III PO 7/09

Sygn. akt III PO 7/09 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 14 stycznia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) 
SSN Andrzej Wróbel 
 
Protokolant Dorota Białek 
w sprawie z odwołania A. S. 
od decyzji Prokuratora Generalnego z dnia 11 sierpnia 2009 roku, w przedmiocie 
odmowy wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po 
ukończeniu 65 roku życia., 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 14 stycznia 2010 r., 
 
oddala odwołanie. 
 
 
Uzasadnienie 
 
   Decyzją z 11 sierpnia 2009 r. Prokurator Generalny na podstawie art. 62a ust. 2 i 
3 ustawy z 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze nie wyraził zgody na dalsze 
zajmowanie stanowiska przez A. S. prokurator Prokuratury Okręgowej […]. W 
uzasadnieniu wskazał, iż 17 sierpnia 2008 r. ukończyła 65 lat. Wcześniej uzyskała 
zgodę na zajmowanie stanowiska prokuratora do 31 grudnia 2009 r. Wystąpiła z 

 
 
2 
prośbą o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska na okres od 1 
stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. Przedłożyła zaświadczenie lekarskie o 
braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku prokuratora. Prokurator Okręgowy 
w  […] wniósł o nieuwzględnienie wniosku z uwagi na negatywną opinię Kolegium 
Prokuratury Okręgowej w […]. W kolejnym piśmie dodał, że na przyjęcie oczekiwało 
18 aplikantów, którzy zadali egzamin prokuratorski w 2008 r. oraz kilku z 2007 r., z 
ocenami bardzo dobrymi i dobrymi. Przy braku nowych etatów, jest to jedyny 
sposób umożliwienia im rozpoczęcia pracy. Wśród kadry prokuratorskiej okręgu 
znajduje się wiele osób zasługujących na awans zawodowy. Podniósł nadto, iż 
prokurator A. S., mimo osobistego zaangażowania, jest z uwagi na wiek osobą 
mniej mobilną i dyspozycyjną niż inni pracownicy wydziału. Prokurator Apelacyjny 
podzielił argumenty Prokuratora Okręgowego. Prokurator przechodzi w stan 
spoczynku z chwilą ukończenia 65 roku życia, chyba że Prokurator Generalny, na 
wniosek 
zainteresowanego 
prokuratora, 
po 
przedstawieniu 
zaświadczenia 
stwierdzającego, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia 
obowiązków prokuratora oraz po zasięgnięciu opinii właściwego prokuratora 
przełożonego, wyrazi prokuratorowi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska. Jest 
to zasada ustawowa, a ewentualne wyrażenie zgody przez Prokuratora 
Generalnego na zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 lat ma 
charakter fakultatywny i jest uzależnione od całokształtu okoliczności, a więc 
zarówno przesłanek obiektywnych, jak i subiektywnych dotyczących konkretnego 
prokuratora. Podniesionych we wniosku okoliczności nie można uznać za 
wystarczającą podstawę do odstępstwa od ustawowej reguły. Po stronie 
zainteresowanej prokurator nie zachodzą okoliczności szczególne, przemawiające 
za pozostawieniem jej na stanowisku prokuratora po 31 grudnia 2009 r. Przy 
podejmowaniu decyzji o nie wyrażeniu zgody uwzględniono również negatywne 
stanowisko wyrażone przez Prokuratora Okręgowego, jak również przez 
Prokuratora Apelacyjnego. 
Uzasadnionym 
kierunkiem 
prowadzenia 
polityki 
kadrowej w jednostkach organizacyjnych prokuratury jest pokoleniowa wymiana 
kadr prokuratorskich, związana z jednej strony z osiągnięciem przez prokuratorów 
wieku, umożliwiającego im skorzystanie z przywileju stanu spoczynku, a z drugiej 
strony z potrzebą umożliwienia przejęcia tej służby przez innych doświadczonych 

 
 
3 
prokuratorów, a także zapewnieniem etatów dla nowych kadr prokuratorskich. 
Ponadto prokurator A. S. już raz uzyskała zgodę Prokuratora Generalnego na 
dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia na okres 1 
roku i 4 miesięcy. Z tych względów uznano, iż brak jest podstaw do wyrażenia po 
raz drugi zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora. 
   W odwołaniu prokurator A. S.  zarzuciła: 
 1) naruszenie art. 8 k.p. w związku z art. 69 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o 
ustroju sądów powszechnych w związku z art. 62a ust. 1 i 2 oraz art. 22 pkt 4 i art. 
22b pkt 4 ustawy z 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, a także zakazu 
dyskryminacji wynikającego z art. 32 Konstytucji RP oraz dyrektywy Rady nr 
2000/78/WE z 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe 
równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy oraz uchwały Sądu 
Najwyższego z 21 stycznia 2009 r., II PZP 13/08, wskutek:  
- błędnego przyjęcia, iż podstawę decyzji Prokuratora Generalnego mogą stanowić 
pozaustawowe 
przesłanki 
przy 
pogwałceniu 
zasady 
niedyskryminacji 
w 
zatrudnieniu i pracy przez zastosowanie niedozwolonego kryterium wieku i 
prowadzenia własnej polityki kadrowej - pokoleniowej wymiany kadr;  
- dowolnego, bezzasadnego i sprzecznego z zasadami współżycia społecznego 
przyjęcia, że po stronie skarżącej nie zostały spełnione przesłanki subiektywne 
uzasadniające jej dalszą pracę na stanowisku prokuratora po jednokrotnym już 
przedłużeniu okresu pełnienia służby;  
- jednostronnej, zawężonej i nieprawidłowej oceny opinii Kolegium Prokuratury 
Okręgowej jako negatywnej i podobnie stanowiska Prokuratora Apelacyjnego w tym 
zakresie, 
 podczas gdy w rzeczywistości: 
 - ze strony skarżącej spełnione zostały wszystkie wymagane przepisami przesłanki 
ustawowe do otrzymania zgody na kolejne przedłużenie okresu zajmowania 
stanowiska prokuratora przy niepomniejszonym zakresie obowiązków, niezmiennej 
sumienności i nienaganności pracy oraz mobilności i dyspozycyjności; 
 - Konstytucja RP oraz dyrektywa Rady 2000/78/WE i uchwała Sądu Najwyższego 
z 21 stycznia 2009 r., II PZP 13/08, zabraniają naruszenia zasady niedyskryminacji 

 
 
4 
w zatrudnieniu i pracy przez zastosowanie niedozwolonego kryterium wieku i 
prowadzenia własnej polityki kadrowej - pokoleniowej wymiany kadr; 
 - opinia Kolegium Prokuratury Okręgowej w  […]  w istocie nie jest opinią 
negatywną skoro zawiera ocenę pracy bezpośrednio przełożonego stwierdzającą, 
iż „praca prok. S. jest nienaganna oraz sumienie wykonuje swoje obowiązki", jak 
również nie można uznać za negatywne jednozdaniowego stanowiska Prokuratora 
Apelacyjnego zawartego w piśmie kierunkowym nadającym bieg wnioskowi 
skarżącej - skoro nie zostało poprzedzone własnymi ustaleniami czy posiedzeniem 
tamtejszego Kolegium zgodnie z art. 22 pkt 4 ustawy o prokuraturze i powiela 
jedynie stanowisko końcowe Kolegium Prokuratury Okręgowej w […] dotyczące w 
istocie nie oceny pracy a wyniku głosowania nad dyskryminującymi przesłankami: 
iż raz przedłużono skarżącej okres przedłużenia czynności oraz, iż „teraz należy 
dać szansę awansu młodszym prokuratorom", 
 2) pozbawienie odwołującej - zaskarżoną decyzją - prawa uzyskania po 31 grudnia 
2009 r. podwyżki wynagrodzenia oraz uprawnień do otrzymania w dniu 6 stycznia 
2011 r. premii jubileuszowej za 45 lat pracy na podstawie art. 52 ust. 3 pkt 6 ustawy 
o prokuraturze. 
  Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Prokuratorowi 
Generalnemu do ponownego rozpoznania.  
 
  Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 Odwołanie nie jest zasadne. 
 Na kryterium wieku koncentrują się zarzuty odwołania o naruszeniu przepisów 
prawa krajowego i unijnego. Nie zarzuca się sprzeczności pierwszego z drugim, 
lecz tylko, że decyzja Prokuratora Generalnego nie wyrażająca zgody na dalsze 
zajmowanie 
stanowiska 
prokuratora 
jest 
bezpodstawna 
i 
sprzeczna 
z 
obowiązującym porządkiem prawnym. 
  W odniesieniu do prawa unijnego odwołanie nie może zarzucać naruszenia całego 
aktu prawnego, zatem całej dyrektywy Rady nr 2000/78/WE z 27 listopada 2000 r. 
ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie 
zatrudnienia i pracy. Obowiązuje tu reżim właściwy dla skargi kasacyjnej -  art. 13 
ust. 6 ustawy z 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa w związku z art. 73 

 
 
5 
§ 1 i 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z 
art. 62a ustawy z 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze. Zatem odwołanie powinno 
odpowiadać wymaganiom stawianym skardze kasacyjnej i podlegać rozpoznaniu 
tak jak skarga kasacyjna, czyli w granicach zarzutów jej podstawy (art. 39813 § 1 
k.p.c. w związku z art. 3983 § 1 k.p.c.).  
 Odwołanie nie konkretyzuje przepisu wskazanej dyrektywy, którego błędna 
wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie zdecydowały o wadliwości skarżonej 
decyzji. Niemniej należy stwierdzić, że na gruncie tej dyrektywy wiek emerytalny 65 
lat jako przyczyna rozwiązania zatrudnienia nie musi być uznawany za kryterium 
dyskryminujące w zatrudnieniu. W tej kwestii należy dostrzec ostatnie orzecznictwo 
Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości: wyrok z 5 marca 2009 r., C-388/07 (LEX 
nr 485095; pośrednio także wyroki z 12 stycznia 2010 w sprawie 341/08 i C 229/08; 
zob. także - P. Bocianowski, Dyskryminacja pracowników ze względu a wiek w 
najnowszym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, PiZS 
2009/9). W wyroku z 5 marca 2009 r., C 388/07, Trybunał stwierdził, iż z art. 6 ust. 
1 dyrektywy 2000/78 wynika, że różnice w traktowaniu ze względu na wiek nie 
stanowią zakazanej przez jej art. 2 dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego 
zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w 
szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i 
jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne. Art. 6 ust. 1 
dyrektywy nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku ustanawiania 
konkretnej listy różnic w traktowaniu, które mogłyby być uzasadnione zgodnym z 
prawem celem. Celami, które można uważać za zgodne z prawem w rozumieniu 
tego przepisu i co za tym idzie mogące uzasadniać odstępstwo od zakazu 
dyskryminacji ze względu na wiek, są cele z zakresu polityki społecznej, takie jak 
cele związane z polityką zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego. W 
art. 6 ust. 1 dyrektywy przyznano państwom członkowskim możliwość 
wprowadzenia w ich prawie krajowym określonych rodzajów różnic w traktowaniu 
ze względu na wiek, jeżeli są one obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z 
prawem celem, takim jak cel z zakresu polityki zatrudnienia, rynku pracy i 
kształcenia zawodowego, a środki służące osiągnięciu tych celów są właściwe i 
konieczne. Do sądu krajowego należy ustalenie, czy uregulowania, których dotyczy 

 
 
6 
sprawa przed nim zawisła, mają taki zgodny z prawem cel i czy krajowe organa 
ustawodawcze lub wykonawcze mogły w sposób uzasadniony stwierdzić, że przy 
wzięciu pod uwagę zakresu uznania, którym dysponują państwa członkowskie w 
zakresie polityki społecznej, wybrane środki są właściwe i konieczne do osiągnięcia 
tego celu. 
   Odwołująca się zdaje się upatrywać naruszenia niedyskryminacji w braku w 
prawie 
krajowym 
regulacji 
pozytywnej 
pozwalającej 
zatrudniającemu 
na 
rozwiązanie zatrudnienia ze względu na wiek pracownika. Rzecz jednak w tym, że 
właśnie taką regulację stanowią powołane w decyzji Prokuratora Generalnego 
przepisy ustaw o prokuraturze i prawa o ustroju sadów powszechnych. Jeżeli do 
prokuratorów stosuje się odpowiednio określone przepisy o przejściu w stan 
spoczynku sędziów (art. 62a ustawy o prokuraturze), to nie można nie dostrzec, że 
również odpowiednio do prokuratorów ma zastosowanie norma Konstytucji z art. 
180 ust. 4, zgodnie z którą to ustawa zwykła określa granicę wieku przejścia w stan 
spoczynku. O tej granicy wieku decyduje zatem prawodawca a nie pracodawca. 
Zasadnie zatem odwołano się w decyzji do rozwiązania ustawy, zgodnie z którym 
prokurator przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia. Nie jest 
to decyzja pracodawcy lecz ustawodawcy. To normatywne (generalne) rozwiązanie 
odnosi się  do całego kręgu adresatów i w tym znaczeniu nie może być uznane za 
dyskryminujące. 
   Oceny tej nie zmienia odwołanie się do art. 32 Konstytucji, gdyż osiągnięcie 
wieku powodujące przejście w stan spoczynku, nie może świadczyć o braku 
równości wobec prawa, skoro punktem odniesienia jest równość (taki sam wiek 
przejścia w stan spoczynku) w danej grupie adresatów. Wiek ten nie jest też inny 
niż powszechny wiek emerytalny (65 lat). Po wtóre przepis art. 180 ust. 4 
Konstytucji może być oceniany jako szczególny do art. 32 Konstytucji. Odwołująca 
się nie zarzuca też dyskryminacji w odniesieniu do innej grupy zawodowej.  
   Sąd Najwyższy w uchwale z 21 stycznia 2009 r. (II PZP 13/08) stwierdził, iż 
osiągniecie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić 
wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę (art. 45 § 1 
k.p.). Uchwała ta nie uzasadnia stwierdzenia niezgodności z prawem skarżonej 
decyzji. Przede wszystkim odmienne wnioski wynikają z wykładni dyrektywy 

 
 
7 
2000/78 przez ETS (co wyżej zaznaczono). Nadto status pracowniczy odwołującej 
się nie jest taki sam jak w powszechnym zatrudnieniu. Pracodawca nie podejmował 
wszak decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy (wypowiedzenia umowy o pracę), lecz 
jedynie stwierdził przejście prokuratora w stan spoczynku (czyli pozostawanie dalej 
w szczególnej relacji) po osiągnięciu określonego wieku. Przy odrębnym 
ustawowym rozwiązaniu - regulacji przejścia w stan spoczynku trudno też 
stwierdzić na czym miałoby polegać naruszenie art. 8 k.p., gdyż konkretne 
rozwiązania ustawowe redukują stosowanie klauzul generalnych, w oparciu o które 
nie można też zbudować indywidualnego prawa do dalszego zajmowania 
stanowiska w opozycji do przepisu szczególnego. 
  Pozostaje więc ocena zastosowania przepisu art. 62a ust. 2 o prokuraturze, 
zgodnie z którym prokurator może dalej zajmować stanowisko jeżeli Prokurator 
Generalny 
na 
wniosek 
prokuratora, 
po 
przedstawieniu 
zaświadczenia 
stwierdzającego, że jest zdolny, że względu na stan zdrowia, do pełnienia 
obowiązków prokuratora, oraz po zasięgnięciu opinii właściwego prokuratora 
przełożonego, wyrazi prokuratorowi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska. 
Rozwiązanie to należy odczytywać w ten sposób, że wyrażenie zgody na dalsze 
zajmowanie stanowiska zależy od zgody Prokuratora Generalnego i nawet 
spełnienie wskazanych w tym przepisie warunków pozytywnych nie daje roszczenia 
o dalsze pozostawanie przez prokuratora w służbie. 
 Skoro przewidziane w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych uprawnienia 
Krajowej 
Rady 
Sądownictwa 
przysługują 
w 
stosunku 
do 
prokuratorów 
Prokuratorowi Generalnemu (art. 62a ust. 1 o prokuraturze), to konsekwentnie 
należy przyjąć, że Prokurator Generalny podejmuje samodzielnie tę decyzję, którą 
w przepadku uchwały Krajowa Rada Sądownictwa podejmuje kolegialnie i 
bezwzględną większością głosów (art. 12 ustawy z 27 lipca 2001 r. o Krajowej 
Radzie Sądownictwa). Jeżeli więc Prokurator Generalny podejmuje i wyraża 
decyzję negatywną w trybie art. 62a ust. 1 i 2 ustawy o prokuraturze, to jest to jego 
samodzielna decyzja i w zakresie tych przesłanek nie może być uznana za 
sprzeczną z prawem. Z przepisu art. 62a nie wynika też aby decyzja Prokuratora 
Generalnego miała zależeć od opinii właściwego prokuratora przełożonego. Nie jest 
również uzależniona od opinii kolegium prokuratury, nawet gdy takiej zasięgał 

 
 
8 
prokurator przełożony. Może on zwrócić się do kolegium właściwej prokuratury o 
wyrażenie opinii w przedmiocie wniosku o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie 
stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia - art. 22 ustawy o prokuraturze 
(por. postanowienie Sąd Najwyższego z 9 lutego 2005 r., III PO 61/04, OSNP 2005 
nr 20, poz. 326). 
  Znaczenie rozwiązania przyjętego w art. 62a ustawy o prokuraturze było już 
rozważane w orzecznictwie na tle podobnych spraw. Stwierdza się w nim, że 
decyzja Prokuratora Generalnego o braku zgody na dalsze zajmowanie stanowiska 
prokuratora po ukończeniu 65 roku życia nie musi mieć uzasadnienia w 
przyczynach uniemożliwiających dalsze pełnienie służby (wyrok z 6 grudnia 2006 r., 
III PO 7/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 362). 
  Można też odnotować orzecznictwo, które przyjmuje, że o ile brak jest roszczenia 
o dalsze zajmowania stanowiska, to jednak wymaga się większej kontroli braku 
zgody Prokuratora Generalnego na dalsze zajmowanie stanowiska przez 
prokuratora po osiągnięciu 65 roku życia. W wyroku z 10 kwietnia 2008 r. (III PO 
2/08, LEX nr 469172) wskazano, że „Prokurator wnioskujący o dalsze zajmowanie 
stanowiska nie ma roszczenia o przedłużenie stosunku służby, ale w odwołaniu od 
negatywnej decyzji może podważać legalność lub zasadność motywów, które 
doprowadziły do jej podjęcia. Decyzja Prokuratora Generalnego, mająca charakter 
uznaniowy, nie może być podjęta w sposób zupełnie dowolny bez uwzględnienia 
okoliczności 
przemawiających 
zarówno 
za, 
jak 
i 
przeciwko 
udzieleniu 
przedmiotowej zgody". 
    Prokurator Generalny w uzasadnieniu skarżonej decyzji odwołał się do 
argumentacji, którą wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 czerwca 2003 r., III 
AO 25/02 (OSNP 2004 nr 13, poz. 236) stwierdzającym, że uzasadnionym 
kierunkiem prowadzenia polityki kadrowej w jednostkach organizacyjnych 
prokuratury jest „pokoleniowa" wymiana kadr prokuratorskich, związana z jednej 
strony, z osiąganiem przez zasłużonych prokuratorów wieku umożliwiającego im 
skorzystanie z przywileju prokuratorskiego stanu spoczynku, a z drugiej strony, z 
potrzebą umożliwienia przejęcia tej służby przez innych doświadczonych 
prokuratorów, a także zapewnienie etatów dla nowych kadr prokuratorskich. Sąd 
Najwyższy nie może ingerować w takie pojmowanie polityki kadrowej przez 

 
 
9 
Prokuratora Generalnego, który - odmawiając wydania kolejnej zgody na dalsze 
zajmowanie stanowiska prokuratora przez odwołującego się - nie działał dowolnie i 
nie naruszył przepisów prawa lub zasad współżycia społecznego, wskazanych jako 
podstawy odwołania”. Skład rozpoznający odwołanie aprobuje taki kierunek 
argumentacji. Jednocześnie zauważa, że właśnie przekonanie o niemożności 
wskazania bezpośrednio na osiągnięcie wieku emerytalnego skłania do 
poszukiwania innych przyczyn, które niezależnie od ich obiektywnej sprawdzalności 
mogą być dolegliwe emocjonalnie dla pracownika (prokuratora), który ma przejść 
na emeryturę (w stan spoczynku). Jeżeli więc argumenty podane w decyzji były 
konieczne, to nie mogą być uznane za dowolne.  
    Z kolei dobry stan zdrowia, chęć „doczekania" w stanie czynnym jubileuszu 45-
lecia pracy zawodowej, zadowolenie z wykonywanej pracy, czy służenie 
doświadczeniem zawodowym młodszemu pokoleniu prokuratorów nie mogą być 
uznane za przesłanki automatycznie przemawiające za potrzebą dalszego 
pozostawania 
na 
stanowisku 
prokuratora. 
Uprzednie 
udzielenie 
zgody 
przedłużającej pozostawanie przez prokuratora w stanie czynnym, nie oznacza, że 
zgoda taka będzie obligatoryjnie ponawiana, aż do ukończenia przez prokuratora 
70 roku życia (wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2007 r., III PO 8/07). 
   Nie podlega ocenie w tej sprawie ochrona dóbr osobistych, których naruszenie 
może rodzić roszczenie, jednak nie o zaniechanie przeniesienia w stan spoczynku, 
a w tym przypadku o stwierdzenie niezgodności z prawem braku zgody Prokuratora 
Generalnego na dalsze zajmowanie stanowiska przez prokuratora w trybie art. 62a 
ustawy o prokuraturze. 
  Z tych motywów orzeczono jak w sentencji.