III PO 2/12

Sygn. akt III PO 2/12 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 2 marca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Halina Kiryło 
SSN Maciej Pacuda 
 
w sprawie z odwołania M. Z.-N. 
od uchwały nr … Krajowej Rady Prokuratury z dnia 1 grudnia 2011 r. w sprawie 
przeniesienia w stan spoczynku z powodu uznania przez lekarza orzecznika 
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolną do pełnienia obowiązków 
prokuratora, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2012 r., 
 
 
uchyla zaskarżoną uchwałę w części określającej datę 
przeniesienia odwołującej się w stan spoczynku i w tym zakresie 
przekazuje sprawę Krajowej Radzie Prokuratury do ponownego 
rozpoznania.  
 
 

 
 
2 
UZASADNIENIE 
 
Uchwałą z dnia 1 grudnia 2011 r. Krajowa Rada Prokuratury przeniosła z 
dniem 9 sierpnia 2011 r. w stan spoczynku prokuratora Prokuratury Rejonowej /…/  
M. Z.-N. W podstawie prawnej uchwały powołano przepisy art. 62a ust. 1 ustawy z 
dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.) w 
związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.; dalej jako: “usp”). 
Krajowa Rada Prokuratury ustaliła, że M. Z.-N. została powołana na 
stanowisko prokuratora z dniem 1 listopada 1999 r. W związku z jej problemami 
zdrowotnymi, które ujawniły się w toku służby Prokurator Okręgowy /…/, w dniu 27 
czerwca 2011 r. zwrócił się w trybie art. 70 usp w związku z art. 211 pkt 5 k.p. i art. 
62a ust. 1 i art. 118 ustawy o prokuraturze o przeprowadzenie przez lekarza 
orzecznika 
badania 
lekarskiego. 
Lekarz 
orzecznik 
Zakładu 
Ubezpieczeń 
Społecznych w dniu 9 sierpnia 2011 r. orzekł o trwałej niezdolności do pełnienia 
obowiązków prokuratora z powodu choroby lub utraty sił przez M. Z.-N. W związku 
z tym Prokurator Okręgowy wystąpił do Krajowej Rady Prokuratury z wnioskiem o 
przeniesienie M. Z.-N. w stan spoczynku. 
Krajowa Rada Prokuratury – oceniając przytoczone okoliczności faktyczne – 
uznała, że przeniesienie w stan spoczynku M. Z.-N. stało się możliwe od dnia 
wydania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, to jest od dnia 9 sierpnia 2011 r. 
Powyższą uchwałę Krajowej Rady Prokuratury – w części dotyczącej 
określenia daty przeniesienia w stan spoczynku – zaskarżyła odwołaniem do Sądu 
Najwyższego prokurator M. Z.-N.. Odwołująca się zarzuciła błędną wykładnię art. 
70 § 1 u.s.p. oraz art. 62 a ust. 1 ustawy o prokuraturze przez przyjęcie, że 
przeniesienie w stan spoczynku nastąpiło już z dniem 9 sierpnia 2011 r. W ocenie 
odwołującej się prawidłowa interpretacja powołanych przepisów powinna prowadzić 
do stwierdzenia, że przejście w stan spoczynku nastąpiło dopiero z datą doręczenia 
jej zaskarżonej uchwały (tj. w dniu 13 grudnia 2011 r.).  
Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w części 
dotyczącej określenia daty przeniesienia jej w stan spoczynku i w tej części 
przekazanie sprawy Krajowej Radzie Prokuratury do ponownego rozpoznania. 

 
 
3 
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że uchwała Krajowej Rady 
Prokuratury miała charakter retroaktywny, ponieważ bez podstawy prawnej 
ukształtowała status prawny odwołującej się z datą wsteczną. Przeniesienie w stan 
spoczynku z datą wsteczną spowodowało utratę części wynagrodzenia oraz 
zaniżenie wysokości miesięcznego uposażenia w stanie spoczynku (w dniu 1 
września 2011 r. wzrastał bowiem o kolejny procent dodatek za wysługę lat), a 
także spowodowało zaniżenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, 
wysokości jednorazowej odprawy oraz “trzynastej pensji”. Odwołująca się 
podkreśliła, że będąc prokuratorem przebywała nieprzerwanie od 4 stycznia 2011 r. 
do 10 stycznia 2012 r. na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym przeniesienie jej 
w stan spoczynku z mocą wsteczną spowodowało “sytuację kuriozalną”, gdyż od 9 
sierpnia 2011 r. do 13 grudnia 2011 r., czyli w okresie, w którym - według treści 
uchwały – nie była już czynna zawodowo, uzyskiwała zwolnienie z pracy na 
podstawie zwolnień lekarskich. 
Odwołująca się podkreśliła, że uchwała Krajowej Rady Prokuratury oprócz 
pozbawienia jej możliwości wykonywania czynności prokuratorskich, wywołała 
istotny skutek w postaci zakończenia stosunku pracy łączącego odwołującą jako 
prokuratora, z jednostką organizacyjną prokuratury w której pełniła służbę. Do tej 
ostatniej sytuacji powinny mieć odpowiednie zastosowanie zasady dotyczące 
składania jednostronnych oświadczeń woli (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 
maja 2006 r., III PO 2/06 – OSNP 2007/11-12/178), co prowadzi do wniosku, że 
przeniesienie prokuratora w stan spoczynku, powinno nastąpić z chwilą, gdy 
zainteresowany uzyskał rzeczywistą możliwość zapoznania się z treścią uchwały 
(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2007 r., III KRS 6/06 – OSNP 2008/3-
4/52). 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Stosownie do art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 70 § 1 
usp, prokuratora przenosi się w stan spoczynku na jego wniosek albo na wniosek 
właściwego prokuratora przełożonego, jeżeli z powodu choroby lub utraty sił 
uznany został przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za 

 
 
4 
trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków prokuratora. W rozpoznawanej 
sprawie Krajowa Rada Prokuratury wydała – zgodnie z orzeczeniem lekarza 
orzecznika ZUS z dnia 9 sierpnia 2011 r. – uchwałę po upływie czterech miesięcy 
od daty tego orzeczenia. Przeniesienie w stan spoczynku prokuratora M. Z.-N. 
miałoby zatem wywoływać skutki w okresie poprzedzającym podjętą uchwałę. Na 
tym tle powstaje wynikający z odwołania problem braku podstaw “wstecznej mocy” 
uchwały. Rozstrzygające znaczenie ma to, że realizacja przez Krajową Radę 
Prokuratury należącej do niej kompetencji w zakresie przeniesienia prokuratora w 
stan spoczynku konstytutywnie ukształtowała sytuację prawną, powodując 
zasadniczą zmianę statusu prawnego prokuratora. Zmiana ta dotyczy dwóch 
aspektów, pozbawienia prokuratora jego praw (zobowiązań) o charakterze 
publicznoprawnym; oraz zakończenia stosunku pracy łączącego prokuratora z 
jednostką organizacyjną prokuratury, w której pełnił służbę. W każdym z tych 
aspektów dopuszczalne jest ukształtowanie zmienionego statusu prokuratora 
dopiero na przyszłość. 
Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do pełnienia 
obowiązków prokuratora stanowi materialnoprawną przesłankę Krajowej Rady 
Prokuratury do przeniesienia prokuratora w stan spoczynku. Dopiero w następstwie 
realizacji kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa, a nie na skutek orzeczenia 
lekarskiego – urzeczywistnia się nowy status prawny prokuratora (por. 
uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2003 r., III KRS 3/03 – 
OSNP 2004/12/217). 
W praktyce orzeczniczej dotyczącej przeniesienia prokuratora w stan 
spoczynku ujawnione zostały wyjątkowe sytuacje, w których możliwe stało się 
odstąpienie od zasady nowego, a więc tylko na przyszłość określenia statusu 
prokuratora. W każdym takim wyjątkowym przypadku chodziło o uzgodnienie 
przekształcenia statusu prokuratora z jego uzasadnionym interesem. Dotyczyło to 
długotrwałej niezdolności prokuratora (sędziego) do wykonywania obowiązków 
służbowych z powodu choroby, trwającej dłużej niż 1 rok, po upływie którego 
prokurator pomimo pozostawania na stanowisku nie otrzymywał wynagrodzenia za 
pracę. W takiej sytuacji uwzględnienie wniosku zainteresowanego prokuratora o 
wsteczne przeniesienie w stan spoczynku umożliwiało zachowanie ciągłości 

 
 
5 
świadczeń wynikających ze stosunku służbowego - wynagrodzenia za pracę i 
uposażenia w stanie spoczynku (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 
2009 r., III PO 7/08 – OSNP 2010/17 – 18/222 i z dnia 14 lutego 2007 r., III KRS 
7/06 – OSNP 2008/5–6/86). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi wyjątkowy stan 
rzeczy, który usprawiedliwiałby “wsteczne” przeniesienie prokuratora w stan 
spoczynku. Okoliczności sprawy, powołane w odwołaniu wskazują na szereg 
niekorzystnych 
dla 
zainteresowanej 
następstw 
niezachowania 
zasady 
przekształcenia prokuratora dopiero na przyszłość, w tym spowodowania przez 
zaskarżoną uchwałę wstecznego określenia utraty prawa do wynagrodzenia za 
pracę w okresie niezdolności do pracy. 
Ma także rację odwołująca się wskazując, na prawne konsekwencje 
przeniesienia prokuratora w stan spoczynku w odniesieniu do podstawy 
zakończenia stosunku pracy łączącego prokuratora z jednostką organizacyjną, 
prokuratury, w której pełni służbę. Sąd Najwyższy miał już okazję wyjaśnić, że 
uchwały Kajowej Rady Prokuratury o przeniesieniu prokuratora w stan spoczynku 
należy traktować – w zakresie stosunku pracy – z uwzględnieniem zasad 
skuteczności jednostronnych oświadczeń woli (por. uzasadnienie wyroku Sądu 
Najwyższego z dnia 10 maja 2006 r., III PO 2/06, OSNP 2007/11-12/178, z dnia 19 
lutego 2009 r., III PO 7/08 – OSNP 2010/17-18/222). Skuteczność złożenia takiego 
swoistego oświadczenia woli rozpatrywana z uwzględnieniem art. 61 § 1 k.c., 
prowadzi do wniosku, że przeniesienie prokuratora w stan spoczynku powinno 
nastąpić z chwilą, gdy zainteresowany uzyskał rzeczywistą możliwość zapoznania 
się z treścią uchwały. Co do zasady dopiero z chwilą wydania (i doręczenia odpisu 
zainteresowanemu prokuratorowi) decyzji o przeniesieniu w stan spoczynku 
powstaje nowy stan prawny w odniesieniu do stosunku pracy prokuratora 
przeniesionego w stan spoczynku, stan ustania stosunku pracy. 
 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.