III PO 57/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego T.W. od decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu go na stanowisko sędziego WSA, uznając zgodność tej decyzji z prawem i Konstytucją.
Sędzia T.W. odwołał się od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o przeniesieniu go na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i konstytucyjnych. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, uznając, że decyzja Prezesa NSA była zgodna z prawem, w tym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym zgodności art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej reformę sądownictwa administracyjnego z Konstytucją.
Sędzia T.W. złożył odwołanie od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 1 marca 2004 r. o przeniesieniu go na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w [...]. Głównym zarzutem było naruszenie art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej reformę sądownictwa administracyjnego, poprzez brak wymaganej opinii Kolegium NSA oraz błędną wykładnię i zastosowanie przepisu, a także naruszenie przepisów Konstytucji (art. 2, 32, 178 ust. 1, 180 ust. 1). Sędzia T.W. argumentował, że procedura przeniesienia była wadliwa, nie uwzględniała jego stanowiska i była niezgodna z zasadą nieusuwalności sędziów. Podkreślał, że istniała alternatywa w postaci delegowania, która była korzystniejsza dla sędziego. Prezes NSA wniósł o oddalenie odwołania, wskazując na konieczność reformy sądownictwa i zgodność decyzji z Konstytucją, powołując się na art. 180 ust. 5 Konstytucji. Sąd Najwyższy, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2005 r. (P 20/04), uznał art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej za zgodny z Konstytucją. Sąd stwierdził, że procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA została dopełniona poprzez wypracowanie i akceptację zasad przenoszenia sędziów przez środowisko sędziowskie. Sąd Najwyższy podkreślił, że decyzja o przeniesieniu nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu KPA, a jej celem było zapewnienie ciągłości pracy sądów administracyjnych w okresie przejściowym reformy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, uznając decyzję Prezesa NSA za legalną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja Prezesa NSA o przeniesieniu sędziego NSA na stanowisko sędziego WSA jest zgodna z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uznał art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej za zgodny z Konstytucją. Stwierdzono, że procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA została prawidłowo przeprowadzona, a decyzja o przeniesieniu służyła zapewnieniu ciągłości pracy sądów administracyjnych w ramach reformy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddala odwołanie
Strona wygrywająca
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.W. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego | organ_państwowy | organ wydający decyzję |
Przepisy (13)
Główne
Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 94 § § 1
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia Prezesowi NSA przeniesienie sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA. Przeniesienie do tej samej miejscowości nie wymaga zgody sędziego.
Pomocnicze
Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 95 § § 1
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pozwala na delegowanie sędziów NSA do pełnienia obowiązków w wojewódzkich sądach administracyjnych.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 180 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nieusuwalność sędziów.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 180 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przeniesienie sędziego wbrew jego woli na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 180 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zmiana ustroju sądów lub granic okręgów sądowych, dotycząca pozostawienia uposażenia.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 106
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący zasięgania opinii innych organów.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 75 § § 2 pkt 1
Przeniesienie sędziego w przypadku zniesienia stanowiska lub sądu/wydziału.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 75 § § 3
Konieczność zapewnienia sędziemu możliwości złożenia wniosków co do nowego miejsca służbowego przy przeniesieniu bez zgody.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 75 § § 4
Podstawa do wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja Prezesa NSA o przeniesieniu sędziego NSA na stanowisko sędziego WSA jest zgodna z art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej oraz z Konstytucją RP. Procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA została przeprowadzona prawidłowo poprzez wypracowanie i akceptację ogólnych zasad przenoszenia sędziów. Czynność Prezesa NSA w przedmiocie przeniesienia sędziego nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu KPA. Przeniesienie sędziego do WSA w tej samej miejscowości nie wymaga jego zgody. Decyzja o przeniesieniu służyła zapewnieniu ciągłości pracy sądów administracyjnych w okresie reformy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej przez brak wymaganej opinii Kolegium NSA. Błędna wykładnia i zastosowanie art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej. Naruszenie art. 2, 32, 178 ust. 1 i 180 ust. 1 Konstytucji RP. Brak możliwości przedstawienia stanowiska przez sędziego w postępowaniu. Istnienie alternatywy w postaci delegowania, która była korzystniejsza dla sędziego. Naruszenie zasady nieusuwalności sędziów. Niewłaściwe uzasadnienie decyzji Prezesa NSA.
Godne uwagi sformułowania
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04, orzekł że art. 94 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 oraz art. 180 Konstytucji. Czynność prezesa NSA jest czynnością z zakresu stosunku służbowego, bliższą czynnościom z zakresu prawa pracy. Oparcie się na tych regułach spełnia ustawowe wymagania zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla skutecznego przeniesienia sędziego w trybie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, zważywszy że regulacja ta nie ustanawia żadnych innych kryteriów lub warunków przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, w szczególności uzyskania lub zapytania o zgodę przenoszonego sędziego.
Skład orzekający
Andrzej Wróbel
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Jerzy Kwaśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reformy sądownictwa administracyjnego, zgodność przeniesienia sędziego z Konstytucją, charakter prawny czynności Prezesa NSA w sprawach sędziowskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu reformy sądownictwa administracyjnego w Polsce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych dotyczących statusu sędziów w kontekście reformy sądownictwa, co jest interesujące dla prawników zajmujących się prawem ustrojowym i administracyjnym.
“Czy przeniesienie sędziego NSA do WSA było zgodne z prawem i Konstytucją? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III PO 57/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) SSN Jerzy Kwaśniewski Protokolant Halina Kurek w sprawie z odwołania T.W. od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2004 r., znak L. Prez. Ia/S-1102/11/04 w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 marca 2006 r., oddala odwołanie. Uzasadnienie Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzją z dnia 1 marca 2004 r., wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), przeniósł sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego T.W. na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezes NSA podniósł, że podstawowym celem reformy sądownictwa administracyjnego było zapewnienie sprawnego wykonywania działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych, utworzonych rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652). Osiągnięcie tego celu było możliwe w drodze przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziowskie w odpowiednich wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające, który upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA. W skład NSA wchodziło 280 sędziów powołanych na te stanowiska na podstawie dotychczasowych przepisów. Na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie ustalenia liczby stanowisk sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz liczby wiceprezesów (Dz. U. Nr 26, poz. 228) ustalił liczbę stanowisk sędziowskich na 50. W konsekwencji – potrzebne stało się przeniesienie znacznej liczby powołanych wcześniej sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych. Właśnie wobec sędziów NSA, zajmujących dotychczas stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1 stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA przyjęły regułę, że będą oni wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach administracyjnych, utworzonych w miejscowościach siedzib zniesionych ośrodków zamiejscowych NSA, w których sędziowie dotychczas pełnili służbę. Decyzja o przeniesieniu sędziego NSA T.W. została podjęta w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. W odwołaniu od tej decyzji sędzia T.W. zarzucił naruszenie: 3 1) art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bez wymaganej tym przepisem opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego; 2) naruszenie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędną wykładnię tego przepisu i niewłaściwe jego zastosowanie, oparte na przesłankach pozaprawnych; 3) naruszenie art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu sędziego na inne stanowisko w niedopuszczalnym trybie, na podstawie niekonstytucyjnego przepisu ustawy. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające, wskazany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, przewiduje obowiązek współdziałania Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie ewentualnego przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z istoty indywidualnego charakteru takiego rozstrzygnięcia i takiego współdziałania wynika, że zarówno decyzja Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i opinia Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogą mieć postaci normatywnej ani nawet generalnej. W ocenie skarżącego, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dopełnił obowiązku współdziałania z Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie zasięgnął jego opinii. Wynika to jednoznacznie z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której wskazana została jedynie uchwała tegoż Kolegium, ustanawiająca „regułę" dotyczącą sędziów zajmujących dotychczas stanowiska w ośrodkach zamiejscowych NSA. Uchwała ta nie tylko pod względem materialnym 4 koliduje z istotą opinii przewidzianej w art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., ale także nie czyni zadość wymogom współdziałania z punktu widzenia procesowego. Zainteresowani sędziowie nie zostali o tej uchwale powiadomieni przed podjęciem decyzji przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołujący się jako sprzeczne z prawem ocenił prowadzenie całego postępowania w sprawie przeniesienia sędziego na inne stanowisko bez jego wiedzy i udziału. Według odwołującego się nie ulega wątpliwości, że sędzia powinien być zawiadomiony o toczącym się postępowaniu i powinien mieć możliwość przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. Konkluzja ta, zdaniem sędziego, wydaje się oczywista na tle przepisów procesowych, a nadto znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści stosowanego odpowiednio art. 75 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Z przepisu tego wynika bowiem, że przeniesienie sędziego z przyczyn wymienionych w art. 75 § 2 pkt 1 jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy uwzględnienie wniosku sędziego co do nowego miejsca służbowego nie jest możliwe. Z istoty rzeczy implikuje to konieczność zapewnienia sędziemu warunków do złożenia ewentualnych wniosków w tej mierze, a niestworzenie sędziemu takich możliwości i w konsekwencji niezapoznanie się z ewentualnymi wnioskami przez organ orzekający - Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oznacza wadliwość rozstrzygnięcia, skoro negatywna ocena możliwości uwzględnienia takich wniosków jest jedną z koniecznych przesłanek przeniesienia sędziego na inne stanowisko bez jego zgody. Tymczasem odwołujący się w ogóle nie został przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiadomiony o wszczęciu postępowania dotyczącego przeniesienia, ani też nie miał możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. Odwołujący się podniósł, że wykładnia art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. powinna być zgodna z Konstytucją. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej statuuje zasadę niezawisłości (art. 178 ust. 1) i ściśle z nią związaną zasadę nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1). Przepis art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. musi być zatem traktowany jako przepis o charakterze wyjątkowym, co ma kluczowe znaczenie dla jego wykładni i zakresu zastosowania. Po pierwsze, ustanowiona nim kompetencja Prezesa NSA może być wykorzystywana tylko wtedy, gdy jest to niezbędne z punktu widzenia dobra 5 wymiaru sprawiedliwości i gdy zamierzonego celu nie można osiągnąć za pomocą innych środków; po drugie, przesłanki jego stosowania nie mogą być ustalone dyskrecjonalnie i nie mogą mieć charakteru pozaprawnego; po trzecie, rozstrzygnięcie podjęte na jego podstawie w odniesieniu do określonego sędziego powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie. W ocenie odwołującego się, zaskarżona decyzja została wydana w oderwaniu od wspomnianych zasad konstytucyjnych. Zdaniem odwołującego się, przeniesienie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest jedynym rozwiązaniem służącym realizacji celu w postaci „zapewniania sprawnego wykonywania działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych”. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. przewiduje także możliwość delegowania sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do pełnienia obowiązków w wojewódzkim sądzie administracyjnym (art. 95 § 1). W tej sytuacji, wobec istnienia alternatywy, co do zasady powinno być stosowane rozwiązanie korzystniejsze dla sędziego, a mianowicie delegacja (delegowanie). Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wskazał przyczyn, dla których od rozwiązania tego odstąpił, zastępując je przeniesieniem, powodującym dalej idącą, niekorzystną zmianę w statusie prawnym sędziego. Jedyną wskazaną przez Prezesa NSA przesłanką faktyczną, która została wzięta pod uwagę, było zajmowanie dotychczas przez skarżącego stanowiska w zniesionym obecnie ośrodku zamiejscowym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na skutek indywidualnych rozstrzygnięć doszło w konsekwencji do zróżnicowania identycznego dotychczas statusu sędziów w oparciu o kryterium pozaprawne i do wyodrębnienia aż trzech kategorii sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: 1) sędziów zajmujących stanowisko sędziego NSA, 2) sędziów delegowanych i 3) sędziów przeniesionych do wojewódzkich sądów administracyjnych, którym pozostawiono jedynie tytuł i „prawo do wynagrodzenia”. W ocenie odwołującego się, waloru normatywnego nie ma wspomniana „reguła” przyjęta przez Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA, gdyż organy te nie zostały ustawowo upoważnione do stanowienia prawa w tym zakresie. Według odwołującego się, uchwała Kolegium NSA ustanawiająca 6 „regułę” w tej mierze jest w ogóle niedopuszczalna, a już na pewno nie może stanowić podstawy do orzekania w indywidualnej sprawie sędziego. Nie może ona stanowić elementu podstawy prawnej podjętej decyzji, choć w uzasadnieniu decyzji użyto zwrotu: „kierując się tą regułą podjąłem decyzję o przeniesieniu ...”, traktując ją właśnie jako podstawę prawną. „Reguła” ta - wbrew stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - w sposób oczywisty koliduje z intencją i założeniami ustawodawcy, znajdującymi wyraz w art. 93 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające. Z przepisu tego wynika zasada, że osoby powołane na stanowiska sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów pozostają sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przyjmowanie „reguły” przeciwstawnej do tej zasady i wprowadzanie jej w życie za pomocą indywidualnych rozstrzygnięć Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego jest praktyką, której nie sposób zaakceptować. Wykorzystanie w tym celu - mającej w założeniu charakter wyjątkowy - kompetencji przewidzianej w art. 94 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające jest sprzeczne z jej istotą i stanowi jej nadużycie. Zdaniem odwołującego się, uzasadnienie zaskarżonej decyzji również pod względem formalnym trudno uznać za wystarczające. W gruncie rzeczy ma ono charakter pozorny, bowiem zawiera niemal wyłącznie twierdzenia ogólne i właściwie nie odnosi się do przedmiotowej sprawy jako sprawy indywidualnej skarżącego. Naruszono zatem wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Odwołujący się zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja zawiera pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego, które zostało oparte m. in. na podstawie art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). Przepis ten nawiązuje do zawartych w § 2 pkt 1 i pkt 2 tego samego artykułu przypadków, w których możliwe jest przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody. Chodzi tu w szczególności o „zniesienie stanowiska wywołane zmianą w organizacji sądownictwa lub zniesienia danego sądu lub wydziału zamiejscowego albo przeniesienie siedziby sądu". Skarżący podniósł, że z powołania się na ten przepis (niezależnie od tego, że nastąpiło ono dopiero w pouczeniu o środku 7 odwoławczym, a w podstawie prawnej decyzji nie ma o nim mowy) wynika, że Prezes NSA uznał art. 75 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, za jedną z podstaw swojej decyzji. Stanowisko takie jest, zdaniem odwołującego się, błędne, bowiem z dniem 1 stycznia 2004 r. nie powstały zdarzenia, o których mowa w tym przepisie. Nie można, według skarżącego, mówić o „zniesieniu stanowiska wywołanym zmianami w organizacji sądownictwa”, gdyż w dalszym ciągu istnieje stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie zniesiono również wydziałów NSA, ale jego ośrodki zamiejscowe. Z tego powodu art. 75 Prawa o ustroju sądów powszechnych nie może być przesłanką zwolnienia od obowiązku uzyskania zgody sędziego na jego przeniesienie z NSA do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tryb przeniesienia sędziego, ustanowiony w art. 94 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. i zastosowany przy wydaniu zaskarżonej decyzji, budzi też wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją. Art. 180 ust. 2 Konstytucji statuuje zasadę, w myśl której przeniesienie sędziego na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie. Według odwołującego się, nie można przyjąć, że art. 180 ust. 5 Konstytucji, odnoszący się do zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych i dotyczący w istocie tylko kwestii pozostawienia uposażenia, mógł być interpretowany w oderwaniu od wspomnianej zasady; nie wydaje się, aby w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych ustawodawca był zwolniony z obowiązku precyzyjnego określenia przesłanek przeniesienia sędziego i dysponował swobodą w wyborze organu mającego podejmować indywidualne rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zasada nieusuwalności sędziów wyklucza powierzenie samodzielnym decyzjom władzy wykonawczej jakichkolwiek rozstrzygnięć dotyczących sytuacji prawnej sędziów (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 1998r., K 3/98, OTK z 1998 r. nr 4). Odwołujący się podniósł, że przyznanie daleko idącej kompetencji w tym zakresie organowi monokratycznemu, pozostającemu wprawdzie w systemie organizacyjnym władzy sądowniczej, ale pełniącemu funkcję o charakterze administracyjnym, również budzi zastrzeżenia co do zgodności z art. 178 i 180 Konstytucji. 8 W ocenie odwołującego się, nie tylko mało precyzyjne sformułowanie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., ale także - czy może przede wszystkim - praktyka jego stosowania pokazuje, że zyskał on treść i skutki naruszające zasadę niezawisłości sędziowskiej oraz zasadę równego traktowania. Stanowi to, zdaniem odwołującego się, podstawę do uznania przedmiotowego przepisu za niekonstytucyjny (uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 1998 r., K 3/98). Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania. Zdaniem Prezesa NSA zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji. Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a przy tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia sędziów przez Kolegium NSA, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienie się do każdego indywidualnego przypadku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odwołanie zostało oparte przede wszystkim na zarzutach naruszenia art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej przepisy reformujące sądownictwo administracyjne oraz art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji Rzeczypospolitej przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu sędziego na inne stanowisko w niedopuszczalnym trybie, na podstawie niekonstytucyjnego przepisu ustawy. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04, orzekł że art. 94 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 oraz art. 180 Konstytucji. Przesądza to rozstrzygnięcie przedstawionego w odwołaniu problemu konstytucyjności regulacji prawnych dotyczących reformy sadownictwa administracyjnego zgodnie ze stanowiskiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, a mianowicie, że kompetencja Prezesa NSA do 9 skutecznego przeniesienia sędziego tego Sądu na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości, w której dotychczas pełnił służbę, jest zgodna z Konstytucją. Zgodna z Konstytucją ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do skutecznego przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości, w której dotychczas pełnił służbę, z pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy), wymagała zatem jedynie zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, co zostało dopełnione przez opisany w odpowiedzi na odwołanie proces wypracowywania reguł przenoszenia sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych. Tryb ten był przedmiotem kilku posiedzeń Kolegium NSA, a także spotkań odbywanych przez prezesa i wiceprezesów NSA z zainteresowanymi sędziami wydziałów NSA w Warszawie i ośrodków zamiejscowych NSA. Zasady te zostały następnie zaakceptowane przez Kolegium NSA, a także Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA w dniu 9 lutego 2004 r. Zauważyć przy tym należy, że: (1) zastosowany tryb opiniowania przez Kolegium NSA propozycji decyzji dotyczących poszczególnych sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, podejmowanych następnie przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i mających na celu ich „przeniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego”, faktycznie i realnie umożliwiał indywidualizację formułowania tego typu opinii w stosunku do poszczególnych sędziów; (2) tryb ten był wprowadzony po uprzedniej konsultacji oraz akceptacji przez całe środowisko sędziowskie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (zarówno przez Kolegium NSA, jak przez Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA); (3) tryb ten zapewniał przy tym obiektywnie sprawne i szybkie przeprowadzenie tej procedury w stosunku do wszystkich przenoszonych sędziów; a w konsekwencji (4) zapewniał także skuteczne wywiązanie się upoważnionych organów NSA z ciążącego na nich obowiązku wprowadzenia w życie tego etapu reformy ustrojowej sądownictwa administracyjnego; i wreszcie (5) tryb ten nie naruszał żadnych obowiązujących w 10 tym zakresie przepisów ustawowych (por. wyrok SN z 12 stycznia 2006 r., III PO 1/04). Oparcie się na tych regułach spełnia ustawowe wymagania zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla skutecznego przeniesienia sędziego w trybie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, zważywszy że regulacja ta nie ustanawia żadnych innych kryteriów lub warunków przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, w szczególności uzyskania lub zapytania o zgodę przenoszonego sędziego. Zgoda taka jest wymagana wyłącznie w razie przeniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości innej niż ta, w której sędzia dotychczas pełnił służbę (zdanie drugie art. 94 § 1 ustawy), bądź w razie ponownego przeniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu (art. 94 § 2 ustawy). W tym kontekście należało uznać, że nie było przeszkód prawnych do podjęcia przez Prezesa NSA decyzji o przeniesieniu sędziego bez wcześniejszego uchylenia decyzji o jego delegowaniu. Decyzja o przeniesieniu znosiła delegowanie (czyniła je bezprzedmiotowym). Ustawodawca, wprowadzając zmianę ustroju sądów administracyjnych przyjął rozwiązanie, że sprawy sądowoadministracyjne będą rozpoznawane do dnia 31 grudnia 2003 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny, a z dniem 1 stycznia 2004 r. wejdzie w życie nowy ustrój sądów administracyjnych i z tym dniem rozpoczną działalność orzeczniczą w tych sprawach wojewódzkie sądy administracyjne. Oznacza to przyjęcie założenia, że wprowadzenie zmiany ustroju sądów administracyjnych nie powinno spowodować przerw i zakłóceń w rozpoznawaniu spraw przez sądy administracyjne. Wykonanie tego założenia w okresie przejściowym, w sytuacji gdy przepisy ustawy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., było możliwe jedynie dzięki skorzystaniu z art. 95 § 1 Przepisów wprowadzających, który pozwalał delegować sędziów NSA do pełnienia obowiązków w wojewódzkich sądach administracyjnych. Dlatego też przyjęto, że delegowanie sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych na podstawie art. 95 § 1 Przepisów wprowadzających, które miało służyć zapewnieniu sprawności postępowania, poprzedzi podejmowanie decyzji o przenoszeniu sędziów do tych sądów. W takiej sytuacji delegowanie sędziego do 11 pełnienia obowiązków w określonym wojewódzkim sądzie administracyjnym nie mogło stanowić przeszkody do podjęcia decyzji o przeniesieniu sędziego w okresie delegowania, gdy przeniesienie następowało przed upływem okresu delegowania. W konsekwencji powyższego Sąd Najwyższy uznał legalność zaskarżonej decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu odwołującego się na podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, która nie naruszała jego nabytych uprawnień do tytułu i wynagrodzenia przysługującego sędziemu NSA. Nie są uzasadnione argumenty odwołania przypisujące czynności Prezesa NSA o przeniesieniu sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, nazwanej decyzją, charakteru prawnego decyzji administracyjnej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Czynność prezesa NSA jest czynnością z zakresu stosunku służbowego, bliższą czynnościom z zakresu prawa pracy. W związku z tym zasięgnięcie opinii Kolegium NSA nie wymagało takiego sformalizowania, jakie musi towarzyszyć wydaniu decyzji administracyjnej po zasięgnięciu opinii innego organu. Czynność prezesa NSA w przedmiocie przeniesienia sędziego NSA nie jest decyzją administracyjna w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc przy jej podejmowaniu nie mają zastosowania przepisy tego Kodeksu, w tym w szczególności art. 106 k.p.a. (por. wyrok SN 12 stycznia 2006 r., III PO 1/04) . Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI