III PO 8/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego NSA od decyzji o przeniesieniu do WSA, uznając zgodność przepisów z Konstytucją i prawidłowość procedury.
Sędzia A. W. odwołała się od decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym zasady równości i nieusuwalności sędziego. Sąd Najwyższy, opierając się na wcześniejszym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uznał art. 94 ustawy wprowadzającej reformę sądownictwa administracyjnego za zgodny z Konstytucją. Stwierdził również, że procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA została dochowana, a kryterium przeniesienia (zachowanie dotychczasowego miejsca orzekania) było uzasadnione i niedyskryminujące, zapewniając ciągłość orzekania. W konsekwencji, odwołanie zostało oddalone.
Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) A. W. wniosła odwołanie od decyzji Prezesa NSA z dnia 1 marca 2004 r. o przeniesieniu jej na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w [...] z dniem 15 marca 2004 r. Podstawą decyzji był art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, w tym art. 2 (zasada państwa prawnego), art. 32 (zasada równości wobec prawa), art. 178 ust. 1 (niezawisłość sędziowska) oraz art. 180 ust. 1 i 2 (nieusuwalność sędziego). Wskazywała na brak zasięgnięcia opinii Kolegium NSA, naruszenie zasady równości poprzez zróżnicowane traktowanie sędziów NSA oraz utratę niektórych uprawnień, jak prawo do przejścia w stan spoczynku po 9 latach służby w NSA czy prawo do udziału w Zgromadzeniach Ogólnych Sędziów NSA. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę, odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2005 r. (P 20/04), który uznał art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej za zgodny z Konstytucją. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska Trybunału Konstytucyjnego i w pełni podziela jego motywy. Analizując kwestię procedury, Sąd Najwyższy stwierdził, że wymóg zasięgnięcia opinii Kolegium NSA został dochowany. Wypracowane przez Kolegium i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA zasady przenoszenia sędziów, w tym kryterium zachowania dotychczasowego miejsca orzekania, zostały zaakceptowane przez środowisko sędziowskie i miały na celu zapewnienie ciągłości orzekania w nowym systemie sądownictwa administracyjnego. Sąd uznał, że indywidualna ocena pracy sędziego mogłaby naruszyć zasadę niezawisłości. Zarzuty dotyczące utraty uprawnień do przejścia w stan spoczynku lub udziału w zgromadzeniach nie podlegały weryfikacji w ramach postępowania odwoławczego od decyzji o przeniesieniu. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy oddalił odwołanie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 94 § 1 ustawy jest zgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał zgodność przepisu z Konstytucją. Podkreślono, że zmiana ustroju sądów uzasadnia przeniesienie sędziego na podstawie art. 180 ust. 5 Konstytucji, a zachowanie wynagrodzenia i tytułu sędziego NSA łagodzi skutki przeniesienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | sędzia NSA (skarżąca) |
| Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego | organ_państwowy | organ wydający decyzję |
Przepisy (10)
Główne
Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 94 § § 1
Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pozwala Prezesowi NSA na przeniesienie sędziego NSA do WSA w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie ustawy, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia i tytułu sędziego NSA.
Pomocnicze
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada niezawisłości sędziowskiej.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada nieusuwalności sędziego.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada nieusuwalności sędziego.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość przeniesienia sędziego w razie zmiany ustroju sądów lub granic okręgów sądowych.
Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm. art. 49
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Zakres postępowania odwoławczego.
Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm. art. 8 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Zakres postępowania odwoławczego.
Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. art. 75 § § 4
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Stosowanie przepisów w sprawach nieuregulowanych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zgodność art. 94 ustawy wprowadzającej z Konstytucją RP (potwierdzona wyrokiem TK). Dochowanie procedury zasięgnięcia opinii Kolegium NSA. Uzasadnienie i niedyskryminujący charakter kryterium przeniesienia (zachowanie miejsca orzekania). Zapewnienie ciągłości orzekania w nowym systemie sądownictwa administracyjnego. Ograniczony zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu odwoławczym od decyzji o przeniesieniu.
Odrzucone argumenty
Niezgodność art. 94 ustawy wprowadzającej z Konstytucją RP (art. 2, 32, 178 ust. 1, 180 ust. 1 i 2). Brak zasięgnięcia opinii Kolegium NSA. Naruszenie zasady równości wobec prawa. Utrata uprawnień do przejścia w stan spoczynku i udziału w zgromadzeniach sędziów NSA.
Godne uwagi sformułowania
„Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska Trybunału.” „wymóg zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego został dochowany.” „zachowanie dotychczasowego miejsca orzekania. Należy je uznać za usprawiedliwione i niedyskryminujące.” „zapewniło racjonalną i bezwzględnie konieczną w państwie prawnym ciągłość orzekania w nowym systemie sądownictwa administracyjnego.” „Zarzut pozbawienia odwołującej się „uprawnienia do przejścia w stan spoczynku [...] czy też prawa do udziału w Zgromadzeniach Ogólnych Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego” nie poddaje się weryfikacji w postępowaniu z odwołania od decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu”.
Skład orzekający
Andrzej Wasilewski
przewodniczący
Jerzy Kwaśniewski
członek
Barbara Wagner
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów wprowadzających reformę sądownictwa administracyjnego, zgodność tych przepisów z Konstytucją, procedura przenoszenia sędziów w związku ze zmianą ustroju sądów, zakres kognicji Sądu Najwyższego w sprawach o przeniesienie sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji reformy sądownictwa administracyjnego z początku XXI wieku. Orzeczenie opiera się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co wzmacnia jego wagę, ale jednocześnie ogranicza pole do nowej interpretacji SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy reformy sądownictwa i praw sędziowskich, co jest istotne dla prawników. Pokazuje konflikt między potrzebą zmian systemowych a ochroną praw jednostki, a także rolę SN w interpretacji przepisów wprowadzających.
“Czy sędzia NSA może być przeniesiony do WSA wbrew swojej woli? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III PO 8/04
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 lutego 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Andrzej Wasilewski (przewodniczący)
SSN Jerzy Kwaśniewski
SSN Barbara Wagner (sprawozdawca)
Protokolant Edyta Jastrzębska
w sprawie z odwołania sędziego A. W.
od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu
administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...],
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 8 lutego 2006 r.,
oddala odwołanie.
U z a s a d n i e n i e
Decyzją z dnia 1 marca 2004 r., podjętą na podstawie art. 94 § 1 ustawy z
dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju
2
sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – powoływanej dalej także
jako „ustawa”, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego przeniósł sędziego
Naczelnego Sądu Administracyjnego A. W. na stanowisko sędziego wojewódzkiego
sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dniem
15 marca 2004 r.
A. W. wniosła od tej decyzji odwołanie, zarzucając naruszenie art. 94 § 1
ustawy
Przepisy
wprowadzające
ustawę
–
Prawo
o
ustroju
sądów
administracyjnych
i
ustawę
–
Prawo
o
postępowaniu
przed
sądami
administracyjnymi oraz art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 ust. 1 i ust. 2
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz.
483 ze zm.).
W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że decyzja Prezesa
Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie przeniesienia sędziego
Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu
administracyjnego do wojewódzkiego sądu administracyjnego mogła zostać podjęta
wyłącznie po zasięgnięciu opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Według niej, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, ani aby taka opinia
była wydana, ani jaka jest jej treść, ani nawet, czy Prezes zwracał się do Kolegium
o opinię. Wskazała, że art. 94 ustawy nakazuje oceniać zasadność przeniesienia w
odniesieniu do każdego indywidualnego przypadku. Powołany przepis nie dotyczy
bowiem wszystkich sędziów. Zakłada, że tylko część z nich zostanie delegowana
na okres nie dłuższy niż dwa lata do pełnienia obowiązków w wojewódzkim sądzie
administracyjnym, zaś pozostali sędziowie będą kontynuować zatrudnienie w
Naczelnym
Sądzie
Administracyjnym.
Status
sędziów
Naczelnego
Sądu
Administracyjnego od dnia 1 stycznia 2004 r. będzie zatem zróżnicowany.
Skarżąca podniosła również, że po przeniesieniu do wojewódzkiego sądu
administracyjnego sędziowie zachowają jedynie prawo do wynagrodzenia i tytuł
sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przeniesieni sędziowie zostaną
jednak pozbawieni prawa do przejścia w stan spoczynku po przepracowaniu nie
mniej niż 9 lat na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz
prawa do udziału w Zgromadzeniach Ogólnych Sędziów Naczelnego Sądu
3
Administracyjnego. Nadto, przepisy nie określają żadnych kryteriów, na podstawie
których Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego powinien podejmować decyzję
o przeniesieniu, delegowaniu lub pozostawieniu na dotychczas zajmowanym
stanowisku. Jej zdaniem, przepisy ustawy naruszają art. 32 Konstytucji, albowiem
zezwalają na odmienne traktowanie osób znajdujących się w takiej samej sytuacji
faktycznej i prawnej. Artykuł 94 ustawy pozostaje również w sprzeczności z art. 180
ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, który wyraża zasadę nieusuwalności sędziego
gwarantującą niezawisłość. Stanowi on, że przeniesienie sędziego na inne
stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko
w przypadkach określonych w ustawie. Wyraziła wątpliwość odnośnie do zgodności
art. 94 ustawy z art. 2 Konstytucji. Wskazała, że jakkolwiek zapewnienie sprawnego
działania sądownictwa administracyjnego po wdrożeniu jego reformy jest istotne z
uwagi na ważny interes społeczny, to jednak nie można „z góry założyć, iż
konieczność orzekania w wojewódzkich sądach administracyjnych przez sędziów
Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie trwała w nieograniczonym przedziale
czasowym”. Z art. 95 § 1 ustawy wynika, że ustawodawca założył powołanie
dostatecznej ilości sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych w okresie
dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o ustroju sądów
administracyjnych. W konkluzji skarżąca podniosła, że art. 94 § 1 ustawy nie
powinien
stanowić
podstawy
do
przeniesienia
na
stanowisko
sędziego
wojewódzkiego sądu administracyjnego, ponieważ jest niezgodny z Konstytucją.
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia 8 kwietnia 2004
r. wniósł o oddalenie odwołania sędzi A. W. Wskazał, że w dniu wejścia w życie
Konstytucji RP ustrój sądu administracyjnego określała ustawa z dnia 11 maja 1995
r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Zgodnie
z powołaną ustawą, Naczelny Sąd Administracyjny, jako jeden Sąd, działał w
Warszawie i w ośrodkach zamiejscowych utworzonych dla jednego lub kilku
województw. Sędziowie NSA byli powoływani przez Prezydenta RP na stanowiska
sędziów NSA w Warszawie oraz w poszczególnych ośrodkach zamiejscowych
Sądu. Po zmianie ustroju sądu administracyjnego, została przyjęta zasada, że
postępowanie sądowe przed sądami administracyjnymi będzie co najmniej
dwuinstancyjne (art. 176 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP). Konstytucja RP
4
przesądziła, że sądami administracyjnymi mają być Naczelny Sąd Administracyjny
oraz inne sądy administracyjne (art. 184 Konstytucji RP). Określono termin (przed
upływem 5 lat od dnia wejścia Konstytucji w życie), w którym zostaną uchwalone
ustawy
wprowadzające
instancyjność
postępowania
przed
sądami
administracyjnym (art. 236 ust. 2 Konstytucji RP). Zasadniczych zmian dokonano
ustawami z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.
U. Nr 153, poz. 1269) oraz z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), które weszły w życie z
dniem 1 stycznia 2004 r. Wprowadzenie tych zmian w ustroju sądów
administracyjnych określiła ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy
wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zmiany w odniesieniu do
Naczelnego Sądu Administracyjnego polegały na tym, że Sąd ten stał się sądem
drugiej instancji. Zniesiono dotychczasowe ośrodki zamiejscowe tego Sądu. Jako
sądy pierwszej instancji właściwe do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych
powołano
wojewódzkie
sądy
administracyjne.
Artykuł
180
Konstytucji,
wprowadzając zasadę nieusuwalności sędziów, pozwala ustawodawcy określić, w
razie zmiany ustroju sądów, podstawy przenoszenia sędziów do innego sądu lub w
stan spoczynku.
W kwestii podnoszonego przez skarżącą zarzutu niezgodności art. 94
ustawy z art. 2 Konstytucji, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraził
pogląd, że odwoływanie się w sprawach o przeniesienie sędziego NSA do
orzekania w wojewódzkich sądach administracyjnych do zasady praw nabytych jest
chybione, albowiem nie ma konstytucyjnego prawa bycia sędzią NSA. Gdyby
jednak przyjąć, że dotychczasowi sędziowie NSA mieli prawo przypuszczać, że ich
sytuacja prawna pozostanie stabilna do czasu przejścia w stan spoczynku – to
należy przypomnieć, iż przeniesienie ich do wojewódzkiego sądu administracyjnego
nastąpiło w warunkach art. 180 ust. 5 Konstytucji, który stanowi, że „W razie zmiany
ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych wolno sędziego przenosić do
innego sądu lub w stan spoczynku z pozostawieniem mu pełnego uposażenia.”
Nadto, sędziowie przeniesieni do wojewódzkich sądów administracyjnych, na
podstawie art. 94 § 1 ustawy, zachowują „nabyty” tytuł sędziego NSA oraz „nabyte”
5
uposażenie sędziego NSA. Podkreślił, że przepis ten dotyczy sędziego NSA w
stanie czynnym, ponieważ ma on nadal orzekać, tyle że w wojewódzkim sądzie
administracyjnym, a nie w NSA. Modyfikuje zasadę określoną w art. 93 Przepisów
wprowadzających tylko w takim zakresie, że sędzia NSA może być przeniesiony do
wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zachowuje natomiast w tym okresie prawo
do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu NSA. Należy zatem przyjąć,
że art. 94 ustawy nie odnosi się w ogóle do innych uprawnień sędziów NSA
powołanych na podstawie dotychczasowych przepisów.
W kwestii naruszenia art. 32 Konstytucji Prezes Naczelnego Sądu
Administracyjnego podniósł, że istotne znaczenie w sprawie ma art. 180 ust. 5
Konstytucji. Wedle powołanego przepisu, sędziego można przenieść wówczas, gdy
nastąpi zmiana ustroju sądów lub zmiana granic okręgów sądowych. Należy
przyjąć, że: (a) norma zawarta w art. 180 ust. 5 Konstytucji jest kompletna w tym
sensie, że powinna być wykładana tylko w kontekście postanowień Konstytucji; (b)
nie do sędziego należy wybór czy zostanie przeniesiony do innego sądu, czy w
stan spoczynku z pozostawieniem pełnego uposażenia; (c) ustrojodowaca
pozostawił
ustawodawcy
zwykłemu
i
podmiotowi
decydującemu
wybór
rozstrzygnięcia; (d) przeniesienie w stan spoczynku z pozostawieniem pełnego
uposażenia jest sytuacją wyjątkową, bowiem stan spoczynku sędziego i warunki
jego nabycia są opisane w art. 180 ust. 3 i 4 Konstytucji; (e) ustawodawca w
granicach warunków opisanych w art. 180 ust. 5 Konstytucji ma swobodę regulacji
instytucji przeniesienia sędziego czy to do innego sądu, czy to w stan spoczynku z
zachowaniem pełnego uposażenia. Rozpatrując art. 32 Konstytucji w kontekście
powołanego art. 180 ust. 5 Konstytucji, trudno uznać, że zarówno decyzje o
przeniesieniu sędziów do wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i art. 94 § 1
Przepisów wprowadzających, będący podstawą tych decyzji, naruszają zasadę
równości wobec prawa. Zwrócił uwagę, że alternatywa opisana w art. 180 ust. 5
Konstytucji „przeniesienie do innego sądu lub przeniesienie w stan spoczynku z
pozostawieniem pełnego uposażenia” sama w sobie zawiera zróżnicowanie i w tym
sensie stwarza nierówność w sytuacji prawnej sędziów NSA.
Nieuzasadniony, w ocenie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego,
jest również zarzut naruszenia art. 178 ust. 1 Konstytucji. Zasadę niezawisłości
6
gwarantują, między innymi, sposób powołania (art. 179 Konstytucji), sposób
„opróżnienia” stanowiska (art. 180 ust. 1 - 4 Konstytucji), niedopuszczalność
przenoszenia sędziego z wyjątkiem sytuacji opisanych w art. 180 ust. 5 Konstytucji,
immunitet sędziowski (art. 181 Konstytucji) oraz status materialny (art. 178 ust. 2
Konstytucji). Przeniesienie sędziego „do innego sądu”, nawet niższego, trudno
zatem uznać za naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji. Wedle art. 180 ust. 1
Konstytucji, sędzia może być złożony z urzędu jedynie w sytuacjach wyjątkowych,
tylko na mocy orzeczenia sądu (dyscyplinarnego) i tylko w przypadkach
określonych w ustawie. Jeśli tak właśnie rozumieć zasadę nieusuwalności
sędziego, to przeniesienie sędziego do innego sądu w trybie art. 180 ust. 5
Konstytucji i art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających trudno uznać za złamanie
zasady nieusuwalności sędziego, a więc naruszenie art. 180 ust. 1 Konstytucji.
Preferowanie w ustawie instytucji przeniesienia do innego sądu kosztem instytucji
przeniesienia w stan spoczynku z zachowaniem pełnego uposażenia nie jest
naruszeniem Konstytucji. Nie można również mówić o naruszeniu przepisów art.
180 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji, które regulują zasadniczo inne przypadki
dopuszczające odstępstwo od konstytucyjnej zasady nieusuwalności sędziów (art.
180 ust. 1). Przypadki określone w art. 180 ust. 2 i ust. 3 związane są ściśle z
indywidualną sytuacją sędziego dotyczącą jego osoby. Natomiast art. 180 ust. 5 ma
inne znaczenie i odnosi się wprost do sytuacji wywołanej zmianą ustroju sądów lub
zmianą granic okręgów sądowych. Pojęcie „przeniesienia do innego sądu”, o
którym mowa w art. 180 ust. 5 Konstytucji RP oznacza przeniesienie na stanowisko
sędziego w innym sądzie. Sędziowie są powoływani do pełnienia urzędu sędziego
na stanowiskach sędziowskich w określonych sądach. Nie można zatem zgodzić
się z poglądem, że przeniesienie sędziego na stanowisko sędziego w innym sądzie
jest zasadniczo czym innym niż przeniesienie sędziego do innego sądu lub
orzekania w innym sądzie.
W kwestii zarzutów dotyczących procedury przenoszenia sędziów do
wojewódzkich
sądów
administracyjnych
Prezes
Naczelnego
Sądu
Administracyjnego wskazał na wypracowane przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów
Naczelnego
Sądu
Administracyjnego
oraz
Kolegium
Naczelnego
Sądu
Administracyjnego podstawowe etapy postępowania przy podejmowaniu decyzji
7
personalnych związanych z wprowadzaniem w życie przesądzonych przez
ustawodawcę zmian ustrojowych sądownictwa administracyjnego oraz reguły
(kryteria), „którymi powinien kierować się prezes NSA podejmując decyzje o
przeniesieniu sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów
administracyjnych”. Zagadnienie statusu prawnego sędziów NSA powołanych na
podstawie dotychczasowych przepisów w związku ze zmianą ustroju Sądu, co w
praktyce oznaczało wypracowanie reguł przenoszenia sędziów, było przedmiotem
kilku posiedzeń Kolegium NSA i odbywanych przez prezesa NSA i wiceprezesa
NSA spotkań z sędziami wydziałów NSA w Warszawie i ośrodkach zamiejscowych
NSA. W trakcie tych spotkań nie kwestionowano przedstawianej koncepcji realizacji
art. 94 Przepisów wprowadzających, co legło u podstaw przedstawienia tej
koncepcji do zaopiniowania Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, a
następnie Zgromadzeniu Ogólnemu. Wdrażanie i przebieg reformy sądownictwa
administracyjnego uniemożliwiał przeniesienie wszystkich sędziów NSA w stan
spoczynku i pozostawienie orzecznictwa sądowoadministracyjnego w rękach 77
nowopowołanych sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych i 80 asesorów
sądowych. Ten wzgląd zdecydował o przedstawieniu do opinii Kolegium NSA
propozycji przeniesienia do wojewódzkich sądów administracyjnych wszystkich
sędziów NSA, orzekających w dotychczasowych ośrodkach zamiejscowych.
Odnosząc się do zagadnienia braku indywidualizacji opinii rozstrzygnięć w toku
przenoszenia sędziów do wojewódzkich sądów administracyjnych Prezes
Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że podjęcie decyzji na podstawie
indywidualnej oceny wypełniania obowiązków sędziowskich prowadziłoby do
podważenia zasady, że przyczyną przeniesienia sędziego jest zmiana ustroju
sądów. Zasadnicze kryteria dotyczące przenoszenia sędziów zostały wypracowane
przez Kolegium NSA i zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne. W tej sytuacji
w trakcie obrad Kolegium NSA w dniu 23 lutego 2004 r. Kolegium zaopiniowało
przeniesienie poszczególnych sędziów. Polegało to na odczytaniu przez
przewodniczącego Kolegium kolejno nazwisk wszystkich przenoszonych sędziów,
zadaniu pytania czy w stosunku do propozycji przeniesienia wymienionych sędziów
są inne propozycje, a następnie przystąpieniu do aktu głosowania. Ten sposób
postępowania umożliwiał, w przypadku każdego sędziego zgłoszenie wniosku
8
odrębnego, propozycji odmiennej oraz odniesienia się do każdego indywidualnego
przypadku oddzielnie. Termin posiedzenia Kolegium był ogłoszony w trakcie
poprzedzającego Kolegium Zgromadzenia Ogólnego, a przebieg posiedzenia
Kolegium był powszechnie znany, bowiem w skład Kolegium dokonującego
opiniowania wchodzili członkowie reprezentujący wszystkie ośrodki zamiejscowe
NSA i wszystkie wydziały orzecznicze NSA w Warszawie. Taki skład Kolegium
został w NSA powołany właśnie dlatego, by wszystkie jednostki organizacyjne NSA
miały swego przedstawiciela w tym organie w związku z reformą sądownictwa
administracyjnego. Samodzielną podstawę podjęcia decyzji o przeniesieniu
stanowił przepis art. 94 §1 Przepisów wprowadzających, a nie przepisy art. 75
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr
98, poz. 1070 ze zm.). Powołanie się na przepis art. 75 § 4 Prawa o ustroju sądów
powszechnych, w pouczeniu o prawie do wniesienia odwołania od decyzji do Sądu
Najwyższego, wynika jedynie stąd, że skoro przepis art. 94 §1 Przepisów
wprowadzających nie określał sprawy odwołania od decyzji, to przyjmując, że jest
to sprawa nieuregulowana, należy stosować odpowiednio przepisy Prawa o ustroju
sądów powszechnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Według art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i
ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w okresie trzech
miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych, tj. od 1 stycznia 2004 r., „sędzia Naczelnego Sądu
Administracyjnego może być przeniesiony przez Prezesa Naczelnego Sądu
Administracyjnego,
po
zasięgnięciu
opinii
Kolegium
Naczelnego
Sądu
Administracyjnego,
na
stanowisko
sędziego
wojewódzkiego
sądu
administracyjnego, w której dotychczas pełnił służbę, z pozostawieniem mu prawa
do
wynagrodzenia
i tytułu przysługującego
sędziemu
Naczelnego
Sądu
Administracyjnego.” Odwołanie sędzi A. W. zostało oparte głównie na zarzutach
9
niezgodności tego przepisu z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04, orzekł,
że art. 94 § 1 ustawy jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 oraz art. 180
Konstytucji. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska
Trybunału. Poza wszystkim, skład orzekający w sprawie w pełni podziela zarówno
samo to rozstrzygnięcie jak i jego motywy, których powtarzanie tu jest zbędne.
Skoro ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
do skutecznego przeniesienia sędziego tego Sądu na stanowisko sędziego
wojewódzkiego sądu administracyjnego do wojewódzkiego sądu administracyjnego,
w którym dotychczas pełnił służbę jest zgodna z Konstytucją, to rozważenia
wymaga zagadnienie czy podjęcie decyzji w tym przedmiocie nastąpiło po
zasięgnięciu opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał
Konstytucyjny nie odniósł się do tego zagadnienia, gdyż „do czasu, kiedy problemu
tego nie rozstrzygnie Sąd Najwyższy, ocena kwestii zgodności z Konstytucją byłaby
przedwczesna i stanowiłaby ingerencję Trybunału Konstytucyjnego w konstytucyjne
funkcje
organów
wymiaru
sprawiedliwości
co
do
usuwania
wątpliwości
interpretacyjnych dotyczących ustaw”.
Podniesiony przez sędzię W. w odwołaniu zarzut, że w jej sprawie Prezes
NSA nie zasięgał opinii Kolegium tego Sądu jest nieuzasadniony. Przede
wszystkim należy zauważyć, że przeniesienie sędziego NSA do wojewódzkiego
sądu administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 ustawy nie jest decyzją
administracyjną
w
rozumieniu
przepisów
Kodeksu
postępowania
administracyjnego, wobec czego przy jej podejmowaniu nie ma zastosowania art.
106 k.p.a. Poza tym, jak wynika z odpowiedzi Prezesa Naczelnego Sądu
Administracyjnego na odwołanie, reguły przenoszenia sędziów Naczelnego Sądu
Administracyjnego
do
wojewódzkich
sądów
administracyjnych
zostały
wypracowane podczas posiedzeń Kolegium oraz spotkań odbywanych z
zainteresowanym sędziami. Zasady te zostały następnie zaakceptowane przez
Kolegium, a także przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu
Administracyjnego w dniu 9 lutego 2004 r. Zasady przenoszenia sędziów NSA do
wojewódzkich sądów administracyjnych znane były także skarżącej i nie podjęła
10
ona w stosownym czasie - ani bezpośrednio, ani pośrednio - z nimi polemiki. Na
posiedzeniu Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 23 lutego 2004
r. organ ten - w obecności przedstawicieli wszystkich Ośrodków Zamiejscowych -
zaopiniował przeniesienie poszczególnych sędziów. Przyjęty tryb procedowania -
konsultowany, uzgadniany, a także zaakceptowany przez całe środowisko
sędziowskie sędziów NSA - umożliwiał faktycznie i realnie indywidualizację
formułowania opinii. W tych okolicznościach należy przyjąć, że przewidziany w art.
94 § 1 ustawy wymóg zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu
Administracyjnego został dochowany.
Uprawnione organy Naczelnego Sądu Administracyjnego - Kolegium tego
Sądu i Zgromadzenie Ogólne jego sędziów - za zasadnicze kryterium przeniesienia
sędziego do wojewódzkiego sądu administracyjnego przyjęły zachowanie
dotychczasowego miejsca orzekania. Należy je uznać za usprawiedliwione i
niedyskryminujące. Zagwarantowało ono sędziom - przy pozostawieniu im prawa
do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu NSA - stabilizację zarówno w
życiu zawodowym jak i prywatnym. Z drugiej strony, co nie mniej istotne, zapewniło
racjonalną i bezwzględnie konieczną w państwie prawnym ciągłość orzekania w
nowym systemie sądownictwa administracyjnego. Zapobiegło to destrukcji, a może
nawet paraliżowi wymiaru sprawiedliwości w tym zakresie. Przy tym, podzielić
trzeba pogląd zaprezentowany przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
w odpowiedzi na odwołanie sędzi A. W., że indywidualna ocena wypełniania
obowiązków służbowych, „a w tym zwłaszcza działalności orzeczniczej sędziego”
naruszałoby zasadę niezawisłości sędziowskiej i prowadziło „do podważenia
zasady, że przyczyną przeniesienia sędziego jest zmiana ustroju sądów”.
Zarzut pozbawienia odwołującej się „uprawnienia do przejścia w stan
spoczynku po przepracowaniu nie mniej niż 9 lat na stanowisku sędziego
Naczelnego Sądu Administracyjnego […] czy też prawa do udziału w
Zgromadzeniach Ogólnych Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego” nie
poddaje się weryfikacji w postępowaniu z odwołania od decyzji Prezesa NSA o
przeniesieniu na podstawie art. 94 ustawy. Czyni to niemożliwym badanie przez
Sąd Najwyższy innych niż ustawowo określone następstw prawnych decyzji o
przeniesieniu (art. 49 ustawy w związku z art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002
11
r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) i art. 75 § 4 ustawy z
dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz.
1070 ze zm.).
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI