III PO 48/04

Sąd Najwyższy2006-03-16
SNAdministracyjneustrój sądówWysokanajwyższy
sądownictwo administracyjneNSAWSAprzeniesienie sędziegoKonstytucjanieusuwalność sędziówniezawisłość sędziowskareforma sądownictwa

Sąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego K.K. od decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu jej na stanowisko sędziego WSA, uznając zgodność tej decyzji z prawem i Konstytucją.

Sędzia K.K. odwołała się od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o przeniesieniu jej na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i konstytucyjnych. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, uznając, że przepis art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej reformę sądownictwa administracyjnego jest zgodny z Konstytucją, a procedura przeniesienia, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA, była prawidłowa.

Sędzia K.K. wniosła odwołanie od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 1 marca 2004 r. o przeniesieniu jej na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w [...]. Zarzuciła naruszenie art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej reformę sądownictwa administracyjnego, brak wymaganej opinii Kolegium NSA, błędną wykładnię przepisu oraz naruszenie zasad konstytucyjnych (art. 2, 32, 178 ust. 1, 180 ust. 1 Konstytucji RP). Argumentowała, że przeniesienie powinno być poprzedzone indywidualną opinią Kolegium, a nie ogólną uchwałą, oraz że istniała możliwość delegowania zamiast przeniesienia. Prezes NSA wniósł o oddalenie odwołania, wskazując na konieczność reformy sądownictwa i zgodność decyzji z art. 180 ust. 5 Konstytucji. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (P 20/04), który uznał art. 94 § 1 ustawy za zgodny z Konstytucją. Sąd uznał, że procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA, poprzez wypracowanie i akceptację zasad przenoszenia sędziów, spełniła wymogi ustawowe. Podkreślono, że przeniesienie nie naruszyło praw nabytych sędziego do tytułu i wynagrodzenia, a decyzja nie była aktem administracyjnym w rozumieniu KPA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, przeniesienie jest zgodne z prawem i Konstytucją, pod warunkiem zasięgnięcia opinii Kolegium NSA, co zostało spełnione poprzez wypracowanie i akceptację zasad przenoszenia sędziów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego (P 20/04), który uznał art. 94 § 1 ustawy za zgodny z Konstytucją. Procedura konsultacji z Kolegium NSA, obejmująca wypracowanie i akceptację zasad przenoszenia sędziów, została uznana za wystarczającą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala odwołanie

Strona wygrywająca

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

Strony

NazwaTypRola
K.K.osoba_fizycznaodwołująca się
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnegoorgan_państwowyorgan wydający decyzję

Przepisy (12)

Główne

Przepisy wprowadzające art. 94 § § 1

Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego WSA po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA. Zgoda sędziego nie jest wymagana, jeśli przeniesienie następuje do WSA w miejscowości dotychczasowej służby.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada niezawisłości sędziowskiej.

Konstytucja RP art. 180 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada nieusuwalności sędziów.

Konstytucja RP art. 180 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przeniesienie sędziego wbrew jego woli tylko na mocy orzeczenia sądu i w przypadkach określonych w ustawie.

Konstytucja RP art. 180 § ust. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zmiana ustroju sądów lub granic okręgów sądowych może wiązać się ze zmianą statusu sędziego, z zachowaniem uposażenia.

Pomocnicze

Przepisy wprowadzające art. 95 § § 1

Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pozwala na delegowanie sędziów NSA do pełnienia obowiązków w WSA, co było rozwiązaniem przejściowym.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej; nie miał zastosowania do decyzji o przeniesieniu sędziego.

P.u.s.p. art. 75 § § 2

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Przypadki przeniesienia sędziego bez jego zgody (np. zniesienie stanowiska); nie miał zastosowania w tej sprawie.

P.u.s.p. art. 75 § § 3

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Implikuje konieczność zapewnienia sędziemu możliwości złożenia wniosków w sprawie przeniesienia.

P.u.s.p. art. 75 § § 4

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Podstawa prawna wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego.

u.SN art. 8 § § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

P.u.s.a. art. 49

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zgodność art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej z Konstytucją RP, potwierdzona wyrokiem TK. Prawidłowość procedury zasięgnięcia opinii Kolegium NSA poprzez wypracowanie i akceptację zasad przenoszenia sędziów. Przeniesienie sędziego nie narusza jego praw nabytych do tytułu i wynagrodzenia. Decyzja o przeniesieniu nie jest aktem administracyjnym w rozumieniu KPA.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej przez brak indywidualnej opinii Kolegium NSA. Naruszenie zasad konstytucyjnych (niezawisłość, nieusuwalność, równość) przez tryb przeniesienia. Możliwość zastosowania delegowania zamiast przeniesienia. Niewystarczające uzasadnienie decyzji Prezesa NSA.

Godne uwagi sformułowania

Badanie zgodności przepisów ustaw z Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego. Konstytucja w nierówny sposób ochrania nieusuwalność sędziów oraz zakaz ich przenoszenia na inne stanowisko służbowe. W sytuacji daleko idących zmian w organizacji sądownictwa (...) w pełni dopuszczalna jest nawet dość głęboka ingerencja w status służbowy sędziego. Zasada równości nie oznacza zakazu różnicowania na przyszłość sytuacji prawnej określonych osób. Decyzja Prezesa NSA o przeniesieniu nie była przy tym decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a., lecz czynnością prawną z zakresu stosunku służbowego sędziego NSA.

Skład orzekający

Andrzej Wróbel

przewodniczący

Katarzyna Gonera

sprawozdawca

Jerzy Kwaśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przenoszenia sędziów w ramach reformy sądownictwa administracyjnego oraz zgodność tych przepisów z Konstytucją RP."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji reformy sądownictwa administracyjnego z lat 2003-2004.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z pozycją sędziów w kontekście reformy sądownictwa i zgodności przepisów z Konstytucją, co jest interesujące dla prawników zajmujących się prawem ustrojowym i administracyjnym.

Czy reforma sądownictwa może naruszać pozycję sędziego? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III PO 48/04 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 16 marca 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący) 
SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
 
Protokolant Halina Kurek 
 
w sprawie z odwołania K.K. 
od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 
z dnia 1 marca 2004 r., znak L. Prez. Ia/S-1102/11/04 
w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu 
administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 16 marca 2006 r., 
 
 
oddala odwołanie. 
 
Uzasadnienie 
 
Decyzją z dnia 1 marca 2004 r., podjętą na podstawie art. 94 § 1 ustawy z 
dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju 

 
 
2 
sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami 
administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.; powoływanej dalej jako 
“Przepisy wprowadzające”), Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego przeniósł 
sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego K.K. na stanowisko sędziego 
wojewódzkiego 
sądu 
administracyjnego 
do 
Wojewódzkiego 
Sądu 
Administracyjnego w [...] z dniem 15 marca 2004 r. 
W uzasadnieniu decyzji Prezes NSA podniósł, że podstawowym celem 
reformy sądownictwa administracyjnego było zapewnienie sprawnego wykonywania 
działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych, 
utworzonych rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie 
utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i 
obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652). Osiągnięcie tego celu było możliwe 
w drodze przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziowskie w odpowiednich 
wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 § 1 ustawy Przepisy 
wprowadzające, który upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na 
stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, po zasięgnięciu 
opinii Kolegium NSA.  W skład NSA wchodziło 280 sędziów powołanych na te 
stanowiska na podstawie dotychczasowych przepisów. Na wniosek Zgromadzenia 
Ogólnego Sędziów NSA Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w 
sprawie 
ustalenia 
liczby 
stanowisk 
sędziowskich 
w 
Naczelnym 
Sądzie 
Administracyjnym oraz liczby wiceprezesów (Dz. U. Nr 26, poz. 228) ustalił liczbę 
stanowisk sędziowskich na 50. W konsekwencji – potrzebne stało się przeniesienie 
znacznej liczby powołanych wcześniej sędziów NSA do wojewódzkich sądów 
administracyjnych. Wobec sędziów NSA, zajmujących dotychczas stanowiska 
sędziowskie w zniesionych z dniem 1 stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych 
NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA przyjęły regułę, że będą 
oni wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach administracyjnych 
utworzonych w miejscowościach siedzib zniesionych ośrodków zamiejscowych 
NSA, w których sędziowie ci dotychczas pełnili służbę. Decyzja o przeniesieniu 
sędziego NSA K.K. została podjęta w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania 
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].  
Sędzia K.K. wniosła odwołanie od decyzji Prezesa NSA, zarzucając jej: 1) 

 
 
3 
naruszenie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające 
ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o 
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) 
przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu jej jako sędziego Naczelnego Sądu 
Administracyjnego 
na 
stanowisko 
sędziego 
Wojewódzkiego 
Sądu 
Administracyjnego w [...] bez wymaganej tym przepisem opinii Kolegium 
Naczelnego Sądu Administracyjnego;  
2) naruszenie art. 94 § 1 ustawy  Przepisy wprowadzające  przez błędną wykładnię 
tego przepisu i niewłaściwe jego zastosowanie, oparte na przesłankach 
pozaprawnych;  
3) naruszenie art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji Rzeczypospolitej 
Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) przez rozstrzygnięcie o 
przeniesieniu sędziego na inne stanowisko w niedopuszczalnym trybie, na 
podstawie niekonstytucyjnego przepisu ustawy.  
Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.  
W uzasadnieniu odwołania podniosła, że stosownie do art. 94 § 1 ustawy 
Przepisy wprowadzające niezbędne było współdziałanie Prezesa Naczelnego Sądu 
Administracyjnego 
z 
Kolegium 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego 
przy 
podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie ewentualnego przeniesienia sędziego 
tego Sądu na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z istoty 
indywidualnego charakteru takiego rozstrzygnięcia i takiego współdziałania 
zarówno decyzja Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i opinia 
Kolegium 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego, 
nie 
mogą 
mieć 
postaci 
normatywnej ani nawet generalnej. W ocenie odwołującej się, Prezes Naczelnego 
Sądu Administracyjnego nie dopełnił obowiązku współdziałania z Kolegium 
Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie zasięgnął jego opinii. Wynika to 
jednoznacznie z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której wskazana 
została jedynie uchwała tegoż Kolegium ustanawiająca „regułę" dotyczącą sędziów 
zajmujących dotychczas stanowiska w ośrodkach zamiejscowych NSA. Uchwała ta 
nie tylko pod względem materialnym koliduje z istotą opinii przewidzianej art. 94 § 1 
ustawy Przepisy wprowadzające, ale także nie czyni zadość wymogom 
współdziałania z punktu widzenia procesowego. Zainteresowani sędziowie nie 

 
 
4 
zostali o tej uchwale powiadomieni przed podjęciem decyzji przez Prezesa 
Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołująca się jako sprzeczne z prawem 
oceniła prowadzenie całego postępowania w sprawie przeniesienia sędziego na 
inne stanowisko służbowe bez jego wiedzy i udziału. Według odwołującej się, nie 
ulega wątpliwości, że sędzia powinien być zawiadomiony o toczącym się 
postępowaniu i powinien mieć możliwość przedstawienia swojego stanowiska w 
sprawie. Konkluzja ta wydaje się oczywista na tle przepisów procesowych, a 
ponadto znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści stosowanego tu odpowiednio 
art. 75 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Z przepisu tego wynika bowiem, 
że przeniesienie sędziego z przyczyn wymienionych w art. 75 § 2 pkt 1 Prawa o 
ustroju sądów powszechnych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy uwzględnienie 
wniosku sędziego co do nowego miejsca służbowego nie jest możliwe. Z istoty 
rzeczy implikuje to konieczność zapewnienia sędziemu warunków do złożenia 
ewentualnych wniosków w tej mierze, a niestworzenie sędziemu takich możliwości i 
w konsekwencji niezapoznanie się z ewentualnymi wnioskami przez organ 
orzekający – w tym przypadku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego - 
oznacza 
wadliwość 
rozstrzygnięcia, 
skoro 
negatywna 
ocena 
możliwości 
uwzględnienia takich wniosków jest jedną z koniecznych przesłanek przeniesienia 
sędziego na inne stanowisko bez jego zgody. Tymczasem odwołująca się w ogóle 
nie została przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiadomiona o 
wszczęciu postępowania w sprawie jej przeniesienia ani też nie miała możliwości 
przedstawienia swojego stanowiska w sprawie.  
       W odwołaniu wskazano ponadto, że wykładnia art. 94 § 1 ustawy Przepisy 
wprowadzające powinna być zgodna z Konstytucją. Konstytucja Rzeczypospolitej 
Polskiej statuuje zasadę niezawisłości (art. 178 ust. 1) i ściśle z nią związaną 
zasadę nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1). Art. 94 § 1 ustawy  musi być 
zatem traktowany jako przepis o charakterze wyjątkowym, co ma kluczowe 
znaczenie dla jego wykładni i zakresu zastosowania. Po pierwsze - ustanowiona w 
nim kompetencja Prezesa NSA może być wykorzystywana tylko wtedy, gdy jest to 
niezbędne z punktu widzenia dobra wymiaru sprawiedliwości i gdy zamierzonego 
celu nie można osiągnąć za pomocą innych środków, po drugie - przesłanki jego 
stosowania nie mogą być ustalone dyskrecjonalnie i nie mogą mieć charakteru 

 
 
5 
pozaprawnego, po trzecie - rozstrzygnięcie podjęte na jego podstawie w 
odniesieniu 
do 
określonego 
sędziego 
powinno 
zawierać 
szczegółowe 
uzasadnienie. W ocenie odwołującej się zaskarżona decyzja została wydana w 
oderwaniu od wspomnianych zasad konstytucyjnych. Zdaniem odwołującej się, 
przeniesienie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko 
sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest jedynym rozwiązaniem 
służącym realizacji celu w postaci „zapewniania sprawnego wykonywania 
działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych". 
Ustawa Przepisy wprowadzające przewiduje także możliwość delegowania 
sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do pełnienia obowiązków w 
wojewódzkim sądzie administracyjnym (art. 95 § 1). W tej sytuacji, co do zasady, 
powinno być stosowane rozwiązanie korzystniejsze dla sędziego, a mianowicie 
delegacja. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wskazał przyczyn, dla 
których od rozwiązania tego odstąpił, zastępując je przeniesieniem, powodującym 
dalej idącą, niekorzystną zmianę w statusie prawnym sędziego. Jedyną wskazaną 
przez Prezesa NSA przesłanką faktyczną, która została wzięta pod uwagę, było 
zajmowanie dotychczas przez sędziego stanowiska w zniesionym obecnie ośrodku 
zamiejscowym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na skutek indywidualnych 
rozstrzygnięć doszło w konsekwencji do zróżnicowania identycznego dotychczas 
statusu sędziów w oparciu o kryterium pozaprawne i do wyodrębnienia aż trzech 
kategorii sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: 1) sędziów zajmujących 
stanowisko sędziego NSA, 2) sędziów delegowanych i 3) sędziów przeniesionych 
do wojewódzkich sądów administracyjnych, którym pozostawiono jedynie tytuł i 
„prawo do wynagrodzenia”.  Odwołująca się podniosła, że uchwała Kolegium NSA 
ustanawiająca „regułę" w tej mierze jest w ogóle niedopuszczalna, a już na pewno 
nie może stanowić podstawy do orzekania w indywidualnej sprawie sędziego. Nie 
może ona stanowić elementu podstawy prawnej podjętej decyzji, choć w 
uzasadnieniu decyzji użyto zwrotu: „kierując się tą regułą podjąłem decyzję o 
przeniesieniu ...”, traktując ją właśnie jako podstawę prawną. „Reguła" ta - wbrew 
stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - w sposób 
oczywisty koliduje z intencją i założeniami ustawodawcy, znajdującymi wyraz w art. 
93 ustawy Przepisy wprowadzające. Z przepisu tego wynika zasada, że osoby 

 
 
6 
powołane na stanowiska sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na 
podstawie dotychczasowych przepisów pozostają sędziami Naczelnego Sądu 
Administracyjnego. 
Odwołująca 
się 
stwierdziła, 
że 
przyjmowanie 
„reguły" 
przeciwstawnej do tej zasady i wprowadzanie jej w życie za pomocą 
indywidualnych rozstrzygnięć Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego jest 
praktyką, której nie sposób zaakceptować. Wykorzystanie w tym celu - mającej w 
założeniu charakter wyjątkowy - kompetencji przewidzianej w art. 94 ustawy  jest 
sprzeczne z jej istotą i stanowi jej nadużycie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji 
również pod względem formalnym trudno uznać za wystarczające. W gruncie 
rzeczy ma ono charakter pozorny, bowiem zawiera niemal wyłącznie twierdzenia 
ogólne i właściwie nie odnosi się do przedmiotowej sprawy jako sprawy 
indywidualnej skarżącego, co doprowadziło do naruszenia wymogów art. 107 § 3 
k.p.a. 
Odwołująca się podniosła, że zaskarżona decyzja zawiera pouczenie o 
prawie wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego, które zostało oparte m.in. na 
podstawie art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów 
powszechnych. Przepis ten nawiązuje do zawartych w § 2 pkt 1 i pkt 2 tego 
samego artykułu przypadków, w których możliwe jest przeniesienie sędziego na 
inne miejsce służbowe bez jego zgody. Chodzi tu w szczególności o „zniesienie 
stanowiska wywołane zmianą w organizacji sądownictwa lub zniesienie danego 
sądu lub wydziału zamiejscowego albo przeniesienie siedziby sądu". Z powołania 
się na ten przepis (niezależnie od tego, że nastąpiło ono dopiero w pouczeniu o 
środku odwoławczym, a w podstawie prawnej decyzji nie ma o nim mowy) wynika, 
że Prezes NSA uznał art. 75 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów 
powszechnych za jedną z podstaw swojej decyzji. Jest to błędne założenie, 
albowiem z dniem 1 stycznia 2004 r. nie powstały zdarzenia, o których mowa w tym 
przepisie. Nie można mówić o „zniesieniu stanowiska wywołanym zmianami w 
organizacji sądownictwa”, gdyż w dalszym ciągu istnieje stanowisko sędziego 
Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie zniesiono również wydziałów NSA, ale 
jego ośrodki zamiejscowe. Z tego powodu art. 75 ustawy - Prawo o ustroju sądów 
powszechnych nie może być przesłanką zwolnienia od obowiązku uzyskania zgody 
sędziego na jego przeniesienie z NSA do wojewódzkiego sądu administracyjnego. 

 
 
7 
Tryb przeniesienia sędziego, ustanowiony w art. 94 ustawy Przepisy 
wprowadzające i zastosowany przy wydaniu zaskarżonej decyzji budzi też 
wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją. Art. 180 ust. 2 Konstytucji statuuje 
zasadę, w myśl której przeniesienie sędziego na inne stanowisko wbrew jego woli 
może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych 
w ustawie. Według skarżącej nie można przyjąć, aby art. 180 ust. 5 Konstytucji, 
odnoszący się do zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych i 
dotyczący 
w 
istocie tylko kwestii pozostawienia uposażenia, mógł być 
interpretowany w oderwaniu od wspomnianej zasady; nie wydaje się, aby w razie 
zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych ustawodawca był 
zwolniony z obowiązku precyzyjnego określenia przesłanek przeniesienia sędziego 
i dysponował swobodą w wyborze organu mającego podejmować indywidualne 
rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zasada nieusuwalności sędziów wyklucza 
powierzenie 
samodzielnym 
decyzjom 
władzy 
wykonawczej 
jakichkolwiek 
rozstrzygnięć dotyczących sytuacji prawnej sędziów (por. uzasadnienie wyroku 
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 1998 r., K 3/98, OTK-A z 1998 r. nr 
4). Odwołująca się podniosła, że przyznanie daleko idącej kompetencji w tym 
zakresie organowi monokratycznemu, pozostającemu wprawdzie w systemie 
organizacyjnym władzy sądowniczej, ale pełniącemu funkcję o charakterze 
administracyjnym, również budzi zastrzeżenia co do zgodności z art. 178 i 180 
Konstytucji.  Nie  tylko mało precyzyjne sformułowanie art. 94 § 1 ustawy Przepisy 
wprowadzające, ale przede wszystkim praktyka jego stosowania pokazują, że 
zyskał on treść i skutki naruszające zasadę niezawisłości sędziowskiej oraz zasadę 
równego traktowania. Stanowi to podstawę do uznania przedmiotowego przepisu 
za niekonstytucyjny.  
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania. 
Zdaniem Prezesa NSA, zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły 
przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów 
administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego 
Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji. 
Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale 
były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a 

 
 
8 
przy tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia 
sędziów przez Kolegium NSA, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie 
Ogólne tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie 
wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienie się do każdego 
indywidualnego przypadku. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Odwołanie zostało oparte przede wszystkim na zarzutach naruszenia art. 94 
§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o 
ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami 
administracyjnymi oraz art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji 
Rzeczypospolitej przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu sędziego na inne 
stanowisko w niedopuszczalnym trybie, z pominięciem ustawowych kryteriów 
przeniesienia, na podstawie niekonstytucyjnego przepisu ustawy.  
Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu niekonstytucyjności przepisu art. 94 § 1 
ustawy. Badanie zgodności przepisów ustaw z Konstytucją należy do Trybunału 
Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04,  uznał, że art. 
94 § 1 ustawy reformującej sądownictwo administracyjne jest zgodny z art. 180 
Konstytucji RP. Wykonywanie zawodu sędziego jest służbą publiczną, dlatego w 
granicach wyraźnie określonych w Konstytucji, m.in. w art. 180 ust. 5, można w celu 
realizacji konstytucyjnie legitymowanych celów zmienić w pewnym zakresie status 
poszczególnych sędziów, ponieważ przyznane im gwarancje nie mają chronić ich 
indywidualnych i grupowych interesów, pozycji zawodowej i zamiarów życiowych. 
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego Konstytucja w nierówny sposób ochrania 
nieusuwalność sędziów oraz zakaz ich przenoszenia na inne stanowisko służbowe. 
W sytuacji daleko idących zmian w organizacji sądownictwa lub jednej z jego gałęzi 
w pełni dopuszczalna jest nawet dość głęboka ingerencja w status służbowy 
sędziego, w zakresie powierzonego mu stanowiska. Taki charakter miały zmiany 
wprowadzone przez przepisy ustaw reformujących sądownictwo administracyjne. 
Skoro Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 7 listopada 2005 
r., P 20/04, orzekł że art. 94 § 1 ustawy  Przepisy wprowadzające jest zgodny z art. 

 
 
9 
2, art. 32, art. 178 ust. 1 oraz art. 180 Konstytucji, to przesądza to rozstrzygnięcie 
przedstawionego w odwołaniu problemu prawnego zgodnie ze stanowiskiem 
Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w odpowiedzi na 
odwołanie, że jego kompetencja do skutecznego przeniesienia sędziego tego Sądu 
na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do wojewódzkiego 
sądu administracyjnego, w którym dotychczas pełnił służbę, jest zgodna z 
Konstytucją. 
 
Z tego samego powodu Sąd Najwyższy nie uznał za uzasadniony zarzutu 
naruszenia zasady równości sędziów wobec prawa, ochrony praw nabytych oraz 
proporcjonalności. 
Zasada równości nie oznacza zakazu różnicowania na przyszłość sytuacji 
prawnej określonych osób, które w danym momencie znajdują się w analogicznej 
co do innych elementów sytuacji faktycznej i prawnej. Zasadniczo ustawodawca 
powinien wskazać kryteria przyszłego zróżnicowania, a w miarę możności powinny 
to być kryteria obiektywne, związane z dziedziną, w której następuje zróżnicowanie, 
oraz zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej. Ustawodawca istotnie nie 
wskazał, jakimi kryteriami powinien kierować się Prezes Naczelnego Sądu 
Administracyjnego przy dokonywaniu wyboru sędziów “delegowanych” oraz 
sędziów “przeniesionych”. Zostało to pozostawione jego uznaniu. Jednakże, nie 
narusza to zasady równości, ponieważ wskazanie ścisłych i całkowicie 
jednoznacznych kryteriów ustawowych nie było możliwe. Ponadto, kwestia 
przenoszenia sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych dotyczy 
funkcjonowania władzy sądowniczej, która zgodnie z art. 173 Konstytucji jest 
odrębna i niezależna. Wymusza to niejako wstrzemięźliwość i lakoniczność 
ingerencji ustawodawcy w zakresie dotyczącym kwestii przeniesienia i delegowania 
konkretnych sędziów. Należy również uwzględnić, jaki jest zakres zróżnicowania 
sytuacji osób, o których mowa w art. 93-95 Przepisów wprowadzających. Wszystkie 
te osoby pozostają w służbie sędziowskiej, zachowują prawo do wynagrodzenia 
według wcześniejszych zasad. Istotna różnica polega więc na tym, że sędziowie 
przeniesieni i delegowani orzekają w wojewódzkich sądach administracyjnych jako 
sądach pierwszej instancji, a więc ich orzeczenia mogą być kontrolowane przez 
składy orzekające Naczelnego Sądu Administracyjnego złożone z sędziów, którzy 

 
 
10 
przed reformą sądownictwa administracyjnego zajmowali równorzędne stanowiska. 
Faktycznie więc przeniesienie może być odczuwane jako swego rodzaju 
degradacja i obniżenie prestiżu związanego z rangą zawodową. Jednakże 
okoliczności tej nie można uznać za przejaw daleko idącego zróżnicowania.  
Zgodna z Konstytucją ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu 
Administracyjnego do skutecznego przeniesienia sędziego NSA na stanowisko 
sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości, w której 
dotychczas pełnił służbę, z pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu 
przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie 
pierwsze ustawy Przepisy wprowadzające), wymagała zatem jedynie zasięgnięcia 
opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, co zostało dopełnione przez 
wskazany w odpowiedzi na odwołanie proces wypracowania reguł przenoszenia 
sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych. Był on przedmiotem kilku 
posiedzeń Kolegium NSA, a także spotkań odbywanych przez prezesa i 
wiceprezesów NSA z zainteresowanymi sędziami wydziałów NSA w Warszawie i 
ośrodków zamiejscowych NSA. Zasady te zostały następnie zaakceptowane przez 
Kolegium, a także Zgromadzenie Ogólne NSA w dniu 9 lutego 2004 r. Zauważyć 
przy tym należy, że:  po pierwsze -  zastosowany w danym wypadku tryb 
procedowania w kwestii uprzedniego zaopiniowania przez Kolegium NSA 
propozycji decyzji dotyczących poszczególnych sędziów Naczelnego Sądu 
Administracyjnego, podejmowanych następnie przez Prezesa Naczelnego Sądu 
Administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających i 
mających na celu ich „przeniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego”, 
faktycznie i realnie umożliwiał indywidualizację formułowania tego typu opinii w 
stosunku do poszczególnych sędziów; po drugie  - tryb ten był wprowadzony po 
uprzedniej konsultacji oraz akceptacji przez całe środowisko sędziowskie sędziów 
Naczelnego Sądu Administracyjnego (zarówno przez Kolegium NSA, jak przez 
Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA); po trzecie -  tryb ten zapewniał przy tym 
obiektywnie sprawne i szybkie przeprowadzenie tej procedury w stosunku do 
wszystkich przenoszonych sędziów, a w konsekwencji zapewniał on także 
skuteczne 
wywiązanie 
się 
upoważnionych 
organów 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego z ciążącego na nich obowiązku wprowadzenia w życie tego 

 
 
11 
etapu reformy ustrojowej sądownictwa administracyjnego; i wreszcie – po czwarte -  
tryb ten nie naruszał żadnych obowiązujących w tym zakresie przepisów 
ustawowych. 
Oparcie się na tych regułach spełniało ustawowe wymagania zasięgnięcia 
opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla skutecznego 
przeniesienia sędziego w trybie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, zważywszy że 
regulacja ta nie ustanawia żadnych innych kryteriów lub warunków przenoszenia 
sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, w 
szczególności kryterium uzyskania zgody przenoszonego sędziego. Zgoda taka jest 
wymagana 
wyłącznie 
w 
razie 
przeniesienia 
do 
wojewódzkiego 
sądu 
administracyjnego w miejscowości innej niż ta, w której sędzia dotychczas pełnił 
służbę (zdanie drugie art. 94 § 1 ustawy), bądź w razie ponownego przeniesienia 
do Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu 
(art. 94 § 2 ustawy).  
W tym kontekście należało uznać, że nie było przeszkód prawnych do 
podjęcia decyzji o przeniesieniu odwołującej się do Wojewódzkiego Sądu 
Administracyjnego w [...].  Ustawodawca, wprowadzając zmianę ustroju sądów 
administracyjnych, przyjął rozwiązanie, że sprawy sądowoadministracyjne będą 
rozpoznawane do dnia 31 grudnia 2003 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny, a z 
dniem 1 stycznia 2004 r. wejdzie w życie nowy ustrój sądów administracyjnych i z 
tym dniem rozpoczną działalność orzeczniczą w tych sprawach wojewódzkie sądy 
administracyjne. Oznacza to przyjęcie założenia, że wprowadzenie zmiany ustroju 
sądów administracyjnych nie powinno spowodować przerw i zakłóceń w 
rozpoznawaniu spraw przez sądy administracyjne. Wykonanie tego założenia w 
okresie przejściowym, w sytuacji gdy przepisy ustawy wchodzą w życie z dniem 1 
stycznia 2004 r., było możliwe jedynie dzięki skorzystaniu z przepisu art. 95 § 1 
Przepisów wprowadzających, który pozwalał delegować sędziów NSA do pełnienia 
obowiązków w wojewódzkich sądach administracyjnych. Dlatego też przyjęto, że 
delegowanie sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych na 
podstawie art. 95 § 1 Przepisów wprowadzających, służące  zapewnieniu 
sprawności postępowania, poprzedzi podejmowanie decyzji o przenoszeniu 
sędziów do tych sądów. W takiej sytuacji delegowanie sędziego do pełnienia 

 
 
12 
obowiązków w określonym wojewódzkim sądzie administracyjnym nie może 
stanowić przeszkody do podjęcia decyzji o przeniesieniu sędziego w okresie 
delegowania,  gdy przeniesienie następuje przed upływem okresu delegowania.  
Sąd Najwyższy stwierdził zgodność z prawem decyzji o przeniesieniu 
odwołującej się na podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy. Przeniesienie nie 
naruszyło nabytych uprawnień sędziego do tytułu i wynagrodzenia przysługującego 
sędziemu NSA.  
Decyzja Prezesa NSA o przeniesieniu nie była przy tym decyzją 
administracyjną w rozumieniu k.p.a., lecz czynnością  prawną z zakresu stosunku 
służbowego sędziego NSA. Dlatego do decyzji tej nie stosuje się art. 107 k.p.a., a 
zawarta w odwołaniu  argumentacja prawna odnosząca się do treści tego przepisu 
jest bezprzedmiotowa. 
Z powyższych względów odwołanie – jako nieuzasadnione – podlegało 
oddaleniu na podstawie art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju 
sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) w związku z art. 8 
§ 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 
2052 ze zmianami) oraz w związku z art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – 
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zmianami).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI