uposażenia jest sytuacją wyjątkową, bowiem stan spoczynku sędziego i warunki 
jego nabycia są opisane w art. 180 ust. 3 i 4 Konstytucji; (e) ustawodawca w 
granicach warunków opisanych w art. 180 ust. 5 Konstytucji ma swobodę regulacji 
instytucji przeniesienia sędziego czy to do innego sądu, czy to w stan spoczynku z 
zachowaniem pełnego uposażenia. Rozpatrując art. 32 Konstytucji w kontekście 
powołanego art. 180 ust. 5 Konstytucji, trudno uznać, że zarówno decyzje o 
przeniesieniu sędziów do wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i art. 94 § 1 
Przepisów wprowadzających, będący podstawą tych decyzji, naruszają zasadę 
równości wobec prawa. Zwrócił uwagę, że alternatywa opisana w art. 180 ust. 5 
Konstytucji „przeniesienie do innego sądu lub przeniesienie w stan spoczynku z 
pozostawieniem pełnego uposażenia” sama w sobie zawiera zróżnicowanie i w tym 
sensie stwarza nierówność w sytuacji prawnej sędziów NSA. 
 
Nieuzasadniony, w ocenie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, 
jest również zarzut naruszenia art. 178 ust. 1 Konstytucji. Zasadę niezawisłości 

 
 
6 
gwarantują, między innymi, sposób powołania (art. 179 Konstytucji), sposób 
„opróżnienia” stanowiska (art. 180 ust. 1 - 4 Konstytucji), niedopuszczalność 
przenoszenia sędziego z wyjątkiem sytuacji opisanych w art. 180 ust. 5 Konstytucji, 
immunitet sędziowski (art. 181 Konstytucji) oraz status materialny (art. 178 ust. 2 
Konstytucji). Przeniesienie sędziego „do innego sądu”, nawet niższego, trudno 
zatem uznać za naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji. Wedle art. 180 ust. 1 
Konstytucji, sędzia może być złożony z urzędu jedynie w sytuacjach wyjątkowych, 
tylko na mocy orzeczenia sądu (dyscyplinarnego) i tylko w przypadkach 
określonych w ustawie. Jeśli tak właśnie rozumieć zasadę nieusuwalności 
sędziego, to przeniesienie sędziego do innego sądu w trybie art. 180 ust. 5 
Konstytucji i art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających trudno uznać za złamanie 
zasady nieusuwalności sędziego, a więc naruszenie art. 180 ust. 1 Konstytucji. 
Preferowanie w ustawie instytucji przeniesienia do innego sądu kosztem instytucji 
przeniesienia w stan spoczynku z zachowaniem pełnego uposażenia nie jest 
naruszeniem Konstytucji. Nie można również mówić o naruszeniu przepisów art. 
180 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji, które regulują zasadniczo inne przypadki 
dopuszczające odstępstwo od konstytucyjnej zasady nieusuwalności sędziów (art. 
180 ust. 1). Przypadki określone w art. 180 ust. 2 i ust. 3 związane są ściśle z 
indywidualną sytuacją sędziego dotyczącą jego osoby. Natomiast art. 180 ust. 5 ma 
inne znaczenie i odnosi się wprost do sytuacji wywołanej zmianą ustroju sądów lub 
zmianą granic okręgów sądowych. Pojęcie „przeniesienia do innego sądu”, o 
którym mowa w art. 180 ust. 5 Konstytucji RP oznacza przeniesienie na stanowisko 
sędziego w innym sądzie. Sędziowie są powoływani do pełnienia urzędu sędziego 
na stanowiskach sędziowskich w określonych sądach. Nie można zatem zgodzić 
się z poglądem, że przeniesienie sędziego na stanowisko sędziego w innym sądzie 
jest zasadniczo czym innym niż przeniesienie sędziego do innego sądu lub 
orzekania w innym sądzie. 
 
W kwestii zarzutów dotyczących procedury przenoszenia sędziów do 
wojewódzkich 
sądów 
administracyjnych 
Prezes 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego wskazał na wypracowane przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego 
oraz 
Kolegium 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego podstawowe etapy postępowania przy podejmowaniu decyzji 

 
 
7 
personalnych związanych z wprowadzaniem w życie przesądzonych przez 
ustawodawcę zmian ustrojowych sądownictwa administracyjnego oraz reguły 
(kryteria), „którymi powinien kierować się prezes NSA podejmując decyzje o 
przeniesieniu sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów 
administracyjnych”. Zagadnienie statusu prawnego sędziów NSA powołanych na 
podstawie dotychczasowych przepisów w związku ze zmianą ustroju Sądu, co w 
praktyce oznaczało wypracowanie reguł przenoszenia sędziów, było przedmiotem 
kilku posiedzeń Kolegium NSA i odbywanych przez prezesa NSA i wiceprezesa 
NSA spotkań z sędziami wydziałów NSA w Warszawie i ośrodkach zamiejscowych 
NSA. W trakcie tych spotkań nie kwestionowano przedstawianej koncepcji realizacji 
art. 94 Przepisów wprowadzających, co legło u podstaw przedstawienia tej 
koncepcji do zaopiniowania Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, a 
następnie Zgromadzeniu Ogólnemu. Wdrażanie i przebieg reformy sądownictwa 
administracyjnego uniemożliwiał przeniesienie wszystkich sędziów NSA w stan 
spoczynku i pozostawienie orzecznictwa sądowoadministracyjnego w rękach 77 
nowopowołanych sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych i 80 asesorów 
sądowych. Ten wzgląd zdecydował o przedstawieniu do opinii Kolegium NSA 
propozycji przeniesienia do wojewódzkich sądów administracyjnych wszystkich 
sędziów NSA, orzekających w dotychczasowych ośrodkach zamiejscowych. 
Odnosząc się do zagadnienia braku indywidualizacji opinii rozstrzygnięć w toku 
przenoszenia sędziów do wojewódzkich sądów administracyjnych Prezes 
Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że podjęcie decyzji na podstawie 
indywidualnej oceny wypełniania obowiązków sędziowskich prowadziłoby do 
podważenia zasady, że przyczyną przeniesienia sędziego jest zmiana ustroju 
sądów. Zasadnicze kryteria dotyczące przenoszenia sędziów zostały wypracowane 
przez Kolegium NSA i zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne. W tej sytuacji 
w trakcie obrad Kolegium NSA w dniu 23 lutego 2004 r. Kolegium zaopiniowało 
przeniesienie poszczególnych sędziów. Polegało to na odczytaniu przez 
przewodniczącego Kolegium kolejno nazwisk wszystkich przenoszonych sędziów, 
zadaniu pytania czy w stosunku do propozycji przeniesienia wymienionych sędziów 
są inne propozycje, a następnie przystąpieniu do aktu głosowania. Ten sposób 
postępowania umożliwiał, w przypadku każdego sędziego zgłoszenie wniosku 

 
 
8 
odrębnego, propozycji odmiennej oraz odniesienia się do każdego indywidualnego 
przypadku oddzielnie. Termin posiedzenia Kolegium był ogłoszony w trakcie 
poprzedzającego Kolegium Zgromadzenia Ogólnego, a przebieg posiedzenia 
Kolegium był powszechnie znany, bowiem w skład Kolegium dokonującego 
opiniowania wchodzili członkowie reprezentujący wszystkie ośrodki zamiejscowe 
NSA i wszystkie wydziały orzecznicze NSA w Warszawie. Taki skład Kolegium 
został w NSA powołany właśnie dlatego, by wszystkie jednostki organizacyjne NSA 
miały swego przedstawiciela w tym organie w związku z reformą sądownictwa 
administracyjnego. Samodzielną podstawę podjęcia decyzji o przeniesieniu 
stanowił przepis art. 94 §1 Przepisów wprowadzających, a nie przepisy art. 75 
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 
98, poz. 1070 ze zm.). Powołanie się na przepis art. 75 § 4 Prawa o ustroju sądów 
powszechnych, w pouczeniu o prawie do wniesienia odwołania od decyzji do Sądu 
Najwyższego, wynika jedynie stąd, że skoro przepis art. 94 §1 Przepisów 
wprowadzających nie określał sprawy odwołania od decyzji, to przyjmując, że jest 
to sprawa nieuregulowana, należy stosować odpowiednio przepisy Prawa o ustroju 
sądów powszechnych. 
 
           Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Według art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. 
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i 
ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w okresie trzech 
miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - Prawo o ustroju sądów 
administracyjnych, tj. od 1 stycznia 2004 r., „sędzia Naczelnego Sądu 
Administracyjnego może być przeniesiony przez Prezesa Naczelnego Sądu 
Administracyjnego, 
po 
zasięgnięciu 
opinii 
Kolegium 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego, 
na 
stanowisko 
sędziego 
wojewódzkiego 
sądu 
administracyjnego, w której dotychczas pełnił służbę, z pozostawieniem mu prawa 
do 
wynagrodzenia 
i tytułu przysługującego 
sędziemu 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego.” Odwołanie sędzi A. W. zostało oparte głównie na zarzutach 

 
 
9 
niezgodności tego przepisu z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji 
Rzeczypospolitej Polskiej.    
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04, orzekł, 
że art. 94 § 1 ustawy jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 oraz art. 180 
Konstytucji. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska 
Trybunału. Poza wszystkim, skład orzekający w sprawie w pełni podziela zarówno 
samo to rozstrzygnięcie jak i jego motywy, których powtarzanie tu jest zbędne.  
Skoro ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 
do skutecznego przeniesienia sędziego tego Sądu na stanowisko sędziego 
wojewódzkiego sądu administracyjnego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, 
w którym dotychczas pełnił służbę jest zgodna z Konstytucją, to rozważenia 
wymaga zagadnienie czy podjęcie decyzji w tym przedmiocie nastąpiło po 
zasięgnięciu opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał 
Konstytucyjny nie odniósł się do tego zagadnienia, gdyż „do czasu, kiedy problemu 
tego nie rozstrzygnie Sąd Najwyższy, ocena kwestii zgodności z Konstytucją byłaby 
przedwczesna i stanowiłaby ingerencję Trybunału Konstytucyjnego w konstytucyjne 
funkcje 
organów 
wymiaru 
sprawiedliwości 
co 
do 
usuwania 
wątpliwości 
interpretacyjnych dotyczących ustaw”.  
Podniesiony przez sędzię W. w odwołaniu zarzut, że w jej sprawie Prezes 
NSA nie zasięgał opinii Kolegium tego Sądu jest nieuzasadniony. Przede 
wszystkim należy zauważyć, że przeniesienie sędziego NSA do wojewódzkiego 
sądu administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 ustawy nie jest decyzją 
administracyjną 
w 
rozumieniu 
przepisów 
Kodeksu 
postępowania 
administracyjnego, wobec czego przy jej podejmowaniu nie ma zastosowania art. 
106 k.p.a. Poza tym, jak wynika z odpowiedzi Prezesa Naczelnego Sądu 
Administracyjnego na odwołanie, reguły przenoszenia sędziów Naczelnego Sądu 
Administracyjnego 
do 
wojewódzkich 
sądów 
administracyjnych 
zostały 
wypracowane podczas posiedzeń Kolegium oraz spotkań odbywanych z 
zainteresowanym sędziami. Zasady te zostały następnie zaakceptowane przez 
Kolegium, a także przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu 
Administracyjnego w dniu 9 lutego 2004 r. Zasady przenoszenia sędziów NSA do 
wojewódzkich sądów administracyjnych znane były także skarżącej i nie podjęła 

 
 
10 
ona w stosownym czasie - ani bezpośrednio, ani pośrednio - z nimi polemiki. Na 
posiedzeniu Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 23 lutego 2004 
r. organ ten - w obecności przedstawicieli wszystkich Ośrodków Zamiejscowych - 
zaopiniował przeniesienie poszczególnych sędziów. Przyjęty tryb procedowania - 
konsultowany, uzgadniany, a także zaakceptowany przez całe środowisko 
sędziowskie sędziów NSA - umożliwiał faktycznie i realnie indywidualizację 
formułowania opinii. W tych okolicznościach należy przyjąć, że przewidziany w art. 
94 § 1 ustawy wymóg zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu 
Administracyjnego został dochowany.   
  
Uprawnione organy Naczelnego Sądu Administracyjnego - Kolegium tego 
Sądu i Zgromadzenie Ogólne jego sędziów - za zasadnicze kryterium przeniesienia 
sędziego do wojewódzkiego sądu administracyjnego przyjęły zachowanie 
dotychczasowego miejsca orzekania. Należy je uznać za usprawiedliwione i 
niedyskryminujące. Zagwarantowało ono sędziom - przy pozostawieniu im prawa 
do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu NSA - stabilizację zarówno w 
życiu zawodowym jak i prywatnym. Z drugiej strony, co nie mniej istotne, zapewniło 
racjonalną i bezwzględnie konieczną w państwie prawnym ciągłość orzekania w 
nowym systemie sądownictwa administracyjnego. Zapobiegło to destrukcji, a może 
nawet paraliżowi wymiaru sprawiedliwości w tym zakresie. Przy tym, podzielić 
trzeba pogląd zaprezentowany przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 
w odpowiedzi na odwołanie sędzi A. W., że indywidualna ocena wypełniania 
obowiązków służbowych, „a w tym zwłaszcza działalności orzeczniczej sędziego” 
naruszałoby zasadę niezawisłości sędziowskiej i prowadziło „do podważenia 
zasady, że przyczyną przeniesienia sędziego jest zmiana ustroju sądów”.          
 
Zarzut pozbawienia odwołującej się „uprawnienia do przejścia w stan 
spoczynku po przepracowaniu nie mniej niż 9 lat na stanowisku sędziego 
Naczelnego Sądu Administracyjnego […] czy też prawa do udziału w 
Zgromadzeniach Ogólnych Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego” nie 
poddaje się weryfikacji w postępowaniu z odwołania od decyzji Prezesa NSA o 
przeniesieniu na podstawie art. 94 ustawy. Czyni to niemożliwym badanie przez 
Sąd Najwyższy innych niż ustawowo określone następstw prawnych decyzji o 
przeniesieniu (art. 49 ustawy w związku z art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 

 
 
11 
r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) i art. 75 § 4 ustawy z 
dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 
1070 ze zm.). 
 
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI