III PO 39/04

Sąd Najwyższy2006-03-16
SNPracyprawo urzędniczeWysokanajwyższy
sędziaNaczelny Sąd AdministracyjnyWojewódzki Sąd Administracyjnyreforma sądownictwanieusuwalność sędziegoniezawisłość sędziowskaKonstytucjaSąd Najwyższyustrój sądów

Sąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego NSA od decyzji o przeniesieniu do WSA, uznając zgodność przepisów wprowadzających reformę sądownictwa administracyjnego z Konstytucją.

Sędzia H.F. odwołała się od decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu jej na stanowisko sędziego WSA, zarzucając naruszenie konstytucyjnych gwarancji niezawisłości i nieusuwalności sędziów. Argumentowała, że przeniesienie na niższe stanowisko bez zgody sądu lub KRS jest niedopuszczalne. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał zgodność przepisów wprowadzających reformę sądownictwa administracyjnego z Konstytucją, w tym art. 94 § 1 ustawy.

Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego H.F. wniosła odwołanie od decyzji Prezesa NSA z dnia 1 marca 2004 r. o przeniesieniu jej na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Głównym zarzutem było naruszenie konstytucyjnych zasad niezawisłości i nieusuwalności sędziów (art. 178 ust. 1, art. 180 ust. 1, 2, 5 Konstytucji RP) oraz art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odwołująca się twierdziła, że przeniesienie na niższe stanowisko bez zgody sądu lub Krajowej Rady Sądownictwa jest niedopuszczalne, a przepis ten pozostawia status sędziego dyskrecjonalnej władzy Prezesa NSA, naruszając zasadę równości i prawa do wyboru miejsca pracy. Podnosiła również, że decyzja została podjęta z naruszeniem procedury, bez indywidualnych motywów i zasięgnięcia opinii. Prezes NSA wniósł o oddalenie odwołania, argumentując, że przeniesienia były konieczne w ramach reformy sądownictwa administracyjnego i zgodne z Konstytucją. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, podzielając stanowisko Prezesa NSA. Stwierdził, że art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające jest zgodny z Konstytucją, co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2005 r. (sygn. P 20/04). Sąd Najwyższy uznał, że przeniesienie sędziego NSA do WSA w miejscowości, w której pełnił służbę, z zachowaniem tytułu i wynagrodzenia, nie narusza gwarancji nieusuwalności sędziego, a procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA była wystarczająca. Podkreślono, że decyzje o przeniesieniu lub delegacji nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu k.p.a., a prawo do odwołania do Sądu Najwyższego zapewnia kontrolę sądową nad kryteriami przeniesienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r. (sygn. P 20/04).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że gwarancja nieusuwalności sędziego nie ma charakteru absolutnego i nie odnosi się w równej mierze do zwolnienia ze służby, jak i do przeniesienia na inne stanowisko służbowe. Przeniesienie sędziego NSA do WSA w tej samej miejscowości, z zachowaniem tytułu i wynagrodzenia, nie narusza konstytucyjnych gwarancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

Strony

NazwaTypRola
H.F.osoba_fizycznaodwołująca się
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnegoorgan_państwowyorgan wydający decyzję

Przepisy (13)

Główne

Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 94 § § 1

Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia Prezesowi NSA przeniesienie sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA. Został uznany za zgodny z Konstytucją RP.

Pomocnicze

Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada niezawisłości sędziowskiej i podlegania tylko Konstytucji oraz ustawom.

Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada nieusuwalności sędziego.

Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dopuszcza złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie.

Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dopuszcza przeniesienie sędziego do innego sądu w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg wskazania indywidualnych motywów w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Nie ma zastosowania do decyzji o przeniesieniu sędziego.

Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. art. 49

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm. art. 8 § § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. art. 75 § § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych

Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. art. 75 § § 4

Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych

Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. art. 29

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. art. 93

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dotyczy statusu sędziów NSA powołanych na podstawie dotychczasowych przepisów.

Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. art. 95 § § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Umożliwia delegowanie sędziego NSA do pełnienia obowiązków w WSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające jest zgodny z Konstytucją RP. Przeniesienie sędziego NSA do WSA w tej samej miejscowości, z zachowaniem tytułu i wynagrodzenia, nie narusza zasady nieusuwalności sędziego. Prawo odwołania do Sądu Najwyższego zapewnia kontrolę sądową nad kryteriami przeniesienia. Decyzje o przeniesieniu lub delegacji sędziego nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu k.p.a. Delegacja do orzekania w WSA nie zmienia statusu sędziego NSA i nie wyklucza późniejszego przeniesienia.

Odrzucone argumenty

Art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające narusza konstytucyjne zasady niezawisłości i nieusuwalności sędziów. Przeniesienie na niższe stanowisko bez zgody sądu lub KRS jest niedopuszczalne. Brak ustawowych kryteriów przeniesienia narusza zasadę równości i prawa do wyboru miejsca pracy. Decyzja Prezesa NSA narusza art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak indywidualnych motywów. Zmiana trybu z delegacji na przeniesienie bez uchylenia wcześniejszej decyzji jest wadliwa.

Godne uwagi sformułowania

Gwarantem tej zasady jest m. in. instytucja nieusuwalności sędziego (art. 180 ust. 1 Konstytucji). Dyrektywa zawarta zwłaszcza w art. 180 ust. 2 i 5 Konstytucji wskazuje, że ustawa zasadnicza rozróżnia pojęcia „przeniesienia sędziego na inne stanowisko" (art. 180 ust. 2) i „przeniesienia sędziego do innego sądu" (art. 180 ust. 5). W toku delegacji nie następuje zmiana statusu sędziego, który otrzymuje jedynie uprawnienie do orzekania w innym sądzie. Badanie zgodności przepisów ustaw z Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego. Gwarancji nieusuwalności, która nie ma charakteru absolutnego, nie można zatem odnosić w równej mierze do zwolnienia ze służby i do przeniesienia na inne stanowisko służbowe.

Skład orzekający

Andrzej Wróbel

przewodniczący

Katarzyna Gonera

sprawozdawca

Jerzy Kwaśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych gwarancji sędziowskich w kontekście reformy sądownictwa administracyjnego i przeniesień sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji reformy sądownictwa administracyjnego z początku XXI wieku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych praw sędziowskich i ich ograniczeń w kontekście reformy ustrojowej państwa, co jest zawsze interesujące dla prawników i osób zainteresowanych wymiarem sprawiedliwości.

Czy sędzia może być przeniesiony na niższe stanowisko wbrew swojej woli? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III PO 39/04 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 16 marca 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący) 
SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
 
Protokolant Halina Kurek 
 
w sprawie z odwołania H.F. 
od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 
z dn ia 1 marca 2004 r., znak L. Prez. Ia/S-1102/17/04 
w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu 
administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 16 marca 2006 r., 
 
 
oddala odwołanie. 
 
Uzasadnienie 
 
 
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 1 marca 2004 r., 
wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy 
wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – 

 
 
2 
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 
ze zm.), przeniósł z dniem 15 marca 2004 r. sędziego Naczelnego Sądu 
Administracyjnego 
H. 
F. 
na 
stanowisko 
sędziego 
wojewódzkiego 
sądu 
administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...].  
W uzasadnieniu decyzji Prezes NSA podniósł, że podstawowym celem 
reformy sądownictwa administracyjnego było zapewnienie sprawnego wykonywania 
działalności orzeczniczej przez 14 wojewódzkich sądów administracyjnych, 
utworzonych rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie 
utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz utworzenia ich siedzib i 
obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652). Osiągnięcie tego celu było możliwe 
w drodze przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziowskie w odpowiednich 
wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 § 1 ustawy, który 
upoważnia Prezesa NSA do przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędziego 
wojewódzkiego sądu administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA.        
W skład NSA wchodziło 280 sędziów powołanych na te stanowiska na podstawie 
dotychczasowych przepisów. Na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA, 
Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie ustalenia liczby 
stanowisk sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz liczby 
wiceprezesów (Dz.U. Nr 26, poz. 228), ustalił liczbę stanowisk sędziowskich na 50. 
Wymagało to przeniesienia znacznej liczby powołanych wcześniej sędziów NSA do 
wojewódzkich sądów administracyjnych. W odniesieniu do przenoszonych sędziów 
NSA, zajmujących dotychczas stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1 
stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych NSA, Kolegium NSA i Zgromadzenie 
Ogólne Sędziów NSA przyjęły regułę, że będą oni wykonywać obowiązki 
sędziowskie 
w 
wojewódzkich 
sądach 
administracyjnych 
utworzonych 
w 
miejscowościach siedzib zniesionych ośrodków zamiejscowych NSA, w których 
sędziowie dotychczas pełnili służbę. Decyzja o przeniesieniu sędziego Naczelnego 
Sądu Administracyjnego H.F. została podjęta w celu zapewnienia sprawnego 
funkcjonowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]. 
Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego H. F. wniosła od tej decyzji 
odwołanie, zarzucając naruszenie art. 45 ust. 1, art. 180 ust. 1, 2 i 5 Konstytucji 
Rzeczypospolitej Polskiej oraz naruszenie art. 94 § 1 ustawy Przepisy 

 
 
3 
wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – 
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: ustawą). 
W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że fundamentalną zasadą 
sprawowania urzędu sędziowskiego jest zasada niezawisłości i podlegania tylko 
Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Gwarantem tej zasady jest 
m. in. instytucja nieusuwalności sędziego (art. 180 ust. 1 Konstytucji), którą 
realizują następujące rozwiązania: 1) powoływanie sędziów przez Prezydenta RP 
na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa na czas nieoznaczony (art. 179 
Konstytucji); 2) dopuszczenie złożenia sędziego z urzędu, zawieszenia w 
urzędowaniu, przeniesienia do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego 
woli jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie 
(art. 180 ust. 2 Konstytucji); 3) określenie sytuacji dopuszczających przeniesienie 
sędziego w stan spoczynku (art. 180 ust. 3 i 5 Konstytucji); 4) wyjątkowe 
dopuszczenie możliwości przeniesienia sędziego do innego sądu tylko w razie 
zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych (art. 180 ust. 5 
Konstytucji). W ocenie odwołującej się, art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających 
uchybia wymienionym wyżej zasadom. Odwołująca się zwróciła uwagę, że 
ustawa zasadnicza przewiduje dwie różne sytuacje, w których dopuszcza się 
możliwość przeniesienia sędziego bez jego zgody. Obejmują one: 1) przeniesienie 
do innej siedziby lub na inne stanowisko jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w 
przypadkach określonych w ustawie; 2) przeniesienie do innego sądu w razie 
zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych. W pierwszej sytuacji 
dopuszcza się przeniesienie sędziego do „innej siedziby", czyli poza miejsce, gdzie 
na stałe znajduje się sąd lub przeniesienie na „inne stanowisko”, czyli stanowisko 
(funkcję, urząd) nie takie samo w hierarchii służbowej, w tym także stanowisko 
niższe. Przeniesienie takie może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu, a u 
jego podstaw mogą leżeć wyłącznie ustawowo określone powody, z reguły natury 
dyscyplinarnej. W drugim przypadku, Konstytucja dopuszcza przeniesienie 
sędziego do innego sądu w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów 
sądowych. W zakresie stosowania tego przepisu i tylko z podanych w nim przyczyn 
organizacyjnych dozwolone jest wyłącznie przeniesienie sędziego do innego sądu. 
Dyrektywa zawarta zwłaszcza w art. 180 ust. 2 i 5 Konstytucji wskazuje, że ustawa 

 
 
4 
zasadnicza rozróżnia pojęcia „przeniesienia sędziego na inne stanowisko" (art. 180 
ust. 2) i „przeniesienia sędziego do innego sądu" (art. 180 ust. 5). Skoro art. 180 
ust. 5 Konstytucji zezwala jedynie na przeniesienie sędziego do innego sądu, to z 
treści tej normy nie można, zdaniem skarżącej, wywodzić że pozwala ona (tak jak 
to czyni art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających) na dalej idące konsekwencje w 
postaci jednoczesnego przeniesienia sędziego bez jego zgody na niższe 
stanowisko (sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego) od tego, na które 
został powołany (sędziego NSA). Oznacza to, że nawet zmiana ustroju sądów lub 
zmiana 
granic 
okręgów 
sądowych 
nie 
uchyla 
konstytucyjnej 
gwarancji 
nieusuwalności sędziego ze stanowiska. Kierując się zatem dyrektywą zawartą w 
art. 180 ust. 5 Konstytucji należy uznać, że jeżeli z przyczyn zawartych w tym 
przepisie z przeniesieniem sędziego do innego sądu (na co ustawa zasadnicza 
zezwala) łączy się jednostronne przeniesienie go na niższe stanowisko niż to, na 
które powołał go Prezydent RP (czego ustawa zasadnicza nie dopuszcza), to 
sędzia niewyrażający zgody na przyjęcie niższego stanowiska powinien być 
ewentualnie przeniesiony w stan spoczynku. Odwołująca się zaznaczyła, że 
pozostawienie przeniesionemu sędziemu tylko dwóch elementów składających się 
na status sędziego NSA (tytuł i wynagrodzenie) nie jest tożsame z pozostawieniem 
mu stanowiska sędziego NSA wraz ze związanymi z tym stanowiskiem 
ekspektatywami. Odwołująca się zwróciła uwagę, że awans na wyższe stanowisko 
w sądownictwie wymaga udziału Prezydenta RP i udziału Krajowej Rady 
Sądownictwa, przeniesienie zaś na niższe stanowisko niż to, na które sędzia został 
powołany, pozbawia go prawa do ochrony i oceny zastosowania tego trybu przez 
Krajową Radę Sądownictwa legitymowaną, zgodnie z art. 186 Konstytucji, do 
obrony niezależności i niezawisłości sędziowskiej.  W opinii odwołującej się, 
podstawy takiego przeniesienia nie może również stanowić art. 75 § 2 ustawy z 
dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 
1070 ze zm.). Wskazuje się w nim, że zgoda sędziego na przeniesienie na inne 
miejsce służbowe nie jest wymagana, między innymi, w wypadku zniesienia 
stanowiska wywołanego zmianą organizacji sądownictwa lub zniesienia danego 
sądu lub wydziału zamiejscowego albo przeniesienia siedziby sądu. Mówi się tu 
jedynie o przeniesieniu na inne miejsce służbowe, co - w wypadku przeniesienia z 

 
 
5 
przyczyn organizacyjnych, a nie dyscyplinarnych - nie jest równoznaczne z 
możliwością przeniesienia sędziego na inne, w tym niższe, stanowisko sędziowskie 
od tego, na które został powołany. W przepisie tym wyraźnie odróżnia się pojęcie 
„miejsca służbowego" i „stanowiska" sędziowskiego, co oznacza, że na tle tego 
unormowania instytucja przeniesienia sędziego bez jego zgody na inne miejsce 
służbowe nie może być stosowana - nawet przy reorganizacji ustroju sądów - do 
przeniesienia sędziego na inne, w tym niższe, stanowisko. Odwołująca się 
podniosła, iż z art. 180 ust. 2 Konstytucji wynika, że przeniesienie sędziego na inne 
stanowisko niż to, na które na mocy art. 179 Konstytucji powołał go Prezydent RP, 
może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie. Żaden przepis nie 
przewiduje natomiast, by jakikolwiek inny podmiot był władny do zmiany powołania 
sędziego na inne stanowisko niż to uczynił Prezydent RP.  W ocenie odwołującej 
się, art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających narusza - z podanych względów - 
konstytucyjną zasadę niezawisłości i nieusuwalności sędziów, gdyż pozostawia 
regulację statusu sędziego NSA dyskrecjonalnej władzy Prezesa NSA. Przepis ten, 
zdaniem skarżącej, budzi również wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją z 
tego powodu, że nie formułuje jakichkolwiek kryteriów decydujących o przeniesieniu 
części 
sędziów 
NSA 
na 
stanowiska 
sędziów 
wojewódzkich 
sądów 
administracyjnych. Skarżąca wskazała, że z uzyskanych przez nią informacji 
wynika, iż przesądzała o tym (chociaż nie zawsze) data powołania na stanowisko i 
miejsce zamieszkania. Stanowi to, w jej ocenie, naruszenie art. 32 Konstytucji 
statuującego zasadę równości wobec prawa, art. 52 Konstytucji zapewniającego 
każdemu wolność poruszania się po terytorium RP oraz wyboru miejsca 
zamieszkania, jak również art. 65 ust. 1 Konstytucji zapewniającego każdemu 
prawo wyboru miejsca pracy. Zdaniem odwołującej się, brak podania ustawowych 
kryteriów przeniesienia części sędziów NSA, posiadających nominację Prezydenta 
RP na stanowisko sędziego NSA, na niższe stanowiska sędziów wojewódzkich 
sądów administracyjnych koliduje z zasadą demokratycznego państwa prawa i 
nieusuwalności sędziów. Brak udziału Krajowej Rady Sądownictwa w tej 
procedurze 
uniemożliwia 
ochronę 
zasady 
niezawisłości 
i 
niezależności 
sędziowskiej, prowadząc do niepoddających się kontroli i podważających prestiż 
wymiaru sprawiedliwości kryteriów oceny sędziów. Odwołująca się podniosła, że 

 
 
6 
ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustanawia trzy formy służby dotychczasowych 
sędziów NSA: 1) pozostanie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, 2) 
delegowanie do orzekania (pełnienia obowiązków) w jednym z wojewódzkich 
sądów administracyjnych, 3) przeniesienie na stanowisko sędziego wojewódzkiego 
sądu administracyjnego. Odwołująca się wskazała, że  5 stycznia 2004 r. Prezes 
Naczelnego Sądu Administracyjnego delegował ją do orzekania w Wojewódzkim 
Sądzie Administracyjnym [...] na okres od 1 stycznia do 31 marca 2004 r., 
przywołując w podstawie prawnej art. 95 § 1 wspomnianej ustawy, dokonał zatem 
wyboru trybu delegowania jej do WSA [...]. Według odwołującej się, skoro w okresie 
delegowania nie nastąpiły nowe okoliczności faktyczne lub prawne, nie było 
podstaw do zmiany raz zastosowanego trybu. Odwołująca się zauważyła ponadto, 
że w okresie od 15 marca do 31 marca 2004 r. funkcjonowały w obrocie dwa różne 
akty, odmiennie określające jej status prawny. Z aktów władczych podjętych przez 
Prezesa NSA nie wynika bowiem, by delegacja do orzekania w Wojewódzkim 
Sądzie Administracyjnym na okres od 1 stycznia do 31 marca 2004 r. została 
uchylona. Odwołująca się zwróciła uwagę, że uzasadnienie kwestionowanej decyzji 
nie odnosi się indywidualnie do jej sytuacji faktycznej, gdyż nie zawiera elementów 
wymaganych przez art. 107 § 3 k.p.a. Organ decyzyjny nie wskazał bowiem 
indywidualnych motywów, jakimi kierował się przy podejmowaniu konkretnego 
rozstrzygnięcia, powołując się jedynie na pozaustawową - bo przyjętą przez 
Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA - regułę, według której 
sędziowie zajmujący dotychczas stanowiska sędziowskie w zniesionych z dniem 1 
stycznia 2004 r. ośrodkach zamiejscowych NSA (a więc z wyłączeniem NSA w 
Warszawie) „będą wykonywać obowiązki sędziowskie w tych wojewódzkich sądach 
administracyjnych, które zostały utworzone w tych miejscowościach, w których 
miały siedziby ośrodki zamiejscowe NSA, w których sędziowie dotychczas pełnili 
służbę". Zdaniem odwołującej się, uchybiono też obowiązkowi zasięgnięcia 
indywidualnej 
opinii 
w 
sprawie. 
Już 
te 
okoliczności 
- 
niezależnie 
od 
niekonstytucyjności podstaw prawnych powołanych w zaskarżonej decyzji - nie 
pozwalają ostać się w obrocie prawnym aktowi władczemu wydanemu w granicach 
tzw. luzu decyzyjnego, przewidzianego w art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających. 
Odwołująca się wskazała, że przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, iż każdy 

 
 
7 
ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej 
zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W ocenie 
skarżącej, podejmując zaskarżoną decyzję w sposób naruszający przepisy 
Konstytucji RP, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, posiadający także 
uprawnienia Ministra Sprawiedliwości (art. 29 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - 
Prawo o ustroju sądów administracyjnych) naruszył zasadę niezawisłości 
sędziowskiej, co może podważyć zaufanie obywateli do niezależności sądów. 
Decyzja ta wzbudza również obawy co do dalszych losów odwołującej się, 
usuniętej wbrew regule wynikającej z art. 180 ust. 1 Konstytucji RP ze stanowiska 
sędziego NSA.  
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania. 
Zdaniem Prezesa NSA, zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły 
przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów 
administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego 
Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji. 
Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale 
były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a 
przy tym zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia 
sędziów przez Kolegium NSA, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie 
Ogólne tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie 
wniosków odrębnych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego 
indywidualnego przypadku. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Odwołanie  zostało  oparte  przede  wszystkim  na  zarzutach  naruszenia   
art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów 
administracyjnych 
i 
ustawę 
– 
Prawo 
o 
postępowaniu 
przed 
sądami 
administracyjnymi oraz  naruszenia  art. 45 ust. 1 i art. 180 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji 
RP. 
Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 94 § 1 ustawy Przepisy 
wprowadzające. Zdaniem Sądu Najwyższego, należy podzielić zaprezentowany w 

 
 
8 
odpowiedzi na odwołanie pogląd Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że 
w toku delegacji nie następuje zmiana statusu sędziego, który otrzymuje jedynie 
uprawnienie do orzekania w innym sądzie. A zatem w okresie objętym 
delegowaniem mogą być podejmowane w stosunku do tego sędziego czynności 
dotyczące jego stosunku służbowego, w tym przeniesienie na stanowisko sędziego 
wojewódzkiego sądu administracyjnego w trybie określonym w art. 94 § 1 ustawy. 
Decyzje o przeniesieniu lub delegacji nie są bowiem decyzjami administracyjnymi w 
rozumieniu przepisów k.p.a. Do podjęcia czynności  przeniesienia sędziego NSA do 
wojewódzkiego sądu administracyjnego nie było zatem konieczne uchylenie 
wcześniejszej „decyzji” o delegowaniu sędziego NSA do orzekania w wojewódzkim 
sądzie administracyjnym. Oznacza to, że późniejsza czynność przeniesienia 
sędziego czyni bezprzedmiotową wcześniejszą czynność  delegowania.   Przepis 
art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające nie wymaga uzyskania zgody sędziego 
na takie przeniesienie, ani też zapytania go o taką zgodę. Ze stanowiska Prezesa 
Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w odpowiedzi na odwołanie i 
niepodważanego przez odwołującą się wynika, że zasadnicze kryteria dotyczące 
przenoszenia sędziów zostały wypracowane przez Kolegium Naczelnego Sądu 
Administracyjnego i zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów tego 
Sądu w dniu 9 lutego 2004 r. W konsekwencji w trakcie obrad w dniu 23 lutego 
2004 r. Kolegium NSA zaopiniowało przeniesienie poszczególnych sędziów do 
odpowiednich sądów administracyjnych. Polegało to na odczytywaniu przez 
przewodniczącego Kolegium kolejno nazwisk wszystkich przenoszonych sędziów, 
zadaniu pytania, czy w stosunku do propozycji przeniesienia wymienionych 
sędziów są inne propozycje, a następnie przystąpieniu do aktu głosowania. Ten 
sposób postępowania umożliwiał zgłoszenie odrębnego wniosku w przypadku 
każdego sędziego, odmiennej propozycji oraz odniesienia się do każdego 
indywidualnego przypadku oddzielnie. Termin posiedzenia Kolegium był ogłoszony 
w trakcie poprzedzającego go Zgromadzenia Ogólnego, a przebieg posiedzenia – 
powszechnie znany, gdyż w skład Kolegium wchodzili członkowie reprezentujący 
wszystkie Ośrodki Zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego i wszystkie 
wydziały orzecznicze tego Sądu w Warszawie. Taki skład Kolegium został 
powołany celem zapewnienia wszystkim jednostkom organizacyjnym Sądu 

 
 
9 
przedstawiciela 
w 
tym 
organie 
w 
związku 
z 
reformą 
sądownictwa 
administracyjnego. Uniknięto indywidualnych ocen w zakresie wypełniania przez 
poszczególnych sędziów obowiązków sędziowskich, a zwłaszcza działalności 
orzeczniczej sędziów, co naruszałoby zasadę niezawisłości sędziowskiej oraz 
podważało przyczynę przeniesienia, którą była zmiana ustroju sądów. 
 
Zdaniem Sądu Najwyższego, zastosowany tryb procedury związanej z 
przeniesieniem sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do wojewódzkiego 
sądu administracyjnego spełniał ustawowe wymagania zasięgnięcia opinii Kolegium 
Naczelnego Sądu Administracyjnego, koniecznej dla skutecznego przeniesienia 
sędziego na podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze Przepisów wprowadzających, 
gdyż faktycznie i realnie umożliwiał indywidualizację formułowania tego typu opinii 
w stosunku do poszczególnych sędziów. Tryb ten został wprowadzony po 
uprzedniej konsultacji oraz akceptacji przez całe środowisko sędziowskie 
Naczelnego Sądu Administracyjnego (jego Kolegium i Zgromadzenie Ogólne), 
zapewniał obiektywnie sprawne i szybkie przeprowadzenie tej procedury w 
stosunku do wszystkich przenoszonych sędziów, a w konsekwencji zapewniał 
skuteczne 
wywiązanie 
się 
upoważnionych 
organów 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego z ciążącego na nich obowiązku wprowadzenia w życie tego 
etapu reformy ustrojowej sądownictwa administracyjnego. Tryb ten nie naruszał 
również żadnych obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawowych.  
Bezprzedmiotowe jest wywodzenie jakichkolwiek argumentów z treści art. 
107 § 3 k.p.a. Decyzje o przeniesieniu lub delegacji nie są bowiem decyzjami 
administracyjnymi, do których mają zastosowania przepisy k.p.a. (por. wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r., III PO 1/04, niepublikowany).  
Sąd Najwyższy nie podzielił również zarzutu naruszenia wskazanych w 
odwołaniu przepisów Konstytucji RP. Badanie zgodności przepisów ustaw z 
Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7 
listopada 2005 r., P 20/04,  uznał, że art. 94 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające 
ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o 
postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 
ust. 1 i art. 180 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przesądza to rozstrzygnięcie 
przedstawionego w odwołaniu problemu zgodnie ze stanowiskiem Prezesa 

 
 
10 
Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jego kompetencja do skutecznego 
przeniesienia sędziego tego Sądu na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu 
administracyjnego 
do 
wojewódzkiego 
sądu 
administracyjnego, 
w 
którym 
dotychczas pełnił służbę, jest zgodna z Konstytucją. 
Konsekwencją uznania art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej przepisy 
reformujące sądownictwo administracyjne za zgodny z art. 180 Konstytucji jest 
nietrafność zarzutu odwołującej się, że zakwestionowane uregulowanie narusza 
wskazane w odwołaniu przepisy Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 
listopada 2005 r., P 20/04, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w konstytucyjnej 
formule zawartej w art. 180 ust. 1,  pozostającej w związku z art. 179 Konstytucji,  
„chodzi ogólnie o funkcję (stanowisko) sędziego, ponieważ z ustrojowego punktu 
widzenia zwolnienie sędziego ze służby stanowi najpoważniejsze „zagrożenie” dla 
jego niezawisłości. O wiele mniejsze niebezpieczeństwo niesie natomiast z sobą 
przeniesienie na inne stanowisko. W kolejnych ustępach art. 180 Konstytucji 
sprecyzowano zakres dopuszczalnych odstępstw od zasady podstawowej, przy 
czym regulacja zawarta w ust. 2 i 5 dotyczy również przeniesienia sędziego na inne 
stanowisko służbowe, to jest do innego sądu (również w innej siedzibie) lub na inne 
stanowisko w tym samym sądzie. Gwarancji nieusuwalności, która nie ma 
charakteru absolutnego, nie można zatem odnosić w równej mierze do zwolnienia 
ze służby i do przeniesienia na inne stanowisko służbowe”. Skoro zatem art. 94 § 1 
ustawy jest zgodny z art. 180 Konstytucji, to należy uznać, że nie zachodzi jego 
niezgodność z art. 179 ustawy zasadniczej, a gdy ponadto jest zgodny z art. 178 
ust. 1 Konstytucji, jego zastosowanie nie może skutkować naruszeniem  art. 45 ust. 
1 Konstytucji. 
 
Nieuzasadniony jest zawarty w uzasadnieniu odwołania zarzut niezgodności 
art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej przepisy reformujące sądownictwo 
administracyjne z art. 180 Konstytucji poprzez brak określenia ustawowych i 
poddających się kontroli kryteriów, decydujących o przeniesieniu części sędziów 
Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów 
administracyjnych. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P 20/04,  
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że powierzenie dokonania przeniesienia sędziów 
Prezesowi Naczelnego Sądu Administracyjnego bez wskazania konkretnych 

 
 
11 
kryteriów ustawowych, jakimi powinien się kierować przy dokonywaniu wyboru 
sędziów „delegowanych” oraz sędziów „przeniesionych”, było konstytucyjnie 
dopuszczalne również z tego względu, że zagwarantowano prawo odwołania do 
Sądu Najwyższego, zapewniające zainteresowanemu możliwość wykazania, że 
działania Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w jego przypadku miały 
charakter 
dyskryminujący 
albo 
oparte 
były 
na 
nieuzasadnionych 
lub 
nieprawdziwych podstawach faktycznych. Na takie okoliczności w odniesieniu do 
swojej osoby odwołująca się nie powołuje.  Również brak udziału Krajowej Rady 
Sądownictwa w procedurze przeniesienia części sędziów NSA do wojewódzkich 
sądów administracyjnych  nie oznacza przyjęcia kryteriów przeniesienia 
niepoddających się kontroli sądowej. Możliwość wniesienia odwołania do Sądu 
Najwyższego  stanowi gwarancję dostępu osoby zainteresowanej do sądowej 
kontroli trybu i kryteriów przeniesienia (por. uzasadnienie uchwały pełnego składu 
Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego z 
12 października 2004 r., III PZP 2/04, OSNP z 2005 r. nr 9, poz. 121). 
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 94 § 1 ustawy Przepisy 
wprowadzające 
poprzez 
zastosowanie 
przez 
Prezesa 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego „trybu przeniesienia”, pomimo że wcześniej został przez niego 
zastosowany „tryb delegowania”. W myśl art. 93 ustawy, osoby powołane na 
stanowiska 
sędziów 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego 
na 
podstawie 
dotychczasowych 
przepisów 
pozostają 
sędziami 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego. Przepis ten należy rozumieć jako regułę, zgodnie z którą po 
dniu wejścia w życie ustawy osoby w nim wymienione pozostają na stanowisku 
sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na warunkach przewidzianych w 
art. 95 § 1 ustawy Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może delegować 
sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego (a więc tego, o którym mowa w art. 
93 ustawy) do pełnienia obowiązków w wojewódzkim sądzie administracyjnym. 
Należy podzielić zaprezentowany w odpowiedzi na odwołanie pogląd Prezesa 
Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w toku delegacji nie następuje zmiana 
statusu sędziego, który otrzymuje jedynie uprawnienie do orzekania w innym 
sądzie. A zatem w okresie objętym delegowaniem mogą być podejmowane w 
stosunku do tego sędziego czynności dotyczące jego stosunku służbowego, w tym 

 
 
12 
przeniesienie na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w 
trybie określonym w art. 94 § 1 ustawy, który to przepis  został uznany przez 
Trybunał Konstytucyjny za zgodny z ustawą zasadniczą.  
 
Zgodna z Konstytucją ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu 
Administracyjnego do skutecznego przeniesienia sędziego Naczelnego Sądu 
Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego 
w miejscowości, w której pełnił służbę, z pozostawieniem mu prawa do 
wynagrodzenia 
i 
tytułu 
przysługującego 
sędziemu 
Naczelnego 
Sądu 
Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy), wymagała jedynie 
zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis ten nie 
wymaga natomiast ani uzyskania zgody sędziego na takie przeniesienie, ani też 
zapytania go o taką zgodę.  
 
W konsekwencji niezasadny okazał się zawarty w uzasadnieniu odwołania 
zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji 
indywidualnych motywów, jakimi kierował się organ decyzyjny przy podejmowaniu 
konkretnego rozstrzygnięcia, a powołanie się jedynie na pozaustawową regułę. 
Reguła ta została bowiem wypracowana przez Kolegium i zaakceptowana przez 
Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto 
trafne jest zaprezentowane w odpowiedzi na odwołanie przez Prezesa Naczelnego 
Sądu Administracyjnego stanowisko, że rozstrzygnięcia w kwestii przeniesienia lub 
delegowania sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do wojewódzkiego 
sądu administracyjnego – jako rozstrzygnięcia indywidualne podejmowane w 
ramach istniejącego już i trwającego nadal stosunku służbowego – nie są 
decyzjami administracyjnymi, a to oznacza, że nie stosuje się do nich przepisów 
Kodeksu postępowania administracyjnego. 
 
Natomiast zarzut pozbawienia odwołującej się korzystniejszych rozwiązań 
prawnych w zakresie prawa do stanu spoczynku nie poddaje się weryfikacji w 
niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest decyzja Prezesa Naczelnego 
Sądu Administracyjnego o przeniesieniu w trybie art. 94 § 1 ustawy. Wyklucza to 
możliwość badania przez Sąd Najwyższy w tym postępowaniu innych niż ustawowo 
określone następstw prawnych decyzji dotyczącej przeniesienia.  

 
 
13 
 
Z powyższych względów odwołanie – jako nieuzasadnione – podlegało 
oddaleniu na podstawie art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju 
sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 8 § 1 
ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 
ze zm.) oraz w związku z art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI