I CZ 109/10

Sygn. akt I CZ 109/10 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 24 marca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Wojciech Katner 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa Piotra D. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie Mazowieckiemu i Stołecznemu  
Przedsiębiorstwu Handlu Wewnętrznego w Warszawie 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 24 marca 2011 r., 
zażalenia powoda na postanowienie zawarte w pkt V wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 26 marca 2010 r., dot. kosztów  
zasądzonych na rzecz Skarbu Państwa od powoda tytułem opłaty od skargi  
kasacyjnej, 
 
odrzuca zażalenie i oddala wniosek pozwanego Skarbu 
Państwa - Wojewody Mazowieckiego o zasądzenie kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w punkcie V wyroku z dnia 
26  marca 2010 r. Sąd Apelacyjny nakazał ściągnąć  z zasądzonego tym wyrokiem 
na rzecz powoda Piotra D. roszczenia na rzecz Skarbu Państwa – Sądu 
Apelacyjnego kwotę 9774 zł tytułem części opłaty od skargi kasacyjnej, od 
uiszczenia której powód był zwolniony. Na uzasadnienie Sąd ten podał, że wynik 
sporu, obejmujący częściowe jedynie uwzględnienie powództwa, wskazywał na 
celowość zastosowania, w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach procesu, 
zasady wzajemnego ich zniesienia, przewidzianej art. 100 k.p.c. Nieuiszczone 
koszty sądowe, które nie obciążają przeciwnika, podlegają, stosownie do art. 113 
ust. 1 pkt 2 u.k.s.c., ściągnięciu  z   roszczenia zasądzonego na rzecz strony, której 
czynność spowodowała ich powstanie i ten przepis legł u podstaw wymienionego 
orzeczenia. 
 
Powód w zażaleniu domagał się uchylenia tego postanowienia, zarzucając, 
że sprawę na etapie postępowania kasacyjnego przegrał pozwany, a zatem 
należało zastosować zasadę odpowiedzialności za jej wynik  i nieuiszczonymi 
kosztami sądowymi obciążyć pozwanego. 
 
Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na zażalenie wniósł o oddalenie 
zażalenia i zasądzenie od powoda kosztów procesu związanych z postępowaniem 
zażaleniowym. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Dopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji 
uregulowana została w przepisie art. 3941 k.p.c. Zażaleń kończących postępowanie 
w sprawie dotyczy § 2 tego przepisu, a w § 1 wyczerpująco wymienione zostały 
inne postanowienia, które mogą być przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego. 
Z  problematyką kosztów postępowania wiąże się art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., który 
odnosi się do zażalenia na postanowienie co do kosztów procesu, które nie były 
przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Pojęcie kosztów procesu 
określone zostało w art. 98 § 2 i 3 k.p.c. Z przepisu tego wynika, że do niezbędnych 
kosztów procesu zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe oraz koszty 
związane z udziałem w postępowaniu strony i wynagrodzenie jej pełnomocnika. 

 
3 
Wobec tego przedmiotem zażalenia na gruncie wymienionego przepisu może być 
jedynie  postanowienie sądu drugiej instancji co do takich kosztów sądowych, które 
jako poniesione przez stronę, były składnikiem kosztów procesu niezbędnych do 
celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Powołany przepis nie obejmuje 
nieuiszczonych kosztów sądowych, ich rozliczenie następuje według zasad 
przewidzianych w art. 113 u.k.s.c. W tej sytuacji wniesione przez powoda 
zażalenie, które nie dotyczy postanowienia objętego art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. uznać 
należało za niedopuszczalne. 
 
Z powyższych względów zażalenie podlegało odrzuceniu w oparciu o art. 
3941 § 3 w związku z art. 39821 i art. 373 k.p.c. 
 
Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek pozwanego Skarbu Państwa 
o   zasądzenie 
zwrotu 
kosztów 
procesu 
związanych 
z 
postępowaniem 
zażaleniowym. Przedmiotem zwrotu, w ramach rozliczania poniesionych przez 
strony kosztów procesu, zgodnie z zasadą ustanowioną w art.98 § 1 k.p.c., są 
koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Do takich 
kosztów zaliczyć należy koszty wywołane czynnością procesową podjętą przez 
stronę w celu obrony jej interesu. Przemawia to za przyjęciem, że żądanie zwrotu 
poniesionych kosztów procesu podlega ocenie w oparciu o kryterium celowości 
podejmowania przez stronę czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie 
złożenie przez pozwanego odpowiedzi na zażalenie nie może być zaliczone do 
kategorii czynności podjętej w celu obrony. Niedopuszczalne kwestionowanie przez 
powoda postanowienia orzekającego o ściągnięciu na rzecz Skarbu Państwa - 
Sądu Apelacyjnego z przyznanego mu roszczenia nieuiszczonej opłaty sądowej, 
czego z resztą nie dostrzegł pozwany, nie było związane z  naruszeniem jego 
interesu (art. 113 ust. 5 u.k.s.c.). Oznacza to, że koszty pozwanego dotyczące 
postępowania zażaleniowego nie były kosztami niezbędnymi do celowej obrony. 
 
Z tych przyczyn żądanie zasądzenia wymienionych kosztów procesu nie 
znajduje oparcia w art. 98 § 1 w związku z art. 397 § 1 i art. 3941 § 3 k.p.c.  
 
 
db