III PO 27/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego NSA od decyzji o przeniesieniu go do WSA, uznając zgodność przepisów wprowadzających reformę sądownictwa administracyjnego z Konstytucją.
Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego odwołał się od decyzji Prezesa NSA o przeniesieniu go na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie Konstytucji RP i przepisów proceduralnych. Sędzia argumentował, że art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej reformę sądownictwa administracyjnego jest niezgodny z zasadą nieusuwalności sędziów i innymi przepisami konstytucyjnymi. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał zgodność spornego przepisu z Konstytucją, oraz stwierdzając, że procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA została zachowana.
Sędzia A.M., sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, odwołał się od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2004 r. o przeniesieniu go na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dniem 15 marca 2004 r. Decyzja ta była elementem reformy sądownictwa administracyjnego, mającej na celu zapewnienie sprawnego funkcjonowania nowo utworzonych wojewódzkich sądów administracyjnych. Sędzia A.M. zarzucił decyzji naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 178 ust. 1, art. 179, art. 180 ust. 1, 2 i 5) oraz przepisów ustawy wprowadzającej Prawo o ustroju sądów administracyjnych (art. 94 § 1) i Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 107 § 3). Głównym argumentem odwołującego się była niezgodność art. 94 § 1 z Konstytucją, w szczególności z zasadą nieusuwalności sędziów i wymogiem powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS. Sędzia podniósł również, że przepis ten jest wewnętrznie sprzeczny z art. 93 tej samej ustawy i narusza zasadę równości wobec prawa. Dodatkowo, zarzucono naruszenie procedury, w tym brak indywidualnego zasięgnięcia opinii Kolegium NSA oraz niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie. W pierwszej kolejności Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutów konstytucyjnych, wskazując, że badanie zgodności ustaw z Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego. Przywołano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2005 r. (sygn. P 20/04), który uznał art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej za zgodny z Konstytucją. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Trybunału, że nie istnieje konstytucyjne prawo sędziego do „nieusuwalności” czy „zajmowania określonego stanowiska służbowego”. Odnosząc się do zarzutów proceduralnych, Sąd Najwyższy stwierdził, że procedura zasięgnięcia opinii Kolegium NSA została zachowana, a sposób jej przeprowadzenia (odczytywanie nazwisk, głosowanie) umożliwiał indywidualne odniesienie się do każdego przypadku. Sąd uznał, że taka procedura, zaakceptowana przez Kolegium i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA, spełniała wymogi ustawowe i była konieczna dla sprawnego przeprowadzenia reformy. Sąd Najwyższy uznał również, że uzasadnienie decyzji było wystarczające w kontekście celu przeniesienia, jakim była reforma ustrojowa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej jest zgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał zgodność przepisu z Konstytucją, stwierdzając, że nie istnieje konstytucyjne prawo sędziego do nieusuwalności ze stanowiska, a jedynie prawo do bycia sędzią. Przeniesienie na inne stanowisko w ramach reformy ustrojowej nie narusza tych zasad.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | sędzia (odwołujący) |
| Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego | organ_państwowy | organ wydający decyzję |
Przepisy (13)
Główne
Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 94 § § 1
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pozwala Prezesowi NSA na przeniesienie sędziego NSA na stanowisko sędziego WSA po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA. Uznany za zgodny z Konstytucją.
Pomocnicze
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy niezawisłości sędziowskiej.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 180 § ust. 1, 2 i 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy nieusuwalności sędziów i ich statusu.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogu uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 93
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi, że osoby powołane na stanowiska sędziów NSA na podstawie dotychczasowych przepisów pozostają sędziami NSA.
Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami art. 49
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Podstawa prawna oddalenia odwołania.
Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zmianami art. 8 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna oddalenia odwołania.
Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zmianami art. 75 § § 2 i § 4
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Dotyczy przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe oraz podstawy oddalenia odwołania.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady równości wobec prawa.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 52
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wolności poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 65 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do wyboru miejsca pracy.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. art. 186
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy roli Krajowej Rady Sądownictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zgodność art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej z Konstytucją RP, potwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Prawidłowość procedury zasięgnięcia opinii Kolegium NSA. Reforma sądownictwa administracyjnego jako cel uzasadniający przeniesienia sędziów. Brak konstytucyjnego prawa do nieusuwalności ze stanowiska.
Odrzucone argumenty
Niezgodność art. 94 § 1 ustawy wprowadzającej z Konstytucją RP (zasada nieusuwalności sędziów, zasada powoływania sędziów). Wewnętrzna sprzeczność art. 94 § 1 z art. 93 ustawy wprowadzającej. Naruszenie zasady równości wobec prawa, wolności poruszania się i wyboru miejsca pracy. Brak indywidualnego zasięgnięcia opinii Kolegium NSA. Niewłaściwe uzasadnienie decyzji (naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
nie ma czegoś takiego, jak konstytucyjne podmiotowe prawo sędziego do „nieusuwalności” czy też do „zajmowania określonego stanowiska służbowego w określonym sądzie” nieusuwalność ze stanowiska, na które sędziego powołał Prezydent RP nie do pogodzenia z zasadą powoływania sędziów i ich nieusuwalnością jest, aby powołanie na stanowisko... wymagało akceptacji Prezydenta RP i wniosku Krajowej Rady Sądownictwa, zaś pozbawienie sędziego stanowiska... leżało w mocy Prezesa NSA i aby następowało bez udziału Krajowej Rady Sądownictwa
Skład orzekający
Andrzej Wróbel
przewodniczący
Zbigniew Hajn
sprawozdawca
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów wprowadzających reformę sądownictwa administracyjnego, zgodność przepisów z Konstytucją, status sędziów w procesie reformy, procedura administracyjna w sprawach sędziowskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu reformy sądownictwa administracyjnego i konkretnych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z reformą sądownictwa i statusem sędziów, w tym zasady nieusuwalności i niezależności sędziowskiej w kontekście zmian legislacyjnych.
“Czy sędzia NSA mógł zostać przeniesiony do WSA wbrew swojej woli? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III PO 27/04
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 lutego 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący)
SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
Protokolant Ewa Wolna
w sprawie z odwołania sędziego A. M.
od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 1 marca 2004 r.,
w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu
administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...],
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 16 lutego 2006 r.,
oddala odwołanie.
U z a s a d n i e n i e
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydał 1 marca
2004 r., zgodnie z którą A. M. – sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w
oparciu o art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające
2
ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.),
została
przeniesiona
na
stanowisko
sędziego
wojewódzkiego
sądu
administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z dniem 15
marca 2004 r.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
wskazał, że podstawowym celem reformy sądownictwa administracyjnego jest
zapewnienie
sprawnego
wykonywania
działalności orzeczniczej przez
14
wojewódzkich sądów administracyjnych utworzonych rozporządzeniem Prezydenta
RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów
administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72,
poz. 652). Osiągnięcie tego celu jest możliwe, zgodnie z założeniami przyjętymi w
toku prac nad projektami ustaw reformujących sądownictwo administracyjne, w
drodze przenoszenia sędziów NSA na stanowiska sędziowskie w wojewódzkich
sądach administracyjnych. Podstawę przeniesienia sędziego NSA na stanowisko
sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w odpowiednim wojewódzkim
sądzie administracyjnym stanowi art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Stosownie do tego przepisu
Prezes NSA może przenieść sędziego na stanowisko sędziego wojewódzkiego
sądu administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA. Prezes Naczelnego
Sądu Administracyjnego wyjaśnił, że w skład Naczelnego Sądu Administracyjnego
wchodzi obecnie 280 sędziów NSA powołanych na te stanowiska na podstawie
dotychczasowych przepisów. Na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA,
Prezydent RP rozporządzeniem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie ustalenia liczby
stanowisk sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz liczby
wiceprezesów (Dz. U. Nr 26, poz. 228) ustalił liczbę stanowisk sędziowskich w NSA
na 50. Oznacza to przeniesienie znacznej liczby sędziów NSA powołanych na
podstawie dotychczasowych przepisów do wojewódzkich sądów administracyjnych.
W odniesieniu do sędziów NSA zajmujących dotychczas stanowiska sędziowskie w
zniesionych, z dniem 1 stycznia 2004 r., ośrodkach zamiejscowych NSA przyjęto
regułę, że sędziowie ci będą wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich
3
sądach administracyjnych, utworzonych w miejscowościach siedzib ośrodków
zamiejscowych NSA, w których sędziowie dotychczas pełnili służbę. Reguła ta
została przyjęta przez Kolegium NSA i Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA.
Kierując się tą regułą Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął decyzję o
przeniesieniu
sędzi
A.
M.
na
stanowisko
sędzi
wojewódzkiego
sądu
administracyjnego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] z dniem 15 marca
2004 r. w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania tego sądu.
W odwołaniu sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego A.M. zarzuciła
powyższej decyzji naruszenie art. 178 ust. 1, art.179 i art. 180 ust. 1, 2 i 5
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; a także art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych
i
ustawę
-
Prawo
o
postępowaniu
przed
sądami
administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1271 ze zm.) w zakresie określonej w nim
procedury przenoszenia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na
stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jak również art. 107
§ 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
W
uzasadnieniu
odwołania
sędzia
A.M.
podniosła,
że
stanowiący
materialnoprawną podstawę wydanej decyzji art. 94 § 1 powołanej wyżej ustawy,
stanowiący, że „W okresie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (...)
sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego może być przeniesiony przez Prezesa
Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium Naczelnego
Sądu
Administracyjnego,
na
stanowisko
sędziego
wojewódzkiego
sądu
administracyjnego w miejscowości, w której dotychczas pełnił służbę, z
pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu
Naczelnego Sądu Administracyjnego (...); jest niezgodny z przepisami art. 178 ust.
1, art. 179 i art. 180 ust. 1, 2 i 5 Konstytucji RP. W szczególności, zgodnie z art.
179 Konstytucji RP sędziowie powoływani są przez Prezydenta Rzeczypospolitej
na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa na czas nieoznaczony. Prezydent
powołując sędziego powołuje go więc na konkretne stanowisko. Skoro zatem
ustawa zasadnicza w art. 180 ust. 1 stanowi, że sędziowie są nieusuwalni, to
oznacza to nieusuwalność ze stanowiska, na które sędziego powołał Prezydent RP.
4
W opinii odwołującej się nie powinno budzić wątpliwości, że skoro Konstytucja
przewiduje możliwość przeniesienia sędziego wbrew jego woli na inne stanowisko
jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie, to
zawarta w art. 94 § 1 powołanej wyżej ustawy możliwość przeniesienia sędziego na
stanowisko inne - niż to, na które został powołany przez Prezydenta RP - z uwagi
na zmiany w ustroju sądów - uchybia zasadzie nieusuwalności sędziów, w
szczególności pozostaje w sprzeczności z normami wyrażonymi w ust. 2 i 5 art. 180
Konstytucji RP. Nie do pogodzenia z zasadą powoływania sędziów i ich
nieusuwalnością jest, aby powołanie na stanowisko, w tym awans sędziego na
stanowisko wyższe, wymagało akceptacji Prezydenta RP i wniosku Krajowej Rady
Sądownictwa, zaś pozbawienie sędziego stanowiska, na które powołał go
Prezydent Państwa, przez przeniesienie na stanowisko niższe, leżało w mocy
Prezesa NSA i aby następowało bez udziału Krajowej Rady Sądownictwa, która
konstytucyjnie powołana jest do stania na straży niezależności sądów i
niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP). Odwołująca się podniosła
również, że kwestionowany art. 94 ust. 1 pozostaje w wewnętrznej sprzeczności z
regulacjami tej ustawy dotyczącymi statusu sędziego NSA. W szczególności art. 93
ustawy stanowi, że „Osoby powołane na stanowiska Naczelnego Sądu
Administracyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów pozostają sędziami
Naczelnego Sądu Administracyjnego". Art. 93 nie przewiduje wyjątku od
ustanowionej nim zasady, co oznacza, że art. 94 ust. 1 ponad to, że uchybia
Konstytucji RP, jest nie do pogodzenia z regulacją zawartą w art. 93.
Podstawy kwestionowanego w sprawie przeniesienia nie może również
stanowić art. 75 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz. U. Nr 98, póz. 1070 ze zm.). Wskazuje się w nim, że zgoda
sędziego na przeniesienie na inne miejsce służbowe nie jest wymagana między
innymi w wypadku zniesienia stanowiska wywołanego zmianą organizacji
sądownictwa lub zniesienia danego sądu lub wydziału zamiejscowego albo
przeniesienia siedziby sądu. Mówi się tu jedynie o przeniesieniu na inne miejsce
służbowe, co - w wypadku przeniesienia z przyczyn organizacyjnych, a nie
dyscyplinarnych - nie jest równoznaczne z możliwością przeniesienia na inne, w
tym niższe stanowisko sędziowskie od tego, na które sędzia został powołany.
5
Odwołująca się sędzia zwraca również uwagę na fakt niekonstytucyjności § 2
art. 94. Paragraf ten wprowadza bowiem możliwość przeniesienia sędziego przez
prezesa
Naczelnego
Sądu
Administracyjnego
ze
stanowiska
sędziego
wojewódzkiego sądu administracyjnego w wojewódzkim sądzie administracyjnym
na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Naczelnym Sądzie
Administracyjnym. Rozwiązanie to nie znajduje oparcia w żadnym z przepisów
Konstytucji RP. Ustawa zasadnicza nie zna sytuacji, w której prezes sądu władny
byłby do powierzania sędziemu wyższego stanowiska bez udziału prezydenta i
Krajowej Rady Sądownictwa z naruszeniem art. 179 Konstytucji. Odwołująca się
podkreśla również, że wewnętrzna sprzeczność art. 93 i 94 § 1 i 2 ustawy ma
ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania samorządu sędziowskiego.
Niekonstytucyjność art. 94 ust. 1 wynika w końcu także z tego, że przepis ten
nie zawiera kryteriów decydujących o przeniesieniu z grona sędziów Naczelnego
Sądu
Administracyjnego
części
tych
sędziów
na
stanowiska
sędziów
wojewódzkiego sądu administracyjnego i pozostawia regulację statusu sędziego
Naczelnego Sądu Administracyjnego dyskrecjonalnej władzy Prezesa Naczelnego
Sądu Administracyjnego. Z informacji udzielonej sędziom wynikało, że decydująca
o przeniesieniu sędziego NSA na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu
administracyjnego - miała być (chociaż nie zawsze) data powołania na stanowisko i
miejsce zamieszkania. Uznać należy, iż takie kryterium stanowi naruszenie art. 32
Konstytucji statuującego zasadę równości wobec prawa, art. 52 Konstytucji
zapewniającego każdemu wolność poruszania się po terytorium RP oraz wyboru
miejsca zamieszkania, jak również art. 65 ust. 1 zapewniającego każdemu prawo
wyboru miejsca pracy. Ponadto brak udziału Krajowej Rady Sądownictwa narusza
art. 186 Konstytucji RP, prowadząc do niepoddających się kontroli i podważających
prestiż wymiaru sprawiedliwości kryteriów oceny sędziów przez Prezesa NSA.
Odwołująca się jest również zdania, że zaskarżona decyzja narusza
niekonstytucyjny według niej art. 94. Nie dopełniono bowiem obowiązku
zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, a za
wypełnienie tego obowiązku nie można uznać wskazania w uzasadnieniu, że
Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęło „regułę", iż sędziowie
dotychczasowych ośrodków zamiejscowych Naczelnego Sądu Administracyjnego
6
będą pełnili obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach administracyjnych,
utworzonych w byłych ośrodkach zamiejscowych.
Nie sposób nie zauważyć, że uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie odnosi
się indywidualnie do sytuacji faktycznej, gdyż nie zawiera elementów wymaganych
przez art. 107 § 3 K.p.a. Organ decyzyjny nie wskazał bowiem indywidualnych
motywów jakimi kierował się przy podejmowaniu konkretnego rozstrzygnięcia,
powołując się jedynie na pozaustawowe kryterium miejsca dotychczasowego
pełnienia służby. Zaskarżona decyzja jest także sprzeczna z wyżej wymienioną
regułą, która mówi o wykonywaniu przez sędziów NSA (powołanych na stanowisko
sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie dotychczasowych
przepisów) obowiązków sędziowskich w wojewódzkich sądach administracyjnych -
co znajduje oparcie w przepisie art.180 ust. 5 konstytucji. Przedmiotowa decyzja
zaś nie powierza odwołującej się obowiązków sędziego wojewódzkiego sądu
administracyjnego w wojewódzkim sadzie administracyjnym, ale przenosi ją na inne
stanowisko niż to, na które powołał ją Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Na
marginesie odwołująca się zwraca uwagę na fakt, że w obrocie funkcjonują obecnie
dwa różne, sprzeczne z sobą akty, odmiennie określające status prawny sędzi A.M.
w okresie od 15 marca do 31 marca 2004 r. Z aktów władczych podjętych przez
Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wynika bowiem, by delegacja do
orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] na okres od 1 stycznia do
31 marca 2004 r. została uchylona. W posumowaniu sędzia wskazała, że oparcie
decyzji na niekonstytucyjnym przepisie art. 94 § 1, uchybienie wymogowi
zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i naruszenie
obowiązku uzasadnienia decyzji w sposób poddający się kontroli, w szczególności
co do wskazania motywów wyboru zastosowanego trybu, a nadto brak
zindywidualizowania stanu faktycznego (z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.) - nie
pozwalają ostać się w obrocie prawnym aktowi władczemu wydanemu w granicach
tzw. luzu decyzyjnego, wynikającego z art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i
ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o oddalenie odwołania
podkreślając, że zmiany ustroju sądów administracyjnych wymusiły przeniesienia
7
niektórych
sędziów
NSA
na
stanowiska
sędziów
wojewódzkich
sądów
administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego
Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji.
Takie decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale
były konieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a
przy tym zostały podjęte po wypracowaniu przez Kolegium NSA zasadniczych
kryteriów przenoszenia sędziów, które zostały zaakceptowane przez Zgromadzenie
Ogólne Sędziów tego Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu
zgłoszenie wniosków odrębnych lub odmiennych propozycji oraz odniesienia się do
każdego indywidualnego przypadku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie zostało oparte na zarzutach: oraz 1) naruszenia art. 94 § 1 ustawy z
30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych
i
ustawę
-
Prawo
o
postępowaniu
przed
sądami
administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. (powoływanej dalej, jako
„ustawa”) oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na podjęciu przez Prezesa
Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzji w przedmiocie przeniesienia
odwołującej się na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] bez zasięgnięcia zindywidualizowanej
opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz 2) niezgodności art. 94 §
1 ustawy z art. 178 ust. 1, art.179 i art. 180 ust. 1, 2 i 5 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej.
W pierwszej kolejności wymagają rozważenia zarzuty dotyczące wskazanej
wyżej niezgodności z Konstytucją. W tej kwestii należy stwierdzić, że badanie
zgodności przepisów ustaw z Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego,
który w wyroku z 7 listopada 2005 r., P 20/04 uznał, że art. 94 § 1 ustawy jest
zgodny z art. 2, art. 32, art. 178 ust. 1 i art. 180 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej. W uzasadnieniu powołanego wyroku, Trybunał odniósł się do kwestii
zgodności zakwestionowanej regulacji z Konstytucją również w aspekcie zakresu i
skali zróżnicowania statusu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, o
8
których mowa w art. 93 – 95 ustawy oraz zasady praw nabytych. Trybunał wskazał,
że „nie ma czegoś takiego, jak konstytucyjne podmiotowe prawo sędziego do
„nieusuwalności” czy też do „zajmowania określonego stanowiska służbowego w
określonym sądzie”, a „dopiero w sytuacji, gdyby okazało się, że w praktyce
sądowej art. 94 § 1 ustawy rozumiany jest w taki sposób, iż prowadzi to do
odebrania lub ograniczenia konkretnie wskazanych praw podmiotowych, byłaby
podstawa do ewentualnych rozważań, czy doszło do naruszenia zasady praw
nabytych”. W związku z tym nieuzasadniony okazał się również zarzut, że art. 94 §
1 ustawy pozostaje w sprzeczności z jej art. 93. W myśl ostatnio powołanego
przepisu
osoby
powołane
na
stanowiska
sędziów
Naczelnego
Sądu
Administracyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów pozostają sędziami
Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis ten należy rozumieć jako regułę,
zgodnie z którą po dniu wejścia w życie ustawy osoby w nim wymienione pozostają
na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na warunkach
przewidzianych w art. 95 § 1 ustawy Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
może delegować sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego (a więc tego, o
którym mowa w art. 93 ustawy) do pełnienia obowiązków w wojewódzkim sądzie
administracyjnym. Należy podzielić zaprezentowany w odpowiedzi na odwołanie
pogląd Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w toku delegacji nie
następuje zmiana statusu sędziego, który otrzymuje jedynie uprawnienie do
orzekania w innym sądzie. A zatem w okresie objętym delegowaniem mogą być
podejmowane w stosunku do niego czynności dotyczące jego stosunku
służbowego, w tym przeniesienie na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu
administracyjnego w trybie określonym w art. 94 § 1 ustawy, który został uznany
przez Trybunał Konstytucyjny za zgodny z ustawą zasadniczą.
Odwołująca się zarzuca ponadto naruszenie przez zaskarżoną decyzję art., 32,
52, 65 ust. 1 i 186 Konstytucji RP. Zarzuty te nie zostały jednak praktycznie
uzasadnione, co uniemożliwia Sądowi Najwyższemu kontrolę ich trafności.
W ocenie Sądu Najwyższego nie wiąże się z odwołaniem ogólny zarzut
wewnętrznej sprzeczności art. 93 i 94 § 1 i 2 ustawy przepisy wprowadzające, co
zdaniem odwołującej się ma ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania
samorządu sędziowskiego. Kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia nin.
9
odwołania, dotyczącego indywidualnej sprawy przeniesienia na stanowisko w
Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym.
Podstawowe znaczenie ma natomiast zarzut naruszenia przez decyzję art. 94 §
1 przepisów wprowadzających, co wyraża się w tym, że z brzmienia tego przepisu
wynika jednoznacznie, że przeniesienie sędziego NSA na stanowisko sędziego
WSA może nastąpić po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA. Zdaniem odwołującej się
z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby dopełniono obowiązku zasięgnięcia takiej
indywidualnej decyzji w jej sprawie. Ponadto, odwołująca się podnosi, że
uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie odnosi się indywidualnie do jej sytuacji
faktycznej, gdyż nie zawiera elementów wymaganych przez art. 107 § 3 K.p.a.
Organ decyzyjny nie wskazał bowiem indywidualnych motywów jakimi kierował się
przy podejmowaniu konkretnego rozstrzygnięcia, powołując się jedynie na
pozaustawowe kryterium miejsca dotychczasowego pełnienia służby.
Również tych zarzutów nie można podzielić. Zgodna z Konstytucją ustawowa
kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do skutecznego
przeniesienia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko
sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości, w której pełnił
służbę, z pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego
sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie pierwsze
ustawy), wymagała jedynie zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu
Administracyjnego. Przepis ten nie wymaga bowiem uzyskania zgody sędziego na
takie przeniesienie, ani też zapytania go o taką zgodę. Ze stanowiska Prezesa
Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w odpowiedzi na odwołanie i
niepodważanego przez odwołującą się wynika, że zasadnicze kryteria dotyczące
przenoszenia sędziów zostały wypracowane przez Kolegium Naczelnego Sądu
Administracyjnego i zaakceptowane 9 lutego 2004 r. przez Zgromadzenie Ogólne
Sędziów tego Sądu. W konsekwencji w trakcie obrad 23 lutego 2004 r. Kolegium
zaopiniowało przeniesienie poszczególnych sędziów. Polegało to na odczytywaniu
przez przewodniczącego Kolegium kolejno nazwisk wszystkich przenoszonych
sędziów, zadaniu pytania, czy w stosunku do propozycji przeniesienia
wymienionych sędziów są inne propozycje, a następnie przystąpieniu do aktu
głosowania. Ten sposób postępowania umożliwiał zgłoszenie w przypadku każdego
10
sędziego odmiennej propozycji oraz odniesienia się do każdego indywidualnego
przypadku oddzielnie. Termin posiedzenia Kolegium był ogłoszony w trakcie
poprzedzającego go Zgromadzenia Ogólnego, a przebieg posiedzenia –
powszechnie znany, gdyż w skład Kolegium wchodzili członkowie reprezentujący
wszystkie Ośrodki Zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego i wszystkie
wydziały orzecznicze tego Sądu w Warszawie. Taki skład Kolegium został
powołany celem zapewnienia wszystkim jednostkom organizacyjnym Sądu
przedstawiciela w tym organie w związku z reformą sądownictwa. Uniknięto
indywidualnych ocen w zakresie wypełniania przez poszczególnych sędziów
obowiązków sędziowskich, a zwłaszcza działalności orzeczniczej sędziów, co
naruszałoby zasadę niezawisłości sędziowskiej oraz podważało przyczynę
przeniesienia, którą była zmiana ustroju sądów. Należy zatem uznać, że
zastosowany tryb spełniał ustawowe wymagania zasięgnięcia opinii Kolegium
Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla skutecznego przeniesienia
sędziego na podstawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, gdyż faktycznie i realnie
umożliwiał indywidualizację formułowania tego typu opinii w stosunku do
poszczególnych sędziów. Tryb ten był wprowadzony po uprzedniej konsultacji oraz
akceptacji przez całe środowisko sędziowskie Naczelnego Sądu Administracyjnego
(jego Kolegium i Zgromadzenie Ogólne), zapewniał obiektywnie sprawne i szybkie
przeprowadzenie tej procedury w stosunku do wszystkich przenoszonych sędziów,
a w konsekwencji zapewniał skuteczne wywiązanie się upoważnionych organów z
ciążącego na nich obowiązku wprowadzenia w życie tego etapu reformy ustrojowej
sądownictwa administracyjnego. Tryb ten nie naruszał również żadnych
obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawowych (por. także wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r., III PO 1/04 – dotychczas nie publikowany).
Z powyższych względów odwołanie, jako nieuzasadnione, podlega oddaleniu
na podstawie art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) w związku z art. 8 § 1
ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052
ze zmianami) oraz w związku z art. 75 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o
ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zmianami).
11Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI