III PO 2/11

Wyrok z dnia 11 maja 2011 r. 
III PO 2/11 
 
Uchylenie przez Sąd Najwyższy decyzji Prokuratora Generalnego o od-
mowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora powo-
duje, że Prokurator Generalny, podtrzymując zamiar niewyrażenia zgody, ma 
obowiązek wydania w trybie określonym w art. 62a ust. 1-3 ustawy z dnia 20 
czerwca 1985 r. o prokuraturze (jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze 
zm.) nowej decyzji w tej sprawie, uwzględniając stan faktyczny i prawny istnie-
jący w dacie jej wydania. 
 
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn 
(sprawozdawca), Andrzej Wróbel. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy z 
odwołania Ryszarda O. od decyzji Prokuratora Generalnego z dnia 20 stycznia 2011 
r. […] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska 
prokuratora po ukończeniu 65 roku życia 
 
o d d a l i ł   odwołanie 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Decyzją z 20 stycznia 2011 r. Prokurator Generalny, powołując się na art. 62a 
ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (jednolity tekst: Dz.U. z 
2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.) w związku z art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - 
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), nie wyraził 
zgody na dalsze zajmowanie przez Ryszarda O. stanowiska prokuratora po ukoń-
czeniu 65 roku życia. 
 
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 16 września 2009 r. prokurator Ryszard 
O. zwrócił się do Prokuratora Generalnego z wnioskiem o wyrażenie zgody na dalsze 
zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia, tj. po 29 marca 
2010 r., podnosząc, że dobry stan zdrowia pozwala mu na dalszą pracę zawodową. 

 
2 
Do wniosku zainteresowany dołączył zaświadczenie lekarskie z 20 sierpnia 2009 r., z 
którego wynika, że brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez 
niego pracy na stanowisku prokuratora. Decyzją z 16 listopada 2009 r. Prokurator 
Generalny odmówił zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora, pomimo 
pozytywnej opinii Prokuratorów: Rejonowego w K., Okręgowego w O.W. oraz Apela-
cyjnego w Ł.. Prokurator Generalny swoje negatywne stanowisko uzasadnił prowa-
dzeniem polityki kadrowej w jednostkach organizacyjnych prokuratury, której głów-
nym nurtem jest „pokoleniowa” wymiana kadr prokuratorskich, związana z jednej 
strony z osiąganiem przez zasłużonych prokuratorów wieku umożliwiającego im 
skorzystanie z przywileju prokuratorskiego stanu spoczynku, z drugiej zaś z potrzebą 
umożliwienia przejęcia tej służby przez innych doświadczonych prokuratorów, a 
także zapewnienie etatów dla nowych kadr prokuratorskich. Ponadto podniósł, że 
opinie przełożonych Ryszarda O. nie wskazują szczególnych względów przemawia-
jących za dalszym zatrudnianiem wnioskującego prokuratora. 
 
Od decyzji tej prokurator Ryszard O. złożył odwołanie do Sądu Najwyższego, 
który wyrokiem z 13 maja 2010 r., III PO 1/10, uchylił ją i sprawę przekazał Prokura-
torowi Generalnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd Naj-
wyższy podniósł, że Prokurator Generalny w sposób niedostateczny i abstrakcyjny 
ustosunkował się do okoliczności wskazanych we wniosku zainteresowanego proku-
ratora, bez szczegółowego odniesienia się do faktycznej sytuacji kadrowej jednostek 
organizacyjnych prokuratury. 
 
W związku z powyższym orzeczeniem Sądu Najwyższego, Prokurator Gene-
ralny ponownie zasięgnął opinii przełożonych odwołującego się w kwestii wyrażenia 
zgody na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska prokuratora. W odpowiedzi, 
Prokurator Okręgowy w O.W. podtrzymał swoją pozytywną opinię. Poinformował też, 
że Prokurator Rejonowy w K. podtrzymuje swoje poprzednie pozytywne stanowisko. 
Prokurator Apelacyjny w Ł. uznał, że wniosek zainteresowanego nie zasługuje na 
uwzględnienie. Stanowisko to uzasadnił zarówno niemożnością zatrudnienia nowych 
osób na stanowisku asesora, z uwagi na brak etatów, jak też faktem, że w 2011 r. aż 
31 asesorom w apelacji ł. upłynie okres powierzenia obowiązków prokuratorskich, 
przy czym w ciągu najbliższego roku planowane jest zwolnienie tylko 2 etatów proku-
ratorskich. W kolejnym piśmie Prokurator Apelacyjny w Ł. podtrzymał swoje nega-
tywne stanowisko. Uzasadnił je przede wszystkim faktem, że w okręgu o. tylko 3 
asesorów spośród 31 spełniających wymogi formalne do powołania na stanowisko 

 
3 
prokuratora, ma w chwili obecnej szansę na powołanie, w związku z przekształce-
niem 3 etatów asesorskich w prokuratorskie. Jednocześnie Prokurator Apelacyjny w 
Ł. dołączył pismo Prokuratora Okręgowego w O.W. z 4 stycznia 2011 r., w którym 
stwierdził on, że nie popiera już prośby Ryszarda O. W swojej opinii podniósł, że ak-
tualnie w Prokuraturze Rejonowej w K. zatrudnionych jest 19 osób zajmujących etaty 
orzecznicze. Obecnie żadna z nich, oprócz odwołującego się, nie ma uprawnień do 
przejścia w stan spoczynku. Najwcześniejsze przeniesienie w stan spoczynku w tej 
jednostce może nastąpić dopiero 1 grudnia 2015 r. W tej sytuacji Prokuratura Rejo-
nowa w K. nie ma możliwości pozyskiwania nowych kadr prokuratorskich, aż do 
końca 2015 r.  
 
Następnie Prokurator Generalny wskazał, że w aktualnym stanie prawnym 
wyrażenie zgody przez Prokuratora Generalnego na zajmowanie stanowiska proku-
ratora po ukończeniu 65 lat ma charakter fakultatywny i jest uzależnione od cało-
kształtu okoliczności, a więc zarówno przesłanek obiektywnych, jak i subiektywnych, 
dotyczących konkretnego prokuratora. Możliwość dalszego pozostawania na stano-
wisku prokuratora jest traktowana jako wyjątek, uzasadniony szczególnymi okolicz-
nościami, mającymi oparcie w interesie służby lub leżącymi po stronie prokuratora. 
Spełnienie wskazanych w art. 62 a ust. 2 ustawy o prokuraturze warunków pozytyw-
nych nie jest równoznaczne z obowiązkiem wyrażenia zgody na dalsze pozostawanie 
przez prokuratora w służbie. Decyzja Prokuratora Generalnego o braku zgody na 
dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia nie musi 
mieć uzasadnienia w przyczynach uniemożliwiających dalsze zajmowanie stanowi-
ska prokuratora (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2006 r., III PO 7/06). 
Prokurator Generalny dodał, że wpływ na podjęcie decyzji w tej sprawie ma fakt, że 
Prokurator Rejonowy w K. w swojej pozytywnej opinii nie wskazał żadnych szczegól-
nych okoliczności przemawiających za niezbędnością dalszego zatrudniania proku-
ratora Ryszarda O. Wyróżniające walory osobiste oraz przydatność zawodowa z 
pewnością zasługują na uznanie, lecz nie stanowią wyjątkowych okoliczności prze-
mawiających za uzyskaniem zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora. 
Dlatego też, z punktu widzenia interesu służby, ukierunkowanego w dużej mierze na 
umożliwienie pozyskiwania nowych kadr prokuratorskich, w sytuacji braku etatów 
uniemożliwiającego mianowanie nowych asesorów, czy też powoływanie na pierwsze 
stanowisko prokuratorskie, nieuwzględnienie wniosku prokuratora Ryszarda O. znaj-
duje uzasadnienie. Prokurator Generalny podkreślił, że obecnie Prokuratura Rejono-

 
4 
wa w K. ma limit 19 etatów i wszystkie są obsadzone. Ponadto w prokuraturach rejo-
nowych podległych Prokuraturze Okręgowej w O.W. nie ma wolnych etatów proku-
ratorskich i asesorskich. Tymczasem spośród 52 osób zajmujących etaty orzecznicze 
zatrudnionych w prokuraturach rejonowych okręgu o. przeważająca większość, bo aż 
38 osób, stanowią osoby w przedziale wiekowym od 30 do 50 r. życia, pozostałe 14 
osób znajduje się w przedziale pomiędzy 51 a 65 rokiem życia. Dodatkowo w okręgu 
całej apelacji ł. w 2011 r. aż 31 asesorom upłynie 3 letni okres powierzenia czynności 
prokuratorskich. W tej sytuacji jedyną możliwością kontynuowania przez nich obranej 
drogi zawodowej jest przekształcenie etatów asesorskich w prokuratorskie. Jednakże 
przekształcenie wszystkich etatów spowoduje blokadę pozyskiwania nowych kadr do 
służby prokuratorskiej. W tej sytuacji, potrzeby i uwarunkowania polityki kadrowej w 
jednostkach organizacyjnych prokuratury w pełni uzasadniają opierający się na po-
koleniowej wymianie kadr prokuratorskich kierunek tej polityki, związany z jednej 
strony z osiąganiem przez prokuratorów wieku uprawniającego do skorzystania z 
przywileju stanu spoczynku, a z drugiej strony z potrzebą nie tylko umożliwienia 
przejęcia tej służby przez innych doświadczonych prokuratorów, ale w tej sytuacji 
przede wszystkim zapewnienie etatów dla nowych kadr prokuratorskich. 
 
Na koniec Prokurator Generalny zaznaczył, że przedstawione przez niego 
stanowisko jest zbieżne z orzecznictwem Sądu Najwyższego (np. postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r., III AO 25/02; wyrok Sądu Najwyższego 
z dnia 14 stycznia 2010 r., III PO 7/09). Ponadto, przy podejmowaniu decyzji wzięto 
również pod uwagę negatywną opinię wyrażoną w tej sprawie przez Krajową Radę 
Prokuratury, uchwałą […] z 29 listopada 2010 r. 
 
W odwołaniu od powyższej decyzji prokurator Ryszard O. wniósł o uchylenie 
decyzji Prokuratora Generalnego z 20 stycznia 2011 r. W uzasadnieniu odwołania 
wskazał, że decyzja ta różni się od poprzedniej tylko tym, że wskazano konkretną 
liczbę osób, które oczekują na ewentualne objęcie stanowiska prokuratora, ale nie 
odniesiono się do tego fragmentu uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego, w którym 
polecił on wykazać czy jego dalsze zatrudnienie jest sprzeczne z interesem służby. Z 
uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że sama możliwość zatrudnienia osoby z 
młodego pokolenia została uznana za wystarczającą przesłanką do odrzucenia wnio-
sku. Nie zawarto w jej uzasadnieniu żadnego elementu wskazującego, czy dalsze 
zatrudnienie skarżącego byłoby korzystne dla jednostki, w której pracuje. Tymcza-
sem w tej mierze zasadnicze znaczenie ma pozytywna opinia bezpośredniego prze-

 
5 
łożonego wskazującego, że skarżący jest zdyscyplinowany, dyspozycyjny, ma duże 
umiejętności zawodowe, jest powszechnie lubiany, całkowicie zdrowy psychicznie i 
fizycznie. Wynika stąd, że Prokurator Generalny nie wypełnił dyrektyw Sądu Najwyż-
szego i nie podał okoliczności, które wskazują, że nie przekroczył granic swobod-
nego uznania.  
 
Następnie odwołujący się stwierdził, że sprawa jego dalszego pozostawania 
na stanowisku prokuratora zaistniała od 16 września 2009 r. i trwała do 16 listopada 
2009 r. (data podjęcia pierwszej decyzji negatywnej) a już najdłużej - do daty ukoń-
czenia 65 lat. Dlatego, w ponownym postępowaniu prowadzonym w oparciu o wyrok 
Sądu Najwyższego, powinna być przedstawiona sytuacja wtedy istniejąca. Gdyby 
bowiem pierwsza decyzja oparta była na pełnych ustaleniach dotyczących tamtego 
okresu i była ewentualnie pozytywna dla niego, to mógłby pracować aż do osiągnię-
cia 70 lat. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Prokurator Generalny opiera się na 
sytuacji istniejącej aktualnie. Ponadto powołał negatywną opinię Krajowej Rady Pro-
kuratorów, która w takim kształcie jak aktualnie nie istniała w czasie podejmowania 
pierwszej decyzji. Opinie tej Rady mogą być więc brane pod uwagę w odniesieniu do 
sytuacji zaistniałych po 31 marca 2010 r. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy o prokuraturze, prokurator może dalej zajmo-
wać stanowisko, jeżeli Prokurator Generalny na wniosek prokuratora, po przedsta-
wieniu zaświadczenia stwierdzającego, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, 
do pełnienia obowiązków prokuratora, oraz po zasięgnięciu opinii właściwego proku-
ratora przełożonego, wyrazi prokuratorowi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska. 
W kwestii wykładni tego przepisu Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni po-
dziela dotychczasowe stanowisko orzecznictwa, przedstawione w uzasadnieniu wy-
danego w niniejszej sprawie wyroku Sądu Najwyższego z 13 maja 2010 r., III PO 
1/10, zgodnie z którym jako regułę należy traktować przejście prokuratora w stan 
spoczynku z dniem ukończenia przez niego 65 roku życia oraz że uzasadnionym 
kierunkiem prowadzenia polityki kadrowej w jednostkach organizacyjnych prokuratury 
jest „pokoleniowa” wymiana kadr prokuratorskich, związana z jednej strony, z osią-
ganiem przez zasłużonych prokuratorów wieku umożliwiającego im skorzystanie z 
przywileju prokuratorskiego stanu spoczynku, a z drugiej strony, z potrzebą umożli-

 
6 
wienia przejęcia tej służby przez innych doświadczonych prokuratorów, a także za-
pewnienie etatów dla nowych kadr prokuratorskich.  
 
W ocenie Sądu Najwyższego, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (tj. decyzji 
z 20 stycznia 2011 r.) Prokurator Generalny przekonująco i zgodnie z kryteriami 
określonymi przez Sąd Najwyższy w powołanym wyroku z 13 maja 2010 r. uzasadnił 
odmowę zgody na dalsze zajmowanie przez Ryszarda O. stanowiska prokuratora po 
ukończeniu 65 roku życia. W szczególności Prokurator Generalny wskazał, jaka jest 
struktura wiekowa prokuratorów zatrudnionych w uwzględnianych przy podejmowa-
niu decyzji jednostkach organizacyjnych prokuratury, jakie są rzeczywiste potrzeby 
kadrowe, ilu kandydatów i w jakim wieku stara się o zatrudnienie na stanowisku pro-
kuratora. Podał też w skonkretyzowany sposób uzasadnienie dla „pokoleniowej” wy-
miany kadr prokuratorskich w apelacji ł. i okręgu o., w tym w prokuraturze w K., wy-
kazując, że bez odchodzenia uprawnionych prokuratorów w stan spoczynku nie 
można powierzać asesorom stanowisk prokuratorskich. Przekonujący jest też argu-
ment, że w sytuacji istniejącej w tych prokuraturach, w celu dalszego zatrudniania 
osób uprawnionych do stanu spoczynku, konieczne byłoby przekształcanie etatów 
asesorskich w prokuratorskie, co zatamowałoby dopływ młodych ludzi do prokuratu-
ry. Jest oczywiste, że w instytucjach o zasadniczo zamkniętej, jak prokuratura, liczbie 
etatów, konieczny dla ich sprawnego funkcjonowania w dłuższej perspektywie do-
pływ młodych pracowników, musi odbywać się kosztem odchodzenia pracowników, 
którzy osiągnęli wiek uprawniający do odpoczynku, bez względu na wynik porówna-
nia ich kwalifikacji z kwalifikacjami osób młodszych. 
 
Wskazane wyżej informacje i oceny odnoszące się do okoliczności rozstrzy-
gania wniosku prokuratura O. zostały przedstawione jako aktualne w okresie podej-
mowania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji rozważenia wymaga zarzut skarżącego, 
że należało je odnieść do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie podej-
mowania decyzji z 16 listopada 2009 r., uchylonej w powołanym wyżej wyroku Sądu 
Najwyższego z 13 maja 2010 r., III PO 1/10. Stanowisko to jest nietrafne. Przede 
wszystkim uchylenie pierwszej decyzji oznacza, że w przypadku podtrzymania przez 
Prokuratora Generalnego zamiaru niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stano-
wiska przez prokuratora, musi być wydana nowa decyzja. Nie ma podstaw do przyję-
cia poglądu, że nowa decyzja jest decyzją innego rodzaju niż decyzja uchylona. 
Ustawa nie rozróżnia wymagań dla decyzji pierwotnie podjętej i decyzji podjętej 
wskutek uchylenia wcześniejszej decyzji. Wobec tego musi ona odpowiadać wyma-

 
7 
ganiom prawnym obowiązującym w dacie jej podjęcia, w tym dotyczącym obowiązku 
zasięgnięcia opinii uprawnionych podmiotów łącznie z opinią Krajowej Rady Proku-
ratorów oraz uwzględniać stan faktyczny z daty jej podjęcia. Należy zauważyć, że 
ustawa z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektó-
rych innych ustaw (Dz.U. z 2009.r. Nr 178, poz. 1375 ze zm.), ustalająca brzmienie 
ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze obowiązujące w dacie podjęcia za-
skarżonej decyzji, nie zawiera przepisów przechodnich dotyczących stosowania 
przepisów dotyczących zgody tej Rady na dalsze zajmowanie stanowiska. W szcze-
gólności nie da się z niej wywieść reguły, że do spraw wszczętych przed dniem jej 
wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec nierozstrzygnięcia przez 
ustawodawcę w sposób wyraźny sposobu postępowania w rozpatrywanej sytuacji, 
należy uznać, że przedstawione argumenty przesądzają o konieczności stosowania 
do nowej decyzji ogólnych reguł odnoszących się do kategorii decyzji, o których 
mowa w art. 62a ustawy o Prokuraturze. Należy też wziąć pod uwagę, że art. 62a 
jest przepisem, którego podstawowym celem jest ochrona interesu służby, przez 
przedłużenie stanu czynnego służby prokuratora, gdy zachodzą szczególne potrze-
by, a nie osobistego interesu prokuratora. Nie ma zaś wątpliwości, że ocena potrzeby 
dalszego zatrudnienia według nieaktualnego stanu prawnego i faktycznego mogłaby 
powodować istotne negatywne konsekwencje, polegające na konieczności przedłu-
żenia służby prokuratora wbrew potrzebom kadrowym. Zdaniem Sądu Najwyższego, 
interesy wnioskodawcy chroni dostatecznie zasada, zgodnie z którą w razie nieza-
kończenia postępowania związanego z rozpoznaniem wniosku przed ukończeniem 
przez prokuratora 65 roku życia, prokurator pozostaje w służbie do czasu zakończe-
nia postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym (art. 62a ust. 3). 
Należy zatem stwierdzić, że uchylenie przez Sąd Najwyższy decyzji Prokuratora Ge-
neralnego o odmowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokura-
tora powoduje, że Prokurator Generalny, podtrzymując zamiar niewyrażenia zgody, 
ma obowiązek wydania w trybie określonym w art. 62a ust. 1 - 3 ustawy o prokuratu-
rze nowej decyzji w tej sprawie, uwzględniając stan faktyczny i prawny istniejący w 
dacie jej wydania.  
 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c. w 
związku z art. 62a ust. 3a ustawy o prokuraturze orzekł jak w sentencji. 
========================================